فهرست مطالب

  • پیاپی 21 (بهار 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/04/13
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مسلم رجبی صفحات 1-28
    سعدی شیرازی، شاعر زبردست و نویسنده شیرین سخنی است که همگان به عظمتش در شعر و ادب مقر و معترفند. کسی چون او نیست که در زمینه پند و اندرز، داروی تلخ نصیحت را به شهد شیرین لطافت و ظرافت کلام بیامیزد و چون معجونی شفابخش، دل هر ادب دوستی را با کلامش التیام بخشد. وی در گلستان پرنقش و نگارش در هر بابی سخن رانده و به راستی داد سخن را در آن داده است. گویا سعدی در نگارش این کتاب گرانسنگ به قابوس نامه عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر نظر داشته و در بیان بسیاری از مسائل حکمی و اخلاقی از آن تاثیر پذیرفته است. اگر از دریچه ادبیات تعلیمی به کتاب گلستان و قابوس نامه بنگریم، به گنجینه ای سرشار از مواعظ مشترک و حکم مشابه و نکات ارزشمند تربیتی یکسان برخواهیم خورد که هر یک می تواند سرلوحه زندگی علمی و عملی بشر قرار گیرد. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی، به بررسی گلستان سعدی و قابوس نامه از دیدگاه ادبیات تعلیمی می پردازد تا در پایان بتوان از میزان تاثیرپذیری سعدی از قابوس نامه در خلق گلستان همیشه خوش وی آگاه شد.
    کلیدواژگان: سعدی، عنصرالمعالی، گلستان، قابوس نامه، ادبیات تعلیمی، تربیت
  • آسیه ذبیح نیا صفحات 29-54
    ازوپ، افسانه پردازی است که نام او با حکایات اخلاقی حیوانات عجین شده و به عنوان پدر فابل در غرب شناخته شده است. گرچه از زندگی او اطلاع دقیقی در دست نیست اما حکایات باقی مانده از او هم چنان مورد توجه همگان است.
    اغلب 208 حکایت تعلیمی از افسانه های ازوپ در زمره فابل (= تمثیل حیوانی) قرار دارند که در آن ها هر حیوان، ممثل یک تیپ از مردم است. افسانه های ازوپ مربوط به حدود قرن ششم قبل از میلاد است. شخصیت های حکایات ازوپ را حیوانات، گیاهان، انسان ها و خدایان تشکیل می دهد. به طور معمول، در پایان بیشتر این حکایات که نقش پردازان عمده آن حیوانات هستند، پندهایی بیان می شود. برخی از مضامین و محتوای آثار سعدی عینا در افسانه های ازوپ دیده شده یا قابل تطبیق با کلمات و عبارات وی است. این می تواند از باب «توارد» یا «تاثیر و تاثر» باشد. از آن جا که فضایل و رذایل اخلاقی ریشه در ذات انسان دارد و تقریبا در تمام فرهنگ ها و زبان ها، مورد پذیرش همگان است، بسیاری از مفاهیمی که در افسانه های ازوپ آموزش داده شده در آثار سعدی هم به آن پرداخته شده است. مضامین آثار سعدی هم چون افسانه های ازوپ فضایل و رذایل اخلاقی را شامل می شود. در مجموع از میان حکایت های ازوپ، 39 حکایت آن با بن مایه های شعر سعدی همسانی دارد و قابل تطبیق است. هدف مقاله حاضر بررسی و تحلیل حکایت های ازوپ با مضامین و درونمایه مشابه درعبارات و اشعار سعدی است.
    کلیدواژگان: ازوپ، سعدی، فابل، اندرز، اخلاق، مقایسه و تطبیق
  • آموزه های تعلیمی مثنوی مولوی در حوزه آسیب های اجتماعی
    صفحات 55-80
    اثر ادبی تعلیمی، اثری است که دانشی (چه عملی و چه نظری) را برای خواننده تشریح کند یا مسایل اخلاقی، مذهبیو فلسفی را به شکل ادبی عرضه دارد. مثنوی معنوی نمونه بارز ادبیات عرفانی علیمی است که در آن، مولانا به بهترین شکل و در قالب تمثیل و حکایات تعلیمی، آموزه های اخلاقی و عرفانی را به مخاطبانش آموزش می دهد. در این مقاله، برخی از نکات تعلیمی مثنوی و تاثیرگذاری آن بر شنونده و کارکرد آن در حوزه آسیب های اجتماعی بررسی می شود تا دریابیم مولوی چگونه از آموزه های مبتنی بر تجربیات ارزشمند خود برای تعلیم و تربیت بهره برده است و چگونه می توان از این آموزه ها در کاهش و ترمیم آسیب های اجتماعی در دنیای معاصر استفاده کرد. یافته های این تحقیق نشان می دهد مولوی عرفان را امری اجتماعی می داند و آموزه های عرفانی وی کاملا در حوزه اجتماعی است و می توان با به کارگیری آنها از بسیاری از آسیب های اجتماعی جلوگیری کرد.
    کلیدواژگان: ادبیات تعلیمی، مثنوی معنوی، اخلاق، تعلیم و تربیت
  • محمدطاهری صفحات 81-108
    قصه های کنتربری مجموعه داستان هایی در قالب حکایت به قلم جفری چاسر، نویسنده و شاعر نامدار انگلیسی قرن چهاردهم میلادی است که نخستین شاهکار ادبیات انگلیسی به شمار می رود. این اثر از بسیاری جهات از حیث شکل و درون مایه با گلستان سعدی شیرازی دارای شباهت و قابل مقایسه و تطبیق است و علت این مشابهت را باید در زمینه های مشترک آفرینش آن ها جستجو کرد. یکی از مهمترین زمینه های مشترک قابل بررسی و تطبیق این دو کتاب، آموزه های تعلیمی و اخلاقی نویسندگان آنهاست. آموزه هایی چون تاکید بر نوع دوستی، لزوم تهذیب نفس و دوری از هوس های شیطانی و تعلیم و تربیت صحیح کودکان، از جمله دغدغه های مشترک این دو سخنور نام آور شرق و غرب بوده است.
    کلیدواژگان: سعدی شیرازی، جفری چاسر، تعالیم اخلاقی، اندرز، بررسی تطبیقی
  • امیدمجد صفحات 109-126
    برخی عبارات و اشعار گلستان و بوستان سعدی، علیرغم ظاهری ساده، انواعی از درهم تنیدگی های معنائی دارند که با نگاه اول و تکیه بر بلاغت مالوف نمی توان به عمق معنائی آنها پی برد. سعدی گاهی ژرف ساخت های معنائی را با ایجاد شبکه ارتباطی پیچیده ای از کلمات که در مواردی با صنایع ادبی هم تقویت می شود ایجاد می کند. تسلط سعدی بر زبان فارسی، باریک اندیشی، آگاهی از علوم مختلف، تجربه های زیادی که در سفر داشته و آشنایی با فرهنگ های متفاوت، از عواملی است که سبب ایجاد معانی پنهان در آثار او شده است. مهمتر آن که دقت و اهتمام سعدی برای ایجاد اثری تعلیمی و آموزنده، در روساخت و ژرف ساخت ابیات پدیدار است و گاه بر شارحان نیز پوشیده باقی مانده است. در این مقاله تلاش شده تا برخی ابیات و عبارات سعدی که ظرایف بیانی و معنائی پنهان در آنها بر شارحان سخن وی پوشیده مانده است، بازخوانی و معنا شود.
    کلیدواژگان: سعدی، معنای تعلیمی ابیات، شروح گلستان و بوستان، ظرافت های کلامی، مهارت های بلاغی
  • منصور نادری پور صفحات 127-156
    امروزه استفاده از تئاتر به عنوان شیوه ای موثر و روشی جدید برای آموزش، تعلیم، تربیت و درمان کودکان و نوجوانان مورد توجه فعالان تئاتر و هنرهای نمایشی قرار گرفته است. در این شکل استفاده از تئاتر، بر جنبه کاربردی نمایش تاکید می شود و درام کاربردی برای کودکان و نوجوانان زمینه های رشد ذهنی و فکری آن ها را فراهم می کند. مثنوی مولانا سرشار از داستان هایی است که علاوه بر قابلیت های نمایشی دارای محتوایی درمانی، آموزشی و تربیتی هستند. داستان های انتخاب شده در این پژوهش که به تفکیک بررسی شده اند، در رهایی کودکان و نوجوانان از رنج های عاطفی، جرات ایجاد رفتارهای جدید، آیین زندگی اجتماعی، روحیه فداکاری و از خود گذشتگی، اصلاح و پرورش ذهنیت،بهبود مهارت های ارتباطی، ایجاد و بروز خلاقیت های فردی، درگیری و کنجکاوی در مسائل، ایجاد اعتماد به نفس، سخنوری و ارتقای بینش درباره حوادث و سازش با آن ها بسیار موثرند. نویسندگان در پژوهش حاضر با انتخاب و بررسی 32 داستان از داستان های مثنوی، ضمن برشمردن ویژگی های داستان های انتخاب شده، سعی دارند قابلیت این داستان ها را برای اقتباس جهت تبدیل به نمایش های خلاق، تربیتی، آموزشی و درمانی به اثبات رسانند.
    کلیدواژگان: اقتباس، حکایت های تمثیلی، نمایش کاربردی، مثنوی مولوی، کودکان و نوجوانان
  • پریسا داوری صفحات 157-193
    شاهنامه در تقسیم بندی های شعری جزء ادب حماسی به شمار می آید ولی این اثر حاوی نکات تعلیمی بسیاری است که اگر آن را جزء ادب تعلیمی قرار دهیم رواست. بخشی از این ارزشمندی شاهنامه از دید حکمی به دلیل نوع داستانی اثر است. از سویی بخشی از ادب تعلیمی ما را امثال و حکم تشکیل می دهد و شاهنامه به دلیل کارکرد تعلیمی امثال و ارزش های تعلیمی خود یکی از گنجینه های بی نظیر فارسی از این حیث است.
    امثال و حکم متاثر و برآمده از شاهنامه چند دسته اند: برخی از دل شاهنامه برآمده اند و سخنان خود فردوسی اند و برخی دیگر از زبان قهرمانان برای تایید یا روشن کردن سخنشان بازگو شده اند و دسته ای را نیز بعد از فردوسی،گویندگانی گمنام در جمع بندی ماجراها در طول قرن ها ساخته اند.
    این مقاله بر آن است تا با اشاره مختصر به گونه های اول و دوم، به گونه سوم به شکل مبسوط بپردازد چه مثل های برآمده از شاهنامه در ادبیات عامیانه، اغلب کارکردی تعلیمی دارند و ایرانیان در طول قرن ها که از خلق شاهنامه و حماسه و اسطوره می گذرد، قضاوت خویش را در مورد این شخصیت ها به شکل عمومی و در دل این امثال بازگفته اند که همه حکایت از نفوذ عجیب این داستان ها در دل و ذهن آنها دارد.
    کلیدواژگان: شاهنامه، رستم، ادبیات تعلیمی، امثال (مثل)، داستان
|
  • Pages 1-28
    Saadi Shirazi is so skillful author and absorbing poet in the Persian literature and poetry that everybody confirms it. No one is comparable to him in giving bitter advices in a sweet way. His utterance calms the heart of literature lovers. He uses a variety of topics in his famous book; namely، Golestan. Perhaps he has been affected by Onsor al Maali''s Qaboos Nameh in the Fields of morality and education. If we look at Golestan and Qqaboos Nameh from the point of view of the didactic literature، we will see a great source of common advices and important educational points which are scientific and practical paradigm for human. Therefore، this research paper has used an analytic- descriptive method for comparison Golestan and Qqaboos Nameh from the point of view of the Didactic literature to find the degree of effectiveness of Saadi from Quaboos Nameh.
    Keywords: Saadi, Onsor, maali, Golestan, Gaboos Nameh, didactic literature, Education
  • Pages 29-54
    Aesop is a fabulist that his name is affiliated with animals’ fiction stories and he is known as the father of fable in the West. Although there is no accurate information about his life، the remained anecdotes of him are still read by many people. Most of 208 Aesop’s stores are classified as fables (animal allegory) in which each animal is the symbol of one type of people. Aesop’s legends relate to the sixth century BC. The characters of Aesop''s Fables include animals، plants، humans and gods. Generally، at the end of most anecdotes in which the main characters are an animals some pieces of advices are expressed. Some themes and contents of Saadi’s works are seen exactly in Aesop or are compatible with words and phrases in them. This shows the similarities and interactions of two writers. Since the virtues and villainy are rooted in the nature of human being and are nearly accepted in all cultures and languages، therefore most of concepts that are taught in Aesop are in Saadi’s works. Concepts in Saadi’s works like Aesop''s legends are moral virtues and villainy. On the whole، among Aesop’s anecdotes، 39 ones have similar themes that are comparable with Saadi’s poems. The purpose of the present paper therefore is to compare Aesop’s tales and Saadi’s poetry in order to find similar themes and concepts.
    Keywords: Aesop, Saadi, fable, advice, morality, comparison, conformity
  • The didactic doctrines of Mathnavi Manavi in the field of social harms
    Pages 55-80
    A Didactic work is a form of work that knowledge (whether theoretical or practical) is explained to readers or moral religious and philosophical issues are expressed in a literary form (Shamsia1382:269). Rumi’s Mathnavi is the best typical example of a mystical literature in which Rumi teaches moral and spiritual trainings in the forms of parables and educational stories to the readers. In this article، we study some educational advices of Mathnavi and their effects on the readers to understand how the teachings of Rumi’s mysticism are used in education. Although in the previous studies، mystical and moral teachings of Mathnavi have been carried out considerably، the purpose of the present paper is to examine the educational and moral points of Mathnavi from social view. Therefore، we could use these teachings to reduce and restore social harms in the contemporary world - a world that civilization and modernity have violated many of moral virtues. This research is on the basis of analytic–descriptive method. The result shows that Rumi believed in mysticism as a social fact and his teachings in this category are social and moral. Thus، by using them in social life we can prevent most of social pathology.
    Keywords: Didactic, Masnavi, Ethic, Education
  • Pages 81-108
    The Canterbury tales is a collection of anecdotes written by Geoffrey Chaucer، who was the famous English writer and poet in the fourteenth century. The book is considered as the first masterpiece of English literature and is similar and comparable in many ways to form and contents with Golestan، the book written by Saadi of Shiraz. This similarity is due to common ground of compilation. These two great poets presented a lifetime of research and experiences studies and numerous travels as tales in verse and prose and thought-out language، which was the standard language of the next centuries. By using a variety of rhetoric، they have created two masterpieces that considered in their region as timeless classics. Didactic and moral purposes have are common concerns in both books. Because of the true human nature، the moral teaching is not limited to a particular region، therefore it is not surprising that there are similar and sometimes identical teachings in their works، including most notably an emphasis on altruism، need for self-purification and avoidance from evil desires and children''s education.
    Keywords: Saadi of Shiraz, Geoffrey Chaucer, moral teaching, preaching, comparative study
  • Pages 109-126
    Although some of Boostan and Golestans poems and phrases have simple appearances، others have Semantic complexity. At first glance we can’t understand the depth of meaning even with relying on rhetoric knowledge. Saadi has made deep semantic structures with the help of complex network of words which sometimes strengthen by using the figure of speeches. Saadi has used hidden meaning in his works because he was a proficient in Persian language، had had knowledge about other sciences، had gained experiences form his travels and had known the different culture. Above all، Saadi’s accuracy and effort for making an educational and instructive work has appeared both on surface and deep of couplets which sometimes was ignored by his exponents. The purpose of the present paper، therefore is to interpret and explain some of phrases and poetry that their meanings were hidden for previous exponents.
    Keywords: Saadi, didactic meanings of couplets, explanations of Golestan, Boostan, semantic delicacy, rhetorical skills
  • Pages 127-156
    Although some of Boostan and Golestans poems and phrases have simple appearances، others have Semantic complexity. At first glance we can’t understand the depth of meaning even with relying on rhetoric knowledge. Saadi has made deep semantic structures with the help of complex network of words which sometimes strengthen by using the figure of speeches. Saadi has used hidden meaning in his works because he was a proficient in Persian language، had had knowledge about other sciences، had gained experiences form his travels and had known the different culture. Above all، Saadi’s accuracy and effort for making an educational and instructive work has appeared both on surface and deep of couplets which sometimes was ignored by his exponents. The purpose of the present paper، therefore is to interpret and explain some of phrases and poetry that their meanings were hidden for previous exponents.
    Keywords: Saadi, didactic meanings of couplets, explanations of Golestan, Boostan, semantic delicacy, rhetorical skills
  • Pages 157-193
    Shahnameh is classified as epic literature in the classifications poetry; however، there are numerous didactic points which placed it among didactic literature. This partly relates to the story-telling framework that it adopts. On the other hand، proverbs and wisdom literature comprises a considerable part of our didactic literature and Shahnameh is one of the unparalleled treasuries of the Persian language in this respect. The proverbs and wisdom texts in Shahnameh can be classified into different categories: Some come from the heart of Shahnameh itself and are Ferdowsi''s own words of wisdom، some are deployed to introduce heroes and their acceptability or the clarification of their status، and finally some which have been (after Ferdowsi) added to the body of Shahnameh by some unknown persons. After a brief examination of the first and second categories، this paper seeks to look into the third one in detail since most stories of Shahnameh have didactic functions in our folk literature. Moreover، over centuries after the creation of Shahnameh، epic literature، and myth in the Persian literature، people have judged such personalities generally which is indicative of the fact that they have deeply penetrated into the minds of the people.
    Keywords: Shahnameh, Rostam, didactic literature, proverbs, story