فهرست مطالب

تحقیقات نظام سلامت حکیم - سال هفدهم شماره 2 (پیاپی 65، تابستان 1393)
  • سال هفدهم شماره 2 (پیاپی 65، تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/07/05
  • تعداد عناوین: 9
|
  • بهزاد دماری، مریم رهبری بناب*، عباس وثوق مقدم، حسن امیرلو صفحات 88-95
    مقدمه
    فلسفه وجودی هیات های امنای دانشگاه ها این بوده است که یک مرجع قانون گذار در راس هرم سازمانی موسسات آموزش عالی جهت اداره و نظارت بر کلیه امور دانشگاه (آموزش، پژوهش و خدمات) استقرار یابد. با توجه به چشم انداز 20 ساله نظام جمهوری اسلامی لازم است عملکرد این نهاد مهم نیز با اهداف و اسناد بالادستی همسو شده و ارتقا یابد. این مطالعه به بررسی چالش ها و راهکارهای ارتقای عملکرد هیات های امنای دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور و دبیرخانه های آن پرداخته است.
    روش کار
    این یک مطالعه توصیفی است. جامعه مورد مطالعه، اعضا و مسوولان دبیرخانه های هیات های امنای دانشگاه های علوم پزشکی کشور بود. اطلاعات در زمینه چالش ها و راهکارهای ارتقای عملکرد هیات های امنا به طریق پرسشنامه کتبی از اعضای هیات امنا جمع آوری شد؛ در مجموع 140 نفر پاسخ دادند. برای بررسی مشکلات و راهکارهای ارتقای عملکرد دبیرخانه، تعداد شش جلسه بحث گروهی متمرکز با مسوولان دبیرخانه های هیات امنای دانشگاه ها برگزار شد.
    یافته ها
    میزان رضایت اعضای هیات امنای پاسخ دهنده از: اجرایی شدن مصوبات هیات امنا در دانشگاه، ترکیب اعضای هیات امنای فعلی مندرج در قانون تشکیل هیات امنا، شیوه انتخاب اعضای هیات امنا، «ساز و کار نظارتی» وزارتخانه بر هیات های امنای دانشگاه های علوم پزشکی، ساختار فعلی (دبیرخانه، کارشناسان، فرآیندهای کاری) هیات های امنا و مجموع اختیارات تصریح شده در قانون تشکیل هیات های امنای دانشگاه ها و ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه «زیاد» بود؛ و میزان رضایت از عملکرد هیات امنا در جذب کمک های بخش خصوصی و مشارکت مردم کم بود. شرکت کنندگان معتقد بودند که ترکیب اعضای هیات های امنای فعلی باید با نمایندگان اساتید و مردم تکمیل شود.
    نتیجه گیری
    بر اساس نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود زمینه اصلی قانون هیات امنا از مسایل مالی و معاملاتی به «سیاست گذاری، دیده بانی کلان و نظارت عالی بر اهداف دانشگاه ها» تغییر یابد. دبیرخانه اجرایی دارای نظم و نظام با نیروی انسانی توانمند در درون دانشگاه ها مصوب و استقرار یابد. وزارت بهداشت ضمن اعتقاد واقعی به استقلال دانشگاه ها، توانمندسازی اعضای هیات امنا را در اولویت قراردهد و با ایجاد نظام کارشناسی و مشاوره در ستاد وزارت بهداشت و برقراری آموزش های هدفمند برای آنان این ایده را عملی کند. سیاست های تشویقی و رقابتی بین هیات های امنای دانشگاه ها و ایجاد سیستم نظارت بر عملکرد هیات های امنا در کوتاه مدت خواهد توانست عملکرد این نهادها را ارتقا دهد.
    کلیدواژگان: هیات امنا، دانشگاه علوم پزشکی، ارتقای عملکرد
  • رضا چمن، پونه ذوالفقاری، محمدباقر سهرابی، مهشید غلامی طارمسری، محمد امیری* صفحات 96-101
    مقدمه
    میزان مرگ و میر کودکان زیر یک سال یکی از شاخص های مهم تعیین کننده وضعیت سلامت یک جامعه محسوب می شود و این شاخص تحت تاثیر عوامل گوناگونی قرار دارد. مطالعه حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر مرگ و میر کودکان زیر یک سال در شهرستان شاهرود انجام شد.
    روش کار
    این مطالعه به صورت مورد- شاهدی همسان سازی شده صورت گرفت. مرگ کودک زیر یک سال به عنوان مورد در نظر گرفته شد. برای هر مورد، دو شاهد با همسان سازی زمان و مکان تولد انتخاب شدند (117 مورد و 234 شاهد). فرم جمع آوری داده ها برای هر دو گروه تکمیل شد و سپس اطلاعات حاصله در رایانه ثبت و با نرم افزار آماری SPSS نسخه 16 و با استفاده از روش آنالیز آماری رگرسیون لجستیک شرطی به صورت تک متغیره و چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نسبت شانس (OR) خام و تصحیح شده محاسبه گردید.
    یافته ها
    بر اساس نتایج آنالیز تک متغیره وزن بدو تولد زیر 2500 گرم (14/15= OR)، سن حاملگی کمتر از 37 هفته (85/9= OR) و حاملگی پرخطر (13/3= OR) رابطه معناداری با مرگ کودکان زیر یک سال داشتند (05/0 p<). در نهایت در آنالیز چند متغیره، دو متغیر وزن زیر 2500 گرم هنگام تولد (04/8= OR) و سن حاملگی زیر 37 هفته (51/3= OR) رابطه معناداری با مرگ کودک زیر یک سال نشان دادند.
    نتیجه گیری
    بر اساس نتایج این مطالعه مشخص شد که دو متغیر وزن بدو تولد زیر 2500 گرم و سن حاملگی زیر 37 هفته مهم ترین متغیرهایی هستند که احتمال مرگ کودک زیر یک سال را افزایش می دهند.
    کلیدواژگان: مرگ، کودک زیر یک سال، ایران، مورد، شاهد
  • شبنم صادقی خو*، شهرام یزدانی، محمدرضا رهبر، مینا احمدی صفحات 102-107
    مقدمه
    در نظام بهداشت و درمان کشور، بهورزان اولین رده نیروی انسانی در صف ارایه مراقبت های بهداشتی درمانی در روستاها هستند. شناسایی نیازهای آموزشی بهورزان، پیش نیاز یک برنامه آموزشی موثر است. پژوهش حاضر با هدف تعیین نظرات بهورزان شاغل در سیستم بهداشتی کشور از توانایی خود در انجام بسته خدمتی انجام شد.
    روش کار
    این مطالعه مقطعی در بین بهورزان مرد و زن شاغل در خانه های بهداشت انجام شد. نمونه گیری با روش چندمرحله ای صورت گرفت. به منظور گردآوری داده ها، پرسشنامه ای 104 سوالی بر اساس اطلاعات دموگرافیک و سرفصل های آموزشی بهورزان تدوین شد. اعتبار پرسشنامه بر اساس نظرخواهی از کارشناسان و صاحب نظران در حیطه بهورزی کشور، و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (974/0) تایید شد. داده ها با استفاده از فراوانی، میانگین و انحراف معیار و آزمون های t-student و Chi-squared در SPSS مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    میانگین سنی بهورزان زن در این مطالعه 7/6±7/35 سال و در بهورزان مرد 4/7±1/39 سال بود. 62% بهورزان ساکن روستای خود بودند و 68% آن ها مدرک دیپلم داشتند. در این مطالعه، 95% از بهورزان توانایی خود را در حیطه استفاده از کامپیوتر و دیگر نرم افزارها ضعیف دانستند. بهورزان در 34% از حیطه ها توانایی خود را عالی و در 65% دیگر از حیطه ها توانایی متوسط بیان کردند.
    نتیجه گیری
    توجه به نظرات بهورزان، اقدامات کارشناسی در بهبود توانایی بهورزان در انجام وظایف حرفه ای ایشان و تاکید بر آموزش های مدوام و کارگاه های آموزشی منجر به بهبود کیفیت مراقبت ها می شود. به علت گستردگی جغرافیایی خانه های بهداشت، نیازسنجی آموزشی جهت بهورزان هر استان به صورت جداگانه ضروری می باشد.
    کلیدواژگان: بهورز، نیازسنجی، خانه بهداشت
  • بهاره طحانی، شهرام یزدانی، محمدحسین خوشنویسان* صفحات 108-117
    مقدمه
    هدف از این مطالعه دو مرحله ای، طراحی مجموعه استانداردهایی برای ارزیابی تولیت نظام سلامت دهان و دندان؛ و ارزیابی وضعیت کنونی کشور ایران بر اساس آن ها می باشد.
    روش کار
    بر اساس روش تغییر یافته رند (modified RAND-UCLA) با مرور جامع پایگاه های داده ای الکترونیک و سایت رسمی تعدادی از سازمان های بین المللی، راهکارهای کارای سیاست گذاری در حیطه تولیت، استخراج شدند و بر اساس شش زیرحیطه تولید و انتشار خردورزی، تعیین جهت گیری راهبردی، فراهم سازی زیرساخت های سازمانی متناسب با اهداف راهبردی، وضع مقررات، تاثیرگذاری بر سایر حوزه ها از طریق رهبری بین بخشی و اطمینان از پاسخگویی طبقه بندی شدند. میزان اهمیت و ارتباط استانداردهای تدوین شده با استفاده از آرای صاحب نظران سنجیده شد. در مرحله دوم، با استفاده از لیست نهایی استانداردها و با مصاحبه با صاحب نظران حوزه سلامت دهان و مرور اسناد، تولیت نظام سلامت دهان (دراین مقاله وضع مقررات) مورد ارزیابی نقادانه قرار گرفت.
    یافته ها
    از مجموع 38 استاندارد نهایی، 18 استاندارد مربوط به وضع مقررات بود. اکثر استانداردهای نامناسب مربوط به وضع مقررات برای بیمه های دندان پزشکی بودند. مقررات مربوط به اطمینان از هزینه اثربخش وایمن بودن مواد و تکنیک های به کار رفته در دندان پزشکی و کیفیت خدمات ارایه شده به بیماران، قوانین مربوط به مبادلات پایه بازار سلامت در دندان پزشکی، حق مالکیت معنوی و فلوریداسیون آب ناقص بودند و یا به طورمطلوب پیاده نمی شدند. نحوه فعلی اجرایی شدن جریمه ها و تنبی هات در برخورد با مصادیق کارکرد نامناسب ارایه دهندگان و قوانین مربوط به تربیت و توزیع مناسب ارایه دهندگان خدمات دندان پزشکی ناکامل بود. قوانین مربوط به برچسب گذاری بر کالاها و پوشش نیازهای مناطق محروم به صورت کامل یا نسبتا کامل موجود بود.
    نتیجه گیری
    اگرچه در حال حاضر وزارت بهداشت برای بیشتر حیطه های تنظیمی، که معمولا ناشی از مصادیق شکست بازار سلامت هستند، دارای مجموعه ای از قوانین و مقررات می باشد، مشکل اصلی از دید صاحب نظران و بر اساس شواهد، ضعف در تقویت، اجرایی شدن و پایش آن ها می باشد.
    کلیدواژگان: نظام سلامت دهان و دندان، ارزیابی، تولیت، وضع مقررات
  • زهره رحیمی، افشین فرهانچی*، فرشاد فرهانی دلجو، احسان ثقه ای، بابک منافی صفحات 118-126
    مقدمه
    با نگاه اجمالی به آمار منتشر شده از سوی ارگان های مختلف بین المللی در خصوص رخداد خطاهای مختلف در نظام سلامت، می توان نتیجه گرفت که خطاهای پزشکی (خطاهای تشخیصی، تجویزی، درمانی)، مدیریتی و سیستمی در بیمارستان ها و مراکز درمانی، نقش مهمی را در تحمیل هزینه های بالا و افزایش میزان جراحت و مرگ و میر در دنیا ایفا می نمایند. از سوی دیگر بیماری قلبی به عنوان اولین عامل مرگ و میر در کشورهای صنعتی و دومین عامل مرگ و میر در ایران همواره توانسته است موضوع قابل بحث محققان در حوزه درمان باشد. با توجه به بالقوه بودن این حوزه در خطرپذیری، بروز هر خطایی چه بسا کوچک، می تواند جان بیمار را به خطر انداخته و هزینه هایی را به بیمار و بیمارستان تحمیل نماید.
    روش کار
    در مطالعه حاضر، با بهره گیری از تکنیک تحلیل حالات شکست و آثار آن در سلامت (HFMEA)، خطاهای فرآیند جراحی قلب باز شناسایی، دسته بندی، ارزیابی و اولویت بندی شدند و در نهایت راهکارهایی جهت کنترل و کاهش آن ها ارایه گردید. در پروژه مذکور با استفاده از تکنیک HFMEA، فرآیند جراحی قلب باز مورد بررسی قرار گرفت.
    یافته ها
    چهار فرآیند، 22 مورد زیر فرآیند، و 82 فعالیت مشخص شد و برای این فعالیت ها در مجموع 160 حالت شکست مشخص شد، همچنین علل وقوع حالات شکست تعیین شد و با تحلیل کمی و کیفی آن ها، چهار حالت شکست حائز اهمیت شناخته شدند و برای آن ها ارایه راهکار صورت گرفت. معاینه ناقص بدن و آسیب عصب صافن از جمله حالات شکست استخراج شده بودند که به دلایلی چون کم توجهی معاینه کننده در خصوص معاینه ناقص و شباهت عصب و رگ در مورد آسیب صافن رخ می دهند. مانورهای تعرفه ای و حضور ارزیاب دوم به ترتیب از راهکارهای پیشنهادی برای کاهش خطاهای ذکر شده می باشند. همچنین تطبیق اشتباه عروق قلب با آنژیوگرافی و تخمین اشتباه طول رگ از دیگر حالات شکست شناسایی شده در این تحقیق بود. مواردی چون عدم تفسیر دقیق آنژیوگرافی و بی دقتی جراح و کمک جراح در اندازه گیری طول رگ به ترتیب به عنوان علل ریشه ای آن ها در نظر گرفته شد. راهکارهایی همچون انجام آنژیوگرافی در نماهای مختلف و به صورت سه بعدی و اندازه گیری طول رگ از طریق آنژیوگرافی به عنوان راهکارهایی پیشنهادی جهت کاهش این خطاها در نظر گرفته شد.
    نتیجه گیری
    در پروژه انجام شده در جراحی قلب باز، مواردی چون عدم ثبت، توجیه ناکافی بیمار، نبود امکانات مدرن و روزآمد برای شناسایی دقیق تر و صریح تر وضعیت، عوامل بارزی به نظر می رسید.
    کلیدواژگان: جراحی قلب باز، تحلیل حالات شکست و آثار آن در سلامت، خطاهای پزشکی
  • محمد عرب، رقیه خبیری، بهروز پورآقا، الهام موحدکر*، مریم محمدزاده جمالیان صفحات 127-137
    مقدمه
    بیمارستان به عنوان مهم ترین سازمان ارایه دهنده خدمات درمانی باید مورد ارزشیابی قرارگیرد. مهم ترین بعد این ارزشیابی، ارزشیابی از نظر بیماران و مراجعه کنندگان واحدهای سرپایی است. هدف این پژوهش، طراحی و تدوین ابزار سنجش رضایت بیماران سرپایی در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران است.
    روش کار
    پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی و مقطعی بود. جامعه پژوهش شامل کلیه بیماران سرپایی مراجعه کننده به بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران بود. حجم نمونه 400 نفر محاسبه شد. با استفاده از مرور نظام مند، پرسشنامه ای به منظور استفاده در بیمارستان های آموزشی ایران استخراج شد و برای کامل تر شدن آن از منابع فارسی استفاده شد. از ماتریس همبستگی، t-test، ANOVA و تحلیل عاملی تاییدی برای تحلیل داده ها استفاده گردید.
    یافته ها
    2/66% بیماران از خدمات درمانگاه راضی بودند. پرسشنامه با ضریب آلفای 81/0 در حد بسیار خوبی رضایت بیماران سرپایی را اندازه گیری نمود. با توجه به ماتریس ضرایب مولفه بیشترین وزن (148/0 و 147/0)، مربوط به توصیه درمانگاه به افراد دیگر و رضایت کلی از خدمات ارایه شده درمانگاه (آیتم 12و 14) و کمترین وزن (05/0)، مربوط به رضایت از مدت انتظار جهت ویزیت پزشکان (آیتم 2) بود. بین میزان رضایت بیماران سرپایی و متغیرهای جنس، بیمارستان های مختلف، تحصیلات، سن و اشتغال، ارتباط آماری معناداری وجود داشت.
    نتیجه گیری
    با توجه به سیاست های اخیر دولت، نتایج این مطالعه می تواند سیاست گذاران نظام سلامت را در راستای مشخص نمودن ضعف ها و نارسایی ها، و شناخت نقاط قوت و فرصت های موجود در ارایه خدمات بیمارستانی به عنوان بخش مهمی از نظام سلامت یاری نماید.
    کلیدواژگان: پرسشنامه، روایی، رضایت سنجی، بیماران سرپایی
  • لیلا دشمنگیر، حکیمه مصطفوی، آرش رشیدیان* صفحات 138-150
    مقدمه
    دستیابی به اهداف سیاست گذاری یکی از مهم ترین دغدغه های ذهنی سیاست گذاران هر کشور است. سیاست گذاری در بخش سلامت به دلیل ماهیت خاص تصمیم گیری در این بخش از جایگاه خاصی برخوردار است. در بخش سلامت، موفقیت در سیاست گذاری نیازمند تحلیل دقیق گزینه های سیاستی و عوامل تاثیرگذار بر پیامدهای آن ها است. شناخت رویکردها و سبک های مختلف برای تحلیل سیاست، گامی در جهت تحلیل موفق سیاست های مورد نظر می باشد. این مطالعه به نقش تحلیل سیاست، رویکردها و اسلوب مختلف تحلیل سیاست به ویژه در بخش سلامت می پردازد. این مقاله می تواند برای سیاست گذاران، افراد حمایت کننده از آن ها، تحلیل گران سیاستی و دانشجویان رشته سیاست گذاری مورد استفاده قرار گیرد.
    روش کار
    این مقاله مروری به بررسی گسترده نظریه ها و حوزه های اصلی سیاست گذاری و تحلیل سیاست در نظام سلامت می پردازد. جستجوی مطالعات مرتبط در پایگاه های داده ای داخلی و خارجی انجام شد و در مجموع 84 مقاله و کتب مرتبط بررسی شدند.
    یافته ها
    تحلیل سیاست حوزه گسترده ای را در برگرفته و شامل پژوهش در مورد ماهیت سیاست، انتخاب، تدوین، اجرا و پیامدهای سیاست است. برای تحلیل سیاست چارچوب ها، رویکردها و اسلوب مختلفی وجود دارد. متناسب با چارچوب تنظیمی و هدف تحلیل می توان هر یک از آن ها را بکار برد. بهره گیری از رویکردها و اسلوب تحلیل سیاست باعث درک بهتر سیاست و تحلیل عمیق و درست ابعاد مختلف آن می گردد. تحلیل سیاست برای درک بهتر فرآیند سیاست گذاری و همچنین فراهم نمودن دانش قابل اتکای مرتبط با سیاست گذاری در خصوص مشکل ها و تغییر سیاستی مفید می باشد. در این مقاله خلاصه ای از این رویکردها و روش ها ارایه می شود.
    نتیجه گیری
    بهره گیری از رویکردها و اسلوب تحلیل سیاست باعث شناسایی بهتر ابعاد مختلف سیاست و درک درست و دقیق مشکل شده و با توجه به اهمیت و حساسیت بخش سلامت می تواند در آگاهی بهتر از پیامدهای سیاستی، پژوهشگران را یاری کند.
    کلیدواژگان: سیاست، سیاست گذاری عمومی، تحلیل سیاست، رویکردها، اسلوب، سلامت
  • محمدرضا مباشری*، سیدعباس حجازی صفحات 151-158
    مقدمه
    عواقب آلودگی هوای شهرها به صورت بیماری ها و امراض قلبی- عروقی، تنفسی و سکته مغزی متوجه ساکنان آن ها می شود. در این مطالعه، داده های مربوط به ابتلای به سرطان ریه و آلودگی هوا (ذرات معلق زیر 5/2 میکرن موجود در جو) در شهر تهران مورد استفاده قرار گرفته است. هدف این تحقیق، امکان سنجی برآورد ارتباط بین آلودگی هوا و ابتلای به سرطان ریه در شهر تهران با استفاده از داده های روزانه ماهواره ها می باشد.
    روش کار
    اطلاعات مورد نیاز در رابطه با توزیع ذرات معلق زیر 5/2 میکرن در جو تهران با استفاده از تصاویر سنجنده MODIS تهیه گردید. سپس از روش های آماری همبستگی و رگرسیون، برای تعیین ارتباط بین غلظت ذرات معلق زیر 5/2 میکرن محل سکونت افراد با ابتلای به سرطان ریه استفاده شد.
    یافته ها
    در نتیجه این بررسی مشاهده شد که بین افزایش غلظت ذرات معلق زیر 5/2 میکرن جو در مناطق مختلف شهر تهران و افزایش شاخص نسبت بیمار به جمعیت در آن مناطق، یک همبستگی مثبت وجود دارد. مقدار این همبستگی 43/0) 05/0 p<) محاسبه شد و بیانگر آن است که زندگی در مناطق آلوده بر خطر ابتلای به سرطان ریه می افزاید. همچنین خطر نسبی زندگی در آلوده ترین نقاط تهران از نظر ذرات معلق نسبت در مقایسه با پاک ترین نقاط، 32/1 (620/1 -013/1، در فاصله اطمینان 95/0 و 05/0 p<) محاسبه شد.
    نتیجه گیری
    همبستگی مثبت ضعیف اما معناداری بین زندگی در سطوح مختلف غلظت ذرات معلق زیر 5/2 میکرن و ابتلای به سرطان ریه دیده شد. این موضوع نشان دهنده تاثیر ذرات معلق بر ابتلای افراد به سرطان ریه می باشد. از دلایل ضعیف بودن همبستگی می توان به در نظر نگرفتن سایر پارامترهای دخیل در روند ابتلای به سرطان ریه اشاره کرد. با استخراج نقشه روزانه توزیع آلودگی در شهرها ضمن یافتن نقاط بحرانی می توان مردم و مسوولین را از نقاط بحرانی آگاه نمود.
    کلیدواژگان: آلودگی هوا، ذرات معلق، سرطان ریه، MODIS
  • سیدداود نصرالله پور شیروانی، ناهید جعفری، محمد نعیمی طبیعی، ابراهیم میکانیکی، حسن اشرافیان امیری، محمد جواد کبیر*، حسین رحیمی کلامرودی، بهرام طهماسبی صفحات 169-176
    مقدمه
    با اجرای برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی، جلب مشارکت نهادهای محلی و مردم از طریق تشکیل هیات امناء و جذب رابط بهداشتی مورد تاکید قرار گرفت. این مطالعه به منظور تعیین میزان جلب مشارکت نهادهای محلی در استان های شمالی ایران انجام گرفت.
    روش کار
    این مطالعه از نوع مقطعی بود که در شش ماهه دوم 1391 انجام گرفت. 25% مراکز مجری طرح پزشک خانواده و بیمه روستایی در سه استان گلستان، مازندران و گیلان، مجموعا 139 مرکز از 552 مرکز مجری به صورت تصادفی سیستماتیک به عنوان نمونه های پژوهش انتخاب شدند و در هر مرکز منتخب، میزان جلب مشارکت اعضای نهادهای محلی در دسترس مورد بررسی قرار گرفت. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفت. داده ها در SPSS 18 با آزمون های مرتبط آماری در سطح معناداری 05/0 α< تحلیل شد.
    یافته ها
    از 139 مرکز مورد بررسی، 57 مرکز (41%) نسبت به تشکیل هیات امناء اقدام کردند که در استان های شمالی (با بالاتر بودن آن در استان گلستان) تفاوت معنادار داشت (001/0= p). 61 مرکز (9/43%) نسبت به جذب رابط بهداشتی اقدام کردند که در استان های شمالی (با بالاتر بودن آن در استان گیلان) تفاوت معنادار داشت (001/0= p). میانگین درخواست مشارکت خانه های بهداشت و مراکز بهداشتی درمانی از اعضای نهادهای محلی در طول شش ماه گذشته جهت مداخله در حل مشکلات مربوط به سلامت به ترتیب 6/1±7/2 و 3/1±7/1 بار و جهت تامین منابع و امکانات مورد نیاز برای اجرای مداخلات سلامت 3/1±8/1 و 5/1±1/1 بار و برای شرکت در جلسات رسمی 7/1±1/3 و 3/1±9/1 بار بود. میزان درخواست مشارکت خانه های بهداشت جهت تامین منابع (با بالاتر بودن آن در استان مازندران) (009/0= p)و میزان شرکت اعضای نهادهای محلی در جلسات رسمی مرکز بهداشتی درمانی (با بالاتر بودن آن در استان گلستان) در استان های شمالی کشور (005/0= p)تفاوت معنادار وجود داشت.
    نتیجه گیری
    این مطالعه نشان می دهد که درصد زیادی از مراکز مجری نسبت به جلب مشارکت جامعه اقدام نکرده اند. لذا برای گسترش و توسعه جلب مشارکت جامعه در همه مراکز مجری، باید برنامه های مداخله ای طراحی و اجرا گردد.
    کلیدواژگان: نهادهای محلی، همکاری برون بخشی، مشارکت برون بخشی، پزشک خانواده، بیمه روستایی
|
  • Damari B., Rahbari-Bonab M. *, Vosoogh Moghaddam A., Aminloo H. Pages 88-95
    Introduction
    The p hilosophy of creating Boards of Trustees of Universities (BTU) has been to provide a law making reference at the top of organizational hierarchy of higher education institutes in order to administrate and supervise all affairs (education، research and services). Considering Iran''s Vision 2025، performance of this important system should be harmonized and improved based on the upstream documents'' objectives.
    Methods
    This descriptive study was conducted on members and responsible individuals of the secretariats of the BTUs. Data were gathered on the areas of the BTU challenges and improving approaches using a self-written questionnaire. Problems and improving approaches of the secretariats of the BTUs were also collected through running several focus group discussion sessions with responsible individuals.
    Results
    Satisfaction of the respondent BTU members were high on the following issues: implementing the decisions made by the BTUs، current composition of the BTUs stipulated in the Act، members selection of the BTUs، supervisory mechanism of the Ministry of Health and Medical Education (MOHME) on medical universities، BTUs'' current structure (secretariat، experts، working processes) and all the powers delegated to the BTUs based on the Act and Article 49 of the Fourth Development Plan. Satisfaction rate of the BTU performance regarding collection of donation from private sector and people contribution was low. Members believed that the current composition of the BTUs should be complemented by representatives of the faculties and people.
    Conclusion
    Main context of the BTUs including financial and trading issues should be placed with «policy making، observatory and high supervision on the university objectives». Executive secretariats with regularity، effective system and competent human resources should be established in the universities. MOHME believes in university autonomy genuinely and give priority to empowerment of the BTU members and try to apply this idea by creating expert and consultancy system in the headquarters of the MOHME and running objective training courses for them. Establishing incentives، competitive policies، and monitoring systems among the BTUs of the universities will improved their performances in short-term.
    Keywords: Board of Trustees, university of medical sciences, performance improvement
  • Chaman R., Zolfaghari P., Sohrabi Mb, Gholami Taramsari M., Amiri M. * Pages 96-101
    Introduction
    Infant mortality rate is a main community health assessment indicator. This study aimed to identify risk factors of infant mortality rate in Shahroud in the North Eastern of Iran.
    Methods
    In this case-control study، 117 cases of infant deaths were identified and selected in the study. For each case، two controls were entered the study، matching on time and place of birth (234 controls). Data were gathered for all related variables and were analyzed using univariate and multivariate conditional logistic regression for estimation of crude and adjusted odds ratios.
    Results
    Based on the univariate analysis، there were significant statistical associations (P<0. 05) between infant mortality and low birth weight (<2500 g) (OR=15. 14)، prematurity (<37 weeks of gestational age) (OR=9. 85)، and high risk pregnancy (OR=3. 13). Multivariate analysis showed significant statistical associations (P<0. 05) between infant mortality and low birth weight (OR=8. 04) and prematurity (OR=3. 51).
    Conclusion
    According to our findings، low birth weight and prematurity were the most important risk factors of infant mortality.
    Keywords: infant mortality, risk factors, Iran, case, control study
  • Sadeghikho Sh *, Yazdani Sh, Rahbar M., Ahmadi M. Pages 102-107
    Introduction
    Behvarzes are at the first contact level of delivering health services in rural areas of Iran. The objective of this study was to investigate viewpoints of Behvarzes on their ability in delivering health services.
    Methods
    In t his cross-sectional survey، 2500 male and female Behvarzes were selected through multi-stage random sampling. Data were gathered through a valid and reliable questionnaire (α= 0. 97). The questionnaire included 104 variables categorized into two areas including demographic، local service delivery unit variables and topics of training materials. Data were analyzed using the t-student and Chi-squared test in the SPSS.
    Results
    Mean age was 35 ± 6. 7 in the female Behvarzes and 39. 1± 7. 4 in the male behvarzes. More than half (62%) of the participants were living in the rural areas; and 68% had a high school diploma degree (12 years of education). The ability of working with computer and software was weak in 95% of the Behvarzes. The skills in the 34% of the areas were reported as excellent and in 65% of the areas were reported as mid-level by the Behvarzes.
    Conclusion
    The viewpoints of the Behvarzes on their ability to deliver health services could help to provide new approaches in Behvarzes trainings. Improving quality of the training workshops via changes in the content of the curriculum will positively affect more than 32000 Behvarzes working in halth system in Iran. Conducting regional and local needs assessments is suggested to improve plans of action.
    Keywords: Behvarze, need assessment, health house
  • Tahani B., Yazdani Sh, Khoshnevisan Mh * Pages 108-117
    Introduction
    The aim of this two-phase study was to develop standards for stewardship of oral health system of Iran and to evaluate the current attainments regarding them.
    Methods
    Based on the modified RAND-UCLA method، a comprehensive review of related electronic databases and the official web-site of international organizations، effective policy statements related to stewardship components were selected. Standards were categorized according to the six sub-functions of stewardship including generating and disseminating intelligence; defining strategic policy direction; ensuring alignment of policy objectives and organizational structure، regulation; exerting influence over all related sectors via inter-sectoral leadership and ensuring accountability. Then the level of relevancy and importance of standards were assessed using the experts’ opinions. In phase two، using the finalized list of standards، semi-structured interviews with key stakeholders in oral health system at different levels of policymaking were conducted and the stewardship of oral health system was critically evaluated. The results of regulation sub-function are presented in this study.
    Results
    From 38 finalized standards appropriate for evaluating the stewardship of oral health system according to the opinion of experts، 18 were related to regulation. Most of the standards rejected were included in dental health insurance regulation. Evaluation of this sub-function determined that currently there are deficiencies in meeting regulations concerned with evaluating the safety and cost effectiveness of dental materials، and quality of provided dental care to patients. Also it was shown that implementation of penalties and sanctions commensurate with instances of malpractice at individual and institutions were not completed attained. Regulations such as water fluoridation، property rights and regulations to ensure the basic conditions of market exchanges were either absent or only partially implemented. There were also some weaknesses in regulations concerning the supply of dentists، especially their distribution. The fields that currently had some regulations، were those in relating to labeling on products used in dentistry and covering the needs of disadvantaged populations.
    Conclusion
    While the Ministry of Health and Medical Education has achieved some stewardship measures in the field of regulation، there are some problems in enforcing the regulatory framework especially in the private sector.
    Keywords: oral health system, evaluation, stewardship, legislation
  • Rahimi Z., Farhanchi A. *, Farhani Deljoo F., Saqhei E., Manafi B Pages 118-126
    Introduction
    An overview of the statistics published by various international organizations in various fields of health risk assessment، shows that medical errors (errors in diagnosis، prescription، treatment)، and system management in hospitals and medical centers have important roles in imposition of high costs and increasing rates of injury and death in the world. Heart disease، as the leading cause of death in industrialized countries and the second leading cause of death in Iran has always been a controversial topic for researchers in the treatment area. Due to the potential risk of this area، the occurrence of any error even small errors is a big risk that could ultimately endanger patients'' lives and incur costs to patients and hospitals. This paper attempted to identify، classify and evaluate the failures in open heart surgery using Healthcare Failure Mode and effect analysis (HFMEA) technique and present some solutions in order to control and reduce these failures.
    Methods
    U sing the HFMEA، the open heart surgery process was reviewed and four processes، 22 sub-processes، and 82 activities، and 160 risks for these activities were extracted. Besides، the reasons of failures were determined and four failure modes were identified as the most important ones using qualitative and quantitative analysis and solutions were presented for them.
    Results
    Incomplete visit and injury of the saphenous nerve were extracted as the failure modes occurred due to inattention of examiner and incomplete examination and similarity of saphenous nerve and vessel causes injury of the saphenous. Tariff changes and the maneuvers of the second evaluator were proposed strategies to reduce failures mentioned before. Also wrong adaption of coronary with angiography and wrong estimation of the vessels length were two other identified failure modes. The lack of accurate angiography interpretation and carelessness of the surgeon and surgeon assisting in measuring the vessel’s length were the root causes of failures، respectively. Solutions such as performing angiography in multiple views and in a three-dimensional way (3D)، and also measuring the length of vessel using angiography were suggested solutions to reduce these failures.
    Conclusion
    In open-heart surgery، such as inaccurate documentation، inadequate patient justification and lack of modern facilities to identify the precise and explicit situation seems obvious factors.
    Keywords: open heart surgery, health care failure mode, effect analysis, medical errors
  • Arab M., Khabiri R., Pouragha B., Movahed Kor E. *, Mohammadzadeh Jamalian M. Pages 127-137
    Introduction
    Hospitals are the most important healthcare organizations. The aim of the present study was to develop a questionnaire for assessing outpatients’ satisfaction in hospitals of Tehran University of Medical Sciences.
    Methods
    In this cross-sectional study، we selected 400 outpatients admitted to the hospitals of Tehran University of Medical Sciences. The preliminary items were gathered using a systematic review of the related literature. Data were analyzed using the correlation matrix، t-test، ANOVAs and confirmatory factor analysis.
    Results
    Totally، 66. 2% of the outpatients were satisfied with the clinics’ healthcare services. The Cronbach’s alpha was calculated as 0. 81. According to the component matrix، the most loads (0. 148، 0. 147) were related to recommendation of the clinics to others، and total satisfaction with clinics’ healthcare services (item 12 and 14). Furthermore، the least load (0. 05) was related to satisfaction with the waiting time (item 2). There was a statistically significant correlation between the outpatients’ satisfaction and other factors including gender، type of hospital، education، age and employment.
    Conclusion
    The findings of the present study can help to identify weaknesses، threats، strengths and opportunities in providing healthcare services in hospitals.
    Keywords: questionnaire, validity, satisfaction, outpatients
  • Doshmangir L., Mostafavi H., Rashidian A. * Pages 138-150
    Introduction
    Achieving the policy goals is a main challenge for policymakers in every country. Given the importance of health policies، policy making processes become very important. Success in policymaking in health sector requires an accurate analysis of all policy options and influential factors on policy outcomes. Knowledge of various approaches and methods of policy analysis is an important step for a successful policy analysis. In this study، we explored the roles، approaches and methods of policy analysis، especially in the health sector.
    Methods
    In this review study، we searched local and international databases of published research using related keywords. We also reviewed referensecs of the collected resources. Finally، we read 84 papers and books for this review.
    Results
    Policy analysis includes a broad area and involves studying the content of policy، policy adoption، formulation، implementation and policy outcomes. There are different frameworks، approaches and methods for policy analysis which can be used based on the disciplinary framework، goals and objectives of analysis. Using approaches and methods of policy analysis helps a better understanding of the elements of a policy. Policy analysis is useful to better understand the policy process and provide related policy evidence for problems and policy changes. We provide a summary of these approaches and frameworks in this paper.
    Conclusion
    Applying appropriate frameworks، approaches or methods of policy analysis is important in better understanding of the policy and problems. Proper policy analysis can help policy researchers in understanding of health policy outcomes.
    Keywords: policy, public policy, health policy analysis, Iran
  • Mobasheri Mr *, Hejazi A. Pages 151-158
    Introduction
    Air pollution may affect health through increasing respiratory and cardiovascular morbidities and mortalities. In this study، we investigated the correlation between the concentration of the PM2. 5 and lung cancer in Tehran.
    Methods
    In this study، the MODIS images were used to estimate the concentration of the PM2. 5 in air. Using statistical regression methods، the relationship between air pollution and the residential areas of individuals with lung cancer have been assessed.
    Results
    There was a positive correlation between the increases of particulate matter smaller than 2. 5 micrometers in the air and increase in the index relative individuals affected by the lung cancer in different parts of Tehran. The value of this correlation was 65% (R2=0. 43) which means that living in the more pollutant areas may increase the risk lung cancer (relative risk coefficient=1. 32).
    Conclusion
    A weak positive correlation was found between the PM2. 5 concentration and lung cancer. We did not take into account the other correlates of the disease. Producing daily maps of pollution distribution in Tehran and highlighting the critical points may provide an alarm for people and the official administrative agents.
    Keywords: a ir pollution, particulate matter, lung cancer, MODIS
  • Nasrollahpour Shirvani Sd, Jafari N., Nahimi Tabihi M., Mikaniki E., Ashrafian Amiri H., Kabir Mj *, Rahimi Colamroodi H., Tahmasbi B. Pages 169-176
    Introduction
    Participation of people and local organizations can be achieved by activities of the Board of Trustees and health volunteers. This study was conducted to evaluate the participation rate of local organizations in health centers performing rural insurance and family physician program in the Northern provinces of Iran.
    Methods
    This cross-sectional study was conducted during the second half of 2012. Twenty five per cent of health centers performing family physician program in three provinces of Golestan، Mazandaran، and Gillan (139 centers out of 552 ones) were selected randomly from certain clusters of the study. In each selected center، participation rate of local organizations were evaluated. A validity and reliable researcher-made questionnaire was used for data gathering. Data were analyzed in the SPSS-18 with significant level of p<0. 05.
    Results
    Fifty seven health centers out of 139 ones (41%) had established a Board of Trustees. The Board of Trustees establishment was more in the Northern provinces (p=0. 001). In 61 health centers (43. 9%)، health volunteers were employed with a more significant employment rate in the Northern provinces (p=0. 001). The mean request rate of health homes and health centers from local organizations to take part in health problem solving were 2. 7 ± 1. 6 and 1. 7 ± 1. 3 times، respectively. The request rate for providing resources and facilities in performing health interventions were 1. 8 ± 1. 3 and 1. 1 ± 1. 0 times، respectively; and the request rate for participation in formal meetings were 3. 1 ± 1. 7 and 1. 9 ± 1. 3، respectively. The request rates of health homes for providing resources and participation in formal meetings were significantly different in the provinces (p=0. 009 and p=0. 005، respectively).
    Conclusion
    This study showed that a large number of health centers did not follow community participation measurements. Interventional programs should be planned and conducted to improve community participation in health centers.
    Keywords: local organizations, intersectoral cooperation, intersectoral participation, family physician, rural insurance