فهرست مطالب

مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان - سال هشتم شماره 1 (پاییز 1392)
  • سال هشتم شماره 1 (پاییز 1392)
  • بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/03/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سمیه ابراهیمی*، کامران برومند سرکرده صفحه 7
    صنعت گردشگری در حال حاضر به عنوان یکی از مهمترین منابع درآمد و از طریق ایجاد جریان مالی به عنوان مولفه ی عمده ای در بهبود اقتصادی مناطق و کشورها مطرح می شود. توسعه گردشگری در روستاها نیز گسترش فرصت های شغلی، ایجاد درآمد اضافی و فقرزدایی را در مناطق روستایی به ارمغان می آورد و مزایای فرهنگی و زیست - محیطی نیز به دنبال دارد. اما همواره خلا برنامه ریزی کارامد، در سیاست های توسعه ی روستایی برای فراهم آوری، یا یک پارچه کردن گردشگری، احساس می شود. در این تحقیق، ابتدا به روش شناسی تحقیق و سپس قابلیت های گردشگری در توسعه ی روستایی پرداخته شده است. داده های تحقیق از طریق پرسشنامه و مستندات آماری حاصل شده است. یافته های تحقیق به صورت استنباطی مورد بررسی قرار گرفته و در آخر نتیجه گیری و پیشنهادات آورده شده است. این تحقیق از لحاظ هدف، کاربردی است و روش تحقیق آن توصیفی و تحلیلی می باشد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و Excel انجام شده است. بررسی ها نشان داد که این منطقه علی رغم استعدادهای بالقوه، فاقد امکانات و تسهیلات رفاهی و تفریحی لازم برای جلب گردشگر است و با شرایط فعلی، نمی تواند نقشی در توسعه ی گردشگری منطقه داشته باشد. لذا با برنامه ریزی اصولی و به ویژه تهیه و اجرای طرح جامع گردشگری استان و تمرکز حمایت های مدیریتی، تبلیغات مناسب و تجهیز منطقه به برخی امکانات، می توان شاهد رشد و توسعه ی گردشگری به همراه توسعه ی روستای مذکور بود.
    کلیدواژگان: امکان سنجی، توسعه روستایی، گردشگری، خراشاد
  • رابیه بیدبرگ*، زهرا علیزاده بیرجندی، الهام ملک زاده صفحه 23
    در آغاز دهه ی 1340 ش. برنامه ی اصلاحات ارضی در ایران اجرا شد، نظام زمین داری را دگرگون ساخت و روابط ارباب رعیتی تحت الشعاع آن قرار گرفت. اجرای این برنامه، روستاییان را صاحب زمین نمود و آنان را از زیر سلطه ی ارباب درآورد و روستاییان را مالک زمین هایی نمود، که روی آن کار می کردند. دولت ایران در دوره ی پهلوی دوم (محمدرضا شاه) تحت فشار آمریکا و جان. اف. کندی رئیس جمهور آن به منظور مقابله با نفوذ کمونیسم در ایران به یک سلسله اصلاحات اجتماعی به خصوص اصلاحات ارضی در کشور دست زد. اصلاحات ارضی اصل اول انقلاب سفید محمدرضا شاه پهلوی بود، که در سال 1340 ش. به اجرا درآمد. هدف دولت پهلوی از انجام برنامه ی اصلاحات ارضی، ایجاد یک پایگاه اجتماعی برای خود در میان روستاییان بود. اصلاحات ارضی در ایران در سه مرحله اجرا شد و از زمان اجرایی شدن، پیامدهای متعدد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به دنبال داشت. از همان آغاز اجرای برنامه ی اصلاحات ارضی، این برنامه در شهرستان بیرجند نیز اجرا شد. اجرای برنامه ی اصلاحات ارضی در بیرجند نیز سه مرحله داشت، که هر سه مرحله ی آن به طور کاملا محدود و پراکنده در این شهرستان انجام شد. نگارنده در این مقاله به دنبال بررسی روند اجرای اصلاحات ارضی در شهرستان بیرجند است. با اجرا شدن مراحل اصلاحات ارضی در این استان، بیرجند نیز تحت الشعاع آن قرار گرفت و این برنامه در آن جا نیز به اجرا درآمد.
    کلیدواژگان: اصلاحات ارضی، روستا، بیرجند
  • ابوالفضل حسن آبادی* صفحه 57
    آرشیوهای محلی از منابع مهم اطلاعاتی در تحقیقات تاریخی هستند و میزان غنای این آرشیوها، ارتباط مستقیمی با افزایش پژوهش های تاریخی در یک منطقه دارند. در این مقاله، ابتدا تعریفی از تاریخ محلی و جنبه های مختلف آن ارائه می گردد. در ادامه با انتخاب جنگ جهانی دوم به عنوان یک موضوع مورد مطالعه آرشیوی، به جایگاه آرشیوهای محلی منطقه ای و ارزش اسناد آن ها در حوادث تاریخی با توجه به اسناد موجود در مرکز اسناد آستان قدس درباره جنگ جهانی دوم پرداخته می شود. ارزش این موضوع از آن روست که تاکنون کمتر به نقش محوری اسناد آرشیوهای محلی و نقش آرشیوها در مستندسازی و تولید منابع تاریخی توجه شده است. نتایج این مقاله می تواند تاکیدی بر لزوم نگاه های همه جانبه به اسناد آرشیوی با تکیه بر دیدگاه های محلی و منطقه ای باشد.
    کلیدواژگان: آرشیوهای محلی، مرکز اسناد آستان قدس رضوی، جنگ جهانی دوم، مشهد، خراسان
  • کمال الدین حسینی*، محسن نوغابی، مسعود ایمانیان، سعید صالح صفحه 85
    این نوشتار با هدف دستیابی به میزان تاثیر تبلیغات با ابزارهای تبلیغی نوپدید سازمانی در فضاسازی مناسبت آخر صفر و ترویج زیارت پیاده در روزهای مذکور انجام گرفته است. این مقاله، حاصل یک مطالعه پیمایشی مقطعی است. جامعه آماری در این طرح کلیه افراد بالای پانزده سال در گروهی معرف از خانواده های ساکن در شهر مشهد (0721 نفر) است. روش نمونه گیری در این پژوهش در مرحله اول به صورت نمونه گیری طبقه ای نامتناسب و در مرحله دوم از روش نمونه گیری تصادفی نظام مند استفاده شده است. برای نیل به این هدف، نخست با تحلیل نتایج نظرسنجی انجام شده توسط محقق، در دهه آخر ماه صفر در سال 0931 به میزان تاثیر برنامه های سازمان فرهنگی - تفریحی شهرداری برای ترویج زیارت پیاده تا حرم در روزهای پایانی صفر و مقایسه آن با میزان این رفتار در سال گذشته پرداخته است و سپس به تحلیل نتایج جانبی آن مبادرت نموده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد علی رغم وجود تفاوت های اندکی در میزان تاثیر یاد شده، برنامه های فرهنگی - تبلیغی که با ابزارهای نوپدید در زمینه ترویج زیارت پیاده طی مناسبت های آخر صفر، چندان موثر نبوده و تغییرات، روند قابل توجهی را به خود اختصاص نداده است. مهم ترین عامل تاثیرگذار در زیارت مخاطبین، تبلیغات سنتی بوده است و تبلیغات محیطی در زیارت مردم ساکن مشهد تاثیر قابل توجهی نداشته است. این امر (زیارت پیاده) بیشتر ریشه در اعتقادات سنتی و مردمی دارد که با تبلیغات مقطعی و کوتاه مدت، تقویت و یا تحلیل نمی یابد.
    کلیدواژگان: مناسک مذهبی، تبلیغات مدرن، زیارت، برنامه های فرهنگی، تبلیغی
  • اصغر عسکری خانقاه، آتوسا افسر* صفحه 115
    کودکان سرمایه های ارزشمند یک جامعه به حساب می آیند. مادران اولین باغبان این گلها می باشند. مادرانی که در دل سینه خود رازها و نگفته هایی دارند. لالایی ها نغمه هایی هستند که مادران گاهی برای سبک کردن روح خود، گاهی برای آرام نمودن فرزند خویش و بعضی مواقع رساندن پیام و خواسته ی خود به طور غیرمستقیم به همسرشان به صورت ابیاتی کوتاه و صوتی زیبا و دلنشین می خوانند. این سخنان شنیدنی هر چند که ساده بیان شده اند اما در خود ساختاری دارند که در این پژوهش درون مایه ی آنها بررسی می شود. لالایی ها دارای مضامین و درون مایه های متفاوتی می باشند که با بررسی هر کدام از آنها می توان به نمونه های فرهنگی خاصی پی برد. موضوع این پژوهش، لالایی ها در فرهنگ مردم خراسان جنوبی در حوزه مطالعاتی بافت قدیم شهر بیرجند می باشد. بافت قدیم این شهر، شامل خیابان های مطهری و منتظری است که از لحاظ مساحت 62/907234 متر از سطح شهر را در برگرفته و بالغ بر 2694 نفر جمعیت دارد. از این تعداد جمعیت، حدود 4561 نفر را زنان و دختران تشکیل می دهد. دلیل انتخاب بافت قدیم این است که لالایی بخشی از ترانه های پارسی میانه و ماندگار و کهن ایرانی می باشد که ریشه در گذشته های دور دارد. مادران امروزه کمتر از این آواز جهت خوابانیدن کودکان خویش استفاده می کنند، در نتیجه برای جمع آوری، ثبت و ضبط این لالایی ها، باید به سراغ مادران و مادر بزرگانی می رفتیم که نسبت به ترانه های فرهنگ عامه قدیم این شهر آشنایی بیشتری داشتند. جهت ارائه چارچوب نظری مناسب برای این پژوهش، از دو مکتب ساختارگرایی با نظریه پردازی به نام ولادیمیر پراپ و فرهنگ و شخصیت با نظریه پرداز معروف آن روت بندکیت استفاده شده است. روشی که بر مبنای آن پژوهش پیش رفته است، مردم شناسی ژرفانگر همراه با مشاهده مستقیم و با حضور پژوهشگر در میدان تحقیق می باشد. در پایان تحلیل لالایی ها به این نتیجه می رسیم که لالایی ها مانند سایر ترانه ها و قصه های کودکان با برخورداری از ظرفیت های فرهنگی ویژه نهفته و تعبیه شده در آنها، نقش بسزایی در اجتماعی کردن افراد جامعه بر عهده دارند. در لالایی ها الگوها و ارزش های مادران ساکن در بیرجند، مادری که بزرگ شده کویر است به وضوح دیده می شود. در واقع، می توان گفت که این مادران روایت کننده تمامی سنت ها، آیین ها و هویت فرهنگی و قومی خویش هستند و با خواندن لالایی ها و انتقال آن به نسل های بعدی حافظ این فرهنگ بومی خواهند بود.
    کلیدواژگان: فرهنگ، ادبیات شفاهی، لالایی، گاهواره
  • علی اکبر مجدی*، امید رضایی، سیمین برادران صفحه 139
    امروزه اهمیت رضایت شغلی در بهره وری نیروی انسانی در مشاغل مختلف، بر کسی پوشیده نیست و بخشی از این نیروی انسانی را زنان تشکیل می دهند که بررسی مسائل آنان شایسته توجه است. هدف از این مطالعه، بررسی میزان رضایت شغلی زنان شاغل در خدمات غیردولتی مشهد و همچنین مشخص کردن عوامل موثر بر آن می باشد. روش به کار رفته در این تحقیق، از نوع توصیفی- همبستگی است. بدین منظور 244 نفر از زنان شاغل در خدمات غیردولتی مشهد به صورت تصادفی، با نمونه گیری احتمالی، از نوع نمونه گیری خوشه ایو تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه است که از چند شاخص، از جمله شاخص رضایت شغلی فیلد و روث تشکیل شده است. نتایج نشان داد که میانگین رضایت شغلی پاسخگویان، به طرز معناداری پایین تر از متوسط است. همچنین متغیرهای رضایت از حقوق، صمیمیت با همکاران و ارتقاء شغلی، دارای رابطه مثبت، و متغیرهای ابهام نقش و تعارض نقش، دارای رابطه منفی با رضایت شغلی هستند. در نهایت با استفاده از تحلیل رگرسیون چندگانه مشخص شد که متغیرهای مستقل تحقیق، 48 درصد تغییرات رضایت شغلی را تبیین می کنند.
    کلیدواژگان: رضایت شغلی، رضایت از حقوق، صمیمیت با همکاران، ارتقاء شغلی، متغیرهای نقش، مشهد
  • محمد همایون سپهر، مهدی عسگری* صفحه 161
    هدف از این پژوهش بررسی مراسم نخلآرایی و نخل گردانی و درک اشخاص بومی به جا آورنده این آیین به عنوان بخشی از مراسم عاشورا به روش مردمنگاری تفسیری است. بدین منظور و با هدف شناخت عمیقتر آیین نخلبندی و نخلگردانی، از روش های مردم نگارانه مشاهده مستقیم، مصاحبه عمیق، توصیف و تفسیر و همچنین از اطلاعات ذخیره شده توسط افراد محلی برای کمتر شدن خطاها استفاده شده است. ابتدا در بحث مفهومی به مرور مباحث اندیشه گیرتز پرداختیم. نتایج این تحقیق نشان میدهد که نخلآرایی و نخلگردانی مناسکی مردانه است به طوری که زنان حضوری بسیار کمرنگ در آن دارند. یافتهی مهم دیگر این پژوهش این است که علیرغم این که نخلآرایی و نخلگردانی مربوط به مراسم محرم و عزاداری است نگاه زیباشناختی به نحوهی آرایش نخل جایگاه مهمی در این مراسم دارد که از این حیث زنان نقش مهمی در تامین مصالح لازم به ویژه پارچه های رنگارنگ دارند.
    کلیدواژگان: نخل آرایی، نخل گردانی، مردم نگاری تفسیری، ششتمد
|
  • Ebrahimi, Somayyeh*, Bromand Sarkardeh, Kamran Page 7
    At present tourism industry as one of the important sources of income and via creation of financial flow brought forth as a main factor in the economical improvement of regions and countries. Also tourism expansion in villages brings forth the expansion of job opportunities, initialization of extra revenues and poverty wiping in rural districts and follows cultural and environmental advantages. But always the lack efficient planning feels in polices of rural expansion for providing or unifying of tourism. First in this research the methodology of project and then the capacities of tourism expansion of rural regions have been practiced. The research data obtained from questionnaires and statistical documentations. The research findings have been considered deductively and at the end conclusions and recommendations has been presented. This research from the aim aspect is applicatory and its methodology is descriptive- analytical. Data analysis has been accomplished from the use of SPSS and Excel software. The results showed that this region in spite of potential capacities lacks the required equipments and welfare and amusement facilities for attracting of tourists and with this present condition, it cannot play any role in tourism expansion of the region. So with principle planning, especially with provision and accomplishment of comprehensive plan of province tourism and focalization of management supports, suitable annunciations and mobilizing the region to some equipment, we can attest the growth and expansion of tourism along with the expansion of the said village.
    Keywords: Practicability testing, rural expansion, Tourism, Khorashad
  • Bidbarg Rabiyeh*, Alizadeh Birjandi Zahra, Malekzadeh Elham Page 23
    The program of the land reforms in Iran accomplished in the beginning of the decade 1340 Hegira which changed the land making system and master and man relations overshadowed from it. The performance of this program endowed the rural with lands and saved them from the dominance of masters and possessed the farmers the lands in which they worked on it. The government of Iran in Pahlavi II period (shah Mohammad Reza) under the pressure of America and its then president Jon. F. Kennedy for the purpose of confronting with the authority of communism in Iran settled a series of social reforms especially the land reforms in country. The land reforms were the first principle of white revolution of Shah Mohammad Reza Pahlavi which has been accomplished in 1340 Hegira. The purpose of Pahlavi government from performing the land reform projects was the establishment of a social base for themselves between the villagers. The land reforms in Iran have been accomplished in three stages and followed numerous political, social and economical consequences from the time of its performance. From the same time of the beginning of performing the program of land reforms this project also has been accomplished in Birjand County. Also the performance of land reforms program in Birand has had three stages which all of its phases has been accomplished sparsely and restrictedly in this county. The writer of this article follows to consider the procedures of the performance of land reforms in Birjand County. Also Birjand overshadowed from the accomplishment of the stages of land reforms in this province and this program has also been performed over there.
    Keywords: Land reforms, Village, Birjand
  • Hasan Abadi, Abolfazl* Page 57
    Local archives are among the main sources of information in historical researches and the rate of richness of these archives has a direct relation with the growth of historical researches in a region. First in this paper, a definition of local history and its different aspects has been presented. In continue by choosing the world war II as an archival case of study, we proceed the station of local archives and their documental value in historical events with the view of the existent documents in the center of the documents from Astan-e Qods-s Razavi of world war II. The value of this matter is for this reason that which the pivotal role of local archival documents and the role of archives in documentation and the production of historical resources has been considered less from ever now. The results of this article can be used as an emphasis of the necessity of multilateral views to archival documents with the insistence in local and regional viewpoints.
    Keywords: Local archives, World War II, The center of documents of Astan, e Qods, e Razavi, Mashhad, Khorasan
  • Husseini, Kamaloldin*, Noghani, Mohsen, Imaniyan, Masood, Saleh, Said Page 85
    This paper has been conducted with the aim of achieving the scope of the effectiveness of publicities by newly devised organizational propagator tools in suitable area at the end of Safar month and disseminating on foot pilgrimage on the aforesaid days. This paper is from the result of measure and sectional study. The statistical society in this project is all of the people over the age of fifteen in the sample group of the families resided in the city of mashhad (1270 people). The method of sampling in this research at first level is in the form of asymmetrical classic sampling and at the second level the method of random sampling has been used. In order to achieve to this aim, first by analyzing the consequences of the accomplished survey by the researcher, in the last decade of Safar month at the year of 1392, the scope of the effectiveness of the programs of cultural-amusement organization of municipal for propagating of on foot pilgrimage at the ending days of Safar month and comparison of it by the scope of this behavior in the last year has been practiced and then analyzing of the lateral results has been resorted. The obtained results shows that in spite of the presence of small differences in the scope of the recited effectiveness, the cultural-propagandistic plans which with the novel tools in the field of disseminating on foot pilgrimage during the occasions of the endings of Safar month has not been very effective and the changes allocated outstanding trends to itself. The traditional publicities have been the main effective factor in pilgrimage of addressees and peripheral propagating in pilgrimage of resided people in Mashhad has not been so effective. More often this matter (on food pilgrimage) has rooted in traditional beliefs of people which is not boosted or attenuated with sectional and short term propagating.
    Keywords: Religious ceremonies, Modern publicities, Pilgrimage, Cultural, propagandistic plans
  • Askari Khangah, Asghar, Afsar, Atoosa* Page 115
    Childs counted as a valuable capital of a society. Mothers are the first gardeners of these flowers. Mothers who have secrets and unuttered words in their hearts. Lullabies are a kind of melodies which sometimes they song to soften their soul, occasionally to calm their baby and at the other times to convey indirectly their messages and needs to their husbands in the form of a short verses and nice and pleasant sound. Also these sweet speeches are said in a plaint forms but in themselves they have a kinds of structures which we consider their nature in our research. Lullabies contain different purports and essences which with the consideration of each one of them we can discover special models of cultures. The object of this study is lullabies in the culture of the people of South Khorasan in the field of studies of old texture of the city of Birjand. The old texture of this city involves Motahhari and Montazeri avenues that from the aspect of land measurement extended about the 432709/26 miter of the city’s area and exceeded to 4962 persons in population. Of the number of this population, about 1654 of peoples are formed from women and girls. The reason for choosing the old texture of this city is that the lullabies are part of the middle Parsee melodies and permanent and ancient Iranian which rooted in far past. Today mothers use less of these songs to sleeping their kids and consequently for collecting, recording and registering of these lullabies, we should ask and look for to inquire the mothers and grandmothers who had the greatest familiarities in relation to the melodies of the common ancient people culture of this city. For representing of suitable theoretical framework to this research, two structuralism schools by the theorist with the name of Vladimir Prop and culture and personality and with its famous theorist Rut Band Kit have been used. The method that from which the research base has been practiced is profounder anthropology by direct observation and with the presence of researchers in the field of research. At the end of the analysis of lullabies we come to this result that lullabies like any other kind of melodies and children stories, with enjoying the covert and improvised particular cultural capacities, deals with outstanding role in socializing of the people of society. In lullabies the patterns and values of mothers resided in Birjand, the mother who grown up in desert can be seen clearly. In fact we can say that these mothers are the narrators of all of their customs, rituals and cultural and ethnic identity and they will be the preserver of this local culture by singing the lullabies and transmission of them to subsequent generations.
    Keywords: Culture, Oral Literature, Lullabies, Cradle
  • Majdi, Ali Akbar*, Rezaee, Omid, Baradaran, Simin Page 139
    Today the importance of job satisfaction in exploitation of human force in a diverse occupation is not concealed from everybody and some part of this human force is composed of women that the inspection of their issues is worthy to observe. The aim of this study is to consider the Job satisfaction of women in nongovernmental serving occupations in Mashhsd and also specifying the effective factors of it. The used method in this research is of the kind of descriptive-unification. For this reason 244 people of women in nongovernmental serving in Mashhsd are selected randomly with plausible sampling, from the kind of cluster sampling. The instruments for collecting data are questionnaires which consisted of several indexes such as Fild and Roth job satisfaction. The results showed that the average of job satisfaction of respondents is meaningfully below the middle level. Also the variables of salary gratification, intimacy with coworkers and job promotion contained positive relation and the variables of vagueness and aggressiveness of roles contained negative relation with job satisfaction. At the end by the use of multifold Regresiyon analysis, it became distinct that independent variables of research specify 48 percentages of job satisfaction changes.
    Keywords: Job satisfaction, Salary gratification, Intimacy with coworkers, Job promotion, Variables of role, Mashhad
  • Sepehr, Mohammad Homayoon, Asgari, Mahdi* Page 161
    The aim of this research is to investigate the ceremony of Palm decoration and palm turning and perception of native persons who recognize this custom as a part of Ashoora rituals with the method of exegetical ethnography. For this reason and with the aim of profound knowledge of palm decoration and palm turning, the methods of direct ethnographical observation, profound interview, description and interpretation and also the saved data of native individuals for decreasing of errors has been used. First in conceptual discussion we proceed to review the arguments of Girtz reflection. The results of this research shows that palm decoration and palm turning are among the manly ceremonies in a way that women has a pale presence in it. The other important findings of this research is that in spite of the fact that palm decoration and palm turning is related to Moharram and lamenting ceremonies, the aesthetical viewpoint to the manner of palm adornment has an important dwelling in this ceremony which in this respect the women has a main role in providing the required materials specially the multicolored clothes.
    Keywords: Palm decoration, palm turning, Exegetical ethnography, Sheshtamd