فهرست مطالب

پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی - پیاپی 31 (تابستان 1393)
  • پیاپی 31 (تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/05/24
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عبدالرزاق حسامی فر* صفحات 1-11
    یکی از موضوعات بسیار مهم مطرح در فلسفه علم و فلسفه دین، نسبت میان علم و دین است. این نسبت در دو حوزه مورد توجه قرارمی گیرد: نیاز انسان به هر دو و تقابل میان گزاره های آن دو در توصیف قوانین طبیعت. این مسئله از حوزه بررسی عمیق استاد مطهری بیرون نبوده است؛ چنان که می توان اشتغال بدان را در آثار ایشان ردیابی کرد و این کاری است که در کتاب رویکرد استاد مطهری به علم و دین انجام شده است. نویسنده در این اثر کوشیده است با استفاده از آثار استاد، دیدگاه ایشان را در باب نسبت میان علم و دین بیان کند. این مسئله در اندیشه استاد به دو صورت بحث شده است: یکی نسبت علم و ایمان و تاکید بر نیاز انسان به هر دو و دیگری مسئله نزاع علم و دین. از نظر استاد، دین ثابت و قطعی، و علم متغیر و نسبی است. در این مقاله، هدف نقد و بررسی این کتاب و طرح برخی نکات پیشنهادی برای اصلاح آن است.
    کلیدواژگان: علم، دین، مطهری، ایمان، اسلام، انسان
  • سید حسین حسینی* صفحات 13-45
    هدف این مقاله1 معرفی و نقد و بررسی اجمالی عرفان و فلسفه اثر والتر ترنس استیس است. او در این کتاب پس از اشاره به هدف، شیوه، پیشینه، و روش کار خود درصدد پی افکندن طرحی نو است. استیس، بر اساس یک برنامه پژوهشی مشخص، نخست به مفروضات و تعریف اصطلاحات لازم می پردازد تا زمینه برای نقطه ثقل کتاب، یعنی ویژگی ها و وجوه مشترک تجربه های عرفانی آفاقی و انفسی، فراهم گردد؛ سپس با طرح دلایل عینیت احوال عرفانی در خصوص ذهنی و عینی بودن تجربه عرفانی به سه نظریه می رسد تا در فصل چهارم به بررسی دلایل توجیه وحدت وجود بپردازد. سه فصل بعدی کتاب درباره مسائل مرتبط با عرفان است، و نویسنده از زاویه دید خود آن ها را تحلیل کرده و دست به نظریه پردازی زده است. این سه فصل عبارت اند از نسبت عرفان و منطق، نسبت عرفان و زبان و نسبت عرفان با بقای نفس. فصل آخر کتاب را نیز می توان جمع بندی مباحث به حساب آورد.
    بدین ترتیب، در این مقاله، پس از معرفی کلی اثر و مروری بر سرفصل های اصلی، طی دو فصل به تحلیل ابعاد شکلی صوری و ابعاد محتوایی علمی آن می پردازیم و در هر فصل از امتیازات و کاستی های مورد نظر بحث خواهیم کرد.
    کلیدواژگان: فلسفه عرفان، دین، نقد کتاب عرفان و فلسفه، استیس
  • فرهاد زیویار، احسان شاکری خویی*، امیر اعتمادی بزرگ صفحات 47-66
    ابتناء مطالعات و پژوهش های انسانی و اجتماعی بر الگوهای روش شناختی یکی از ضرورت های حوزه علوم انسانی در حال حاضر شده است. مکاتب، نحله ها و متفکران مختلف و تاثیرگذاری در این حوزه با دغدغه یادشده به مطالعه و تحقیق اشتغال دارند. یکی از این الگوهای روشی، روش های کیفی، تفهمی و به طور خاص روش هرمنوتیک است. این روش که به انواع و اقسام مختلفی تقسیم می شود، طرفداران و قائلین زیادی در مطالعات اجتماعی و انسانی و حتی اعتقادی و دینی پیدا کرده است. در فضای فکری معرفتی ایران نیز برخی از نویسندگان کاربست این روش را در مطالعات دینی و کلامی مطرح نموده اند که البته با مناقشات و چالش های علمی معرفتی فراوان مواجه شده اند. در مقاله حاضر ضمن تبیین ادله هرمنوتیک فلسفی، با نگاهی انتقادی به این روش امعان نظر خواهد شد. هرمنوتیک فلسفی از دو زاویه نقد شده است که عبارت اند از: نقدهای درون هرمنوتیکی و برون هرمنوتیکی. مقصود از نقد درون هرمنوتیکی، مجادلاتی است که برخی از نحله ها و اشخاص قائل به هرمنوتیک طرح نموده اند. نقدهای برون هرمنوتیکی، بیان ایرادات هرمنوتیک فلسفی از دیدگاه جریان ها و اشخاصی است که خارج از چهارچوب هرمنوتیک به ارزیابی این روش پرداخته اند.
    کلیدواژگان: هرمنوتیک، هرمنوتیک فلسفی، نسبیت، فهم، تاریخ و سنت، مفسر
  • سیدمصطفی شهرآیینی* صفحات 67-85
    در مقاله پیش رو چنان که از عنوانش پیداست می خواهیم به معرفی، نقد، و بررسی فرهنگ فلسفه دکارت، نوشته جان کاتینگم و با ترجمه علی افضلی بپردازیم. جان کاتینگم، دکارت شناس و مترجم آثار دکارت، این کتاب را با عنوان A Descartes Dictionary به سال 1993 نوشته و انتشارات Blackwell آن را منتشر کرده است. این کتاب را دکتر علی افضلی، مترجم اعتراضات و پاسخ ها، به سال 1390 به فارسی برگردانده و انتشارات موسسه حکمت و فلسفه منتشر کرده است. در بهار 1391، این کتاب اثر برگزیده بیستمین دوره جایزه کتاب فصل معرفی شد. نویسنده قصد دارد، در مقدمه مقاله، نخست معرفی اجمالی از نویسنده کتاب ارائه دهد و در ادامه به معرفی و نقد و بررسی اجمالی خود کتاب بپردازد، و سرانجام پیش از ورود به بخش اصلی مقاله، مترجم کتاب به اجمال معرفی شود. نقد و بررسی ترجمه فارسی این فرهنگ فلسفی که بخش اصلی مقاله را به خود اختصاص می دهد، در دو بخش صوری و محتوایی تنظیم شده که نخست از جنبه صوری و شکلی به نقد و ارزیابی می پردازیم و در بخش دوم ترجمه را از منظر محتوایی و تخصصی بررسی می کنیم.
    کلیدواژگان: دکارت، کاتینگم، افضلی، فرهنگ فلسفی، فارسی نویسی
  • محمد جواد صافیان* صفحات 87-103
    کتاب هیدگر، از طریق پدیدارشناسی به سوی تفکر اولین اثر تفسیری تحلیلی سیر تفکر هیدگر به زبان انگلیسی و تنها اثر به این زبان است که حاوی مقدمه ای است از هیدگر که در جواب پرسش های نویسنده از او نگاشته شده است. روش نویسنده تفسیر تحلیلی و همدلانه تفکر هیدگر بر اساس سی اثر اعم از کتاب و مقاله از دوره های مختلف اندیشه اوست. نویسنده در عین حال گاهی هرچند به ندرت به نقد اندیشه های هیدگر نیز پرداخته است. کتاب در حجمی بالغ بر 768 صفحه با نثری روان و سلیس و استوار نگاشته شده است.
    نویسنده خود برخی معادل های انگلیسی را به ازای واژگان بعضا ابداعی هیدگر برساخته که عمدتا مفید معنای اصلی کلمه است. تحلیل های ریچاردسون درکل منسجم و دارای خط سیر مشخصی است و برای خوانندگانی که با تفکر هیدگر آشنایی مقدماتی دارند می تواند بسیار مفید و آموزنده باشد. کتاب درمجموع یک تحلیل تخصصی و در عین حال روشنگر از سیر تفکر هیدگر است.
    کلیدواژگان: هیدگر، پدیدارشناسی، تفکر، وجود، زمان، حقیقت، تاریخ
  • محمدتقی طباطبایی*، شاهو رحمانی صفحات 105-119
    با توجه به حجم گسترده ترجمه آثار فلسفی به زبان فارسی، در این مقاله با بررسی یکی از ترجمه های کلاسیک فلسفی در نظر بوده تا نخست، با ذکر برخی معیارهای کلی نادیده گرفته شده در این دست کارها، نقدی عمومی بر روند کلی ترجمه های فلسفی بیان شود و سپس بر اساس معیارهای داده شده در این نقد به طور خاص ترجمه نیچه و فلسفه ژیل دلوز از سوی خانم لیلا کوچک منش بررسی شود. در یک جمع بندی کلی می توان گفت متاسفانه این اثر فاقد معیارهای لازم برای ترجمه یک اثر کلاسیک فلسفی است. در طول مقاله نیز کوشیده ایم تا همین کاستی ها را نشان دهیم.
    کلیدواژگان: آری گویی، نه گویی، ذات، نمود، پدیده، پدیدار، خواست قدرت، به رسمیت شناختن، سنجش، انضمامی
  • عبدالله غلامرضا کاشی* صفحات 121-132
    مقدمه ای بر فلسفه قرون وسطی گزارشی است درباره بعضی از مفاهیم بنیادین فلسفه، مثل ایمان و وحی، خدا، استعلائیات، نفس و... نزد برخی از اندیشمندان برجسته سده های میانی، همچون آنسلم و توماس آکویناس. نویسنده اثر در اغلب مباحث، ضمن اشاره به ریشه های بحث در دوره باستان، نشان داده است که چگونه عالمان مسیحی با بهره گرفتن از دیدگاه های فیلسوفان بزرگ یونانی در راستای ایجاد مبانی مستحکم و عقلانی برای آموزه های دینی مسیحیت تلاش کرده اند. وی سده های میانی را نه تنها دوران انقطاع رویکردهای فلسفی نمی داند، بلکه بر این باور است که همان گونه که اندیشه های یونانیان زمینه ساز شکوفایی فکری در قرون وسطی شد، تفکرات اندیشمندان آن دوران نیز سبب پیدایش و بالندگی جریان های فکری و فلسفی دوره رنسانس شد. ایشان با جدیت از سودمندی مطالعه و بررسی فلسفه قرون وسطی دفاع می کند.
    کلیدواژگان: قرون وسطی، عقل و ایمان، خدا، ایده های الهی، کلیات، استعلائیات، کیهان، سرشت و نفس
|
  • Abdurrazzaq Hesamifar* Pages 1-11
    The relation between science and religion is one of the most important issues that is discussed in the philosophy of science and the philosophy of religion and it is regarded in two fields: the human demand to both of them and the confrontation of their propositions in describing the laws of nature. This issue was not out of the domain of the deeply assessing of Motahhari and his dealing with it can be traced in his books; the work that has been done by Motahhari’s attitude to the science and religion. In this book، writer tries to present Motahhari’s view on the issue according to his books. He has discussed it in two ways: the relation between science and faith and emphasis on human’s demand to both of them and the conflict between science and religion. Religion، in his view، is fixed and certain while science is variable and uncertain. The target of this article is to review the book and to suggest some revisions for it
    Keywords: science, religion, Motahhari, faith, Islam, human
  • Sayyed Hossein Hosseini* Pages 13-45
    The purpose of this essay is orientation and critic consideration of mysticism and philosophy book written by Walter Trance Stace. After reference to the purpose، method، background and his procedure، he is planning to product a modern plan. According to a specific investigatory plan. first، Stace is engaging in assumptions and definition of essential terms to build the way for central point of the book meant characteristic and mutual sides of introvert and extrovert mystical experiences. Then، with presentation of objection reasons of mystical circumstances about being subjective and objective mystical experiences he reaches three theories to investigate justified reasons of pantheism in the the fourth chapter. Next chapter refers to relevant affairs of mysticism، and analyses them from its point of view and theorizes; ie relation of mysticism and logic، mysticism and language، mysticism and survival of ego. Finally، last chapter can be considered as a summation of his argument. In this manner، in this essay، after general introduction of this book and a review of main chapter، we are going to be engaged in analysis of form- formal and content – scientific dimentions during 2 chapters and in each chapters we discuss about advantages and disadvantages.
    Keywords: philosophy of mysticism. religion, criticof mysticism, philosophy book, Stace
  • Farhad Zivyar, Ehsan Shakeri-Khouni*, Amir Etemadi Pages 47-66
    Dependence of humanities and social studies and research on methodological patterns has become a requirement in the field of humanities. Various influential schools، beliefs، and thinkers in the field are studying and researching with this concern in mind. One of these methodological patterns is the qualitative interpretative method and hermeneutics method in particular. This method، which is divided into several kinds and types، has found many advocates and believers in social and humanities، and even religious and doctrinal، studies. In the intellectual-epistemic environment of Iran، too، some authors have proposed the application of this method in religious and theological studies، and، of course، have encountered many scientific-epistemic controversies and challenges in the course. In this paper، while explaining the evidence of philosophical hermeneutics، a critical view of this method will be presented. Philosophical hermeneutics has been criticized from two perspectives which include intra-hermeneutic and extra-hermeneutic criticism. Intra- hermeneutic criticism refers to the controversy set forth by some beliefs and individuals that support hermeneutics. Extra-hermeneutics criticism is the explanations of philosophical hermeneutics objections from the point of view of the currents and individuals who have evaluated this method outside the framework of hermeneutics.
    Keywords: Hermeneutics, Philosophical Hermeneutics, Relativity, Perception, History, Tradition, Interpreter
  • Sayyed Mostafa Shahr-Aeeni* Pages 67-85
    As the title suggests، the present paper aims to provide an introduction، critique، and review of A Descartes Dictionary written by John Cottingham and translated by Ali Afzali. John Cottingham، Descartes scholar and translator of Descartes works، has written this book entitled A Descartes Dictionary in 1993 which has been published by Blackwell Publishing. The book has been translated into Persian by Doctor Ali Afzali، translator of Objections and Responses in 1390 and has been published by the Institute of Wisdom and Philosophy Publishing. In the spring of 1391، this book was named the selected work of the twentieth round of the Season’s Book Award. The author intends to present a brief biography of the author of the book initially in the introduction to this paper، followed by a brief introduction، review and critique of the book itself، and finally، before going to main part of the paper، a briefly introduction to the translator. The review and critique of the Persian translation of this philosophical dictionary that constitute the main part of the paper has been organized in the two parts of form and content. First، the translation will be reviewed and evaluated from the point of view of form and morphology and in the second part we will take a look at it in terms of content and professional aspects.
    Keywords: Descartes, Cottingham, Afzali, Philosophical Dictionary, Persian Authorship
  • Mohammad Javad Safian* Pages 87-103
    Heidegger: Through phenomenology to Thought is the first interpretative- analytic work in English language and it is the only work in this language that contains an introduction by Heidegger that has written as answer to author''s questions. Author`s method is analytic interpretation and at the same time sympathetic of Heidegger''s thought according to 30 works of him contain the books and essays belong to different periods of his thought. Author sometimes، however rarely، critics Heidegger''s points of wives. The book has 768 pages and is written by a flaunt prose. Author himself has made English proper equal words for some Heidegger`s artificial Words. Richardson`s analysis is consistence and has a defined direction and it is useful and instructive for readers who know Heidegger `philosophy not so much. The book is a specialist analysis and at the same time explanatory work about Heidegger`s thought.
    Keywords: Heidegger, Phenomenology, Thought, Being, Time, History
  • M.T. Tabatabaei*, Shaho Rahmani Pages 105-119
    According to the enormous number of philosophical translations into Persian we see nowadays، it is completely required to rethink the primarily requirement، a translator should have to translate a philosophical text، specially، when it comes to the translation of classical texts. Fulfilling this task، we have considered the translation of Gilles Deleuze’s Nietzsche and Philosophy by Leyla Kuchakmanesh as an instance to see the advantages and deficiencies it has comparing to the general remarks we already had in the introduction of the paper. As an overall evaluation، it could be said that the translation lacks many of general criteria a well translated classical text of philosophy must have. Finally، it should be noticed that the Persian translation is a translation of the English translation of the original French text made by Hugh Tomlinson.
    Keywords: Negation, Affirmation, Essence, Appearance, Will to Power, Critique, Concrete, Recognition
  • Abdollah Gholamreza Kashi* Pages 121-132
    This book is a report on some of the fundamental concepts of philosophy such as faith، revelation، God، self، transcendence and so on، from the view point of Anselm and Thomas Aquinas and other great scholars of medieval ages. The writer has mostly focused on historical roots of the phenomena and using perspectives of ancient Greek philosophers indicated how Christian scholars have applied these ideas to construct a strong rational foundation for religious teachings of Christianity. He not only does not consider the medieval ages to be an end to philosophical approaches but believes that their thoughts has brought about flourishing and nurturing of intellectual and philosophical streams of Renaissance، just like the way ancient Greek philosophers have impacted upon medieval ages. He utterly supports efficacy of studying and contemplation of philosophy of medieval ages.
    Keywords: Medieval Ages, resean, Faith, God, celestial Ideas, cosmos, transcendentals, self