فهرست مطالب

پژوهش حقوق عمومی - پیاپی 41 (زمستان 1392)
  • پیاپی 41 (زمستان 1392)
  • بهای روی جلد: 36,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1392/11/26
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی امیدی* صفحه 9
    رای مشورتی دیوان در خصوص هم خوانی اعلامیه های استقلال یک جانبه با حقوق بین الملل در 22 جولای 2010، یکی از آرای مهم یک نهاد حقوقی بین المللی در خصوص رابطه ی اصل حق تعیین سرنوشت و اصل تمامیت ارضی است. در این جا دیوان با استناد تلویحی به اصل آزادی لوتوس، صدور اعلامیه ی «استقلال کوزوو» را قانونی ارزیابی کرد. هر چند دیوان با پیش کشیدن مسائل فنی در خصوص ماهیت سوال مجمع عمومی، سعی کرد خود را از چالش های سیاسی دور کند؛ ولی تردیدی نیست که رای دیوان بصورت ضمنی دارای عناصر سیاسی است و به چالش های حقوقی بر رابطه ی بین حق تعیین سرنوشت و اصل تمامیت ارضی دامن زده است. تا فوریه ی 2012، تعداد 88 کشور(47 درصد ممالک جهان) استقلال «کوزوو» را به رسمیت شناختند، از این رو کنکاش در رای دیوان بسیار حائز اهمیت است. این مقاله سعی دارد با روش توصیفی - تحلیلی، براهین مختلف در له و علیه رای صادره ی دیوان را مورد بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: دیوان دادگستری بین المللی، کوزوو، اعلامیه ی استقلال، شناسایی، جدایی طلبی، رای مشورتی
  • احسان جاوید*، صابر نیاورانی صفحه 47
    «حق بهره مندی ازعالی ترین استاندارد قابل حصول سلامتی» به عنوان حقی بنیادین توصیف می شود که برای تحقق و بهره مندی از سایر حق ها و آزادی ها از اهمیت بسیاری برخوردار است. هرچند این حق به لحاظ محتوا، به نسل دوم حقوق بشر تعلق دارد، لیکن ارتباطی نزدیک با سایر نسل های حقوق بشری دارد. حق برسلامتی، طیف وسیعی از حق ها را گرد هم آورده است که هر کدام نقشی انکارناپذیر در تحقق آن ایفا می کنند. براین اساس، برخورداری از آب آشامیدنی سالم، غذای کافی و مقوی، محیط زیست پاک و... مقوم ذات سلامتی انسان به شمار می روند. در کنار این مسئله، برخورداری از حق حیات بدون برخورداری از سلامتی جسم و روان بی معنا خواهد بود. همین واقعیت شاهدی براین مدعاست که «کلیه ی مصادیق حقوق بشر، متقابلا به هم وابسته، غیرقابل تفکیک از هم و مرتبط به هم می باشند.» تحقق عالی ترین استاندارد مورد نظر ماده ی 12 میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در پرتو به کارگیری حداکثر امکانات اقتصادی و فنی و طی روندی ضرورتا تدریجی الحصول، رنگ واقعیت به خود خواهد گرفت. از این رو میزان تحقق و بهره مندی از این حق، رابطه ای مستقیم با سطح رشد و توسعه یافتگی اقتصادی و اجتماعی یک کشور دارد. میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی با علم به این واقعیت، از دولت های عضو می خواهد تا با بهره گیری از همکاری های بین المللی اقتصادی و فنی با یکدیگر، ظرفیت ها و قابلیت های خود را جهت ارتقا میزان بهره-مندی از این حق افزایش دهند.
    کلیدواژگان: نظام بین المللی حقوق بشر، حق بر سلامتی، میثاق، توسعه ی اقتصادی، همکاری بین المللی
  • همایون حبیبی*، سوده شاملو صفحه 71

    ادعای ایجاد قاعده ی حقوقی و توسعه حقوق بین الملل از سوی دیوان بین المللی شاید گزاف بنظر آید. زیرا علی القاعده دیوان بین المللی دادگستری باید اختلاف های بین دولت ها را طبق حقوق بین الملل حل وفصل کرده و در صورت خلا قانونی از صدور رای اجتناب کند. ولی دیوان فراتر از حل اختلاف، از طریق ایجاد رویه ی قضایی، در توسعه ی حقوق بین الملل مشارکت دارد. «توسعه» مفهومی است که تغییر و نوآوری را در خود دارد و تنها با اعمال قواعد حقوقی موضوعه امکان پذیر نیست، لذا دیوان با عدول از رویکرد پوزیتویستی، نقش جدیدی را در حقوق بین الملل برای خود ترسیم کرده است. دیوان بین المللی دادگستری با اتخاذ روشی هم چون نظام حقوقی کامن لو؛ برای رویه ی قضایی اهمیت یبیش از یک منبع فرعی قائل است و در صورت ضرورت در اصلاح و ایجاد قواعد حقوقی مشارکت می-کند، لذا هر چند دیوان رکن قانون گذاری نیست، با توجه به توسعه نیافتگی حقوق بین الملل به عنوان یک شبه قانون گذار عمل می کند.

    کلیدواژگان: دیوان بین المللی دادگستری، تصمیمات قضایی، احتیاط قضایی، سیستم حقوقی کامن لو، قانون گذاری قضایی، توسعه ی حقوق بین الملل
  • محمد حبیبی مجنده*، مهدی عبدالمالکی صفحه 115
    کنوانسیونی که در سال 2001 در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد در زمینه ی میراث فرهنگی زیر آب به تصویب رسید، کشتی های دولتی و جنگی را، خواه جزو میراث فرهنگی زیرآب و خواه فاقد مشخصه ی این میراث، همچنان با بقای مصونیت، در حاکمیت مطلق دولت های صاحب پرچم باقی نهاد، مگر آن که دولت ها به صراحت از مالکیت کشتی های مذکور اعراض نموده و آن ها را رها کرده باشند. با این وجود رابطه ی دولت های ساحلی و کشورهای صاحب پرچم در صورت کشف این نوع از کشتی ها بر همکاری برای تضمین حمایت موثرتر از این آثار مبتنی است. دیگر این که برخی از قوانین و قواعد باستانی حاکم بر امور دریایی همانند قواعد نجات و کشفیات اگرچه از دایره کنوانسیون مذکور خارج گردید، اما با اعمال برخی شرایط از جمله اجازه مقامات صلاحیت دار می توان از این قوانین در کشف و بازیابی میراث فرهنگی زیر آب از جمله این نوع از کشتی ها بهره برد.
    کلیدواژگان: میراث فرهنگی زیر آب، کشتی های دولتی و جنگی غرق شده، قاعده ی اعراض، قاعده ی نجات، قاعده ی کشفیات، مصونیت کشتی های دولتی و جنگی
  • محمدعلی صلح چی*، رامین درگاهی صفحه 143
    تلاش های علمای حقوق بشر، موجب دسته بندی حقوق بشر بر اساس نظریه ی «نسل های حقوق بشر» شد. این نسل ها عبارتند از:نسل اول حقوق بشر یا حقوق منفی؛ نسل دوم حقوق بشر یا حقوق مثبت و نسل سوم حقوق بشر یا حقوق همبستگی، که با عنوان حقوق جمعی نیز از آن یاد می شود. با توجه به این موضوع، عده ای آن را حقوق متعلق به جمع می دانند. در مقابل؛ عده ای معتقدند که جمع نمی تواند صاحب حقوق شود. با انتقاداتی که از نسل سوم حقوق بشر شده است برخی آن را حقوق نمی دانند بلکه مجموعه ای از اخلاقیات یا ارزش های جهانی می دانند و برخی نسل سوم حقوق بشر را به دلیل نارسایی نسل های اول و دوم، ضروری می-دانند. با این حال ماهیت نسل سوم حقوق بشر هنوز زیر سوال است. در این مقاله سعی شده است علاوه بر تبیین مفهوم نسل سوم حقوق بشر، نقدهای وارد بر این نسل از دیدگاه علمای حقوق بشر مورد مطالعه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: حقوق بشر، نسل های حقوق بشر، حقوق همبستگی، حقوق جمعی، نسل سوم حقوق بشر
  • علی محمد فلاح زاده* صفحه 169
    امروزه حق استماع، به یکی از اجزای اداره خوب و عدالت رویه ای تبدیل شده است.استماع در حیطه ی حقوق اداری،وابسته به زمینه ای است که در آن اعمال می شود. در حقوق اداری انگلستان تمایز میان تصمیمات قضایی و تصمیمات اداری، لزوم ترافعی بودن تصمیمات و تفکیک میان حق ها و امتیازات، محدودیت هایی را بر استماع موجب شد. این محدودیت ها دردهه ی هفتاد میلادی برطرف می شود، اما به طور کامل کنار نهاده نمی شوند. برای جبران این نقص حقوق اداری انگلستان، در کنار شناسایی قاعده ی الزام به رفتار منصفانه که به نوبه ی خود موجب توسعه ی بیشتر استماع می شود، مفهوم انتظارت مشروع را به حق ها و امتیازات افزوده است. در کنار این تحولات، رویکرد توسعه گرایانه ی دادگاه اروپایی حقوق بشر، نسبت به استماع بر حقوق اداری انگلستان تاثیر نهاده است. در حقوق اداری ایران، شناسایی و اعمال این حق از کاستی رنج می برد. با این حال دیوان عدالت اداری در مورد اعمال آن دردادرسی اداری رویکردی توسعه گرایانه داشته است، اما در تصمیمات اداری خلا قانونی و قضایی نمایان است.
    کلیدواژگان: استماع، حق، امتیاز، انتظارات مشروع، ماده ی(6) کنوانسیون اروپایی حقوق بشر
  • زهرا محمودی کردی* صفحه 207
    هرچند بحث پیرامون روابط میان تجارت و محیط زیست از حدود هشت دهه ی قبل آغاز گردیده، اما نزدیک به سه دهه است که این بحث تبدیل به چالشی جدی میان متخصصان هر دو حوزه شده است. در این بین نظرات و تئوری های متعددی پیرامون روابط میان این دو حوزه از حقوق بین الملل بیان شده است و از آن جایی که سازمان تجارت جهانی موثرترین و اصلی ترین تنظیم کننده ی روابط تجاری در سطح بین المللی است، مقررات و نحوه ی عملکرد این سازمان از نگاه منتقد طرفداران محیط زیست پنهان نمانده است. در حالی که «WTO» فاقد یک موافقت نامه ی اختصاصی در رابطه با محیط زیست است، اما اکثر موافقت نامه های تحت پوشش این سازمان دارای ضوابط زیست محیطی هستند که طبق آن ضوابط، کشورهای عضو می توانند اقداماتی در رابطه با حفاظت از محیط زیست انجام دهند. در کنار این ضوابط می توان به عملکرد زیست محیطی برخی از ارکان و نیز مقررات نهادین WTO نیز اشاره داشت.
    این مقاله به دنبال نشان دادن جایگاه کنونی محیط زیست در «WTO» و جایگاهی است که باید به این مقوله ی مهم اختصاص داده شود، هدف آن راهکاری که بیان گر جایگاه شایسته ی محیط زیست در WTO باشد، روشی که WTO با پیروی از آن بتواند به بهترین شکل ممکن، میان تجارت و محیط زیست آشتی و سازش برقرار نماید و به تبع آن پاسخ گویی و مسئولیت بیشتر این سازمان را نسبت به مسائل زیست محیطی سبب گردد.
    کلیدواژگان: سازمان تجارت جهانی، محیط زیست، مقررات و ضوابط، مقررات بنیادین
|
  • Ali Omidi* Page 9
    The ICJ Advisory Opinion (22 July 2010) through which the consistency of unilateral declaration of independence with international law was recognized, stands among the pivotal International instruments pertaining the relation between Territorial Integrity and the Right of Self Determination. Therein, the Court after making implicit reference to Lotus Principle considered Kosovo’s declaration of independence as lawful, nonetheless, it strived to evade political controversies by raising technical issues on the merit of the UN General Assembly’s request for AO. There is little doubt that the court’s AO covertly contains political elements and has thereby brought about legal challenges as to consistency of the Right of Self Determination and that of Territorial Integrity. Scrutinizing the Court’s Opinion is of grave importance since as of Feb 2012, 88 states (47% of all) have recognized Kosovo’s Independence. This paper through descriptive – analytical approach shall review both the supporting and the opposing views on the court’s AO.
    Keywords: ICJ, Kosovo, Declaration of Independence, Recognition, Secession, Advisory Opinion
  • Ehsan Javid*, Saber Niavarani Page 47
    "The right to the enjoyment of the highest attainable standard of mental & physical health" is defined as a fundamental right which has critical important for the realization of the other rights. Belonged to the second generation of human rights, however, the right to health is in close linkage with other generations of human rights. This right entails a range of different rights which play inevitable role in its realization. To this end, enjoyment of the clean drinking water, adequate food, clean environment, access to essential medicines,… have been regarded as underlying determinants of the right to health. By virtue of this, we can argue that all human rights are interrelated, interdependent and inalienable. The realization of the highest attainable standard of health also depends on the maximum use of the available resources of states. Moreover, it would essentially be realized progressively.
    Keywords: International Human Rights Law, Right to Health, Covenant, Economic Development, International Cooperation
  • Homayoun Habibi*, Soodeh Shamloo Page 71

    In its normal practice the ICJ settles International disputes exclusively in accordance with International law and where there is an absence of law, it abstains to make new laws as to substantiate its decision. Beyond its primary function as to settle disputes between states however, the Court is actively involved in the development of international law through its production of precedent. Development involves change and creativity which may not be obtained solely by applying positive law. The Court being conscious of its limits imposed both by its statute and general expectation of states, has somewhat diverted from rigid positive approach and has made attempt to fulfill its primary function without jeopardizing legal limits. It contributes in development of international law inter alia by teleological interpretation of existing rules. On the other hand, even though the characterization of precedent or stare decisis may not apply to the decisions of the ICJ, the Court constantly refers to its precedent and thereby has promoted the importance of its judgments from an auxiliary to a real source of international law.

    Keywords: ICJ, Court Decisions, Judicial Precautions, Common Law, Judicial Law Making, International Law Development
  • Mohammad Habibi Mojandeh*, Mahdi Abdolmaleki Page 115
    The convention adopted in UNESCO on protection of underwater cultural heritage prescribed that the sunken state vessels and warships, whether regarded as cultural heritage or otherwise, shall remain under exclusive sovereignty of the flag state, unless it abandons and/or explicitly waives its rights and title to such vessels. Nonetheless, the relationship between costal and flag states shall take form on cooperation basis. Meanwhile, although excluded from the text of the convention, there are ancient set of rules and principles (e.g. the law of finds and the salvage law) which in certain conditions (consent or authorization of the competent states involved) may be applicable to marine issues, namely exploration operations and recovery of underwater cultural heritage or sunken vessels.
    Keywords: Underwater Cultural Heritage, Sunken State Vessels, Warships, Abandonment Principle, Salvage Law, Law of Finds, State Vessels, Warships Immunity
  • Mohammad Ali Solhchi*, Ramin Dargahi Page 143
    The efforts made by human rights scholars has led to its classification according to the notion of “generational human rights”. Such generations include; the first generation (negative rights), the second generation (positive rights) and the third or solidarity rights which is also referred to as collective rights based on which some regard it as body of rights belonging to group of people or masses. On the contrary, some scholars believe that masses may not enjoy rights as such. Considering the criticism targeted against the third generation of human rights, some scholars do not recognize it as rights, but instead a set of moral virtues or universal values, while there are others that maintain that the third generation of human rights is essential as to compensate for deficiencies attributable to the first and the second generations. Notwithstanding the above, the question has yet remained as to the true nature of third generation of human rights. This paper shall attempt to study the third generation of human rights concept, besides reviewing the criticism targeting the same.
    Keywords: Human Rights, the Generations of Human Right, Solidarity Rights, Collective Rights, the Third Generation of Human Rights
  • Ali Mohammad Fallah Zadeh* Page 169
    Nowadays the Right to Hearing has become a part of procedural justice and good administration. “Hearing” in administrative law is significantly affected by the context in which it takes effect. In English administrative law the distinction between judicial and administrative decisions, and the separation between rights and privileges have imposed a number of limitations on Hearing. Such limitations tend to diminish in 70s though still linger on thus far. To tackle the issue, English administrative law besides recognition of the right to fair treatment provided for “legitimate expectations” in its legal body of rights and privileges which in turn helped developing the Hearing concept. Moreover, the developmental approach taken by the European Human Rights Court has progressively affected Hearing in English administrative law. Iran’s administrative law however, suffers deficiencies in this area. Despite Iran’ Court of Administrative Justice’s progressive approach towards Hearing concept, the decisions taken by the same yet seem to suffer Legal and judicial vacuum.
    Keywords: Hearing Right, Privilege, Legitimate Expectation
  • Zahra Mahmoodi Kordi* Page 207
    While debates on the linkage of trade and environment first initiated around 8 decades ago, it has been nearly over the past three decades during which the subject has become a topic of heated discussions between scholars of both sides. Given the major role WTO plays in regulating the International trades relations, conservationists have maintained a close scrutiny on the way WTO’s has dealt with environmental issues. Although WTO lacks a special agreement on environment, most agreements formulized within its domain include environmental regulations that require member states to insure the environment is duly protected. This paper seeks to illustrate the paramount importance of environmental issues in WTO’s activities, work out relevant solutions as how to strike a balance between trade and environment and shall discuss ways to assume more responsibility and accountability for WTO and its organs with regards to environmental issues.
    Keywords: World trade organization, environment, Environmental Protection, Institutional Regulations