فهرست مطالب

مطالعات معنوی - پیاپی 7 (بهار 1392)
  • پیاپی 7 (بهار 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/02/28
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدحسین کیانی صفحه 5
  • اسفندیار غفاری نسب، مجید موحد صفحه 9
    پدیدارشناسی رهیافتی است که در حوزه دین پژوهی از اهمیت فراوانی برخوردار است. پدیدارشناسی دین، میان نگرش خشک و غیرهمدلانه پوزیتیویسم به دین و رهیافت الهیاتی ارتباط برقرار می کند و به شیوه ای غیرتحویل گرایانه به بررسی پدیده های دینی می پردازد. محقق در تجربه مومنان مشارکت می کند تا به تجربه ای شبیه تجربه پیروان آن دست یابد. به هر روی، پدیدارشناسی می تواند به عنوان مکمل الهیات عمل کند. ویژگی بارز پدیدارشناسی دین این است که برای دین، حقیقت خاص خود را قائل است و آن را به پدیده های روان شناختی و اجتماعی فرو نمی کاهد. پدیدارشناسی دین توجه عمده خود را به حقیقت و ویژگی های مشترک ادیان معطوف می دارد، بدینسان می تواند به گفتگو و تقریب بین ادیان کمک کند. ازاین رو، می تواند در کنار الهیات به شناخت، اشاعه و گسترش دین یاری رساند.
    کلیدواژگان: پدیدارشناسی، تجربه دینی، شهود ذات، تحویل گرایی، اسلام، الهیات
  • محمداسماعیل ریاحی صفحه 39
    پژوهش حاضر به دنبال کشف میزان گرایش جوانان به عضویت در عرفان های نوظهور بوده و درصدد است تا برخی از عوامل اجتماعی مرتبط با این گرایش را توضیح دهد. با استفاده از روش پیمایش و به کارگیری پرسش نامه های خود جهت ایفاء گردآوری داده ها، تعداد 400 نفر از جوانان دانشجو از طریق شیوه ی نمونه گیری تصادفی دو مرحله ای به عنوان پاسخگویان تحقیق انتخاب شدند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بیش از 18 درصد از دانشجویان گرایش قوی نسبت به عرفان های نوظهور داشته اند، درحالی که تنها کمتر از 10 درصد از آنها دارای گرایش ضعیف بوده اند و مابقی (72 درصد) از گرایش متوسط برخوردار بوده اند. تحلیل داده ها نشان می دهد که بالاترین میزان گرایش به عرفان های نوظهور در بین دانشجویان جوان تر، دارای قومیت لر، ترک و متعلق به طبقات اجتماعی بالاتر مشاهده شده است. علاوه بر این، تفاوت جنسیتی در گرایش به عرفانهای نوظهور نیز گزارش شده است که بر مبنای آن، دختران گرایش شدیدتری به عرفان های نوظهور داشته اند. در نهایت، مشخص گردید جوانانی که دارای تقید مذهبی بالاتری هستند و از هویت قومی منسجم تری برخوردارند، گرایش کمتری به فرقه های عرفانی نوظهور از خود داشته اند. بر مبنای این یافته ها، پیشنهاد می شود که در کنار آگاهی بخشی مستدل به جوانان از چیستی فرقه های عرفانی نوظهور، به تقویت بنیان های مذهبی و تحکیم هویت قومی آنها توجه خاصی مبذول گردد.
    کلیدواژگان: عرفان های نوظهور، فرقه، جوانان، دانشجو، دینداری، هویت قومی
  • محمدحسین کیانی صفحه 71
    جنبش های نوپدید دینی (NRMs) عنوانی برای هر گروه و حرکت اجتماعی است که بعد از دهه ی 1800 میلادی مبتنی بر پاره ای تعالیم و آموزه های معنوی، داعیه دار ایده معنوی جدید و آسانی در به سعادت رساندن انسان معاصر است. نگارنده در این مقاله کوشیده تا نشان دهد که چگونه تاملات جامعه شناسانه در باب دین، منجر به پیدایش و گسترش جنبش های معنوی معاصر شده است. او برای اثبات این مدعا در دو باب سخن رانده است. یکی، خاستگاه جنبش های نوپدید معاصر که در دامن بزرگانی همچون آگوست کنت و امیل دورکیم رخ داده، چنانچه تقابل علاقه های جامعه شناختی و دغدغه های دینی در تفکرات پدر جامعه شناسی آگوست کنت موجب می شود تا او را در فضای این مقاله به واسطه تاسیس یک فرقه جدید، همچنین پدر جنبش های معنوی معاصر نیز بنامیم. از طرفی امیل دورکیم که بی رغبتی و زوال دین در جامعه را می دید و از سوی دیگر، دین را مهم ترین عامل ایجاد یکپارچگی و نظم اجتماعی می دانست. به ابراز نظریه های التقاطی درباره ی جامعه و دین پرداخت که اکنون همگی آنان از اصول اساسی معنویت های سکولار به حساب می آیند.
    و دیگری، ماهیت جنبش های نوپدید دینی از نگاه جامعه شناختی است. در این بخش آمده که برخی جامعه شناسان، فرقه ها را از آن جهت پسندیده، لازم و برای حیات و نظم اجتماعی ضروری می پندارند که نمونه های مناسبی از قرائت دینی متاثر از اصول جامعه شناسی و مولفه های مدرنیته هستند.
    کلیدواژگان: فرقه گرایی، جنبش های مسیحی، اعتراضات دینی، کلیسا، مسیحیت کاتولیک، پروتستان
  • زهره لطیفی، عظیمه عبداللهی صفحه 99
    هدف پژوهش حاضر؛ بررسی ارتباط بین هوش معنوی؛ بررسی سطح آگاهی و گرایش به عرفان اسلامی و عرفان های کاذب در دانشجویان بوده است. روش این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری در این تحقیق کلیه دانشجویان دختر و پسر مشغول به تحصیل در سال تحصیلی 13901391 در دانشگاه های اصفهان، صنعتی و پیام نور استان اصفهان هستند. برای انتخاب نمونه از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای استفاده شده است. حجم نمونه متشکل از 200 نفر شامل 100 دختر و 100 پسر بوده است. برای جمع آوری اطلاعات از سه پرسشنامه: سنجش هوش معنوی، آزمون خود ساخته بررسی آگاهی و گرایش دانشجویان در مورد عرفان های کاذب و عرفان حقیقی و نوع مطالعات دانشجویان مربوط به عرفان استفاده شده است. تحلیل نتایج با استفاده از آزمون t و r نشان داد که بین نمره هوش معنوی و گرایش به عرفان حقیقی و همچنین بین هوش معنوی و آگاهی از عرفان، همبستگی مثبت معناداری وجود دارد. میزان گرایش دانشجویان به عرفان حقیقی بیشتر از عرفان های کاذب است. هرچه میزان سن شرکت کنندگان افزایش یافته، گرایش آنان به عرفان حقیقی بیشتر و در مقابل گرایش آنان به عرفان های کاذب کاسته شده است.بین میزان آگاهی و گرایش دانشجویان دختر و پسر نسبت به عرفان حقیقی (اسلامی) تفاوت معناداری وجود ندارد. میزان شناخت کتاب های عرفان حقیقی و عرفان کاذب در بین دانشجویان پسر بیشتر از دختر است. بنابر نتایج بدست آمده از این تحقیق کمک به دانشجویان برای بالابردن هوش معنوی موجب کاهش گرایش آنان به عرفان های کاذب خواهد بود.
    کلیدواژگان: هوش معنوی، عرفان، دانشجویان، عرفان، معنویت
  • حمیدرضا مظاهری سیف صفحه 115
    معنویت های نوظهور پیش از این به عنوان فرقه شناخته می شد و در سال های اخیر با عنوان جنبش مورد بررسی قرار می گیرد. اما جنبش نماینده جامعه مدنی و نیرویی در برابر حاکمیت است. آنچه در جامعه به شکل یک جنبش در می آید، اما فشاری بر حکومت ندارد و افکار و خواسته های عمومی یا بخش واقعی از مردم را نمایندگی نمی کند، نمی تواند یک جنبش واقعی باشد. جنبش هایی را که با حمایت های سرمایه ای سازمانی و رسانه ای سرمایه داران و قدرتمندان جهانی فعال می شوند و چهره ای جهانی پیدا می کنند، بهتر است شبه جنبش نامیده شوند. شبه جنبش ها مکمل دیکتاتوری نقاب دار هستند و با مشارکت آنها نوعی دموکراسی نمایشی را عرضه می کنند. ماهیت حقیقی شبه جنبش ها با بررسی شاخص های وضعیت پسامدرن بهتر درک خواهد شد.
    کلیدواژگان: جنبش، جنبش های نوین اجتماعی، شبه جنبش، دیکتاتوری نقاب دار، دموکراسی نمایشی
  • علی کیادربندسری، نسرین خانی اوشانی صفحه 141
    فهم درست پدیده جنبش های نوین دینی منوط به درک ارتباط دقیق آن با دیگر پدیده های فرهنگی نظیر رسانه و مدرنیته است. بررسی ارتباط سه مقوله معنویت های نوظهور، رسانه و مدرنیته ویژگی های مشترک بسیاری را در آنها آشکار کرده و بیشتر پیوندهای خانوادگی آنها را با یکدیگر روشن می کند. مقاله حاضر در نظر دارد تا با بررسی رسانه و جنبش های نوین دینی به مثابه دو مورد از محصولات و پیامدهای مدرنیته، رابطه آنها را با یکدیگر و با مدرنیته بررسی کند تا پیوند علی و معلولی میان مدرنیته با رسانه و جنبش های نوین دینی از سویی و هم سنخی رسانه و جنبش های نوین دینی از سویی دیگر آشکار شود.
    کلیدواژگان: جنبش های نوین دینی، معنویت های نوظهور، رسانه، مدرنیته، دین
  • محمدرضا انواری صفحه 165
    پدیده «عرفان های نوظهور» بیش از دو دهه است که وارد کشور شده و امروزه به عنوان یک مساله اجتماعی دلمشغولی هایی را متوجه کارشناسان این عرصه کرده است. منظور از عرفان های نوظهور، دسته ای از آیین ها و جریان هایی است که با نام عرفان و با آرم معنویت به کشور ما وارد شده اند و ندای حقیقت طلبی سر می دهند. در این عرفانها الزاما نزدیکی و محبت خداوند هدف اصلی نبوده است و اهدافی ادعائی مانند عشق، شادی و آرامش جای آن را گرفته است. به عنوان یک محقق اجتماعی این سوال به ذهن می رسد که با توجه به پیشینه و غنای دینی و فرهنگی موجود در ایران و همچنین نظام حاکم بر کشور که یک نظام دینی است، چه زمینه های معرفتی باعث شده معنویت های کاذب در ایران بروز و ظهور پیدا کنند؟ این مقاله سعی دارد با نگاهی به روند ورود عرفانهای نوظهور به کشور، برخی زمینه هایی که باعث ورود و گسترش آنها شده را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد. یافته های تحقیق نشان می دهد عطش فطری نسبت به معنویت و عدم ارضاء آن، عدم آگاهی از نکات انحرافی موجود در عرفانهای نوظهور، تبلیغ عدم نیاز به شریعت و ترویج اباحی گری در آثار کوئلیو و همچنین پلورالیسم فرهنگی و دینی به عنوان برخی زمینه های معرفتی ورود و گسترش اینگونه آثار مطرح می باشد.
    کلیدواژگان: عرفانهای نوظهور، عرفانهای کاذب، زمینه های معرفتی، پائولو کوئلیو، معنویت
|
  • Esfandiar Ghaffari Nasab, Majid Movahhed Page 9
    Phenomenology is a research approach on religion which is more important. Phenomenology of religion is an attitude and approach to religion which communicates theological approach with the dry positivism in theology dealing whit the study of religious phenomena. In a phenomenological approach the investigator tries to participate in the experience of Believers to achieve to an experience which is similar to that of followers. However, phenomenology can serve as a complement to theology.A prominent feature of phenomenology of religion is that religion gives its own reality and it is not reduce religion to the psychological and social phenomena. Phenomenology of religion is concerned mainly whit the fact and common feathers of religion, thus it can approximate religions to each other. Thus it would be able to help theology to recognizing and also Expansion.
    Keywords: phenomenology, religious experience, intuition, reduction, Islam, theology
  • Mohammad Esmaeil Riahi Page 39
    This study seeks to explore the emerging tendency of young people to join in new mysticisms and explain some of the social factors associated with these trends. Applying the survey method and the Questionnaire to implement data collection, the 400 students through a two-stage were selected as respondents in random. The results show that more than 18 percent of students have a strong tendency towards new mysticisms, while only less than 10 percent of them have a weak tendency towards these mysticisms and the rest (72%) of the average has middle orientation. The data show that the highest levels of spiritual trends emerge among young students, especially the Lour (lor) and Turkish ethnicity, and also some higher social classes. In addition, gender differences are also reported in mysticisms emerging trends that based on its greater tendency to mysticism for girls. Finally, it was found that young people who have a higher religious adherence and ethnic identity, less have inclined to mystical sects.Based on these findings we suggest that besides awareness to the youth about spiritual sects we should pay special attention on strengthen and consolidate of the foundation of religious ethnic identity of youth.
    Keywords: new mysticisms, sect, youth, student, religious, ethnic identity
  • Mohammad Hossein Kiani Page 71
    New religious movements (NRMS) is a Heading for each group and social movement which has claim to have some new spiritual ideas, bringing Bliss to the contemporary man based on certain teachings and spiritual teachings after decades of 1800. This article attempts to show that how sociological reflections on religion, has led to the emergence and spread of modern spiritual movements. The author speaks on two things to proof his idea. One is the source of contemporary religious movements such as August Conte and Emile Durkheim's great influence.sociological interests was opposed to religious concerns in the view of The father of new religious movements, August Conte; and causing him to start a new sect, then he is known as the father of modern spiritual movements. In other side, Emile Durkheim who saw the decline of religion in society and on the other hand, believed that religion is the most important factor of integration, began to express some eclectic theories about society and religion which are all the basic principles of secular spiritualities.
    Keywords: Sectarianism, Christian movements, religious protests, church, Catholic Christianity, Protestantism
  • The relationship between spiritual intelligence, awareness and the mysticism tendency / (Awareness and the tendency Islamic mysticism and false mysticisms towards students)
    Zohreh Latifi, Azimeh Abdollahi, Hamid Reza Sadeghi, Nasim Estaki Azad Page 99
    The aim of the present study was to examine the relationship between spiritual intelligence and the tendency toward Islamic mysticism and false mysticisms. It used a descriptive correlation method. The population of the study is all male and female students in public, Isfahan, Payame Noor and technological universities of Isfahan in 20112012. In order to choose the samples the cluster sampling method was applied. The sample size included 200 students composed of 100 males and 100 females. To collect the information three questionnaires of spiritual intelligence measurement and a selfmade test for investigating the students’ awareness and tendency toward false mysticisms and true mysticism as well and the manner of studies regarding mysticism were applied. The analysis of the results through ttest and r showed that there is a significant positive relationship between the score of spiritual intelligence and tendency toward true mysticism and awareness too; the degree of their tendency toward true mysticism is more than that of false mysticism. There is not any significant relationship between awareness and the tendency of male and female students toward true (Islamic) mysticism. The degree of familiarity with books related to true mysticism and false mysticism is higher in male students than female ones and there is a significant relationship between spiritual intelligence and the tendency toward true mysticism.
    Keywords: spiritual intelligence, mysticism, students, mysticism, spirituality
  • Hamid Reza Mazaheri Seif Page 115
    New mysticisms were previously known as sects, but in recent years, they are investigated as movements. But a movement is representative of the civil society and force for ruling. What comes in the form of a movement, but no pressure on the government, and does not represent the real part of the population and public opinions, cannot be a real movement. Movements which are activated whit that support of organizational capital and powerful or capitalist media in the world are better to name as the Pseudo-movement which is something like movement not a real movement. Pseudo-movements are Supplement for masked dictatorships which are offering a dramatic democracy. The true nature of the Pseudo-movements will be understood by investigating the characteristics of the postmodern condition.
    Keywords: movement, new social movements, Pseudo, spiritual, masked dictatorship, dramatic democracy
  • Ali Kiadarbansari, Nasrin Khani Oushani Page 141
    Understanding the phenomenon of new religious movements is related to understanding of their exact relationship with other cultural phenomena such as media and modernity. Surveying the relationship between three categories spiritual, Media and Modernity emerges some common features in them. This research aims to Survey Media and New Religious Movement, as two Products and Consequences of Modernity and also Survey their relation whit each other and whit Modernity to show a Causal link between modernity, media and new religious movement from a side, and to show Media and New Religious Movements transplant, on the other side.
    Keywords: new religious movements, new mysticisms, media, modernity, religion
  • Mohammad Reza Anvaari Page 165
    The phenomenon of "new mysticisms" For over two decades entered to our country as a social problem and many experts noticed in this field. New Mysticisms are a category of ritual and spiritual currents that have the voice of truth-seeking in our country. The main goal of these new mysticisms is not necessarily closing and loving God but some secondary purposes, such as love, joy and peace. As a social scientist can be questioned that with regard to the cultural and religious history of Iran and with the Islamic and religious Government in Iran, what are the epistemic grounds for entering and expanding new mysticisms in Iran? This paper tries to survey the process of emerging mysticisms in Iran, and also try to analyze causes which are effective to the entering and spreading new mysticism in Iran. Our findings in this research indicate that innate thirst for spirituality, the lack of awareness about divert points of new mysticisms, and some Advertisements for needing no shariah in Coelho's works and also promoting cultural pluralism are some Epistemic grounds of entering and expanding new mysticisms in Iran.
    Keywords: new mysticisms, false mysticisms, epistemic grounds, Paulo Coelho, spirituality