فهرست مطالب

  • سال چهارم شماره 1 (بهار و تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/05/12
  • تعداد عناوین: 7
|
  • غلامرضا جمشیدیها، موسی عنبری، مهدی محمدی صفحات 1-19
    این مقاله به بررسی رابطه میان ابعاد کیفیت زندگی با تغییرات دینداری دانشجویان و تحلیل عوامل موثر بر آن می پردازد. جامعه آماری پژوهش کلیه دانشجویان سه دانشگاه دولتی استان مازندران است که 445 نفر از آنان به روش نمونه گیری طبقه بندی، انتخاب و مطالعه شدند. یافته ها نشان می دهد که گستردگی دو مفهوم کیفیت زندگی و دینداری مانع از تایید یا رد یک فرض یا بحث قابل اجماع و واحد نمی شود. به همین دلیل نمی توان از رابطه ساده و یک سویه بین کیفیت زندگی و دینداری صحبت کرد، بلکه برای رسیدن به یک رابطه واقعی و دقیق باید کلیه شاخص ها و ابعاد حداکثری موضوعات را مبنا قرار داد. ضریب همبستگی متغیرهای کیفیت زندگی و دینداری در این مطالعه مثبت است. یعنی با افزایش و تحولات مثبت در وجوه و شاخص های کلی کیفیت زندگی خانواده های دانشجویان، بر میزان دینداری افزوده می شود. اما در بررسی رابطه ابعاد جزئی دو متغیر چنین رابطه ای دیده نمی شود. به طور خاص، رابطه کیفیت زندگی مادی در دو وضعیت خیلی عالی و خیلی ضعیف آن، با دینداری دانشجویان رابطه منفی را نشان می دهد.
    کلیدواژگان: بعد ذهنی کیفیت زندگی، بعد سیاسی کیفیت زندگی، دینداری، کیفیت زندگی به منزله سرمایه اجتماعی، کیفیت مادی زندگی مادی
  • علی شکوری، محمد دارکش صفحات 21-43
    در چند سال اخیر شاهد روند رو به رشد بیماران مبتلا به ایدز در جامعه و خصوصا در شهر تهران هستیم. بیماری ایدز برای شخص بیمار مسا ئل و مشکلات اجتماعی و اقتصادی به همراه می آورد. به طوری که به نظر می رسد شرایط و مسائل اجتماعی و اقتصادی حاکم و مرتبط با بیماری، کشنده تر از خود ویروس اچ. آی. وی و بیماری ناشی از آن باشد. در پژوهش حاضر به بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی بیماران مبتلا به ایدز در ایران پرداخته شده است. بدین منظور یکی از مراکز بیماران ایدزی در شهر تهران (بخش عفونی بیمارستان امام خمینی) به عنوان میدان پژوهش برگزیده شد. در این پژوهش از فنون مطالعه کیفی مانند مصاحبه عمیق و بحث گروهی متمرکز استفاده شده است تا به اهداف پژوهش خود دست یابیم. در همین راستا با 15 بیمار مصاحبه و نیز در دو گروه شش نفره بحث گروهی متمرکز انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که این بیماری به علت داغ ننگی که برای بیمار دارد به شدت بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی بیمار تاثیر می گذارد، به طوری که سبب می شود بیمار از حقوق طبیعی و عمومی خود محروم گردد.
    کلیدواژگان: اچ. آی. وی، ایدز، انحراف، برچسب، تبعیض، داغ ننگ (استیگما)، طرد
  • سهیلا صادقی فصایی صفحات 45-68
    اگرچه هر نوع قتلی در نوع خود منحصر به فرد است، اشکالی از قتل می تواند دربرگیرنده ویژگی های مشترکی باشد و این امر بیانگر آن است که قتل به صورت های متعددی الگو می یابد. پژوهش حاضر با اتخاذ یک رویکرد کیفی و با تاکید بر داده هایی که از طریق مصاحبه های عمیق نیم ساخت یافته با 14 قاتل (12 مرد و 2 زن) حاصل شده است، سعی بر شنا سایی تیپ های مختلف قتل و فهم چرایی و چگونگی شکل گیری پدیده قتل دارد. داده های حا صل از مصاحبه های عمیق آشکار می سازد که قتل یک نوع رفتار یا حادثه نیست، بلکه ماهیت قتل، متنوع است و در زمینه اجتماعی و فرهنگی ساخته و برساخت می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که قتل در زمینه های مختلفی چون گروه های بزهکار، خانواده، خیابان، در تقارب با سایر جرائم رخ می دهد و به طور تصادفی توزیع نمی شود، بلکه یک کنش متقابل بین دو یا چند نفر از افرادی است که در بیشتر اوقات یکدیگر را می شناسند و در تنازعات بین شخصی، خشونت به صورت یک فرایند پویا بین افراد در یک روابط قرینه ای رد و بدل می شود. آنچه ماشه خشونت را می کشد، عامل های ترس، رنجش و نفرت، ناامیدی، جاه طلبی و خشم و نمایش است و بیشتر قتل ها ناشی از تضاد افراد بر سر مسائل جزئی است و از این رو می توان آن ها را قتل های مواجهه ای نامید و تعداد کمی از قتل ها، قتل های انتقامی است که می تواند منعکس کننده یک تصمیم عقلانی، تحقیرشدگی یا ناامیدی باشد.
    کلیدواژگان: انتخاب عقلانی، تحقیر شدگی، روابط قرینه ای، روش کیفی، قتل، قتل های انتقامی، قتل های مواجهه ای
  • سید احمد فیروز آبادی، زهرا رضانیاکان صفحات 69-92
    در کشورهای در حال توسعه کودکان مانند سایر اعضای خانواده برای کمک به وضعیت اقتصادی خانواده به کار گرفته می شوند که بسیاری مواقع از درس و مدرسه باز می مانند. در کشورهای توسعه یافته به دلیل اهمیت به کیفیت نیروی کار به سن فعالیت رسیده از جنبه اقتصادی کار کودکان کاسته شده و به جنبه آموزشی و تربیتی آن افزوده شده است. تئودور شولتز، اولین نظریه پرداز سرمایه انسانی معتقد به دو بعد از سرمایه گذاری انسانی یعنی سرمایه گذاری در تندرستی و سرمایه گذاری در آموزش است. سوال اصلی این پژوهش این است که چه عواملی در پیدایش کار کودکان موثرند و کار کودکان در روستا چه پیامدی در آموزش آن ها داشته است؟ روش انجام این پژوهش تمام شماری است. حجم نمونه کودکان 10 14 ساله روستای کراده از توابع شهرستان جهرم شامل 70 نفر است. عمده ترین یافته های این پژوهش نشان می دهند که وضعیت اقتصادی، فرهنگی اجتماعی خانواده و وضعیت جسمانی والدین، جزء دلایل مهم کار کودکان در روستاست و ترک تحصیل و نبود پیشرفت تحصیلی، از آثار مهم کار کودکان است.
    کلیدواژگان: آموزش، جهرم، روستای کراده، سرمایه انسانی، کار کودکان
  • محمود قاضی طباطبایی، نادر مهری صفحات 93-107
    کودکان به اجبار جنسیتی بودن کارهای خانه داری و بچه داری را تشدید می کنند و به آن دامن می زنند. هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر تعداد فرزندان وابسته (زیر 7سال) بر میزان نابرابری های اجتماعی مبتنی بر جنسیت در کارهای خانه داری و بچه داری است. روش پژوهش، تحلیل ثانویه داده های پیمایش گذران وقت ایران در سال های 1387 1388 است که با نمونه ای معرف در مناطق شهری کشور گردآوری شده است. مک دونالد در تئوری «ناهماهنگی برابری جنسیتی بین نهادهای فرد محور و خانواده محور» این ایده را مطرح می کند که برابری جنسیتی در بیرون از خانه افزایش یافته است، اما در درون خانه این برابری جنسیتی تحقق نیافته است و نوعی گسست بین سطوح برابری جنسیتی در بیرون از خانه و در درون خانه به وجود می آید.
    نتایج نشان می دهد، هرچند زنان شاغل، کار مزدی کمتری در طول روز نسبت به همسرانشان انجام می دهند، به رغم شاغل بودن، او همچنان مسئول کارهای خانه داری و بچه داری هستند و مرد مشارکت کمی در کارهای غیر مزدی دارد. بچه آوری و افزایش باروری، نابرابری جنسیتی درون خانواده را تشدید می کند و بر آن می افزاید. در واقع با افزوده شدن تعداد فرزندان وابسته به جمع خانواده بر مدت زمانی که زنان شاغل به مجموع کارهای خانه و بچه داری اختصاص می دهند به میزان قابل توجهی افزوده می شود و مشارکت کم شوهر در این کارها، شکاف جنسیتی بزرگی در این کارها ایجاد می کند. حتی با در نظر گرفتن کار مزدی باز هم شکاف جنسیتی پابرجا است، به طوری که پدر فاقد فرزند وابسته، به طور متوسط یک ساعت و 2 دقیقه، دارای یک فرزند وابسته 37 دقیقه و دارای دو فرزند وابسته، 1 ساعت و 16 دقیقه در طول روز کمتر از همسرش کار می کند. در واقع افزایش تعداد فرزندان به خصوص از فرزند دوم به بعد جنسیتی شدن هر چه بیشتر کارهای بدون مزد خانه داری و بچه داری را به دنبال دارد.
    کلیدواژگان: باروری، پیمایش گذران وقت، فرزندان وابسته، کار خانه داری و بچه داری، زنانه شدن کار خانه، نابرابری جنسیتی
  • مجید کوششی، علی اصغر سعیدی، شیوا پروایی هره دشت صفحات 109-130
    سالمندی مرحله ای از زندگی و حاصل روابط بین نسلی و از این نظر منحصر به جوامع انسانی است. بنابراین، هرگونه خللی در روابط بین نسلی می تواند زندگی انسان در این مرحله را با آسیب هایی همراه کند. واکنش جامعه، متخصصان و سیاست گذاران به این پدیده جمعی، واقعی، مرتبط با ارزش ها، کثیر الابعاد و بین رشته ای آن را به عنوان یک مسئله اجتماعی مطرح کرده است. کیفیت زندگی یکی از این ابعاد مهم در زندگی سالمندان است که این مقاله تلاش می کند به شناختی درباره عوامل موثر بر آن دست یابد و در این مسیر بر تاثیر شبکه های حمایت اجتماعی غیررسمی تاکید دارد. مدل نظری به کار رفته در این مقاله با استفاده از چند نظریه اجتماعی در حوزه مطالعات سالمندی و کیفیت زندگی ساخته شده است. روش پژوهش کمی، میدانی و پهنانگر است. طرح نمونه ای به شیوه تصادفی سهمیه ای با حجم 300 نفر در سال 1391 در شهر تهران اجرا شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که عوامل مجموعه حمایت های اجتماعی فقط تا آنجا قدرت زیادی در تبیین کیفیت زندگی دارند که از مجموعه عوامل اجتماعی جدا باشند. اما مناسبات اجتماعی اعم از پیوندهای اجتماعی و مشارکت در فعالیت های جمعی مستقل از حمایت اجتماعی توانایی بالایی در این تبیین نشان می دهند. این موضوع بیان کننده اصالت چنین تاثیری است و نشان می دهد که متغیرهای حمایت اجتماعی مستقل از مناسبات اجتماعی قادر به تبیین کیفیت زندگی سالمندان نیست. از طرف دیگر حمایت ابزاری برعکس حمایت عاطفی اثر مثبتی بر کیفیت زندگی سالمندان ندارد. یعنی سالمندانی که حمایت ابزاری بیشتری دریافت می کنند کیفیت زندگی بالاتری ندارند.
    کلیدواژگان: حمایت های اجتماعی غیر رسمی، سالمندان، صندوق تامین اجتماعی، صندوق صنعت نفت، کیفیت زندگی
  • علیرضا محسنی تبریزی، خدیجه جبلی صفحات 131-154
    مقاله حاضر به موضوع برساخت اجتماعی ناتوانی در جامعه می پردازد. مسئله اساسی این است که ناتوانی چگونه و با چه سازوکاری در جامعه تولید و بازتولید می شود. این مقاله مطرح می سازد که مهم ترین عوامل اجتماعی برساخت ناتوانی، تبعیضی است که در نهادها و ساختارهای اجتماعی جامعه به شکل پیچیده، موثر و محیلی عمل می کند و بدین سان معلولان و جامعه را به مسائل جدی اجتماعی مبتلا می سازد. این مقاله با استفاده از نتایج پژوهشی در شهر تهران،چگونگی تولید و بازتولید تبعیض و به تبع آن ناتوانی دانش آموزان دچار آسیب بینایی در نهاد آموزش و پرورش را بررسی می کند و نتیجه می گیرد: دانش آموزان کم بینا در معرض تبعیض نهادی که با مکانیسم های محرومیت و نابرابری فرصت ها عمل می کند، به لحاظ آموزشی و پرورشی، به توفیقات مورد انتظار دست نمی یابند و ناتوانی را تجربه می کنند. درواقع معلولیت طی یک فرایند اجتماعی یعنی تبعیض نهادی/ساختاری، به ناتوانی مبدل می شود و بدین سان ناتوانی در جامعه برساخت می شود.
    کلیدواژگان: بر ساخت اجتماعی، ناتوانی، تولید و بازتولید، تبعیض نهادی، ساختاری، محرومیت، نابرابری فرصت ها، معلولیت
|
  • Gholamreza Jamshidiha, Mosa Anbari, Mahdi Mohammadi Pages 1-19
    This article on the relationship between life quality and religious changes of students and analyzes influential factor. The society of the research includes all students in three public universities in Mazandaran province. The sample size is 445 students who were selected through stratified random sampling. Research findings show that the vast extent of the two concepts: quality of students’ lives and religiosity of students did not allow researchers to accept or reject a hypothesis، or to come to a consensus. Therefore، it is not possible to consider a simple and one way relationship between the stated variables. To come to a real and precise relationship، all indicators and dimensions of the subject should be taken into account. The coefficient of relation between the quality of students’ lives and religiosity of students is positive which approves the study hypothesis. However، this relationship could not be found in sub dimensions of the variables being studied. The relationship between physical quality of life on two extremes، very high and low، and students’ attitude to religiosity was negative.
    Keywords: mental dimension of the quality of life, physical quality of life, political dimension of the quality of life, religiosity, quality of life as a social asset
  • Ali Shakoori, Mahmad Darkesh Pages 21-43
    Throughout last years, we have witnessed a growing trend in HIV affected patients in the country in general and in the city of Tehran in particular. HIV/AIDS disease creates various HIV-related socio-economic troubles for an infected patient in a manner seeming that these troubles are much more fatal that those coming up from the very illness of AIDS. For this reason, this study has focused on the socio-economic state of HIV affected patients in Iran using the case of patients in the infectious sector of Imam Khomeini Hospital. Techniques of qualitative methods such as indepth interview and focused-group discussion were used to collect the research data. The findings indicated that this disease highly affect the socio-economic state of the AIDS patient in different ways, particularly excluding him/ her from natural and civil rights mainly through the process of stigmatization and labeling.
    Keywords: exclusion, discrimination, HIV, AIDS, labeling, stigma
  • Soheila Sadeghi Fassaei Pages 45-68
    While any murder is unique in its kind، different types of murders could include common features، thus indicating that murder could be patterned in several types. By adopting a qualitative methodology، and through in- depth، semi- structured interviews with 14 murderers which included 12 men and two women in Tehran، the present research tries to find out different types of murders and also tries to understand why murder has been committed. Research findings indicate that murder is not just a behavior or event، but that the nature of a murder is varied and constructed in social and cultural context. The results also show that homicide could occur in various social contexts such as criminal groups، within the sphere of family، street crime and also in convergence with other offenses. Murder is not randomly distributed but is often an interaction between two or more persons who have known each other and in interpersonal conflict، violence as a dynamic process can be exchanged among individuals in similar social status. Fear، resentment and hatred، despair، ambition and anger and showing off، are several reasons which could pull the trigger of violence. Most murders are caused by conflict between people over minor issues and hence they can be called confrontational killings. Another type of murders is revenge killings، which could reflect a rational decision، humiliation or despair.
    Keywords: confrontational killing, homicide, humiliation, qualitative approach, rational choice, revenge killing, similar social status
  • Seyed Ahmad Firouzabadi, Zahra Rezaniakan Pages 69-92
    The use of child labour is one of the characteristics of developing countries. In these countries children work in order to make a living for themselves and their families and، in some cases، working prevents them from following their education. In Iranian villages like most other developing countries، children are given labour according to their age and physical capabilities. Children، especially boys، are considered capital goods in rural working/ farming families. This capital is used not for the future but for the improvement of the current situation. Theodore Schultz، first human capital theoretician، believed that human investment has two dimensions: investment in health and investment in education. The present study’s main question is this: Is there a relationship between children’s labour in villages and their education? To conduct this experiment، survey was used. The sample included 70 people selected from children aged 10-14 from Keradeh، a village around Jahrom. The obtained results showed that families’ socio-cultural and economical characteristics and parents’ physical characteristics are important reason of child labour and quitted school and not educational development are important effectcs of child labour.
    Keywords: child labour, education, human investment, Jahrom, Keradeh
  • Mahmoud Ghazi Tabatabaei, Nader Mehri Pages 93-107
    Most of the studies on relationship between work and fertility in Iran has focused on paid work of women and have largely ignored the unpaid domestic work. The purpose of this study was to investigate the relationship between gender inequality in domestic and childcare practices (for children under 7) among Iranian working couples and its possible consequences on their fertility decisions. Using Iranian time use survey data، the results indicated that increase in number of dependent children of the family significantly increases the working women''s work load on child care and domestic work، and husband''s meager participation in such chores indicate the existence of a significant gender gap in this regard. The Iranian working men compared with their working wives، do significantly much less work in the family. While in families with two dependent children، the working father، allocates only 8 hours and 49 minutes to paid and unpaid works، the working wife spends approximately 10 hours and 5 minutes doing such work in the family. In view of higher levels of domestic work and longer hours of child care duties، imposed upon them by more children and meager participation of men in such activities، expose Iranian working women to further role conflict، lost opportunity cost and further responsibilities in such magnitude that they might decide not to add any further children to their family. In sum feminization of unpaid work at home، for working mothers of Iran might lead to continued insistence of the families on low fertility and even further reduction of it in the future.
    Keywords: domestic work, fertility, gender inequality, time use, unpaid work
  • Majid Kosheshi, Ali Asghar Saeidi, Shiva Parvaei Harahdasht Pages 109-130
    Old age consists of the surpassing the average life of human being، outcome of intergenerational relationships، and thus considering as a social problem. It is the end of human life cycles and the elders often have limited regenerative abilities. Therefore، the quality of life plays a significant role in the aging process. The main objective of this paper is to explore the effects of informal social supports networks on the quality of life of old people. The theoretical model of this paper draws on relevant social theories to aging process and quality of life. The results of the survey on 300 old people who are members of two social funds، by random sampling، in Tehran indicated the factors involving social support، such as instrumental support، are effective for the quality of life of old people as long as they integrate with social factors. However، the social relations including social networking and participation of elders in collective activities، independent from non-social support، are more valuable in their quality of life. In addition، in contract to social relations، instrumental support could not play important role in their quality of life. In other words، those who receive more instrumental support might not have necessarily high quality of life.
    Keywords: elderly, informal social support, oil industry fund, quality of life, social security organization
  • Alireza Mohseni, Tabrizi, Khadije Jebeli Pages 131-154
    This article deals with the social construction of inability within the society. The main question is how and through which mechanism inability is produced، and/or reproduced within the society. This article argues that the most important social factor in relation to inability is discrimination applied in a complex، effective and deceptive way، through institutions and structures of the society، and by so doing brings about serious problems for the disabled and the society. This article applying the foundings of a research done within Tehran، considers to mechanism of production and/or reproduction of discrimination، and consequently the disability of visually impaired students within the education institution، concludes this
    Conclusion
    Low-vision students being exposed to institutional discrimination which functions through exercising deprivations and inequality in opportunities، don''t achieve to expected educational success، and experience inability. Disability through a social process which is institutional-structural discrimination، in fact، metamorphoses into inability، thus inability within the society comes into existence.
    Keywords: disability, exclusionary practices, inequality of opportunities, institutional discrimination, production, reproduction, social construct, structural discrimination