فهرست مطالب

  • سال بیست و هفتم شماره 1 (بهار 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/03/13
  • تعداد عناوین: 15
|
  • اثر کادمیوم روی برخی از ویژگی های ریخت شناسی و فیزیولوژیک گندم در مرحله گیاهچه ای
    صفحات 1-11
    کادمیوم به عنوان یک عنصر فلزی سنگین، نقش مهمی در آلودگی محیط و ایجاد سمیت و تنش در موجودات زنده ایفا می کند. به منظور بررسی اثر کادمیوم بر رشد و نمو گندم، پنج رقم گندم نان و دوروم به روش هیدروپونیک در مقادیر مختلف کادمیوم مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر کادمیوم در کلیه صفات بجز شاخص تحمل وزن خشک ریشه و طول ریشه معنی دار بود. میزان تجمع کادمیوم در اندام هوایی و ریشه ارقام گندم با قرار گرفتن در معرض کادمیوم افزایش یافت. ارقام دوروم تجمع بیشتری نسبت به ارقام گندم نان نشان دادند. کادمیوم سبب کاهش بیومس (وزن خشک کل)، وزن خشک اندام هوایی و ریشه گیاهچه های گندم گردید. در این بین میزان تولید ماده خشک کل و اندام هوایی در مقایسه با ریشه حساسیت بیشتری به کادمیوم نشان داد. ویژگی های فیزیولوژیک شامل هدایت روزنه ای، میزان کلروفیل و Fv/Fm نیز با افزایش کادمیوم دارای روند کاهشی بود. درمجموع، نتایج مطالعه حاضر حکایت از تاثیر کادمیوم بر کلیه فرایندهای رشدی گندم و نیز تفاوت قابل ملاحظه ژنوتیپ های گندم در سطح بین و درون گونه داشت.
    کلیدواژگان: گندم دوروم، شاخص تحمل، کادمیوم، گندم نان
  • پریسا پناهی، مهدی پورهاشمی، مریم حسنی نژاد صفحات 12-22
    این پژوهش در قطعه زاگرس باغ گیاه شناسی ملی ایران با مساحت 2/3 هکتار و با هدف تعیین معادلات آلومتریک برای برآورد زی توده و اندوخته کربن برگ سه گونه برودار (Quercus brantii)، مازودار (Q. infectoria) و وی ول (Q. libani) انجام شد. همچنین میزان کربن ترسیب شده در برگ سه گونه فوق محاسبه شد. ابتدا با استفاده از روش نمونه برداری طبقه ای تصادفی از هر گونه 15 درخت انتخاب، شماره گذاری و فاکتورهای کمی آنها اندازه گیری شد. سپس برگ های یک قطاع 45 درجه تاج جمع آوری، توزین (وزن تر) و پس از خشک کردن در داخل آون مجددا وزن (وزن خشک) شدند. پس از سوزاندن مقدار کافی از برگ های خشک شده در کوره الکتریکی و توزین خاکستر، وزن مواد آلی برگ و مقدار کربن برگ ها بدست آمد. همچنین میزان دی اکسید کربن جذب شده از جو توسط برگ ها تعیین و با استفاده از مدل رگرسیونی توانی روابط آلومتریک محاسبه شد. براساس نتایج، متوسط زی توده برگ برودار، مازودار و وی ول به ترتیب 1/282، 3/216 و 3/152 کیلوگرم در هکتار و متوسط اندوخته کربن برگ سه گونه فوق نیز به ترتیب 2/140، 3/107 و 6/75 کیلوگرم برآورد شد. همچنین در دو گونه برودار و مازودار مدل رگرسیونی بر مبنای متغیر مستقل قطر برابر سینه و در وی ول بر مبنای متغیر مستقل قطر متوسط تاج به عنوان بهترین مدل انتخاب شدند.
    کلیدواژگان: آلومتری، باغ گیاه شناسی ملی ایران، بلوط، زی توده برگ، ترسیب کربن
  • ناصر جعفری، * سلمان احمدی اسبچین صفحات 23-31
    در این تحقیق به بررسی جذب کاتیونهای کادمیوم و سرب از محلول آبی توسط جلبک قهوه ای به نام سیستوسرا ایندیکا پرداخته شده است. توانایی جذب این جلبک به مقداری زیادی تحت تاثیر pH محلول قرار دارد، یعنی با افزایش میزان pH محلول، مقدار جذب هر دو فلز به وسیله جلبک افزایش یافته است. مناسب ترین pH برای جذب زیستی این فلزات بین 6 تا 7 بوده است. بیشترین جذب برای یون Cd(II) در مقادیر جذب 1 گرم و 5/2 گرم به ترتیب 1/79 درصد و 2/89 درصد و برای (Pb(II 2/73 و 69 درصد مشاهده گردید. از دیگر عوامل محیطی موثر در جذب این جلبک مدت زمان تماس جاذب و درجه حرارت محیط بوده است. با افزایش زمان از 10 به 40 دقیقه میزان جذب افزایش یافته و حداکثر جذب برای هر دو فلز در درجه حرارت بین 40 تا 50 درجه سانتی گراد مشاهده گردید. در این تحقیق اثر میزان غلظت بیومس جلبک در میزان جذب بررسی شد، که تغییر معنی دار در میزان جذب مشاهده نگردید. بررسی های کینتیکی نیز نشان داد که معادله سرعت شبه درجه دوم برای هر دو فلز در مقادیر 1 و 5/2 گرم بیومس جلبک به ترتیب با ثابت سرعت (کادمیوم،x 10-3 g mg-1 min-1 1/12، 14/11 و سرب x 10-3 g mg-1 min-1 96/8، 41/12) بوده است. کینتیک جذب دو کاتیون توسط سیستوسیرا ایندیکا از مدل جذب کینتیکی درجه دوم پیروی می کند. نتایج نشان داده مدل فروندلیچ برای تفیسر تعادل جذب در مقایسه با مدل لانگموئیر بهتر می باشد. آزمایشها نشان داد، جلبک سیستوسیرا ایندیکا جاذب مناسب و مقرون به صرفه جهت جذب فلز کادمیوم و نیکل از آب می باشد.
    کلیدواژگان: جذب بیولوژیکی، جلبک سیستوسرا ایندیکا، کادمیوم، سرب، ایزوترم جذب
  • عفت حسین زاد بهبود، نادر چاپارزاده، کمال الدین دیلمقانی صفحات 32-40
    شوری خاک یک مسئله محیطی جدی است که آثار منفی بر رشد و تولید گیاهان دارد. از سوی دیگر سالیسیلیک اسید یکی از گزینه های موثر برای بهبود اثرات تنش می باشد که اخیرا از آن به عنوان یک شبه هورمون گیاهی یاد شده است. این مطالعه جهت بررسی آثار تنش شوری (mM180) و سالیسیلیک اسید(mM2 /0) بر پارامترهای رشد و اسمولیت های گیاه تربچه (Raphanus sativus L.) صورت گرفت. نتایج نشان دادند که سالیسیلیک اسید و تنش شوری هر دو بر رشد گیاه تاثیر منفی داشتند به طوری که اثر تنش شوری توام با سالیسیلیک اسید روی رشد گیاهان بسیار مشهود بود. تیمار شوری و تیمار شوری به همراه سالیسیلیک اسید موجب افزایش مقدار قندهای محلول در برگ ها و ریشه ها گردید. اگرچه شوری روی محتوای اسیدهای آمینه آزاد تاثیری نداشت ولی تیمار با سالیسیلیک اسید موجب افزایش آن در برگ ها و ریشه ها شد. محتوای پروتئین های محلول در شرایط شوری، کاهش و با تیمار سالیسیلیک اسید افزایش یافت. هر دو تیمار موجب منفی تر شدن پتانسیل اسمزی برگ ها شدند.
    کلیدواژگان: اسمولیت ها، رشد، تربچه، شوری، سالیسیلیک اسید
  • مریم بازیاری، حمید جلیلوند، یحیی کوچ، سید عطا الله حسینی صفحات 41-51
    این تحقیق به بررسی تاثیر جاده جنگلی بر تغییرات پوشش علفی و ترکیب گونه های گیاهی از لبه جاده ها بسمت بخشهای داخلی آن در سه منطقه مختلف و در دو جاده آسفالته و خاکی می پردازد. بصورت انتخابی شرایط مشابه از نظر شرایط توپوگرافی، شیب و جهت مشخص گردید و در هر طرف جاده از میکروپلات های 2×2 متر برای اندازه گیری تنوع زیستی و ترکیب پوشش علفی استفاده شد. نتایج این بررسی نشان داد که شاخصهای تنوع زیستی در بالا و پایین جاده، جاده آسفالته و خاکی و در سه منطقه مورد بررسی تفاوت معنی داری نداشتند و تنها عامل اثرگذار موقعیت است که با فاصله از جاده های آسفالته و خاکی تنوع زیستی کاهش می یابد. همچنین گونه های نورپسند همانند Alnus glutinosa (L) Gaertn، Sambucus ebulus L. و Rubus hyrcanus juz در حاشیه جاده های جنگلی دارای حضور بیشتری بوده اند.
    کلیدواژگان: تنوع گونه ای، غنا، یکنواختی، جاده آسفالته، جاده خاکی
  • نسرین اسمعیل نژاد خیاوی، جلیل خارا صفحات 52-60
    برای کنترل علف های هرز در مزارع صیفی جات از علف کش های مختلف و به ویژه متری بوزین استفاده می شود. این مواد می توانند اثرات نامطلوبی را روی خود محصول به جای بگذارند. به منظور ارزیابی تاثیرات همزیستی میکوریزی بر سمیت علف کش متری بوزین در گیاه کدوی خورشتی، آزمایش به صورت طرح کاملا تصادفی با 4 سطح غلظت این علف کش (صفر، 002/0، 005/0 و 02/0 گرم بر لیتر) و با دو تیمار میکوریز آربوسکولار Glomus etunicatum و غیرمیکوریزی در 3 تکرار انجام شد. افزایش غلظت متری بوزین باعث کاهش وزن خشک، رنگیزه های فتوسنتزی (شامل کلروفیل a وb)، پروتئین کل و مقدار قندهای محلول در ریشه و اندام هوایی گیاهان میکوریزی و غیرمیکوریزی در غلظت های بالا شد که این کاهش در گیاهان میکوریزی کمتر از گیاهان شاهد بود. همچنین، با افزایش غلظت علف کش مقدار پرولین در گیاهان میکوریزی و شاهد نیز افزایش یافت؛ اما این افزایش در گیاهان میکوریزی بالاتر بود. نتایج به طور کلی نمایانگر بهبود شرایط فیزیولوژیک گیاهان کدو تحت سمیت متری بوزین در اثر همزیستی میکوریزی با قارچ فوق می باشد.
    کلیدواژگان: میکوریز، قند کل، کلروفیل، متری بوزین، کدوی خورشتی
  • زینب دهقان، فاطمه سفیدکن، سید مهدی امامی، رمضان کلوندی صفحات 61-71
    یکی از گیاهان معطر و دارویی خانواده لابیاته در ایران Ziziphora clinopodioides Lam (کاکوتی کوهی) است. اسانس این گونه حاوی پولگون است و از آن به عنوان آرام بخش، مقوی معده، درمان سرماخوردگی، افسردگی، اسهال، سرفه، میگرن، تب و به عنوان ضدعفونی کننده استفاده می شود. این تحقیق با هدف شناسایی رویشگاه های گونه دارویی Ziziphora clinopodioides Lam در استان همدان و بررسی تاثیر شرایط رویشگاهی روی کمیت و کیفیت ماده موثره گونه فوق در این استان بعمل آمد. نمونه برداری از 11 منطقه رویشی این گیاه در استان همدان انجام گردید. از هر رویشگاه اندام های هوایی گیاه مورد نظر در مرحله گلدهی کامل جمع آوری شد. برای مقایسه بازده اسانس نمونه های مختلف، از آزمون دانکن استفاده شد. ترکیبات تشکیل دهنده همه اسانس ها با استفاده از دستگاه هایGC و GC/MS مورد تجزیه و شناسایی قرار گرفتند. مقایسات نشان داد که میانگین اسانس ها در سه مرتبه اسانس گیری در سطح 01/0 و 05/0 = α به طور معنی داری با هم تفاوت دارند. با مقایسه میانگین اسانس ها مشخص شد که بیشترین بازده اسانس با میانگین 08/1% مربوط به استان همدان، شهرستان ملایر، منطقه حفاظت شده لشگردر و کمترین بازده اسانس با میانگین 31/0% مربوط به استان همدان، شهرستان رزن، و منطقه گرمک می باشد. آنالیز GCو GC/MS منجر به شناسایی 26 ترکیب در اسانس ها گردید. شناسایی ترکیب های موجود در اسانس ها نشان داد که میزان ترکیب های عمده اسانس (پولگون و 8،1-سینئول) و سایر ترکیب ها در نمونه های مختلف متفاوت است که نشان دهنده تاثیر شرایط رویشگاهی بر کیفیت اسانس است.
    کلیدواژگان: Ziziphora clinopodioides، اسانس، رویشگاه، همدان، پولگون
  • مرضیه عارفیان، یونس عصری، مینا ربیعی صفحات 72-81
    در این پژوهش، تراکم درختچه های بادام (Amygdalus eburnea Spach) با شش روش کوادرات، ترانسکت خطی، بایت و ریپلی، نمونه برداری مربع T، فاصله مرتب و ربع نقطه ای با هدف تعیین دقت و کارایی (سرعت عمل) این روش ها در مراتع شهرستان شهر بابک واقع در استان کرمان در طول فصل تابستان 1387در رویشگاه هایی متراکم، نیمه متراکم و تنک مورد بررسی قرار گرفت. برای مقایسه روش ها با شاهد از آزمون t- استیودنت استفاده شد. در بین روش های استفاده شده برای برآورد تراکم، فقط روش کوادرات (مربع شکل) دارای اختلاف معنی دار با شاهد در سطح 5 درصد است و آنالیز سایر روش ها اختلاف معنی داری با شاهد نشان نداد. مقایسه روش ها در رویشگاه هایی با تراکم های مختلف این گونه نشان داد که در سه رویشگاه تنک، نیمه متراکم و متراکم بادام به ترتیب روش های فاصله مرتب، مربع T و ترانسکت خطی، بالاترین صحت و کمترین اختلاف نسبی تراکم را با شاهد دارند. روش کوادرات در رویشگاه های نیمه متراکم و متراکم با کمترین صحت و بیشترین زمان، نامناسب ترین روش برای گونه مورد نظر بود. روش ترانسکت خطی نیز برای رویشگاه تنک از صحت قابل قبولی برخوردار نبود. به طور کلی در گیاه Amygdalus eburnea برای برآورد تراکم بر مبنای صرف زمان و میزان صحت، روش مربع T روش قابل توصیه می باشد.
    کلیدواژگان: تراکم، روش های اندازه گیری، بادام عاجی، شهر بابک کرمان
  • طیبه رجبیان، نصرت رحمانی، اعظم سلیمی، فاطمه شهیری طبرستانی صفحات 82-90
    گلپر گرگانی (Heracleum gorganicum Rech. f.) یکی از گونه های دارویی تیره چتریان (Apiaceae) می باشد که در مناطق کوهستانی شمال ایران به صورت خودرو رویش دارد. به منظور بررسی مقدار و ترکیب شیمیایی روغن اسانسی جمعیت های مختلف این گونه، میوه های رسیده چهار جمعیت از استان های گلستان، گیلان و البرز جمع آوری شدند. ابتدا اسانس میوه ها به روش تقطیر با آب استخراج و سپس اجزای شیمیایی آن ها به روش های گازکروماتوگرافی(GC) و گازکروماتوگرافی-طیف سنجی جرمی(GC-MS) شناسایی شدند. محتوای اسانس میوه های مورد مطالعه در محدوده 8/2% تا 8/4% (درصد وزنی-وزنی) برآورد شدند. تعداد 35 ترکیب در تمامی نمونه ها شناسایی شدند که مجموع مقادیر آن ها از 47/93% تا 85/96% کل اسانس هر یک از نمونه ها متغیر بود. دو ترکیب هگزیل بوتیرات و اکتیل استات مهم ترین اجزای اسانس میوه های مورد مطالعه بودند. اسانس میوه جمعیت های شهرستانک (88/30%) و رشت (28/49%) کم ترین و بیش ترین مقدار هگزیل بوتیرات را دارا بودند. کم ترین مقدار اکتیل استات (06/14%) برای اسانس میوه جمعیت رامیان و بیش ترین مقدار آن (44/24%) برای اسانس میوه جمعیت درازنو به دست آمد. نمودار خوشه بندی جمعیت ها بر اساس درصد ترکیبات تشکیل دهنده روغن اسانسی، نشان داد که جمیت های رامیان و رشت در یک خوشه و جمعیت های درازنو و شهرستانک در خوشه دیگر قرارمی گیرند. در یک نتیجه گیری کلی به نظر می رسد که تنوع شیمیایی مشاهده شده در ترکیب و مقدار اسانس میوه بیش تر از تنوع ژنتیکی جمعیت های مورد مطالعه ناشی شده است و از میان عوامل محیطی چون طول و عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا و شرایط اقلیمی، همبستگی مثبت اما نه چندان قوی بین تغییرات در مقدار اسانس میوه و ارتفاع منطقه رویش جمعیت های مورد مطالعه وجود داشت.
    کلیدواژگان: گلپر گرگانی (Heracleum gorganicum Rech. f.)، روغن اسانسی، اکتیل استات، هگزیل بوتیرات، گازکروماتوگرافی، طیف، سنجی جرمی
  • مریم سادات سلامتی، مهدی یوسفی صفحات 91-99
    این تحقیق به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و روابط بین صفات مورفولوژیک در 15 ژنوتیپ بادرشبویه (Dracocephalum moldavica L.) در قالب یک طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار انجام شد. صفات مورفولوژی شامل وزن تر گیاه، وزن خشک گیاه، ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد شاخه های جانبی، تعداد برگ در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد اسانس و درصد اسانس بود. براساس نتایج تجزیه واریانس، اختلاف ژنوتیپ های مورد مطالعه برای کلیه صفات بجز درصد اسانس در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود. ضرایب تغییرات فنوتیپی و ژنوتیپی برای بیشتر صفات بالا بود، که نشان از تنوع بالا در صفات مورد بررسی دارد. دامنه تغییرات عملکرد اسانس در بین ژنوتیپ های مورد بررسی از 49/0 میلی لیتر در ژنوتیپ خمینی شهر تا 81/0 میلی لیتر در ژنوتیپ بیرجند متغیر بود. برآورد ضرایب همبستگی بین صفات نشان داد که عملکرد اسانس با صفات وزن تر گیاه، تعداد شاخه های جانبی، ارتفاع بوته، وزن خشک و درصد اسانس همبستگی مثبت و بالایی دارد. براساس تجزیه خوشه ای15 ژنوتیپ مورد مطالعه در سه گروه مختلف قرار گرفتند. ژنوتیپ های موجود در گروه اول از لحاظ عملکرد اسانس، وزن تر گیاه، وزن خشک گیاه، ارتفاع گیاه و تعداد شاخه های جانبی نسبت به بقیه گروه ها برتری داشتند. نتایج بدست آمده نشان دهنده وجود پتانسیل ژنتیکی بالا در ژنوتیپ های بادرشبویه جهت استفاده در برنامه های به نژادی و انتخاب نسبت به تولید ارقام با خصوصیات زراعی مطلوب است.
    کلیدواژگان: بادرشبویه، تجزیه خوشه ای، تنوع ژنتیکی و عملکرد اسانس
  • علیرضا صفاهانی لنگرودی، فرشاد قوشچی صفحات 100-109
    به منظور بررسی اثرات آللوپاتی گیاهان مختلف بر جوانه زنی و رشد گیاهچه های گندم، آزمایشی روی گندم (Triticum aestivum L.) رقم پیشتاز آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه و گلخانه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال 1388 اجرا شد. در این بررسی اثر عصاره قسمتهای هوایی 6 گونه گیاهی رایج در مزارع و مراتع استان گلستان شامل پیر بهار، تلخه، گند جارو، زنجبیل شامی، تاج ریزی و توق در کاهش درصد جوانه زنی بذر گندم در شرایط آزمایشگاهی تعیین گردید. شاخص های مورد بررسی عبارت بود از درصد جوانه زنی بذر گندم در زمانهای مختلف پس از کاشت، وزن خشک اندام های هوایی و وزن خشک ریشه گیاهچه ها در پایان هر آزمایش. نتایج نشان داد که اثر عصاره قسمتهای هوایی توق، تلخه و پیر بهار معنی دار بود و جوانه زنی بذر گندم را به ترتیب 42%، 47% و 20% در مقایسه با شاهد کاهش داد. اثرات آللوپاتی بقایا و عصاره های تلخه و تا حد کمتری توق بر جوانه زنی و رشد گیاهچه گندم مشخص بود و باعث کاهش معنی دار درصد جوانه زنی، طول ریشه، طول ساقه و وزن خشک اندام های هوایی گندم شد. به طور کلی ریشه های گندم در مقایسه با قسمت های هوایی حساسیت بیشتری به عصاره ها داشتند. از سوی دیگر اثرات مضر عصاره قسمت های هوایی بیش از عصاره های ریشه بود. در مجموع نتیجه گرفته شد که عصاره ها و نیز بقایای سه گیاه مذکور باعث کاهش جوانه زنی، طول ریشه، طول ساقه و وزن خشک ریشه گیاهچه های گندم شد و در این میان طول وزن خشک ریشه بیشتر از همه تحت تاثیر قرار گرفت. بررسی نتایج نشان می دهد که عصاره گیاه تلخه دارای اثر دگرآسیبی قوی بوده که این امر احتمالا می تواند در تولید علف کشهای با منشا طبیعی مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: گندم (Triticum aestivum L.)، آللوپاتی، جوانه زنی بذر، رشد گیاهچه
  • فاطمه ابری، محمود قاسم نژاد، سمیه گرایلو، رضا حسن ساجدی صفحات 110-120
    در پژوهش حاضر، تغییرات خصوصیات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ضمن پیری در گلبرگهای چهار رقم گل شاخه بریده رز (آوالانج، یلوایسلند، کول واتر و باکارا) بررسی گردید. صفاتی مانند جذب آب، وزن تر، قطر گل، ماندگاری، میزان پروتئین، پراکسیده شدن لیپید و میزان پرولین در مراحل مختلف اندازه گیری شد. اختلاف معنی داری بین ماندگاری گلهای مختلف وجود داشت؛ رقم آوالانج با گلهای سفید ماندگاری بیشتر و کول واتر با گلهای صورتی ماندگاری کمتری را نشان داد. در تمامی ارقام وزن تر و جذب آب تقریبا همزمان با باز شدن کامل گلها افزایش و پس از آن تا پیری کاهش یافت. کمترین میزان جذب آب در رقم کول واتر و بیشترین آن در آوالانج مشاهده شد. میزان پروتئین کل در مرحله غنچه بالا بوده و در زمان پیری کاهش یافت. رقم آوالانج با بالاترین ماندگاری بیشترین غلظت پروتئین را در مراحل مختلف نشان داد و کمترین آن در کول واتر دیده شد. پراکسیده شدن لیپیدها با آغاز پیری گلها افزایش یافت، اما پس از پیری کامل گلبرگها کاهشی در میزان آن مشاهده شد. بنابراین، افزایش پراکسیده شدن لیپید و تجمع پرولین در طی پیری ارقام کوتاه عمر ممکن است ناشی از تنش اکسیداتیو باشد.
    کلیدواژگان: گل شاخه بریده، رز، پیری، تنش اکسیداتیو، پراکسیده شدن لیپیدها
  • فاطمه قلی زاده، لیلا غلامی، خدیجه کیارستمی صفحات 121-129
    در این پژوهش، اثر سه محیط کشت مختلف (MS، WP و QL) بر تکثیر در شیشه ی گل محمدی از طریق کشت قطعات جداکشت گره واجد جوانه ی جانبی بررسی شد و اثر این محیط های پایه بر تکثیر نوشاخه و قهوه ای شدن محیط کشت پایه ارزیابی شد. به منظور تکثیر نوشاخه، قطعات جداکشت گره واجد جوانه ی جانبی به محیط های کشت فوق، واجد BAP یا Kin (1 و 3 میلی گرم در لیتر) منتقل شدند. بیشترین تعداد شاخه و تعداد برگ سبز در قطعه ی جداکشت در محیط کشت QL در تیمار mg/l3 BAP به دست آمد. به علاوه نوشاخه های تشکیل شده در محیط QL شاداب تر بوده و پایداری بیشتری داشتند. بنابراین محیط اخیر برای ریزازدیادی گل محمدی از سایر محیط ها مناسب تر بود. در بررسی ریشه زایی، شاخه های پرآوری شده در محیط کشت WP حاوی 2/0 میلی گرم در لیتر NAA ریشه دار شدند.
    کلیدواژگان: ریزازدیادی، قهوه ای شدن، گل محمدی، محیط های پایه
  • مریم کیایی ضیابری، مصطفی جعفری صفحات 130-141
    گیاهان بطور اعم و درختان بطور خاص نسبت به تغییرات اقلیمی و محیطی خود واکنش نشان می دهند. درختان میتوانند بمانند آرشیوی تغییرات محیطی محل رویش خود را حفظ نمایند. با وجود اینکه پارک های جنگلی شهری مورد مراقبت و آبیاری قرار می گیرند، همچنان تحت تاثیر عمومی تغییرات اقلیمی و محیطی هستند. در این تحقیق به منظور بررسی تفاوت واکنش درختان جنگلی نسبت به تغییرات اقلیمی و محیطی از روش گاهشناسی درختی (دندروکرونولوژی) استفاده شده است. محل مورد مطالعه پارک جنگلی لویزان در قسمت شمال تهران بوده و گونه های بررسی شده کاج، سرو، زبان گنجشک، اقاقیا و داغداغان می باشند. مدت زمان مورد بررسی از ابتدای کاشت این درختان تا سال 1390 می باشد. لازم به ذکر است که زمان کاشت درختان متفاوت است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان دهنده واکنش های متفاوتی است که درختان مورد مطالعه نسبت به تغییرات اقلیمی و محیطی از خود نشان داده اند. ضریب تعیین بالا در گونه های کاج و سرو و زبان گنجشک (ون)، نشانگر رابطه مناسب درون گونه ای بین نمونه های اندازه گیری شده است. گونه های اقاقیا و داغداغان همبستگی درون گونه ای پایینی دارند ولی در مقایسه با گونه های دیگر و با استفاده از آزمون پیرسون، رابطه معنی دار و همبستگی بالایی بین این دو گونه و گونه های دیگر بدست آمده است (جدول2). گونه سرو همبستگی مناسبی با گونه های دیگر از خود نشان نداده و روند تغییرات آن نیز متفاوت می باشد. اگرچه، عوامل اقلیمی بارش و دما به عنوان عامل عمومی حاکم بر کل مجموعه تاثیرگذار هستند، ولی در داخل پارک به دلیل شرایط میکروکلیما، عوامل دیگری مانند جهت شیب، درصد شیب، نزدیکی به مناطق شهری، خاک منطقه و آلودگی هوا تاثیرگذارتر بوده و فاکتور رشد را به شدت تحت تاثیر قرار داده اند.
    کلیدواژگان: تغییرات اقلیمی و محیطی، پارک جنگلی لویزان، درختان جنگلی، گاهشناسی درختی (دندروکرونولوژی)
  • حکیمه منصوری، علی احمدی مقدم صفحات 142-155
    در این مطالعه اثر میکوریزهای خاکهای متفاوت روی رشد گیاهان ذرت (Zea maize) تحت تنش شوری مورد بررسی قرار گرفت. چهار نوع خاک میکوریزی با منشا جغرافیایی متفاوت (کرمان، بردسیر، بافت و رفسنجان) و سه سطح شوری (0، 30 و 60 میلی مولار نمک) به عنوان تیمار مورد استفاده قرار گرفت. درصد آغشتگی ریشه گیاهان رشد کرده در خاک کرمان و بافت با افزایش سطح شوری کاهش یافت. اما نتایج نشان داد که درصد آغشتگی ریشه گیاهان رشد کرده در خاک بردسیر در سطح شوری 30 میلی مولار افزایش یافت. مقدار قند برگ و ریشه در گیاهان رشد کرده تحت تنش شوری، در مقایسه با گیاهان غیر شور، در خاک کرمان افزایش و در گیاهان رشد کرده در خاک بردسیر، بافت و رفسنجان کاهش یافت. در سطح شوری 30 میلی مولار مقدار پرولین برگ و ریشه گیاهان رشد کرده در خاک بردسیر و رفسنجان، نسبت به گیاهان غیر شور افزایش یافت. مقدار سدیم ریشه ها در گیاهان رشد کرده تحت تنش شوری، در مقایسه با گیاهان غیر شور، در تمام خاکها افزایش یافت، ولی سدیم برگ در همه خاکها کمتر از گیاهان شاهد بود و تنها در سطح شوری 60 میلی مولار و در گیاهان رشد کرده در خاک کرمان و رفسنجان افزایش سدیم قابل توجه بود. مقدار فسفر برگ گیاهان رشد کرده در خاک میکوریزی کرمان و فسفر ریشه در گیاهان رشد کرده در خاک میکوریزی کرمان، بردسیر و رفسنجان افزایش یافت. نتایج بدست آمده از آزمایش های انجام شده در این تحقیق، بیانگر این مطلب است که احتمالا یکی از سازوکارهای اعمال شده بوسیله قارچهای میکوریزی در بهبود رشد گیاه در شرایط تنش شوری کاهش مقدار سدیم در اندام هوایی از طریق ممانعت از انتقال این یون به اندام هوایی است. البته بین خاکهای مقایسه شده در این تحقیق، خاک بردسیر و بافت بهترین نتیجه را در این رابطه ایجاد کرده اند.
    کلیدواژگان: ذرت، سدیم، شوری، فسفر، میکوریز
|
  • Cadmium effects on some morphological and physiological parameters in wheat at seedling stage Sa
    Pages 1-11
    Cadmium as a heavy metal plays an important role in environmental pollution and making toxicity and stress in living organisms. In order to evaluate the effect of cadmium on the growth of wheat، five durum and bread wheat varieties were studied under five different cadmium doses in hydroponic media. Analysis of variance showed that the effect of cadmium was significant for all the measured parameters except the biomass and root length tolerance index. Cadmium accumulation in shoots and roots of the wheat varieties was increased by exposure to cadmium. The varieties of durum wheat had more accumulation than bread wheat varieties. Cadmium caused to decrease in the total dry weight (biomass)، shoots and roots of wheat seedlings. The rate of total dry matter production and shoots were more sensitive to the presence of cadmium than roots. The physiological parameters including stomatal conductivity، chlorophyll content and Fv/Fm had decline trend along to increasing cadmium. Overall، the results of this study suggested that the all growth and development processes of wheat were influenced by cadmium; also there was considerable difference among wheat genotypes at inter- and intra-specific level.
    Keywords: cadmium, durum, tolerance index, wheat
  • Pages 12-22
    This research was carried out in Zagros Collection of National Botanical Garden of Iran، with an area of 3. 2 ha. The objective of this research was to calculate the best allometric models for estimation of leaf biomass and carbon stock of oak species (Quercus brantii، Q. infectoria & Q. libani). Furthermore، we estimate the leaf carbon sequestration in studied species. For each species، 15 sample trees were selected، numbered and their quantitative variables measured. The leaves of a sector of the tree crown were picked off and after weighting، their dry weight were measured in laboratory. Enough quantity of leaves was burned in electrical kiln to calculate the carbon storage. Finally، amount of atmosphere CO2 absorption was determined and allometric regressions were calculated using power regression model. Based on results، the mean of leaf biomass for Q. brantii، Q. infectoria & Q. libani were 282. 1، 216. 3 and 152. 3 kg per hectare، respectively. In adition، the mean of leaf carbon stocks were 140. 2، 107. 3 and 75. 6 kg per hectare، respectively. The best power regression model for Q. brantii and Q. infectoria was resulted from DBH variable، while the mean of crown diameter had the main role in Q. libani.
    Keywords: Allometry, National Botanical Garden of Iran, oak, leaf biomass, carbon sequestration
  • Pages 23-31
    This research aims at investigating the biosorption of cadmium and lead cations from aqueous solution using brown alga، Cystoseira indica. Adsorption capacity of this alga affected on pH concentration، when pH of solution increases، the amount of both metals adsorptions by alga rise. Generally، the most suitable pH for biosorption of the alga ranges between 6 and 7، more specifically، the maximum adsorption rate for Cd (II) and Pb (II)، for 1 g and 2. 5 g were 79. 1%، 89. 2% and 73. 2%، 69. % respectively. The other environmental factors which influence the adsorption of this alga include the time of adsorbent contact and environment temperature، when time increased from 10 to 40 minutes، the amount adsorption increased too. The maximum capacities of adsorption for both metals were in temperatures between 40 and 50 °C. This research also examined the effect of biomass concentration alga on the adsorption capacity. The obtained results indicated that there was no significant change in adsorption capacity. In addition، kinetic investigations showed that speed pseudo-second-order model equation of both metals for 1 and 2. 5 g of alga biomass with constant speed were 11. 14،12. 1*10-3g mg-1 min-1 and 12. 41،8. 96*10-3 g mg-1 min-1 for cadmium and lead respectively. The results show that kinetic data fallow speed pseudo-second-order model. Experimental equilibrium data was fitted by Freundlich isotherm more than Langmuir isotherm. The results show that the alga Cystoseira indica can be used for treatment of aqueous solutions containing cadmium and lead as a low cost adsorbent.
    Keywords: adsorption, alga Cystoseira indica, cadmium, lead, adsorption isotherm
  • Pages 32-40
    Soil salinity is a serious environmental problem that has negative effect on plants growth and production. On the other hand، salicylic acid is one of strong candidates for stress ameliorators that have been recently recognized as a plant hormone like substance. This study was conducted to investigate effects of salt stress (180 mM) and salicylic acid (0. 2 mM) on growth parameters and osmolytes in radish (Raphanus sativus) plant. Results released that salicylic acid and salt stress had negative effect on growth parameters. The effect of salt stress with salicylic acid on growth of plants was obvious. Salt stress and also salicylic acid increased soluble sugars of leaves and roots. Whereas salt stress didn’t have any effect on amino acids، salicylic acid caused to increase that in leaves and root tissues. Content of soluble proteins decreased under salt stress and increased by salicylic acid treatment. Both of treatments caused more negative osmotic potential.
    Keywords: Osmolytes, Growth, Radish (Raphanus sativus L.), Salinity, Salicylic acid
  • Pages 41-51
    Current research includes the effects of forest roads on changes of plant covering and structure of plant species from forest roads edges towards its inner parts in three areas and two different asphalt and dirt roads. There are the same conditions according to topography، slope and direction for studied areas. On the two sides of road، it was used 2m × 2m micro plots for measuring of biodiversity and floristic composition. The results showed that biodiversity indices had no significantly differences in relation to studied regions، roads around and roads type. But، the road positions were effective on biodiversity amounts، as indices values were reduced with distance increasing of roads for both of paved unpaved roads. Some of light–demanding species such as Alnus glutinosa (L) Gaertn، Sambucus ebulus L. Rubus hyrcanus juz were more visible in the around of roads.
    Keywords: plant diversity, plant richness, evenness, paved road, unpaved road
  • Pages 52-60
    Different herbicides especially Metribuzin are used to control of weeds in vegetable farms throughout the world. Such chemicals may have some adverse effects on the crop. In order to evaluation of alleviating effects of arbuscular mycorrhizal colonization on toxicity due to herbicide Metribuzin، a study was performed using squash plants and Glomus etunicatum fungus. The experiment included two factors: mycorrhizal (M) and non-mycorrhizal (NM) squash plants and four levels of the herbicide concentrations (0، 0. 002، 0. 005 and 0. 02 gL-1) in 3 replicates. In this study، dry weight، photosynthetic pigments content (including chlorophylls a and b)، total protein and sugars content of shoots and roots of M and NM plants were reduced with increase in metribuzin concentration. This reduction was less obvious in M plants in comparison with NM ones. Also، proline content wasraised in M and NM plants but this increase in mycorrhizal plants was higher than non-mycorrhizal ones. Overall، the obtained results may indicate improvement of physiological status of squash plants due to arbuscular mycorrizal colonization by G. etunicatum against Metribuzin toxicity.
    Keywords: Arbuscular Mycorrhiza, Total sugars, Chlorophyll, Metribuzin, Squash
  • Pages 61-71
    Ziziphora clinopodioides is one of the aromatic and medicinal plants belong to Labiatea family. The essential oil of this plant contains pulegone with many medicinal properties. The aim of this study was identification of natural habitats of Z. clinopodioides In Hamedan province and effects of ecological factors on it’s essential oil content and composition. So the aerial parts of Z. clinopodioides were collected from 11 localities at flowering stage and dried in shade and room temperature. Some ecological factors like geographical characters، height، slope percent and other plant species were determined. The soil of each collection site from 30 Cm depth was also analyzed. The plant materials were subjected to hydro-distillation for extraction their essential oils in three replications. The oil yields were calculated based on dry weight. The chemical constituents of essential oils were identified by using GC and GC/MS. The results showed that oil yields have significant difference at % and 5% levels. The highest oil yield was observed for Z7 and the lowest for Z11. Twenty six components were identified in the oils that the percentage of main compounds، pulegone and 1،8-cineole، was different in samples from different localities that showed the effect of ecological factors.
    Keywords: Ziziphora clinopodioides Lam, Essential oil, Hamedan, pulegone, 1, 8, cineole
  • Pages 72-81
    In this research، density of Amygdalus eburnea Spach was evaluated on rangelands of Shahr-e Babak (Kerman province) in summer season of 2008 in habitats with high، medium and low densities by six
    Methods
    quadrat، linear transect، Byte & Ripley، T-square sampling، ordered distance method and point-quarter method. The goal of this study was determination of the accuracy and effectiveness (speed of performance) of these methods. For comparison of the methods with control used T-student Analysis. Between the used methods for estimating density، quadrat method had significant difference with control method (p<0. 05) and the other methods hadn’t significant difference with control method. Comparison of the methods in habitats with different densities of the species showed that ordered distance، T-square and linear transect methods with highest accuracy and lowest relative difference of density were the best methods in habitats with low، medium and high densities، respectively. Quadrat method with least accuracy and highest time consuming was the unsuitable method in habitats with medium and high densities. In habitat with low density، linear transect method didn’t show acceptable accuracy. In general، for evaluation of density in Amygdalus eburnea habitats based on least time consuming and highest accuracy، T-square method is recommended.
    Keywords: Density, Measuring methods, Amygdalus eburnea, Shahr, e Babak, Kerman province, Iran
  • Pages 82-90
    Heracleum gorganicum Rech. f. is one of the endemic medicinal plant species of Apiaceae family، which is native to humid northern mountainous regions of Iran. The aim of this study was investigation of the chemical composition of essential oils from fruits of four wild growing populations of H. gorganicum. Mature fruits were collected from their natural habitats in Golestan، Gilan and Alborz provinces. The oils were obtained by hydrodistillation and were analyzed by gas chromatography (GC) and GC-mass spectrometry. The essential oil yields of populations were ranged 2. 8% (Ramiyan) to 4. 8% (Rasht) based on the dried plant material. Thirty-five compounds، which accounted for 93. 47- 96. 85% of the total oil، were identified in the essential oils. Hexyl butyrate and octyl acetate were the two major components in the essential oils of populations. Essential oils of Shahrestanak and Rasht populations with 30. 88 and 49. 28%، respectively had the highest and the lowest amounts of hexyl butyrate. The lowest (14. 06%) and the highest amounts (21. 65%) of octyl acetate were obtained for essential oils of Ramiyan and Drazno populations. Cluster analysis based on the percentages of the essential oils components showed that two populations of Ramiyan and Rasht were placed in one cluster and two the other populations of Shahrestanak and Drazno were also positioned in the second cluster. In conclusion، it seems that the observed variations in the composition and the content of essential oils were more affected by the genetic factors and from the climatic factors، a positive correlation was obtained between altitude and the quantitative changes in the essential oils.
    Keywords: Heracleum gorganicum Rech. f, Essential oil, Hexyl butyrate, Octyl acetate, GC, MS
  • Pages 91-99
    In order to study the genetic variation and relationships among traits، an experiment on 15 genotypes of Dracocephalum moldavica L. under field conditions was carried out in a randomized complete design with 4 replications in Payam Noor University، Esfahan. Morphological charaters، including fresh and dry herb yield، plant height، stem diameter، number of auxiliary shoots، number of leaves/plant، 1000- grain weight، essential oil yield and essential oil content. Results of analysis of variance showed، significant differences for all studied traits (p< 0. 01) with the exception of essential oil content. High values of phenotypic and genotypic coefficients of variation were obtained for most traits، indicating high variability in the traits under study. Essential oil yield varied from 0. 49 (ml/pot) in genotype Khomeini Shahr to 0. 81 in genotype of Birjand. Essential oil yield had a significant high and positive correlation with fresh herb yield، number of auxiliary shoots، plant height، dry herb yield and essential oil content. Cluster analysis grouped the 15 genotypes within 3 groups. Genotypes in first group had higher essential oil yield، fresh herb yield، dry herb yield، plant height and number of auxiliary shoots. Our results indicate the presence of comparable genetic potentials in genotypes of Dracocephalum moldavica L. for cultivar development.
    Keywords: Dracocephalum moldavica L, Cluster analysis, Genetic variation, essential oil yield
  • Pages 100-109
    The allelopathic effects of six weeds including Conyza bonariensis، Acroptilon repens، ­Artemisia annua، Inula graveolense، Solanum nigrum and ­Xanthium strumarium­ on seed germination and seedling growth of wheat was investigated using a complete randomized design with three replication in laboratory and glasshouse of college of agriculture، University of Gorgan in 2009. The result showed that shoot extracts of Xanthium strmarium، Acroptilon repens and Conyza bonariensis significantly reduced germination rate of wheat in 47، 42 and 25 percent، respectively. Also، shoot and root extracts of these three plants reduced coleoptile length، root length، and root dry weight of wheat seedlings. Roots appeared more sensitive than shoots respective to allelopathic effects. Aqueous extracts were more phytotoxic than dried plant extracts and also shoot extracts had higher detrimental effects than root extract. In general، shoot extracts and residue of three plants mentioned، significantly reduced germination، root length، shoot length and root dry weight of wheat seedlings. Therefore، extract of Acroptilon repens might contain numerous growth inhibitors that could be used for the development of biological herbicides.
    Keywords: Wheat (Triticum aestivum L.), Allelopathy, Gemination, Shoot, root extract
  • Pages 110-120
    In the present study، the changes in physiological and biochemical attributes during flower senescence in petals of four different cut rose cultivars (Avalange، Yellow Island، Cool Water and Bakara) was investigated. Water uptake، fresh weight، flower diameter، protein content، lipid peroxidation and proline concentration were determined. There was a significant difference for vase life among investigated flowers، the highest vase life was found in Avalange cultivar with white petal color and the lowest one was found in Cool water with pink color. In all cultivars، fresh weight was the highest during bud stage and thereafter، that declined to senescence. The lowest water uptake was found in pink Cool water and the highest in white Avalange. Protein content was highest during bud stage and thereafter، decreased gradually during senescing of rose petal. Avalange with the longest vase life exhibited the highest protein content during different interval stages; Cool water had the lowest protein. Lipid peroxidation was increased with onset of senescence especially، but its level declined in senescence flower petals. Overall، increasing in lipid peroxidation and proline accumulation and declining protein content in petals may be resulted from oxidative stress.
    Keywords: Cut flower, Rose, Senescence, Oxidative stress, Lipid peroxidation
  • Pages 121-129
    In vitro propagation of Damask rose via single nod explants was investigated on 3 different basal media، Murashige and Skoog (MS)، Lioyl and Cown (WP) and Quoirin and Lepoivre (QL). The effect of different basal media on shoot proliferation and media browning was studied. The highest percentage of proliferation was achieved on QL medium. Explants grown in the above media were transferred to the same media supplemented with BAP and Kn (1. 3 mg/l) for shoot proliferation. The highest shoot proliferation response and shoot growth was recorded when shoots were cultured in QL medium with 3 mg/l BAP. Comparison of different media (MS، WP، QL) based on number of shoot، leaves، leaflet number and shoot length indicate that QL medium was the best compared to other media for Damask rose in vitro micropropagation. Rooting of the regenerated shoots was induced on WP medium supplemented with 0. 2 mg/l NAA.
    Keywords: Damask rose, micropropagation, basal media, browning
  • Pages 130-141
    This study explores the influence of climate and environmental changes on 5 tree species (Cupressus arizonica، Robinia pseudoacacia)، Fraxinus rotundifolia، pinus eldarica and Celtis australis) in Lavizan plantation forest park، which is located in northern part of Tehran. Although، recreation parks are under irrigation، but still trees and vegetation cover are influenced by environmental and climate factors. In this research، dendrochronology study method have been used to identify different reaction of these five tree species to environmental and climate changes. Plants، especially، trees are sensitive to their environmental changes، and tree-ring width is one of the reliable proxies of ambient environmental conditions. Climate and environmental changes affect natural ecosystems as well as planted forests. This study has been conducted in 5 study plots in the park and instrumental data were derived from nearest meteorological station (Shomal e Tehran station) from 1988-2008. Correlation analysis was used (with SPSS Statistics Package and Excel) to explore relationship between climate and measured tree-ring widths. All the species show obvious decrease in tree ring width، in result of increasing temperature in the last 20 years. Substantially، environmental parameters like soil characteristics، gradient، slope direction and air pollution، affect the growth elements in all species.
    Keywords: Climate, environmental changes, Lavizan forest park, dendrochronology, planted forests
  • Pages 142-155
    In this study the effects of root colonization and different soils mycorrhiza on the growth of corn (Zea maize) under salinity stress was investigated. Four soil types of different area in Kerman province (Kerman، Bardsir، Baft and Rafsanjan) and three levels of salinity (0، 30 and 60 mM NaCl) were employed. The root colonization percent decreased in the plants grown on Kerman and Baft soils as the salinity increased. The colonization percentage of the plants grown on Bardsir soil increased at 30 mM salinity. The amounts of sugar in leaves and roots of the plants grown on Kerman and Bardsir soils increased but of those grown on Rafsanjan soil decreased. At 30 mM salinity، in some case prolin content increased in leaves and roots of the plants grown on Bardsir and Rafsanjan soils. the amounts of roots Na increased in plants grown on all the soil types. In the leaves، Na concentration in plants grown on different soils type was lower in compared with control plants except of plants grown on soils of Kerman and Rafsanjan at 60 mM salinity. The amount of P in the plant leaves of the plants grown on Kerman Soil، and P contents of the roots on Kerman، Bardsir and Rafsanjan soils increased. According to the results، it is speculated that the most probably mechanism involves in the growth improvement of mycorrhizal plants is preventing of Na uptake and its transition into the leaves.
    Keywords: Maize, Mycorrhiza, Potasium, Phosphorus, Reduced sugar, Salinity, Sodium