فهرست مطالب

زیبایی شناسی ادبی - سال یازدهم شماره 16 (تابستان 1392)
  • سال یازدهم شماره 16 (تابستان 1392)
  • بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1392/06/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سعید خیرخواه، شهریار فیضی، داریوش قلعه قبادی صفحه 1
    علم بیان در ادب فارسی در چهار عنصر تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه خلاصه گردیده است و کنایه به عنوان آرایه ای که بیشتر از زبان محاوره گرفته می شود و نیز یکی از ارکان صور خیال شاعر در بازگو کردن اندیشه وی، نقش هنری خاصی در ارائه نگرش گوینده دارد. از آن جا که کنایه یکی از ابزارهای ارائه مطلب غیرمستقیم است و اغلب برای بیان و آشکارتر کردن مفاهیم کاربرد دارد، اثرگذاری موضوع را به میزان قابل توجهی بالا می برد. کنایه های فارسی را اغلب به واسطه دوری و نزدیکی وسایط و یا اعتبار مکنی عنه به صورت کنایه قریب، ایماء، رمز، تعریض و نیز صفت، موصوف و فعل (مصدر) تقسیم کرده اند. علامه دهخدا به عنوان یکی از شاعران برجسته عصر مشروطه با ارائه مطلب غیرمستقیم (کنایه)، دیوان اشعارش را با همه سادگی شکوهمند و دلنشین کرده است که این موضوع باعث اعتلای نظم در دیوان اشعارش گردیده است. این مقاله می کوشد تا این موضوع بیانی را در دیوان این شاعر از جهت تنوع ساختاری و نکته های ادبی آن مورد بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: دهخدا، شعر مشروطه، علم بیان، کنایه
  • سعید قشقایی صفحه 19
    یکی از امکاناتی که شاعر می تواند نقش خیال انگیزی در شعر را به کمال برساند، کنایه است. حکیم نظامی گنجه ای، داستان سرای توانای قرن ششم، در آثار خود از کنایات، بهره فراوانی گرفته و همین عامل نیز موجب غنای تصاویر کنایی اشعار وی شده است.
    شاعر با استفاده از انواع کنایه و با اندک بهره گیری از عناصر جنبی شعر، بیشترین معنی را به کلمه می دهد و بیشترین قدرت القا را به زبان می بخشد. این پژوهش انواع این کنایات و خصوصا کنایاتی که ویژه زبان نظامی می باشد را در چهار دسته کلی تقسیم کرده و مورد بررسی قرار داده است. بعضی از کنایات نظامی در اشعار سایر شاعران هم رایج بوده و برخی از آن ها از ابتکارات خاص اوست. وی با بهره گیری از کنایات جایگزینی مناسب برای واژه های ممنوعه پدید آورده است.
    کلیدواژگان: نظامی، شرف نامه، کنایه
  • معصومه عباسی، علی اکبر کمالی نهاد صفحه 47
    حکیم نظامی او از علوم مختلف، خصوصا نجوم در آثارش بهره برده است و در هفت پیکر برخی از باور های اختر شناسی نمود ویژه ای دارند. در این اثر هرکدام از سیارات هفتگانه منسوب به یکی از روز های هفته و دارای رنگ و فلز خاص خود می باشند.این مقاله دیدگاه ها و باورهای اخترشناختی و کاربردهای نمادین سیاره زهره یا ناهید در پیکر هفتم از هفت پیکر نظامی را نشان داده و به بررسی جلوه های زیباشناسانه و بازتاب ویژگی های این سیاره در تصاویر شعری و شیوه بیان نظامی پرداخته است. بر این اساس برخی ویژگی ها و صفات مثل: خوش یمنی، زنانگی، دوستی و زیبایی در تصاویر شعری او برای زهره بیشتر مورد توجه بوده اند و از میان سیارات، ماه و مشتری بیشترین درصد تکرار در هفت پیکر را به خود اختصاص داده اند؛ ماه به واسطه این که تابع زمین است و مدار زهره هم بین عطارد و زمین قرار دارد و مشتری نیز به خاطر سعد اکبر بودنش، با زهره که سعد اصغر است، پیوند دارد. در حوزه عناصر زیباساز سخن نیز استعاره، تناسب، تشبیه، کنایه، تکرار، ای هام، ای هام تناسب، تلمیح و عکس پرکاربردترین آرایه هایی بوده اند که از زهره در آفرینش آن ها بهره برده است.
    کلیدواژگان: اخترشناسی، هفت پیکر، زهره، نمادگرایی
  • فاطمه غفوری، مریم اسمعیل زاده صفحه 67
    در زمان قدیم، یک اثر ادبی با توجه به مولف اثر و فاکتورهای اجتماعی، هنری، و یا حتی سیاسی نقد می شد و نمره ای از طرف نقادان به آن تعلق می گرفت، اما امروزه از جنبه ساختار گرایی ساختارهای زبانی و بنیادهای معنایی هر اثر را نقد می کنند. ساختارگرایان به عوامل و اجزای سازنده یک اثر و ارتباط آن ها با هم و ساختن یک متن و در کل به خود متن و نه به نویسنده اثر توجه دارند. یک متن بدون اجزایش و اجزا بدون متن بی معنایند. ساختار گرایی علم جدیدی است که روایت شناسی از دستاورد های آن می باشد. روایت شناسی و دستور زبان روایت، کشف نظام و قاعده ای پنهانی است که گفتار یک متن را قابل فهم می سازد. این تلاش علاوه بر نمود در آثار نورتروپ فرای و فرانک مد، تحت تاثیر صاحب نظران و فرمالیست های اروپایی چون: ولادیمیر پراپ، کلود برمون، آلژیرداس ژولین گریماس،کلود لوی استروس، تزوتان تودوروف، ژرار ژنت و رولان بارت بوده است. اولین بار تزوتان تودوروف واژه روایت شناسی را برای مطالعه قصه (داستان، رمان، اسطوره، فیلم، رویا و نمایش) به کار برد. او تحت تاثیر فرمالیست های روسی و از جمله شکلوفسکی بود. در این مقاله ابتدا به توضیح و تشریح نظریه او پرداخته شده و سپس منظومه لیلی و مجنون نظامی گنجوی بر اساس نظریه تودوروف مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. تودوروف هر روایت را دارای سه نمود «نحوی، کلامی و معنایی» می داند. هر سه نمود در داستان «لیلی و مجنون» مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
    کلیدواژگان: ساختارگرایی، روایت شناسی، نظریه تودوروف، لیلی و مجنون
  • فراست عسکری صفحه 89
    شاعر و نویسنده توانا با استعداد خدادادی از زیبایی ها و آرایه های سخن چنان استفاده می کند که سخنش را جلایی خاص می بخشد و در عین حال از دایره معنا و مقصود نیز فاصله نمی گیرد. از جمله شاعرانی که به رغم خلاقیت ها و ذوق شعری اش، در زیباسازی سخن خود مهارتی قابل تحسین دارد، میرزا قاسم، فرزند میرزا محسن تبریزی، معروف به زاهد از سخنوران و شاعران نیمه دوم سده یازدهم هجری می باشد که در عهد شاه سلیمان صفوی در اصفهان می زیست. نسخه خطی کلیات دیوان او شامل غرلیات، قصاید، رباعیات، مثنوی سفینه النجات و منشآت می باشد. وی شیعه اثنی عشری است که ارادت خود را به چهارده معصوم، خصوصا مولا علی(ع) در جای جای اشعارش بیان کرده است. غزل های سراسر احساس، قصاید قوی، ماده تاریخ ها، مثنوی زیبا و نثر شیوای وی بیان گر ذوق ادبی اوست. نگارنده در این کوتاه سخن بر آن است تا با استفاده از چهار نسخه خطی دیوان زاهد تبریزی، گوشه ای از زیبایی ها و هنرنمایی های این شاعر توانمند را به قلم آورد.
    کلیدواژگان: زاهد تبریزی، استعاره، تشبیه، تلمیح، ایهام
  • مرتضی رزاق پور صفحه 107
    ساختار متقارن در هنر، بینشی است زیبایی شناسانه که در آثار هنری آشکار می گردد. بر اساس این بینش، زیبایی محصول تناسب، تقارن، تکرار و تشابهی است که به اجزاء پراکنده اثر وحدت و انسجامی لذت آفرین می بخشد. در این نوشته مولف کوشیده است که این بینش زیبایی شناختی را در منظومه خسرو و شیرین بکاود و نشان دهد که در نظر نظامی یا سازندگان گمنام داستان، ساختار متقارن، یکی از جلوه های مهم زیبایی است.
    کلیدواژگان: نظامی، منظومه خسرو و شیرین، تناسب، ساختار متقارن، زیبایی
  • برات محمدی، علیرضا قربانپور صفحه 135
    شعر عاشورایی، جریانی پویا، حرکتی متعالی است که از آغاز با ادبیات آیینی، مرثیه سرایی، شکل گیری و دوام حکومت ها و از همه مهم تر با تصوف و عرفان اسلامی قرابت و آمیختگی خاصی پیدا نموده تا این که منظومه هایی عرفانی عاشورایی، از قبیل: آتشکده نیر تبریزی، زبده الاسرار صفی علی شاه اصفهانی، گنجینه الاسرار عمان سامانی و... نوشته شده و به عنوان شاهکارهایی در ادبیات دینی عرضه شده اند. میرزا محمدتقی حجه الاسلام با نگرشی عرفانی که جان مایه ادب فارسی است به شرح واقعه عاشورا که خود نیز دریایی از معارف دینی شیعیان را در بر می گیرد؛ پرداخته است. هدف در این نوشته بررسی و مطالعه اندیشه ها، تصویرگری ها و آراستگی های شعر عاشورایی نیر تبریزی در مثنوی آتشکده است. به کارگیری صور خیال و آرایه های ادبی همچون مجاز، تشبیه، استعاره، کنایه، تلمیح، براعت استهلال، اقتباس از آیات و احادیث و... شکل هنری خاصی به منظومه بخشیده است. نیر شاعر دوره بازگشت بوده و همانند هم عصرانش در مثنوی سرایی از مولانا متاثر گشته است؛ ابیات گوناگونی که در سراسر منظومه از مثنوی معنوی به شکل تضمین استفاده کرده، شاهدی بر این ادعا است. شاعر با الهام از بهار، گل، سوسن، سرو، نسرین، شمع، پروانه و دیگر عوامل طبیعی پیرامونش از قبیل خورشید، ماه آسمان، دریا، طوفان و... تصاویری متنوع و گسترده خلق کرده که باعث اعجاب مخاطب می شود.
    کلیدواژگان: شعر آیینی، عرفان عاشورایی، آذربایجان، نیر تبریزی، مثنوی آتشکده
|
  • Dr. Saeed Kheirkha, Shahriar Feizi, Daryush Galegobadi Page 1
    The séance of figures of speech in Persian literature is summarized in four items: simile, metaphor, metonymy and allusion. Allusion having its root in colloguial form of language is one basic element of the poet’s imageries to express his thought and attitudes. This literary tool wichis used for imply capture and clanfication of the concepts enhances the influencing power of a subject. Persian metonymies on the basis of the types of connection are classified into:close metonymy, allusion, Secret, adjective and noun, and verb (infinitve).Allame Dehkhoda as aprominent poet of constitutional era through metonymy has given an interesting taste to his poetical collection. This feature has enhanced his collection. This article tries to study this point here of from the perspective of its varied literary subjects and structure.
    Keywords: Dehkoda, Constitutional Poem, rhetorics, metonymy
  • Dr. Saeed Ghashghaei Page 19
    One of the potentialities where by a poet can enhance the imagination fuction in a poem is metonymy. The wise Nezami of Qanje, a prominent Story teller of the 6 the centuty has used metonymy a lot in his work. This feature has enriched his poems in this respect. The poet has given a lot of Semantic load to the words through the use of different allusions. This article classifies the metonymy into four major categories Some of the Nazami’s metonymires are also common in the other poet’s poem and some are his own initiatives. He found them a good substitutes for taboos.
    Keywords: Nezami, Sharafname, metonymy
  • Masoomeh Abbasi, Ali Akbar Kamalinahad Page 47
    Astronomy knowledge is the oldest science, metaphysics dating back three thousand years BC, And always the questions of the human mind - which is constantly searching to be aware of the influence of the stars and constellations of his own fortune. The focus is on the literature of different nations and their impact can be clearly seen because literary men have tried to add to their speech impression with the use of sciences. Among them is Hakim Nezami Ganjavi. He has been profited from different sciences in particular astronomy in his literary works and some of the astrology beliefs are clear in seven bodies (Haft Peykar). This effect is attributed to the seven planets on each day of the week that has its own color and metal.This article has showed astrology view points and beliefs and symbolic application and artistic aspect of the Venus planet in seventh bodies of Haft peykar and has considered the reflection of the specialties of this planet in Nezami's poetic images and expression style. some characteristics and traits like beauty, singing and playing, flirt, friendship and luckily. According to the studies of the planets, the moon and Jupiter have the highest percentage of repetition in Seven Figures; because the moon is the Earth's function and Venus orbit is between the Earth and Mercury, the greater lucky star, Jupiter is linked with the lesser lucky star, Venus.
    Keywords: attitudes, artistic, Haft Peykar
  • Dr. Fatemeh Gafouri, Maryam Esmaeilzadeh Page 67
    Previously, a literary work was criticized on the basis ot the author and sou’al. artistic or even political factors and it was marlced by the critics. How ever, Today every work is criticized structurally and Semantically. Structura lists considers a text form the perspective of its constituents and the interaction there of as a whole without paying attention to the writer. A text without its constituents and constituents without a taxtis meaningless. Structuralism is a new science whose off spring is naratology Grammar and haratology helpto discover the system and the hidden rules leading tho the understanding of a text. His work is under the influence of European formalists like Vladimir prop, claude Levi Strauss, Todorov and Barthes. To dorove used the term naratology for the first time to study astory, a novel, a film, a play and a deream. He was under the influence of Russian Formalists like Shklv fsky. This article first explains his theory and then analyses the poem of Leili and majnoon on the basis of his theory. Todorov believes that every narration consists of three aspects: syntactic, discoursal and semantic. Which analyses these three aspects in Leili and majnoon.
    Keywords: Poem of Leili, Majnoon, Todorove theory, stuetural analysis
  • Frasat Askari* Page 89
    A witer or a poem who is highly giftedand competent uses aesthetic tools and figures of speech in such a way that give his or her worksa special colour without any deviation from the main concept or meaning. A poet, apart from his poctical creativity and taste, who is famous in aesthetics and literary shillfulness is mirza Gasem, the son of mirza mohsen of Tabriz, famous for his piety and oratorship. He lived in the 11 the century after Hijra in Isfahan His manuscripts include lyrics, odes. guatrains. Safinatul najat and monsheat. He is a twelve, showing his dedication to the fourteeh in fallible, specially to Alicp (P.O.U.H).His odes, lyrics and prose indicate his litrary taste, the present writer tries to study a small portion of his artistic and aesthetic works here in.
    Keywords: zahed Tabrizi (the piety of Tabriz), metaphor simile, allegory, ambiguity
  • Dr. Morteza Razzaghpour Page 107
    The Symmentrical Structure in art is a aestetic insight that appears in artistic works. According to this insight, the beauty is resulting of the appropriateness, symmentry and similarity which give pleasurable integeration and coherence to the dispersed parts of the work.In this article, the author has tried to search this aestetic insight in Nezāmi's Khosrow And Shirin and he also want to show that in Nezāmi's opinion or unkhown storytellers, symmentical structure have been one of the important manifestation of the beauty.
    Keywords: Symmetric Structure, Khosro, Shirin, aestetic
  • Barat Mohammadi, Alireza Ghorbanpour Page 135
    “Ashoraei poem is dynamic course with lofty movement which from beginning' with religious literature' jeremiad forming and continuance of regimens and the most important of all Islamic “Sufism” and “theosophy” has found a very especial propinquity and blend until”theosophy” “Ashoraei” epopee such as “Atashkadeh Nayyer Tabrizi” “zobdeh Alasrar” from “Alishah Esfahani” “Ganjineh Alasrar” from “Omman Samani” and … are appeared and as masterpieces of religious literature are presented. These poets ode (poem) such as:”Meirza mohammad Ali hogatalaslam “with a” Theosophy approach “which is the sole of persian literature started to explain “Ashora “event (incident) which itself is a sea of religious knowledge of “Shiite” that covered it wholly and explained it fully. Explanation and analyzation of these works and more than it for making clear hidden point in poet's mind which is the superior jurisconsult and experienced bookman and also tracing of secret and code of portrait of his “Atashkadeh” popee. In order to make perfect to training unique theosophy in religious poem in Persian language identity of Iranian national and “Ashoraein “culture looks very important. The most basic aim of this research is scrutiny and study of portraits، nattiness of “Ashoraein “Poem in work of “Nayyer Tabrizi” in “Atashkadeh، coupletIn this research the march of “Ashoraein” poem in “AZARBAYJAN” and theosophy reading “Ashora” and also information about effective element on her mind and the effective reason of epopee and making clear or analyzes of information according to nalyze of contains is tried to be considered.
    Keywords: Religious poem, Ashoraein theosophy, Azarbayjan, Nayyer Tabriz