فهرست مطالب

  • سال پنجم شماره 17 (پیاپی 28، بهار 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/04/15
  • تعداد عناوین: 15
|
  • تعیین غلظت کشندگی متوسط (LC50) دی کرومات پتاسیم و بررسی پاسخ های رفتاری در هامورماهی لکه زیتونی منقوط (Epinephelus stoliczkae)
    پروین صادقی، احمد سواری، عبدالعلی موحدی نیا، علیرضا صفاهیه، دانیال اژدری صفحات 1-9
    غلظت کشندگی متوسط (LC50-96h)میزان حساسیت و پتانسیل ماندگاری موجودات را در برابر مواد آلاینده از جمله فلزات سنگین مشخص می کند. در این مطالعه میزان غلظت کشندگی متوسط (LC50) دی کرومات پتاسیم (2Cr2O7K) طی 96 ساعت در هامورماهی لکه زیتونی منقوط (Epinephelus stoliczkae) تعیین شد. 6 گروه از ماهی ها (در هر گروه 7 ماهی) با میانگین وزن g5/0±218 و طول کل Cm 6/29 به مدت 96 ساعت تحت تاثیر غلظت های مختلف دی کرومات پتاسیم (0،62، 66، 70، 74 و 78 میلی گرم بر لیتر) قرار گرفتند. آزمایش ها با سه تکرار انجام پذیرفت (21 قطعه ماهی در هر تیمار). دما، شوری و pH در طول آزمایش به صورت مداوم اندازه گیری شدند که به ترتیب برابر با 5/0±27 درجه سانتیگراد، ppt37 و 1/8 بودند. LC50-96h در شرایط آزمایشگاهی با سیستم ساکن mg/L09/73 محاسبه شد. درصد مرگ و میر با افزایش مدت زمان مواجهه ماهی با کروم و افزایش غلظت آن افزایش یافت. تغییرات رفتاری مشاهده شده در هامورماهی لکه زیتونی منقوط طی دوره آزمایش شامل تنفس مشکل، حرکت آهسته، کاهش شناوری، واژگونی، شنا در سطح آب، تجمع در اطراف پمپ هوا، افزایش ترشح موکوس، خونریزی ناحیه آبشش ها، دهان و باله های ماهی و تغییر رنگ بدن بود. اثرات سمیت دی کرومات پتاسیم با افزایش غلظت آن افزایش یافت.
    کلیدواژگان: کروم، غلظت کشنده متوسط (LC50)، فلزات سنگین، هامورماهی لکه زیتونی منقوط، رفتار.
  • جداسازی و شناسایی باکتری Bacillus firmus از رسوبات دریایی بندر امام خمینی(ره) و مطالعه توانایی آن در جذب زیستی فلز سرب
    علیرضا صفاهیه، راضیه لموچی، نگین سلامات، هاجر آبیار صفحات 11-19
    استفاده از جاذب های زیستی جهت کنترل و حذف آلاینده ها از محیط در مقایسه با روش های فیزیکوشیمیایی، روشی مقرون به صرفه و مناسب به شمار می آید. در این مطالعه با نمونه برداری از رسوبات سطحی بندر امام خمینی (ره)، باکتری بومی منطقه که به فلز سرب مقاوم بود، جداسازی و شناسایی گردید. باکتریجداسازی شده Bacillus firmus با استفاده از تست های بیوشیمیایی شناسایی و رشد آن در غلظت های 50، 100، 200، 400 و 800 میلی گرم بر لیتر این فلز بررسی شد. حداکثر رشد باکتری در غلظت 50 میلی گرم بر لیتر این فلز بود. همچنین این باکتری قادر به رشد در غلظت های بالای سرب تا 800 میلی گرم بر لیتر بود که این موضوع بیانگر مقاومت بالای این باکتری به فلز سرب است. توانایی جذب زیستی سرب توسط باکتری B. firmus در غلظت های 50، 100 و 200 میلی گرم بر لیتر این فلز بررسی گردید و نتایج نشان دادکه این باکتری قادر به حذف 95 درصدی سرب از محیط است. از این رو این باکتری جهت پاکسازی رسوبات آلوده به فلز سرب خصوصا مناطق آلوده به این فلز در بندر امام خمینی(ره) پیشنهاد می گردد.
    کلیدواژگان: سرب، جذب زیستی، Bacillus firmus، بندر امام خمینی(ره)
  • بررسی ژئوشیمیایی منشاء و اثرات آلودگی فلزات سنگین در بنادر صیادی رمین و بریس
    محمد علی حمزه، محمد حسین محمودی قرایی، غلام رسول بسکله صفحات 21-31
    در این بررسی، تجمع فلزات سنگین در رسوبات دو بندر صیادی در سواحل ایرانی دریای عمان گزارش گردید. نمونه های رسوب 15 ایستگاه نمونه برداری داخل بنادر صیادی رمین و بریس در اسفندماه 1388 برداشت شد ومورد آزمایش دانه بندی، تعیین میزان کل مواد آلی و تعیین غلظت فلزات قرار گرفتند. محدوده ی غلظت فلزات سنگین بر حسب میکروگرم بر گرم وزن خشک شامل 12-4 برایآرسنیک، 5/1-01/0 برای کادمیوم، 287-5/17 برای مس، 9/94-6/31 برای نیکل، 1780-7/11 برای سرب و 547-42 برایروی است. شاخص زمین انباشت و ضریب غنی شدگی نشان دهنده ی ترتیب میزان آلودگی عناصر مورد مطالعه به-صورتمس>روی>سرب>کادمیوم>نیکل>آرسنیکاست. داده ها نشان داد که غلظت بالای مس، روی و نیکل در اغلب نمونه ها می تواند اثرات منفی متوسط تا شدیدی بر روی موجودات زنده داشته باشد. به نظر می رسد دلیل این آلودگی ها، تعمیر و نگهداری شناورهای صیادی در این اسکله های نیمه بسته باشد.
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، آلودگی، بنادر صیادی، دریای عمان
  • هیدروکربن های آروماتیک حلقوی (PAHs) رسوبات سطحی جزرومدی منطقه ی ویژه اقتصادی انرژی پارس شمالی (بوشهر)
    احسان عابدی، ابوالفضل صالح، علی مهدی نیا، شیرین رحمانپور، ایمان عاربی، روزبه میرزا، حسن فولادی، فاطمه احمدپور صفحات 33-40
    در این مطالعه میزان و منشا 15 ترکیب PAHs در رسوبات جزر و مدی منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس شمالی مورد بررسی قرار گرفت. نمونه ها از 20 ایستگاه (در زمان جزر و به صورت تصادفی) قبل از احداث و راه اندازی در خرداد 1390 جمع آوری گردیدند. آنالیز نمونه ها توسط دستگاه HPLC مجهز به آشکارسازهای فلورسانس و ماورای بنفش صورت گرفت. بیشترین غلظت ترکیبات PAHs مشاهده شده در ایستگاه مل گنزه 2 مربوط به فلورانتن و کمترین غلظت ترکیبات PAHs مشاهده شده مربوط به دی بنزو [ah] آنتراسن بود که در ایستگاه های چاه پهن 1، چاه پهن 2، زیر آهک 1، کبگان 1، کبگان 2، کبگان 4، بردخون 3، بردخون 4، دمیگز 1 و دمیگز 2 اندازه گیری شد. از بین ایستگاه های بررسی شده ایستگاه لاور 1 بیشترین و ایستگاه بردخون 3 کمترین میزان آلودگی ΣPAHs را نشان می دهد. نتایج تحقیق در رسوبات مورد مطالعه مقادیر کم ΣPAHs را نشان می دهند. رسوبات منطقه مورد مطالعه تحت تاثیر مخلوطی از منبع پیروژنیک و پتروژنیک با غالبیت پیروژنیک هستند. به طور کلی میزان آلودگی در منطقه مورد مطالعه پایین تر از میزان آلودگی استاندارد های مقایسه شده است و پتانسیل آسیب رساندن به موجودات کف زی رسوبات مورد مطالعه پایین به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: PAHs، پیروژنیک، پتروژنیک، کف زی، رسوبات جزر و مدی
  • بررسی زیست شناختی تولیدمثل ماهی شورت (Sillago sihama) در سواحل خلیج فارس (استان هرمزگان)
    رقیه علی زاده، احسان کامرانی، محسن صفایی، محمد مومنی صفحات 41-47
    هدف از این مطالعه بررسی زیست شناسی تولیدمثل ماهی شورت (Sillago sihama) از خانواده شورت ماهیان است. نمونه گیری به صورت ماهیانه از آ ب های سواحل خلیج فارس (استان هرمزگان) از تیرماه 1390 تا تیرماه 1391 انجام شد. مشاهدات برروی توزیع فصلی مراحل بلوغ و نوسان های شاخص رسیدگی جنسی نشان داد که این ماهی دارای دو دوره اوج تخم ریزی در دی ماه و اسفندماه است. همچنین مشخص شد که این ماهی برای اولین بار در طول کل 20/14 سانتیمتر به بلوغ جنسی می رسد. رابطه ی طول کل و وزن کل ماهیان نر و ماده به ترتیب 855/2TL 010/0 W= و 973/2TL 007/0 W=به دست آمد. میانگین نسبت جنسی نر به ماده 5/1:2 بود. تغییرات شاخص کبدی (HSI) نیز روند تغییرات مشابهی را با تغییرات شاخص رسیدگی جنسی (GSI) در ماهیان ماده نشان داد.
    کلیدواژگان: زیست شناسی تولیدمثل، شاخص رسیدگی جنسی، شاخص کبدی، شورت، خلیج فارس
  • معرفی مراحل اولیه زندگی تون ماهیان در آب های ساحلی ایران (استان بوشهر)
    مهناز ربانی ها صفحات 49-53
    مطالعه و بررسی لارو ماهیان در سواحل ایران نزدیک به 15 سال است که در آب های ساحلی ایرانی خلیج فارس صورت گرفته است. این بررسی در آب های استان بوشهر در 5 مرحله و هرکدام به مدت یک سال و به صورت ماهانه انجام شد. وسیله جمع آوری آنها تور پلانکتون گیری بونگو با چشمه 500 میکرون بوده است. از میان تمامی مطالعات صورت گرفته تون ها از دو ناحیه نایبند و خارک و خارکو از آب های استان بوشهر لارو تون ماهیان به تعداد کم مشاهده شده است که پس از تفکیک و شناسایی لارو این خانواده در دو جنس Rastrelliger و Scomberomorus و در دو تیپ A و B و در مرحله Preflexion معرفی شدند. این خانواده در طول سال و به صورت پراکنده و اغلب در تابستان در منطقه حضور داشتند. وجود سر و چشم بزرگ، تعداد میومر (40 عدد) و پوشش رنگ دانه ای از ویژگی های این خانواده است و پوزه کشیده، پوشش دندانی، تعداد کم عضلات و گوارش مثلثی صفت های اصلی Scomberomorus و پوزه کوتاه، سر فاقد پوشش خار و چشم بزرگ در Rastrelliger جزو صفات تفکیکی محسوب می شوند.
    کلیدواژگان: لارو تون ماهیان، مراحل اولیه زندگی، آب های ساحلی، خلیج فارس
  • تراکم و تنوع مدوز کیسه تنان (خانواده: Eirenidae) در آب های بحرکان (شمال غرب خلیج فارس)
    تهمینه سلطانی، احمد سواری، نسرین سخایی، بابک دوست شناس، عبدالمجید دورقی صفحات 55-61
    هدف از این تحقیق شناسایی و بررسی تراکم و تنوع مدوزهای خانواده Eirenidae در آب های بحرکان (شمال غرب خلیج فارس) است. نمونه برداری در 6 ایستگاه، در ماه های تیر، شهریور، آبان، دی و اسفند 1389 و اردیبهشت 1390، با استفاده از تور پلانکتون با چشمه 300 میکرون انجام شد. عوامل محیطی مانند شوری، pH، دما و اکسیژن محلول اندازه گیری شدند. در این مطالعه 12 گونه مدوز شناسایی گردید. بیشترین تراکم مدوزها در تیرماه و کمترین میزان آن در دی ماه ثبت شد. گونه های Eutima variabilis، Tima flavilabris، Eutima gegenbauri، Eutima gracilis،Eutimalphes sp.1 و Irenium sp.1 برای اولین بار از سواحل ایرانی خلیج فارس گزارش گردیدند. نتایج حاصل از آزمون همبستگی نشان داد، که دما بیشترین همبستگی را با پراکنش مدوزها دارد. با استفاده از آنالیز واریانس، اثر ماه های مختلف بر تراکم مدوزها، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که در ماه های مختلف، فراوانی مدوزها به طور معنی داری با یکدیگر تفاوت دارند. دامنه ی شاخص تنوع شانون بین 79/1–22/0 بود و بیشترین میزان آن در تیر ماه ثبت شد.
    کلیدواژگان: مدوز کیسه تنان، زئوپلانکتون، شاخص شانون، بحرکان، خلیج فارس
  • تعیین غلظت و منشا آلکان های نرمال در رسوبات سطحی سواحل جنوبی دریای خزر (بندر انزلی)
    رخساره عظیمی یانچشمه، علیرضا ریاحی بختیاری، ثمر مرتضوی صفحات 63-73
    رسوبات سطحی سواحل جنوب غربی دریای خزر (بندر انزلی) به منظور تعیین غلظت و منشا احتمالی آلکان های نرمال مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور نمونه های رسوب از 9 ایستگاه، جمع آوری شده و با استفاده از دستگاه کروماتوگراف گازی با طیف سنج جرمی مورد ارزیابی قرار گرفتند. غلظت های این ترکیبات در محدوده μg g-1 dw 6143-743 با میانگین μg g-1 dw 1612 ± 2700 قرار گرفت. در کلیه ایستگاه های مطالعه شده، آلکان های نرمال با طول زنجیره بلند غالب بودند. بر مبنای شاخص های به کار رفته در این مطالعه، منشا عمده پتروژنیک برای آلکان-های نرمال موجود در رسوبات مشخص گردید، که شامل ریزش های نفتی با قدمت بالا (میزان قابل ملاحظه UCM مشاهده شده در کلیه کروماتوگرام ها) و نیز ورودی های اخیر مواد نفتی (مقادیر قابل توجه برای نسبت Pr /17n-C و Phy/18n-C در برخی ایستگاه ها) بود. با این حال در ناحیه مطالعه شده، همچنین سهمیه ای از هیدروکربن-های ناشی از گیاهان عالی و آبزی مشاهده گردید.
    کلیدواژگان: آلکان نرمال، رسوب، شهرستان انزلی، دریای خزر
  • جداسازی کلاژن از ضایعات ماهی هوور دم دراز Thunnus tonggol (پوست، استخوان و باله ها)
    سمیرا هاشمی جوکار، احسان کامرانی، علیرضا سالارزاده، دلارام نخبه زارع صفحات 75-82
    پژوهش کنونی به منظور استخراج پروتئین کلاژن از پوست، باله و استخوان ماهی تون دم دراز با نام فارسی هوور (Thunnus tonggol) صورت گرفت. در فرآوری ماهی، مقادیر زیادی از ضایعات شامل آب و مواد جامد تولید می شوند و استخوان و پوست و باله ی ماهی حاصل از ضایعات فرآوری آبزیان را می توان به عنوان جایگزین منابع ژلاتینی و کلاژنی مذکور در نظر گرفت. نمونه های مورد استفاده در پژوهش حاضر از ضایعات کارخانه کنسرو ماهی بندرعباس تامین گردید. طی آزمایش به منظور استخراج کلاژن از هر ناحیه پوست، استخوان و باله ها با سه تکرار از آنها در آزمایشگاه مورد آزمایش و تجزیه شیمیایی قرار گرفت. همچنین میزان رطوبت، خاکستر، چربی، پروتئین و اسیدهای آمینه در این قسمت ها نیز سنجیده گردید. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که از نظر میزان رطوبت پوست ماهی هوور بیشترین درصد را به خود اختصاص داده در حالی که اختلاف معنی داری با میزان رطوبت باله و استخوان نداشت (05/0P>). علاوه بر این، خاکستر و چربی استخوان بیشترین میزان خاکستر را داشته و اختلاف معنی داری با پوست و باله نشان داد (05/0P<). پروتئین در پوست بیشترین میزان را داشت (05/0P<). در هر سه نمونه پوست، باله و استخوان ماهی هوور اسید آمینه گلیسین به عنوان اسید آمینه غالب بود و اسید آمینه هیدروکسی پرولین (شاخص اصلی کلاژن) در پوست نسبت به باله و استخوان مقادیر بالاتری را نشان داد (05/0>P). با توجه به نتایج حاصله می توان گقت: پوست ماهی هوور دارای مقادیر بیشتری از کلاژن در مقایسه با دو بخش دیگر است (05/0>P). همچنین الگوی الکتروفورز نشان داد که هیچ گونه اختلافی در الگوی کلاژن در پوست، باله و استخوان ماهی هوور وجود ندارد (05/0
    کلیدواژگان: کلاژن، پوست، باله، استخوان، ماهی هوور Thunnus tonggol
  • برآورد ارزش غذایی دو گونه از گیاهان دریایی قهوه ای و قرمز دریای عمان Sargassum illicifolium و Gracillaria cortica
    محمود حافظیه، سیدحسن حسینی، دانیال اژدری، حمیرا حسین پور صفحات 83-90
    هدف از این مطالعه بررسی کیفیت غذایی Sargassum illicifolium و Gracillaria corticaدو گونه از گیاهان دریایی منطقه ی ساحلی دریای عمان با توجه به امکان استفاده از آنها در تغذیه میگو است. ترکیب غذایی، مواد معدنی و محتویات ویتامینی، اسید های چرب آزاد، پروفایل اسید های آمینه مورد آنالیز آزمایشگاهی قرار گرفت. محتوای پروتئین و خاکستر، دو جزء اصلی این گیاهان را تشکیل دادند. S. illicifolium و G. cortica به ترتیب دارای 15/1±18/9% و 1/2±29/18% پروتئین و 43/3±15/29% و 43/1±11/23% خاکستر بر پایه وزن خشک بودند. اگرچه از نظر مواد معدنی، هر دو نوع گیاه غنی بوده و هر دو از نظر میزان ید ارزش بالایی دارند اما با این وجود، S. illicifolium از نظر داشتن پتاسیم، کلسیم و منیزیوم غنی تر و G. cortica از نظر داشتن بقیه مواد معدنی مورد مطالعه و به خصوص آهن و مس بسیار غنی تر است. کل اسیدهای آمینه ضروری و غیرضروری بر حسب گرم در 100 گرم نمونه S. illicifolium و G. cortica به ترتیب 7/4، 47/7، 67/7 و 8/13 به دست آمد که اختلاف معنی داری را نشان نداد (P>0.05). این دو گیاه دریایی کلیه اسید های ضروری مورد نیاز میگو را دارا هستند و از نظر تعادل این اسید های آمینه احتیاجات میگو را تامین می نمایند. کل اسید های اشباع، اسیدهای چرب غیر اشباع با یک باند دوگانه، با بیش از یک باند دوگانه بر حسب میلی گرم بر گرم وزن نمونه و نسبت DHA به EPA به ترتیب در S. illicifolium و G. cortica 87/10 و 76/2: 11/1 و 513/0: 06/1 و 4/0: 66/3 و 33/1 هستند که در همه موارد اختلاف معنی دار بین این دو گیاه دریایی مشاهده می گردد. میزان ویتامین E، ویتامین C و تیامین بر حسب میلی گرم در 100 گرم ماده خوراکی در S. illicifolium و G. cortica به ترتیب2/1±2/32 و 3/2±5/37: 98±890 و 55±1200: 5/5±45 و 1/9±71 که مشخصا هر سه ویتامین در G. cortica بیشتر از S. illicifolium هستند (P<0.05). حال آن که بقیه ویتامین ها مورد مطالعه از اختلاف معنی داری بین این دو گیاه برخوردار نبودند (P>0.05). در مقایسه ارزش غذایی آنها با جداول نیازمندی های غذایی میگو پاسفید غربی، هر دو گونه قابلیت استفاده در جیره غذایی این میگو را دارند.
    کلیدواژگان: S. illicifolium، G. cortica، ارزش غذایی، دریای عمان
  • بررسی ارتباط عوامل زیست محیطی با توزیع آبسنگ های مرجانی (مطالعه موردی: جزیره کیش)
    سیدحسن موسوی، محمدرضا شکری، هادی پورباقر، افشین دانه کار صفحات 91-99
    در این مطالعه بررسی ارتباط عوامل زیست محیطی با توزیع آبسنگ های مرجانی جزیره کیش (خلیج فارس- ایران) مد نظر قرار گرفت و سپس مهم ترین این عوامل شناسایی گردید. عوامل زیست محیطی آب شامل عمق، دمای آب، شوری، کدورت، اکسیژن محلول، اسیدیته و کلروفیل a در ستون آب توسط دستگاه CTD در30 ایستگاه در تابستان 1389 ثبت گردید. همچنین در هر یک از ایستگاه ها دانه بندی رسوبات بستر با نمونه برداری تعیین گردید، شیب بستر از روی نقشه عمق سنجی استخراج شد و سرعت جریان آب از پروژه مدل سازی امواج ایران به دست آمد. تفاوت میانگین عوامل زیست محیطی توسط آزمون آنالیز واریانس بررسی شد. سپس مهم ترین عوامل موثر در توزیع آبسنگ های مرجانی توسط آزمون تجزیه به مولفه های اصلی (PCA) شناسایی گردیدند. نتایج آزمون آنالیز واریانس نشان داد که متغیرهای عمق آب، اکسیژن محلول و شیب بستر در دو منطقه مرجانی و شاهد دارای اختلاف معنی دار (05/0P <) می باشند. طبق نتایج PCA، سه مولفه (PC) از شناسایی شدند که در ع 157/73 درصد از کل ات را در بر می گرفتند. همچنین نتایج همبستگی بالایی بین عوامل کدورت، عمق آب و کلروفیل a با مولفه اول، شوری، جنس بستر و شیب بستر با مولفه دوم و دمای آب و اکسیژن محلول با مولفه سوم نشان داد. نتایج این مطالعه نشان داد تاثیر معنی داری بین عوامل ذکر شده با توزیع آبسنگ های مرجانی در جزیره کیش وجود دارد.
    کلیدواژگان: عوامل زیست محیطی، آبسنگ های مرجانی، PCA، جزیره کیش، خلیج فارس.
  • ارزیابی و اصلاح مدل تخمین عمر مفید ارائه شده توسط fib برای شرایط محیطی و مصالح خلیج فارس
    علی اکبر رمضانیانپور، احسان جهانگیری، فرامرز مودی، بابک احمدی صفحات 101-112
    خسارات ناشی از خوردگی فولاد مدفون در بتن بخش عمده ای از خرابی سازه های بتن مسلح در حاشیه دریاها را در بر گرفته و سالیانه هزینه های بسیار زیادی را در صنعت ساختمان به خود اختصاص داده است. شبیه سازی رفتار بتن در زمینه خوردگی فولاد مدفون می تواند در زمینه کاهش هزینه های ناشی از خسارت بسیار موثر واقع گردد. مدل fib که در سال 2006 میلادی توسط فدراسیون بین المللی بتن ارائه شده است یکی از بهترین و کاربردی ترین مدل های حال حاضر دنیا می باشد. این مدل فرایندهای خوردگی را به صورت احتمالاتی مدل می نماید. در این مقاله در نظر است مدل fib برای شرایط محیطی و مصالح خلیج فارس ابتدا ارزیابی و سپس برای کاربرد در این شرایط اصلاح گردد. شایان ذکر است که محیط دریای خلیج فارس به علت گرما و رطوبت شدید و همچنین میزان یون کلرید موجود در آب آن، یکی از مخرب ترین محیط های دریای در سطح جهان است. بدین منظور 5 سازه بتن مسلح که در سنین مختلف ساخته شده در این منطقه مورد آزمایش قرار گرفته است و نتایج به دست آمده با نتایج حاصل از مدل مقایسه شده است. در ادامه با مشاهده ناهماهنگی نتایج با واقعیت، مدل برای شرایط محیطی و مصالح این منطقه اصلاح شده است.
    کلیدواژگان: بتن، دوام، مدل fib، مدل های احتمالاتی، محیط دریایی خلیج فارس
  • مطالعه انعکاس امواج از موج شکن توده سنگی سنتی و سکویی غیر شکل پذیر
    عباس یگانه بختیاری، میلاد ذبیحی، محمدحسین کاظمی نژاد، میثم بالی صفحات 113-123
    هنگامی که امواج منعکس شده از سازه، به سمت دریا باز می گردند، تداخل این امواج با امواج تابشی به سمت سازه باعث ایجاد امواج نیمه ایستاده و تلاطم نسبتا زیادی در جلوی بدنه موج شکن می گردد و می تواند محیطی ناامن در اطراف بدنه سازه موج شکن و یا در مجاورت دهانه ورودی بندرگاه ایجاد نماید و ورود شناورها به داخل حوضچه بندر را با مشکلاتی مواجه سازد. بنابراین، پارامتر انعکاس موج در طراحی هیدرولیکی موج شکن ها از اهمیت فراوانی برخوردار است. در این مقاله در ابتدا صحت رابطه ارائه شده برای موج شکن های توده سنگی سنتی با استفاده از مجموعه داده های با مقیاس بزرگ مورد ارزیابی قرار می گیرد. سپس با شناخت پارامترهای موثر بر پدیده انعکاس از یک موج شکن سکویی غیر شکل پذیر، تاثیر وجود سکوی موج شکن مورد ارزیابی قرار می گیرد و در ادامه با بکارگیری مدل درختی M5^'' بر روی مجموعه داده های آزمایشگاهی در دسترس به ارائه یک مدل جدید که علاوه بر دقت بالا به لحاظ فیزیکی نیز توجیه پذیر باشد، پرداخته می شود.
    کلیدواژگان: بتن ضریب انعکاس، مدل درختی M5^، موج شکن، پارامتر تشابه شکست
  • مطالعه ی تغییرات فصلی پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب دریا در محدوده ی آب های ساحلی شبه جزیره ی بوشهر
    سیدطالب حسینی، وحید چگینی صفحات 125-143
    نشریه علمی پژوهشی اقیانوس شناسی 1393، تمامی حقوق این اثر متعلق به نشریه اقیانوس شناسی است. چکیده در این مطالعه روند تغییرات فصلی پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب دریا (عمق، دما، هدایت الکتریکی، شوری، اکسیژن محلول، اسیدیته آب، کروفیل آ، کدری، چگالی و سرعت صوت)، در آب های ساحلی ایرانی خلیج فارس در اطراف شبه جزیره ی بوشهر از تیرماه 1390 تا تیرماه 1391 مورد بررسی قرار گرفته است. در این مدت با دستگاه CTD، نیمرخ تغییرات پارامترهای مذکور به صورت ماهیانه با گام زمانی 1 ثانیه، در 12 ایستگاه اندازه گیری شده و پس از آن روش های کنترل کیفی منطبق بر استانداردهای (IOC) روی این اندازه گیری ها اجرا شده است. نتایج، حاکی از آن است که روند تغییرات فصلی دمای آب دریا از تابستان تا زمستان یک کاهش حدود 18 درجه را نشان می دهد. این تغییر شدید دما، تغییرات بیش تر پارامترها را نیز تحت تاثیر مستقیم خود قرار می دهد. در این تحقیق از سطح تا بستر به 10 لایه، تقسیم شد و مشخص گردید در گرم ترین ماه های سال در ایستگاه های با عمق بیش تر از 20 متر، یک لایه ی گرماشیب فصلی جزیی، بین لایه های 3 تا 8 به وجود می آید که طی آن دما تا 4 درجه سانتیگراد کاهش می یابد. این گرماشیب فصلی، یک شیب چگالی جزیی نیز در همان محدوده و با شیبی صعودی، درست مخالف شیب نزولی گرماشیب، ایجاد می کند در ماه های سرد سال، وجود اختلاف دمای ناچیز کم تر از 1 درجه بین سطح و بستر، موجب اختلاط کامل در ستون آب می شود. در تابستان شوری سطحی از حدودpsu 37 تا مقدار بیشینه ی حدود psu 41 در زمستان افزایش می یابد. در این مدت دیده بانی تبخیر در ایستگاه هواشناسی جزیره ی خارک، تبخیر بیشتر در تابستان را نشان می دهد. همچنین با کاهش دمای آب دریا، در گذر از ماه های گرم سال به ماه های سرد سال میزان pH و اکسیژن محلول به ترتیب از مقدار 7/7 تا 2/8 و از ppm 2 تا ppm 10 افزایش یافت.
    کلیدواژگان: دما، شوری، pH، اکسیژن محلول، کلروفیل آ، CTD، شبه جزیره ی بوشهر، خلیج فارس
  • تخمین ترافیک باری بیست ساله آینده شیوه های حمل و نقل دریایی، جاده ای و ریلی بندر امام خمینی (ره) با استفاده از مدل سری های زمانی
    بهرام شمالی پور، ناصر سعیدی، عامر کعبی، حمیدرضا حلافی، اصغر رشنودی صفحات 145-155
    هدف از این پژوهش استخراج توابع تقاضا و تخمین ترافیک باری بیست ساله هر یک از شیوه های حمل و نقل جاده ای و ریلی متصل به شبکه حمل و نقل پس کرانه ای بنادر کشور با مطالعه موردی بندر امام خمینی (ره) است. برای این کار ابتدا اقدام به شناسایی متغیرهای توضیحی تاثیر گذار و سپس تخمین ترافیک باری این شیوه ها با استفاده از مدل سری های زمانی معادلات همزمان دو مرحله ای و به کارگیری نرم افزار Eviews شده است. نتایج نشان می دهند که بدون تغییر در سیاست های کنونی سهم ناوگان ریلی در جابه جایی بار از/ به این بندر به مراتب کاهش پیدا کرده و در بیشترین حالت به 5 درصد می رسد، این در حالی است که این امر بر خلاف سیاست گذاری های طرح جامع حمل و نقل بیست ساله کشور در خصوص دست یابی به سهم 30 درصدی جابه جایی بار توسط ناوگان ریلی کشور است.
    کلیدواژگان: تخمین ترافیک بار، پس کرانه، معادلات هم زمان.
|
  • Determination the Lethal Concentration (LC50) of Potassium Dichromate and Behavioral Responses in Epaulet Grouper (Epinephelus stoliczkae)
    Parvin Sadeghi, Ahmad Savari, Abdolali Movahedinia, Alireza Safahieh, Daniel Azhdari Pages 1-9
    The LC50-96h test paradigm is used to measure the susceptibility and survival potential of organisms exposed to particular toxic substances, such as heavy metals. In this study, the Median Lethal Concentration (LC50) of potassium dichromate (K2Cr2O7) during 96 h was determined in Epinephelus stoliczkae. Six groups of experimental fish (7 fish in each group) with 218±0.5 g weight average and 29.6 cm total length were exposed to different concentration of dichromate potassium (0, 62, 66, 70, 74 and 78 mg/L) for 96 h. The experiments were performed in triplicate (21 fish per each treatment). The temperature, salinity and pH were continuously measured throughout the experiments that were 27.5±0.50C, 37 ppt and 8.1, respectively. The LC50-96h was determined to be 73.09 mg/L in a static bioassay test system. Mortality percentage increased with increasing duration of exposure and increasing chromium concentrations. The behavioral changes observed in Epinephelus stoliczkae in the experiment period included breathing difficulty, slow down motility, loss of balance, capsizing, swimming on water surface, gathering around the ventilation filter, increased mucus secretion, bloodshed of gills, mouth and fish fins and change of body coloration. Acute toxicity effect of potassium dichromate increased with increasing its concentrations.
    Keywords: Chromium, LC50, Heavy metal, Epinephelus stoliczkae, Behavior
  • Isolation and Identification of Bacillus firmus from the Marine Sediments of Imam Khomeini Port and Study Its Ability in Biosorption of Lead
    Alireza Safahieh, Razieh Lamoochi, Negin Salamat, Hajar Abyar Pages 11-19
    Using of biosorbents is considered as an inexpensive and convenient method for controling and removing pollutants from the environment in comparison with physico-chemical methods. In this study, the indigenous bacterium, which is resistant to lead, was isolated through sampling of surface sediments of Imam Khomeini Port. The isolated bacterium Bacillus firmus was identified through biochemical tests. The growth of Bacillus firmus was analyzed at concentrations of 50, 100, 200, 400 and 800 mg/l. Maximum bacterial growth was observed in 50 mg/l of lead concentration. The bacterium was also able to grow in high concentrations of lead (800 mg/l) that shows the high resistance of bacterium to lead. The potential of B. firmus in biosorption of lead was evaluated at concentrations of 50, 100 and 200 mg/l and the results represented the ability of bacterium in removal of 95 percent of lead from the metal solution. Therefore, the isolated bacterium is suggested for cleaning metal contaminated sediments, especially leadcontaminated area located in Imam Khomeini Port.
    Keywords: Lead, Biosorption, Bacillus firmus, Imam Khomeini Port.
  • Geochemical Investigation on the Sources and Influences of Heavy Metal Pollution in Fishing Harbours of Ramin and Beris
    Mohammad Ali Hamzeh, Mohammad Hossein Mahmudi Gharaie, Gholamrasul Baskaleh Pages 21-31
    The levels of some heavy metals in sediments of two harbors along the Iranian coasts of thr Gulf of Oman were investigated in the present study. Sediment samples were taken from 15 stations throughout the Ramin and Beris harbors in March 2010. Grain size, total organic carbon content and concentration of heavy metals were determined in sediment samples to assess the extent of contamination level in the area. The range of concentrations measured in μg.g-1 dry weight were 4-12 for As, 0.01-1.5 for Cd, 17.5-287 for Cu, 31.6-94.9 for Ni, 11.7-1780 for Pb and 42-547 for Zn. The geo-accumulation index and enrichment factor showed the degree of pollution in study area as follow: Cu>Zn>Pb>Cd>Ni>As. Data revealed that high concentrations of Cu, Zn and Ni can pose moderate to severe biological effects in the area. Reparation and maintenance of fishing boats and ships in semi-closed harbors can be the source of contamination.
    Keywords: Heavy metals, Pollution, Fishing harbors, Gulf of Oman.
  • Polycyclic Aromatic Hydrocarbons in Intertidal Surface Sediments of North Pars Special Economic Energy Zone, Bushehr
    Ehsan Abedi, Abolfazl Saleh, Ali Mehdinia, Shirin Rahmanpoor, Iman Arebi, Roozbeh Mirza, Hassan Fooladi, Fatemeh Ahmadpour Pages 33-40
    In this study, concentrations and origins of 15 PAHs in intertidal sediments of North Pars Special Economic Energy Zone were investigated. Samples were collected from 20 stations (during low tide and randomly) before establishment and running in June 2011. Samples were analyzed by HPLC. Fluoranthene in Melgonze 2 showed the highest levels of PAHs and Dibenzo[ah]anthracene in Chahpahn 1, Chahpahn 2, Zirahak 1, Kabgan1, Kabgan 2, Kabgan 4, Bordekhon 3, Bordekhon 4, Demeigez 1 and Demigez 2 were the lowest ones in the study area. Results revealed that there were relatively low levels of ΣPAHs in the sediments. Sediment in the study area is being subjected to a combination of pyrogenic and peterogenic with pyrogenic prevalence origin. It could be concluded that in the study area, pollution amounts were much lower than the compared standards and the potential hazard for benthic assemblages seemed to be low.
    Keywords: PAHs, Pyrogenic, Peterogenic, Benthic, Intertidal Sediments.
  • Reproductive Biology of Sand Whiting, Sillago sihama (Forsskal) in the Persian Gulf (Coastal Waters of Hormozgan Province)
    Roghaye Alizadeh, Ehsan Kamrani, Mohsen Safaei, Mohamad Momeni Pages 41-47
    The present study aimed to investigate the reproductive biology of sand whiting, Sillago sihama (Forsskal) (Family: Sillaginidae). Sampling was conducted monthly from the coastal waters of the Persian Gulf (Hormozgan province), from July 2011 to July 2012. Observations on the seasonal distribution of maturity stages and variations in seasonal fluctuations in the gonadosomatic index (GSI) confirmed two spawning peaks in January and March. It was found that female Sillago sihama reach the first sexual maturity at 14.20 cm. The relationship between total length and total weight for males and females were W=0.010 L2.855 and W=0.007 L2.973, respectively. The mean of the sex ratio was 1:2.5 (M:F). Fluctuations in HSI and GSI of female fish showed similar trends.
    Keywords: Reproductive biology, Gonadosomatic index, Hepatosomatic index, Sillago sihama, Persian Gulf.
  • Introduction of Scomberid Larvae in Early Life History from Iranian Coastal Waters of the Persian Gulf- Bushehr Waters
    Mahnaz Rabbaniha Pages 49-53
    The study of marine fish larvae has started from 15 years ago in Iranian waters and the study of fish larva in Bushehr waters were done in 5 steps. Sampling was done in one year monthly in each step. The larvae were collected by Bongo-net with 500 μ mesh size from Rocky- Coralline habitat (Nayband Bay and Kharg and Khargo Island) and were identified in two genera Scomberomorus and Rastrelliger from Coastal Waters of Bushehr Province with high abundance in summer season. The main characters of this family were included: large head and eye, myomer (40), heavily pigmented and the principals adjectives of Scomberomorus were: large and long snout, teeth in early preflexion and spin in pre-operculum and lower myomer, triangular gut, round and small snout, large and round eye and head without any spin were specific adjectives in Rastrelliger.
    Keywords: Scomberid larvae, Early Life History, Coastal waters, Persian Gulf.
  • Density and Diversity of Cnidarians Medusae (Family: Eirenidae) in Bahrakan Waters (Northwestern Persian Gulf)
    Tahmineh Soltani, Ahmad Savari, Nasrin Sakhaee, Babak Doostshenas, Abdolmajid Dowraghi Pages 55-61
    The purpose of this investigation was to study the density and diversity of Eirenidae in Bahrakan waters (Northwestern Persian Gulf). The Sampling was conducted in 6 stations, during July, August and October in 2010 and December, February and April in 2011, using 300μm mesh size plankton net. Environmental parameters such as salinity, pH, temperature and dissolved oxygen were measured. In this study, a total of 12 species of medusae were identified. Maximum and minimum densities of medusae were observed in July and August, respectively. Species such as Eutima variabilis, Tima flavilabris, Eutima gegenbauri, Eutima gracilis, Eutimalphes sp.1 and Irenium sp.1 were the first report in the Iranian waters of the Persian Gulf. The result of Correlation showed that the distribution of medusaes has more correlated with temprature. Analysis variance test were used to show impact of times on medusae abundance. As a result, medusae abundance showed significant variation in different months. The Shannon diversity index, ranged between 0.22 and 1.79, was maximum in July.
    Keywords: Cnidarians medusae, Zooplankton, Shannon index, Bahrakan, Persian Gulf.
  • Determination of Concentration and Source of n-alkanes in Surface Sediments from Southern Coast of the Caspian Sea (Anzali Port)
    Rokhsareh Azimi Yancheshmeh, Ali Reza Riyahi Bakhtiari, Samar Mortazavi Pages 63-73
    Surficial sediments from the South-Western coast of the Caspian Sea (Anzali Port) were studied to determine the concentration and probable source of normal alkanes. In this regard, nine surface samples were collected and analyzed by gas chromatography–mass spectrometry (GC–MS). Concentrations of these compounds ranged from 743 to 6146 μg g-1 dw (average 2700 ± 1612 μg g-1 dw). Normal alkenes with long chain length were dominant in all studied stations. Based on used indices in this study, it was concluded that n-alkanes in sediments mainly come from petrogenic source, that was included the old oil spills (significant amount of UCM in all chromatograms) and recent inputs (high values for the ratios of n- C17/Pr and n-C18/Phy at some sampling sites). However, a contribution of hydrocarbons from higher and aquatic plants in the study area was observed.
    Keywords: Normal alkane, Sediment, Anzali city, Caspian Sea.
  • Isolation of Collagen from Fish Waste Material- Skin, Bones and Fins of Thunnus tonggol
    Samira Hashemi Joukar, Ehsan Kamrani, Alireza Salarzadeh, Delaram Noukhbehzare Pages 75-82
    This study investigated isolation of collagen from fish waste materials- skin, bones and fins of Thunnus tonggol. Samples were collected from Bandar Abbas factory. Sampling was done from skin, bones and fins of T. tonggol at three treatments with three replications. Moreover, humidity, protein, fat and ash were surveyed. Results showed that humidity and protein amount were high in skin and there were significant differences between skin with bones and fins at protein (p< 0.05), while there were no significant differences between skin with bones and fins at humidity (p> 0.05). The present study showed that amino acid of Glysin was dominant at skin, bones and fins of T. tonggol. Results showed that the rate of amino acid of hydroxiproline (collagen indicator) in skin was more than in bones and fins (p< 0.05). This means that there are more collagen in T. tonggol skin than in bones and fins (p< 0.05). Results of the SDS-polyacrylamide gel electrophoresis (SDS- PAGE) showed that there were not significant differences between skin with bones and fins at a pattern of collagen (p> 0.05) and all of them had two chains of α1 and α2.
    Keywords: Collagen, Skin, Fins, Bone, Thunnus tonggol.
  • Nutritional Value Evaluation of Two Seaweed of the Gulf of Oman: Sargassum illicifolium and Gracillaria cortica
    Mahmoud Hafezieh, Seyed Hassan Hosseini, Danial Ajdari, Homeira Hossein Pour Pages 83-90
    Studies were conducted to evaluate nutritional qualities of two seaweed, Sargassum illicifolium and Gracillaria cortica, with a view to their utilization in Shrimp nutrition. The proximate composition, minerals and vitamin contents, free fatty acid, and amino acid profiles were investigated. Protein and ash content were the two abundant components in these seaweeds. S. illicifolium and G. cortica contained 9.18±1.15% and 18.29±2.1% Protein and 29.15±3.43%, and 23.11±1.43% ash based on dry weight, respectively. Both seaweeds contained high amounts of minerals, although both kinds of seaweeds were notably rich in iodine. S. illicifolium was also rich in potassium, calcium and magnesium, while G. cortica was rich in other minerals, especially ferrous and copper. Total essential and unessential amino acids (g/ 100 g sample) of S. illicifolium and G. cortica were 4.7 and 7.47: 7.67 and 13.8, respectively without any statistical differences (P>0.05). Results showed both seaweeds had all essential AA which were needed for shrimp feeding. All saturated FA, Mono unsaturated FA, Di- and more double band unsaturated FA (mg /g sample) and DHA/ EPA ratio were 10.87 and 2.76: 1.11 and 0.513: 1.06 and 0.4: 3.66 and 1.33 respectively with differences statistically (P<0.05). Vitamin E, C and Tiamin with amounts of 32.2 and 37.5: 890 and 1200: 45 and 71 (mg/ 100 feed) in S. illicifolium and G. cortica respectively showed differences between these two seaweeds statistically (P<0.05). While, other vitamins were not significantly different between these two seaweeds (P>0.05). Both seaweeds showed their potential of being healthy food for shrimp diets or as a source of ingredients with high nutritional values.
    Keywords: S. illicifolium, G. cortica, Nutritional value, Gulf of Oman.
  • The Study of Relationship between Environmental Parameters and Coral Reefs Distribution: A Case Study at Kish Island
    Seyed Hassan Mousavi, Mohammad Reza Shokri, Hadi Poorbagher, Afshin Danehkar Pages 91-99
    In this study, the relationship between environmental parameters and the distribution of coral reefs in Kish Island (Persian Gulf, Iran) were considered and the most important parameters were identified. Environmental parameters, including depth, water temperature, salinity, turbidity, dissolved oxygen, pH and chlorophyll-a were recorded by CTD at 30 stations during summer 2010. Also, at each station, the sediment grain size was determined by sampling, seabed slope was extracted from the bathymetric map and current velocity was obtained from the wave modeling project in Iran. The differences between environmental factors were analyzed by ANOVA and then identified the most important factors influencing in the distribution of coral reefs by Principal Components Analysis (PCA) test. The result of ANOVA showed that there is a significant variation (P<0.05) in the water depth, dissolved oxygen, and the bottom slope between coral and non-coral regions. According to the PCA result, three independent components (PC) were identified that had 73.157 % of the total variations. Also, the result showed highest correlation between turbidity, depth and chlorophyll-a with PC1, salinity, bottom type and bottom slope with PC2, and water temperature and dissolved oxygen with PC3, respectively. The results from present study showed significant variation between aforementioned parameters with distribution of coral reefs in Kish Island.
    Keywords: Environmental Parameters, Coral Reefs, PCA, Kish Island, Persian Gulf
  • Assessment of the Service Life Design Model Proposed by fib for the Persian Gulf Region
    Ali Akbar Ramezanianpour, Ehsan Jahangiri, Faramarz Moodi, Babak Ahmadi Pages 101-112
    One of the major causes of deterioration of coastal reinforced concrete (RC) structures is the chlorideinduced corrosion. Therefore, durability based design of RC structures has gained great significance in recent decades and various mathematical models have been proposed. One of the best models was proposed by fib in 2006. The effect of environmental conditions on the prediction of the models is one of the most important issues. Hence, regional investigations are necessary. The Persian Gulf is one of the most marine aggressive regions of the world due to its high temperature and humidity and the Chloride ion in its water. In this study, the fib model performance was evaluated by field experiments on some marine RC structures located in this region. Then, the model was modified for applying for this environment.
    Keywords: Concrete, Durability, Fib model, Probabilistic model, Marine environment
  • Study of Wave Reflection from Conventional Rubble Mound and Non-Reshaping Berm Breakwater
    Abbas Yeganeh, Bakhtiary, Milad Zabihi, Mohammad Hosein Kazeminezhad, Meysam Bali Pages 113-123
    Interference of the incident waves impinge on and the reflected waves back from a breakwater cause partial-standing waves, which has a major effect at particularly storm condition on the breakwater stability. Hence, the wave reflection parameter is of great importance in hydraulic design of breakwaters. In this paper, at first the performance of M5􁇱 model tree for prediction of the reflection parameter on rubblemound breakwater was investigated using available large scale data. Then, the effect of berm on reflection coefficient from non-reshaping berm breakwater was investigated and finally, a new model for wave reflection estimation was presented using M5􁇱 model tree. The obtained results showed that the model tree is more accurate than the available empirical formulas and the new obtained formula is more accurate and physically justified.
    Keywords: Reflection coefficient, M5´ model tree, Rubble, mound breakwater, Surf similarity parameter
  • Seasonal Variation of Physicochemical Parameters in the Coastal Water around the Bushehr Peninsula
    Seyed Taleb Hosseini, Vahid Chegini Pages 125-143
    In this study, the physicochemical parameters of seawater (inc. depth, temperature, conductivity, salinity, dissolved oxygen, pH, chlorophyll a, turbidity, density and sound velocity) of the coastal waters around the Bushehr Peninsula (28° 42′N to 29° 00′N and 50° 39′E to 50° 57′E) were investigated monthly, during July 2011 to July 2012. A CTD (OCEAN SEVEN 316; IDRONAUT, Italy) measured the mentioned parameters of 12 stations in vertical profiles with time step of one second. Then, the quality control procedures were performed on the measured parameters according to IOC methods. Results showed that the sea temperature experienced an 18°C decline from summer to winter. Most of physicochemical parameters were directly affected by these considerable fluctuations. Water column of the study area was divided to 10 layers from surface to bottom. A weak seasonal thermocline (where temperature decreases to 4°C) was observed between layers 3 to 8 in the stations with a depth of more than 20m in the warmest months of the year. This seasonal thermocline generated a weak picnocline whose gradient was ascendant, just opposite the thermocline trend. During the cold months, water column become well-mixed due to the insignificant differences of surface and bottom temperature (<1°C). Surface salinity of the study area increased from about 37 psu in summer to 41 psu in winter whereas Khark synoptic station showed the highest evaporation in summer. pH and dissolved oxygen (DO) values in the study area were inversely correlated to the water temperature so that with going from warm seasons to cold ones, pH and DO increased with respect to water temperature decrease. The values of pH were increased from 7.7 to 8.2 and for DO were from 2 ppm to 10 ppm.
    Keywords: Temperature, Salinity, pH, Dissolved Oxygen, Chlorophyll a, CTD, Bushehr Peninsula, Persian Gulf
  • Estimating the Next Twenty Years of Cargo Traffic of Sea, Road and Rail Modes of Transport at Imam Khomeini Port Complex Using Time-Series Analysis Model
    Bahram Shomali Pour, Nasser Saeidi, Amer Kaabi, Hamidreza Hallafi, Asghar Rashnoodi Pages 145-155
    This study aims to extract the functions of demand and estimating cargo traffic of each transportation modes (road & railroad) connected to the Iran's hinterland transportation network within a range of 20 years (case study of Imam Khomeini Port). For this purpose, first effective explanatory variables were identified then traffic load of the modes were estimated using two stage simultaneous equation model of time series analysis by Eviews software. The results indicate that in case of no change in current policies, share of railway in cargo transportation to/from this port will be reduced significantly and at the most will reach 5%. That is in contrast with the objectives of the 20 year national transportation master plan calling railway for 30% of national cargo transportation.
    Keywords: Estimating cargo traffic, Hinterland, Simultaneous equations