فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی روستایی - پیاپی 6 (تابستان 1393)
  • پیاپی 6 (تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/09/26
  • تعداد عناوین: 10
|
  • داود جمینی، سید هدایت الله نوری، علیرضا جمشیدی، محمد صادق ابراهیمی صفحه 1
    هدف

    هدف از انجام پژوهش حاضر ارزیابی سطح رضایت روستاییان منطقه اورامانات استان کرمانشاه و شناسایی عوامل موثر بر رضایتمندی آن ها از واحد مسکونی خود است.

    روش

    پژوهش حاضر از نوع تحقیقات توصیفی- تحلیلی می باشد. 22279 خانوار روستایی ساکن در چهار شهرستان واقع در منطقه اورامانات استان کرمانشاه جامعه آماری این تحقیق را تشکیل می دهند. ازاین میان، 280 خانوار به روش نمونه گیری طبقه ای و با استفاده از فرمول کوکران به عنوان نمونه آماری انتخاب گردید. ابزار تحقیق پرسشنامه ای بود که اعضای هیات علمی دانشگاه و کارشناسان بنیاد مسکن روایی صوری آن را تایید کردند و پایایی آن با انجام پیش آزمون و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (84/0) تایید شده است.

    یافته ها

    نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل های آماری در نرم افزار SPSS نشان می دهد که رضایتمندی افراد موردمطالعه از مسکن خود پایین تر از حد متوسط می باشد. همچنین، نتایج تحلیل واریانس نشان داد رضایتمندی روستاییان منطقه موردمطالعه از واحد مسکونی خود درمورد چهار شاخص رفاهی، بهداشتی، کالبدی و تاسیسات، در همه شهرستان های منطقه اورامانات در سطح 99% اطمینان معنا دار است. نتایج تست دانکن نشان داد شهرستان جوانرود به لحاظ سطح رضایتمندی روستاییان از واحد مسکونی ای که در آن زندگی می کنند، در پایین ترین سطح رضایت قرار دارد.
    محدودیت ها: بالابودن هزینه تکمیل پرسشنامه ها، با توجه به گستردگی محدوده موردمطالعه، از اصلی ترین چالش های پیش روی محققان در پژوهش حاضر بود.

    کلیدواژگان: مسکن روستایی، رضایتمندی، منطقه اورامانات، استان کرمانشاه
  • مجتبی قدیری معصوم، جمشید عینالی، فرشاد سوری، مهدی چراغی صفحه 17
    هدف

    درحال حاضر، وضعیت زنان در هر جامعه ای نشانگر میزان پیشرفت آن جامعه است و این واقعیتی است که روزبه روز تعداد بیشتری آن را درمی یابند و سازمان ها و نهادهای بین المللی فعال در امر توسعه نیز بر روی آن تاکید دارند. یکی از راهکارهای مهم برای بهبود وضعیت زنان، توانمندسازی آن ها در جنبه های مهم زندگی و به ویژه بعد اقتصادی است. درهمین راستا، در این مقاله به بررسی توانمندی زنان و نقش آنان در توسعه اقتصادی نواحی روستایی به عنوان هدف اصلی پژوهش پرداخته شده است.

    روش

    نوشتار حاضر جنبه کاربردی دارد و از نوع تحقیقات توصیفی- تحلیلی و پیمایشی محسوب می شود که در آن از دو شیوه اسنادی و میدانی (پرسشنامه و مصاحبه) برای گردآوری داده های موردنیاز استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق زنان روستایی ساکن در بخش کونانی شهرستان کوهدشت هستند (10895) که از بین آن ها 330 نفر به شیوه نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. سطح پایایی پرسشنامه تحقیق با استفاده از روش آلفای کرونباخ 79/0 به دست آمد که بیانگر ضریب اعتماد بالا است.

    یافته ها

    نتایج تحقیق نشان می دهد بیشترین سطح توانمندی زنان در بین بخش های اقتصادی مربوط به فعالیت های کشاورزی است که با متغیرهای سن و درآمد دارای رابطه معنادار و مستقیم است. همچنین، مشخص شد زنانی که از ویژگی های مربوط به توانمندسازی در سطح بالاتری برخوردار هستند، توانمندی بیشتری در ایجاد درآمد خواهند داشت.
    محدودیت ها/ راهبردها: مراجعه به منطقه و تهیه و تکمیل پرسشنامه ها از بین زنان روستایی که با مشکلات و نگرش های سنتی روبه رو هستند، ازجمله محدودیت های این تحقیق بود.
    راهکارهای عملی: با شناخت دقیق توانمندی های زنان در زمینه های مختلف شغلی و همچنین، تعیین قابلیت ها و استعدادهای آن ها درزمینهتوانمندسازی همچون علاقه، اعتمادبه نفس، سواد و تخصص، تجربه محلی و علمی، مسوولیت پذیری، انگیزه پیشرفت و... نیاز ضروری برای دست یابی به توانمندی زنان است.
    اصالت و ارزش: ازیک سو، توانمندسازی زنان می تواند منجر به کاهش بیکاری زنان و افزایش توانمندی آن ها در انجام فعالیت های مختلف شود و ازسوی دیگر، به بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانوارهای آنان و درنهایت، توسعه روستایی در ابعاد گوناگون منجر شود.

    کلیدواژگان: زنان، توانمندی شغلی، توانمندسازی، توسعه اقتصادی روستا، بخش کونانی
  • محمدرضا بسحاق، احمد تقدیسی، حمزه رحیمی صفحه 27
    هدف

    در این پژوهش ارتباط کشاورزی پایدار با کیفیت زندگی در مناطق روستایی دهستان میانده شهرستان فسا موردتوجه است.

    روش

    روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی و پیمایشی است که آمار و اطلاعات ازطریق روش های میدانی جمع آوری گردیده اند. جامعه آماری این تحقیق سرپرستان خانوارهای روستایی دهستان میانده شهرستان فسا هستند که با استفاده از فرمول کوکران، از بین آن ها نمونه ای به حجم 218 نفر انتخاب شد و با ابزار پرسشنامه مطالعه شدند. برای تشخیص پایایی پرسشنامه ها ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردیده است که نشان دهنده مناسب بودن ابزار پژوهش است.

    یافته ها

    نتایج حاصل که ازطریق تجزیه وتحلیل های آماری به دست آمده است، نشان می دهد که بین توسعه پایدار کشاورزی با کیفیت زندگی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، شاخص های جزئی برازش (نسبت بحرانی و سطح معناداری آن ها) نشان می دهند که همه بارهای عاملی دارای تفاوت معناداری با صفر هستند (p < 0.05)؛ درنتیجه، بین متغیرهای مکنون توسعه پایدار کشاورزی و کیفیت زندگی با متغیرهای مشاهده گر (ابعاد اجتماعی، اقتصادی، محیطی و کیفیت آموزشی، سلامت و درآمد، کیفیت سکونتگاهی، کیفیت محیطی، زیرساخت ها، اوقات فراغت و امنیت) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
    محدودیت ها: دست نیافتن به اطلاعات دقیق درزمینه کشاورزی و کیفیت زندگی از مشکلات این پژوهش است.
    راهکارهای عملی: با توجه به یافته های تحقیق لزوم توجه بیشتر مسوولان به کیفیت زندگی مردمی که در مناطق روستایی زندگی می-کنند، از اولویت خاصی برخوردار است؛ مثلا وجود مشکلاتی درزمینه مسکن، آب آشامیدنی و برق، ایجاد اشتغال و درآمد، آسفالت جاده ها از ضروریات اجتناب ناپذیر در مناطق روستایی هستند.
    اصالت و ارزش: درزمینه ارتباط بین کیفیت زندگی و کشاورزی تحقیقاتی کمی انجام شده است که این پژوهش در نوع خود نوآوری تلقی می شود.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار، کشاورزی پایدار، کیفیت زندگی، مناطق روستایی، دهستان میانده شهرستان فسا
  • رضا خسروبیگی*، حمید شایان، علی اکبر عنابستانی، خدیجه بوذرجمهری صفحه 39
    هدف

    به طورکلی، نگاهی موشکافانه به وضعیت کشاورزی در منطقه مورد مطالعه ما را به سمت مشکلات عمومی موجود در بخش کشاورزی کشور سوق می دهد و فرایند تحقیق را به رویه ای می کشاند که هرگونه قصور از شناسایی معضلات نهادینه شده در نظام تصمیم گیری توسعه سر به بیراهه گذاشتن است؛ بنابراین، تحقیق حاضر عوامل بازدارنده توسعه کشاورزی روستاهای شهرستان خنداب را درمقام معلول علل پیشین؛ یعنی، نظام برنامه ریزی برخاسته از رفتار دولت در سطح کلان کشور می داند؛ افزون براینکه از عوامل طبیعی نیز غافل نمی شود.

    روش

    تکنیک به کاربرده شده برای انجام پژوهش حاضر روش اسنادی و پیمایشی (میدانی- پرسشنامه مصاحبه ای) است. 370 بهره بردار کشاورزی در 25 سکونتگاه روستایی شهرستان خنداب و 18 نفر از محققان و کارشناسان دانشگاهی حجم نمونه تحقیق را تشکیل می دهند.

    یافته ها

    نتایج به دست آمده از روش آنتروپی شانون نشان می دهد سطح توسعه کشاورزی با میانگین 030/0 پایین تر از حد ایده آل موردانتظار است. سطح توان طبیعی منطقه براساس مقیاس لیکرت 64/3 می باشد که از میانه نظری 3 بالاتر است. میانگین مطلوبیت الگوی رفتاری دولت در محیط برنامه ریزی توسعه کشاورزی در طیف لیکرت 80/1 است که در سطحی پایین تر از میانه نظری تحقیق می باشد. تاثیر چنین رفتاری در میانگین 019/0 شاخص های تعیین عملکرد برنامه ریزی توسعه کشاورزی قابل مشاهده است. دراین بین، مولفه های تاسیسات زیربنایی، آموزش و ترویج و جذب سرمایه از بانک های عامل به ترتیب با ضرایب همبستگی 491/0، 670/0 و 438/0 و سطح معناداری 000/0، 000/0 و 002/0 با میزان توسعه کشاورزی ارتباط برقرار کرده اند که این رابطه نشان دهنده هدفمندنبودن سرمایه گذاری و مبتنی بر کارکرد انحرافی دولت در عرصه اقتصاد است. اهمیت اوزان شاخص های تنظیم ترتیبات قیمتی بازار محصولات کشاورزی در روستاهای شهرستان خنداب با میانگین 011/0 نشان از وضعیت نامساعد این بعد دارد. این درحالی است که اهمیت شاخص های تنظیم ترتیبات قیمتی بازار مبتنی بر میزان توسعه کشاورزی یکسان است.
    محدودیت ها/ راهبردها: نبود اطلاعات کافی و دسترسی نداشتن آسان به اطلاعات موجود در سازمان های مربوط.
    راهکارهای عملی: روابط بین دولت و بهره برداران کشاورزی در یک نقطه اشتراک بایستی به تامین اهداف کلان توسعه کشور منجر شود و به موازنه ای فعال برای رشد اقتصادی در بخش کشاورزی برسد.
    اصالت و ارزش: بیشتر پژوهش های صورت گرفته درزمینه کشاورزی صرفا به ساختار درونی روستا اکتفا کرده اند و در تبیین عوامل بیرونی از خود ضعف نشان داده اند. دراین راستا، تحقیق حاضر به مبنای نظری دخالت دولت در فرایند توسعه کشاورزی به عنوان بخشی از اقتصاد کشور رجوع کرده است و کلید درک عوامل بازدارنده توسعه بخش کشاورزی را در ویژگی های نهادی دولت که در سازوکارهای یک اقتصاد سیاسی خاص(خصلت رانتیر دولت و اتکا به درآمدهای نفتی) جاسازی شده است، نهفته می بیند.

    کلیدواژگان: عوامل طبیعی، عوامل نهادی دولت، سرمایه گذاری در تولید، تنظیم بازار، توسعه کشاورزی، شهرستان خنداب
  • وحید ریاحی، هادی علیزاده، عاطفه احمدی، زهره قادرمرزی صفحه 55
    هدف

    هدف از انجام پژوهش حاضر سنجش نگرش اعضای شورای اسلامی 13 روستای شهر دهگلان در استان کردستان نسبت به اولویت شاخص های کیفیت زندگی در نواحی روستایی این منطقه است. این هدف باعث آشکارشدن اولویت توجه به بهبود شاخص های کیفیت زندگی در ناحیه موردبررسی خواهد شد.

    روش

    پژوهش حاضر براساس روش توصیفی– تحلیلی است که مبنای گردآوری داده ها به صورت پیمایشی با ابزار پرسشنامه انجام گرفته است. محدوده موردمطالعه 13 روستای واقع در شهرستان دهگلان استان کردستان است که برای اولویت سنجی شاخص های کیفیت زندگی روستایی در این روستاها از نظرات 26 نفر از اعضای شورای اسلامی این روستاها بودند، بهره برده شده است. برای تحلیل داده های به دست-آمده حاصل از نظرات کارشناسان، از مدل تحلیل سلسله مراتبی دلفی فازی(FDAHP) استفاده شده است.

    یافته ها

    نتایج مطالعه درزمینه ارزیابی و سنجش کیفیت زندگی درمیان روستاهای موردمطالعه براساس شاخص های شناسایی شده برای ارزیابی کیفیت زندگی در ابعاد مختلف، نشان داد که شاخص کیفیت بهداشت و سلامتی اجتماعی دارای بیشترین وزن ها در وزن های حداقل، میانگین و حداکثر فازی ()شده است. همچنین، با کسب 311/0 امتیاز وزن غیرفازی یا دیفازی شده نهایی دارای بیشترین اولویت دربین شاخص های کیفیت زندگی روستایی از دیدگاه کارشناسان منتخب روستاهای موردمطالعه می باشد. پس از این شاخص، به ترتیب شاخص کیفیت مسکن و ابعاد کالبدی با شناسه Cبا 289/0 امتیاز و کیفیت زیرساخت های روستایی با شناسه F و با 121/0 امتیاز فازی در رتبه-های دوم و سوم اولویت شاخص های کیفیت زندگی در روستاهای 13گانه مورد مطالعه قرار دارند.
    محدودیت ها/ راهبردها: نبود استاندارد مدونی برای تعریف کیفیت زندگی با توجه به متعددبودن تعاریف متفاوت از کیفیت زندگی از چالش های اصلی این پژوهش می باشد.
    اصالت و ارزش: پژوهش حاضر از این نظر دارای اهمیت است که کیفیت زندگی را از جنبه های عینی و ذهنی بررسی کرده است و به نتایج قابل توجه در هر دو جنبه دست یافته است.

    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، شاخص های ارزیابی کیفیت زندگی، روش های تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره، دهگلان
  • محمدعلی فیض پور، عزت الله لطفی، ابوالفضل شاه محمدی مهرجردی صفحه 65
    هدف

    توجه به بازار کار همواره در صدر برنامه ریزی های اقتصادی قرار داشته است، اما در بیشتر موارد توجه به کمیت ها به مراتب بیشتر از کیفیت آن مدنظر بوده است و این نیز با تمایزات منطقه ای که مناطق شهری و روستایی از عمده ترین نمود آن قلمداد می شوند، به صورت بارزتری و به نفع مناطق شهری نمود یافته است؛ ازاین رو، این مقاله با هدف ارزیابی و تبیین کیفیت بازار کار مناطق روستایی استان ها با استفاده از شاخص کار شایسته به رشته تحریر درآمده است.

    روش

    درراستای هدف این پژوهش و برای تفکیک مناطق همگن از مناطق غیر همگن، از روش تاکسونومی عددی استفاده شده است و تلفیق شاخص ها در مناطق همگن با روش تاپسیس صورت گرفته است.

    یافته ها

    نتایج این پژوهش نشان می دهد دو استان تهران و سیستان وبلوچستان ازحیث شاخص کار شایسته به عنوان مناطق غیرهمگن تلقی می شوند و علاوه برآن، این شاخص در سال پایانی برنامه چهارم نسبت به سال ابتدایی آن تنها در سه استان مازندران، قم و کهگیلویه و بویراحمد بهبود یافته است. همچنین، شاخص کار شایسته مناطق روستایی با گذشت زمان به سمت همگنی پیش نرفته و همچنان تمایزات آشکاری میان بازار کار مناطق روستایی قابل مشاهده است.
    محدودیت ها/ راهبردها: سازمان بین المللی کار مجموعه ای 30 عضوی از نماگرهای کار شایسته را معرفی نموده است تا براساس آن ها کشورها قادر به ارزیابی و بررسی بازار کار خود باشند و این در حالی است که با توجه به داده های موجود تنها محاسبه 9 نماگر از 30 نماگر کار شایسته در مناطق روستایی ایران امکان پذیر است؛ ازاین رو، ایجاد زمینه برای امکان دست یابی به مجموعه نماگرهای کار شایسته و درنتیجه، امکان محاسبه شاخص کار شایسته در مناطق روستایی به صورت کامل، راهبرد این پژوهش برای آینده است.
    راهکارهای عملی: نتایج این مطالعه حاکی از آن است که مناطق روستایی کشور ازحیث شاخص کار شایسته مناطقی همگن نیست و این شاخص در سال 1388 نسبت به سال 1384 در بیشتر مناطق روستایی کاهش داشته است و بنابراین با توجه به سیاست های بازار نمی توان انتظار داشت تا مهاجرت های روستا- شهری کاهش یابند؛ براین اساس، لازم است تا بهبود شاخص کار شایسته در صدر این سیاست ها در مناطق روستایی قرار گیرد.
    اصالت و ارزش: در این مقاله سعی شده است تا علاوه بر بررسی ابعاد کمی بازار کار در مناطق روستایی (کاهش نرخ بیکاری و ایجاد اشتغال)، ابعاد کیفی آن نیز برای اولین بار در این مناطق بررسی گردد؛ رویکردی که می تواند موردتوجه سیاست گذاران بازار کار به طورکلی و سیاست گذاران این حوزه در مناطق روستایی ایران به صورت ویژه قرار گیرد.

    کلیدواژگان: بازار کار، کار شایسته، مناطق روستایی، توسعه روستایی، ایران
  • علی شماعی، فرشته احمدآبادی، حسن احمدآبادی صفحه 75
    هدف

    طرح هادی روستایی یکی از بنیادترین اقداماتی است که با هدف توسعه روستایی در ایران اجرا شده است. با توجه به روند اجرای این طرح، ارزیابی آن برای برنامهیزی توسعه روستایی ضروری است. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی اثرات کالبدی، اقتصادی و اجتماعی اجرای طرحی هادی اجراشده در شهرستان نیشابور باشد.

    روش

    پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی و پیمایشی است. برای گردآوری اطلاعات از روشی میدانی و اسنادی کمک گرفته شده است و براساس آن، اطلاعات 25 روستا در دو گروه روستاهای برخوردار و نابرخوردار درقالب 358 پرسشنامه براساس فرمول کوکران در منطقه گردآوری شده است. همچنین، 35 پرسشنامه از کارشناسان شوراهای اسلامی، دهیاران و کارمندان بنیاد مسکن جمعوری شده است. برای پردازش دادها از روشی آمار توصیفی و استنباطی (کااسکوئر) بهره گرفته شده است.

    یافته

    نتایج نشان میهد پس از اجرای طرح، درزمینه کالبدی، شاخص معابر بهبود یافته است و شاخص محیط زیست روستا شامل آرامستان، دفع زباله، فاضلاب، فضای سبز و جمعوری آهای سطحی موردتوجه قرار نگرفته است. در بعد اجتماعی، شاخص میزان مهاجرت، مشارکت و رضایتمندی و در بعد اقتصادی، شاخصی سرماگذاری و اشتغال در وضعیت مطلوبی قرار دارند.
    محدودیت: روشن ساختن زوایای پنهان اجرای طرح هادی و واکاوی آثار کالبدی، اجتماعی و اقتصادی آن بر جامعه روستایی از چالشی پژوهش حاضر محسوب شود.
    راهکارهای عملی: با توجه به یافتهی پژوهش، راهکارهای اجرایی مانند تقویت جنبهی زمحیطی، استفاده از یک تیم ناظر محلی در هر سه مرحله ارزیابی، بهرگیری از مدیریت مشارکتی (دولتی- مردمی)، کوتاترکردن بازه زمانی اجرای طرح هادی و... پیشنهاد شود.
    اصالت/ ارزش: پژوهش حاضر از این جهت دارای اهمیت است که توان با دست یابی به نقاط قوت و ضعف طرحی ذکرشده به برنامهیزی اصولی برای بهبود زندگی روستاییان اقدام نمود.

    کلیدواژگان: ارزیابی کالبدی، ارزیابی اجتماعی، اقتصادی، طرح هادی روستایی، شهرستان نیشابور
  • صالح شاهرخی ساردو مهدی نوری پور صفحه 89
    هدف
    موضوع کیفیت زندگی از آغاز دهه 1960 به بعد وارد ادبیات نظری و مطبوعاتی توسعه شد و به یکی از موضوعات موردعلاقه در علوم اجتماعی تبدیل گردید. ارزیابی و رتبه بندی کیفیت زندگی مردمان یک منطقه خاص براساس وضعیت موجود آن منطقه می تواند به ارائه راهکارها و برنامه ریزی های مفیدتری برای کاهش محرومیت آن منطقه بینجامد؛ برهمین اساس، هدف از انجام مطالعه حاضر تحلیل وضعیت شاخص های کیفیت زندگی در مراکز دهستان های شهرستان جیرفت (11 مرکز دهستان) و رتبه بندی این مراکز دهستان بود.
    روش
    این مطالعه ازلحاظ هدف، کاربردی و ازحیث جمع آوری داده ها، به صورت پیمایشی است. تعداد خانوارهای مراکز دهستان های موردمطالعه 4243 خانوار بودند و سرپرستان خانوارها واحد تحلیل در این مطالعه بودند که با استفاده از جدول نمونه گیری کرجسی و مورگان 350 نفر از آن ها مشخص شدند و به شیوه طبقه ای با انتساب متناسب انتخاب گردیدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای با سوالات انتها بسته و باز بود. روایی ابزار تحقیق ازطریق روایی صوری تایید گردید و برای انجام پایایی پرسشنامه، مطالعه پیش آزمون انجام شد که نتایج آماره آلفای کرونباخ برای شاخص های مختلف از 71/0 تا 89/0 برآورد شد. برای وزن دهی به شاخص های کیفیت زندگی از تکنیک آنتروپی و برای رتبه بندی دهستان های موردمطالعه، از تکنیک (TOPSIS) استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج کلی نشان داد در دامنه صفر تا یک، روستای خاتون آباد با درجه کیفیت زندگی 7235/0 در رتبه اول و روستای هلیل با درجه 1097/0 در رتبه آخر قرار دارد. سایر نتایج نشان داد روستاهای موردمطالعه با میانگین درجه کیفیت زندگی 3680/0 در ازلحاظ کیفیت کلی زندگی در وضعیت نامناسبی قرار دارند.
    راهکارهای عملی: براساس یافته های این مطالعه، پیشنهاد می شود توجه بیشتری به ارتقای برخی از شاخص های کیفیت زندگی مانند درآمد، مسکن و تغذیه به ویژه در مناطق کمتر توسعه یافته نظیر هلیل، اسلام آباد، دولت آباد، سربیژن، رضوان، سقدر و گنج آباد شود.
    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، رتبه بندی، مراکز دهستان، تاپسیس، آنتروپی، جیرفت
  • غلامحسین عبدالله زاده، پیمان کلاگر، محمدرضا محبوبی، احمد عابدی سروستانی صفحه 103
    هدف

    تحقیق حاضر با هدف شناسایی ملزومات راه اندازی کسب و کار در نواحی روستایی و چگونگی تاثیر آموزش های فنی وحرفه ای بر فراهم سازی این ملزومات در استان گلستان به انجام رسیده است.

    روش

    روش تحقیق مبتنی بر پیمایش پرسشنامه ای بود. جامعه آماری این تحقیق شامل 1482 نفر از کارآموزان روستایی آموزش های فنی و حرفه ای در استان گلستان بودند که طی سال های 1390-1388 در این دوره ها شرکت کرده بودند. حجم نمونه ازطریق فرمول کوکران به تعداد 225 نفر مشخص شد و به روش نمونه گیری خوشه ایپرسشنامه های تحقیق دربین پاسخ گویان توزیع شدند.

    یافته ها

    نتایج نشان داد آموزش های فنی وحرفه ای بر مواردی مانند «کسب آموزش های فنی و تخصصی در کسب و کار مربوطه» و «افزایش اعتمادبه نفس در کار» بیشترین تاثیر را دارند. در تحلیل عاملی تاثیر آموزش های فنی و حرفه ای بر راه اندازی کسب و کار روستایی، به استخراج چهار عامل با عنوان های «کسب مهارت های فنی و عملی کسب و کار»، «ایجاد روحیه کارآفرینی»، «انگیزه سازی برای خوداشتغالی» و «مهارت های عمومی و اجتماعی کسب و کار» منجر شد که این عوامل 358/69% از واریانس کل اثرهای آموزش فنی وحرفه ای بر شروع کسب وکار را تبیین کردند. نتایج تحلیل رگرسیون لوجستیک نیز نشان داد «تحصیلات»، «تجربه کار قبلی»، «قصد خوداشتغالی»، «کسب مهارت های عملی کسب و کار» و «انگیزه خوداشتغالی» بر احتمال خوداشتغالی کارآموزان تاثیر مثبت دارند.
    محدودیت ها/ راهبردها: سختی امکان دسترسی به کارآموزان که پیشنهاد می شود بایگانی جامعی از روند اشتغال کارآموزان تهیه شود.
    راهکارهای عملی: نیازسنجی اولیه از مهارت های کارآموزان و همچنین، انگیزه های آن برای شرکت در برنامه های آموزش فنی وحرفه ای، برقراری پل ارتباطی با کارآموزان برای ترغیب آن ها به بازآموزی و درنهایت، ارائه مراحل قانونی و اداری برای راه اندازی کسب وکار مستقل در برنامه های آموزشی سازمان.
    اصالت و ارزش: اولویت بندی نیازها و ملزومات خوداشتغالی در نواحی روستایی و معرفی چگونگی اثربخشی آموزش های فنی وحرفه ای بر خوداشتغالی کارآموزان برای این سازمان.

    کلیدواژگان: کارآفرینی روستایی، آموزش های فنی و حرفه ای، راه اندازی کسب و کار، ملزومات کسب وکار، استان گلستان
  • مریم قاسمی، سمانه عبدالهی، حدیثه خاکشور امان آباد صفحه 117
    هدف

    درحال حاضر، بخش عمده ای از فقرا و محرومان در نواحی روستایی کشور زندگی می کنند. درراستای تحقق عدالت اجتماعی، در پاییز سال 1389 طرح هدفمندی یارانه ها با هدف توزیع برابر درآمدهای حاصل از نفت بین خانوارها در کشور اجرا شد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات اجرای مرحله اول طرح هدفمندی یارانه ها بر خانوارهای روستایی، در چند عامل کلی انجام شده است.

    روش

    با توجه به موضوع تحقیق و اهداف موردنظر، روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات موردنیاز با استفاده از روش های میدانی و اسنادی گردآوری شده اند. واحد تحلیل خانوارهای روستایی هستند و پرسشنامه شامل مقولاتی است که اثرات پرداخت یارانه نقدی را بر خانوارهای روستایی در 29 متغیر بررسی می کند. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و با روش تحلیل عاملی انجام شده است.

    یافته ها

    نتایج تحقیق نشان می دهد در تحلیل عاملی از ترکیب 29 متغیر اولیه، 9 عامل شناسایی شده اند که 67/72% از واریانس اثرات طرح هدفمندی یارانه ها را تفسیر می-کنند. ازبین 9 عامل شناسایی شده، اولین و مهم ترین عامل «اثرات اقتصادی» است که حدود 50% از کل عامل ها را تبیین می نماید.
    راهکارهای عملی: درصورتی که یارانه به گروه های هدف (فقرا و اقشار آسیب پذیر) برسد، اهداف دولت از پرداخت یارانه که همان تامین رفاه، امنیت و عدالت اجتماعی است، تقویت می شود؛ بنابراین، جهت گیری تدریجی دولت به سمت افزایش سهم دهک های درآمدی پایین پیشنهاد می گردد.
    اصالت و ارزش: درحال حاضر، قانون هدفمندی یارانه ها و چگونگی اجرای آن یکی از چالش برانگیزترین موضوعات اقتصاد ایران است که طبعا آثار و پیامدهای زیادی در فضاهای متنوع جغرافیایی دارد. موضوع مقاله حاضر مقوله ای است که پیش از این کمتر به آن پرداخته شده است.

    کلیدواژگان: هدفمندی، یارانه، شهرستان بینالود، اثرات اقتصادی اجتماعی، روستا
|
  • Davood Jamini, Sayed Hedayatolah Nouri, Alireza Jamshidi, Mohammad Sadegh Ebrahimi Page 1
    Purpose

    The study is descriptive and analytical that was performed with the aim of the Study and Evaluation of the rural satisfaction level in Avramanat region of Kermanshah Province and identifys the factors affecting their satisfaction of their housing units.

    Methodology

    The studies populations are Consists of 22279 rural households in 4 cities in of Kermanshah Province is located in the Avramanat that based on the Cochran formula were considered 280 persons as a sample size. The instrument was a questionnaire survey.

    Finding

    According to the results of this study that was performed through the SPSS software، Patients satisfaction of their housing is lower than medium. Also، the results showed that the four-factor analysis of variance (welfare، health، and physical facilities) affecting villagers'' satisfactions with their study area of housing، the entire city area Avramanat level of 0. 01 are significant. Duncan test results showed the city peers in terms of satisfaction level of rural housing، or housing in which they live، is the lowest level of satisfaction. Therefore، planners and policy makers need to look particularly rural housing is. Research limitation: One of the main challenges in this study is high costs of completing the questionnaire، according to the extent of the study area، the main challenges facing researchers in this study. Practical implications: According to the findings، suggestions included providing a program of the government in the short term (shock) for medium-term and long-term programs and Javanrood city to other city in this case to prevent the emptying of villages and reach goals stability، have been proposed. Original/value: This study is important from this point of view، we can define the satisfaction of villagers from their houses (given that many rural housing construction in rural area is)، coming and understanding of the right affecting satisfaction to be used in construction.

    Keywords: Rural housing, satisfaction, Avramanat region, Kermanshah Province
  • Mojtaba Ghadiri Masoum, Jamshid Eynali, Farshad Souri, Mehdi Charaghi Page 17
    Purpose

    For the time being، the status of women in any society is an indicator of a society progress; indeed more attention will be paid to this fact day in day، and international organizations and institutes which involved in development activities have put their emphasis on this subject. One of the main important approaches to improve the women status is to empower their situation in important aspects of life and particularly in economic. Therefore، the aim of this research was to investigate the women empowerment and their role in development of rural area economy.

    Methodology

    This paper is a practical، and the study was descriptive- analytical is survey. In which two ways documentary and is survey (Questionnaires and interviews) is used to collect the data needed. The study population، are residing rural womens in the Kounani district in Kouhdasht County (10895) among them 330 people، were selected by simple random sampling.

    Findings

    The results of the study indicated that the highest level of women empowerment in economic sectors was related to agricultural activities، which had a direct and significant relation with age and income variables. It was also found that women، who had higher-level of empowerment، will be more capable of earning higher income. Research Limitation: One of the challenges of this study was to visit the area of the study and to prepare and fill out the questionnaire among rural women who were facing the traditional attitudes. Practical Implication: with conclude accurate recognition of women abilities in various fields of occupational and also to determine their potential and capabilities empowerment of، such interest، confidence، knowledge and expertise، local experience and knowledge، responsibility، and It is easier to achieve women''s empowerment. Original/value: achieve to women''s empowerment on the one hand can lead to a decrease in female unemployment and increase their ability to perform various activities، and on the other to improve social and economic conditions of their families and ultimately lead to rural development in various aspects.

    Keywords: Women, occupational capabilities, empowerment, rural economic development, Kounani District
  • Mohammad Reza Bosshaq, Ahmad Taghdissi, Hamze Rahimi Page 27
    Purpose

    In this study, the relationship between sustainable agriculture and the quality of life in rural areas is rural- ship of Miandeh in Fasa County was examined.

    Methodology
    Materials And Methods

    this study is descriptive-analytic and a survey research method was employed. The survey data were collected through field studies. The resrach population of this study was the head of the rural families of Mianded in Fasa. Using the Cochran formula a sample of 218 was selected and a questionnaire was given to them. Cronbach alpha coefficient was calculated to determine the reliability of the questionnaire. It indicated that it was a reliable research tool.

    Finding

    The results of the statistical analysis indicates that the positive relationship between quality of life and sustainable development of agriculture, was significant. The partial indices of fit (relative to the critical significance level) indicate that all of the factor loadings are significantly different from zero. Among the latent variables, sustainable agriculture and quality of life variables viewer (social, economic, environmental and quality of education, health and income, quality of habitat, environmental quality, infrastructure, leisure and security) there is a significant positive relationship. Research limitation: The lack of access to information about agriculture and quality of life brought some problems in this research. Practical implication: According to findings of this study, paying more attention to the quality of life for people who live in rural areas and their problems should be among the priorities of administrators. The problems such as such as housing, water, electricity, creating employmen and income, and building the roads are among the inevitable necessities in rural areas. Original/ value: The value of this study lies in the fact that it is among the few studies focusing on the relationship between quality of life and agriculture. Furthermore, it can be considered as an innovation.

    Keywords: Sustainable development, sustainable agriculture, quality of life, rural areas, rural, ship of Miandeh in Fasa County
  • Reza Khosrobeigi, Hamid Shayan, Aliakbar Annabestani, Khadije Bouzarjomehri Page 39
    Purpose

    In general، critical look at the state of agriculture in the Khondab County، lead us to the general problems in the agricultural sector، and the research process has led to the practice of failing to detect any problems in embedded system development hell; the decision is. This study consider deterring factors for agricultural development in rural areas of Khondab County as an arising effect of previous governmental officials; while natural factors cannot be ignored.

    Methodology

    the research method of this study is the analysis of documents and surveys (questionnaires، field interview). The sample of the study consists of 370 farmers from 25 rural settlements in Khondab County and 18 are researchers and academic experts.

    Finding

    The results show that Shannon''s entropy method with an average level of agricultural development 0. 030 was less than ideally expected. The natural performance level of the area is 3. 64 on the Likert scale، which is higher than the median of three comments. The average of desirability behavior pattern of the government in agricultural development planning in Likert scale is 1. 80 which is lower than the level of middle and theoretical research. The impact of such behavior is visible on Agricultural Development Planning Performance indicators (0. 019). In the meantime، infrastructure components، training and promotion and investment banks operating in sequence with correlation coefficients 0. 419، 0. 670 and 0. 438 a significance level of 0. 000، 0. 000 and 0. 002 with the agricultural development of targeted communication have shown that this relationship is not based on investment and diversion operation of government in the economy. The Arrangements of weights، measures the average market price of agricultural products in rural Khondab County (0. 011)، show the disadvantage of these dimensions. The importance of price regulation arrangements on agricultural development is the same. Research limitation: The limitation of this study is the lack of adequate information and lack of access to information in the respective organization. Practical implications: The mutual relations between the government and farmers should participate in one-point which lead to securing the country''s development goals and to enable a balance to achieve economic growth in the agricultural sector. Original/value: The majority of research studies done in the field of agriculture villages، relied solely on the internal structure and ignored the external factors. The present study considers the theoretical foundation of the government intervention in the development of agriculture as a part of national economy and finds the key factors hindering agricultural development in the institutional features embedded in the mechanisms of a particular political economy (character Rentier State and reliance on oil revenue).

    Keywords: Natural factors, institutional factors, investment in production, market regulation, agricultural development, Khondab County
  • Vahid Riahi, Hadi Alizadeh, Atefeh Ahmadi, Zohre Ghadermarzi Page 55
    Purpose

    The gole of research is survey attitudes of council members'' of rural relative to the Preference quality of life in rural areas of Villages of Dehgolan in Kurditan province. It reveals the priority objective of improving the quality of life in this region.

    Methodology

    In this study was based on the «descriptive - analysis» that Data based on a questionnaire survey was conducted. The study area is 13 Village located in the suburb the city of Kurdistan Dehgalan with Preference surveys for rural quality of life scales in their villages، Comments from members of the council of 26 experts who have benefited from these villages. For data analysis obtained from expert opinions of AHP model of fuzzy Delphi (FDAHP) is used.

    Finding

    The results of the evaluation and assessment of quality of life among this study rural area Based on the identified indicators to assess quality of life in different aspects of the most important quality indicators of social health and weight of the weight is minimum، average and maximum. And with 0. 311 weight defuzzification preference among the highest quality of life scales in rural from the perspective of experts are selected villages After the physical dimensions of the housing quality index identifier C with 0. 289 And quality of rural infrastructure identifiers F and 0. 121 fuzzy ranking second and third priority is the rural quality of life between 13 village can be studied. Research limitation: one of the main challenges of this study wasn’t sucumented standards for defining the quality of life. Original/value: important this study examination of both objective and subjective aspects quality of life. And has achieved remarkable results in both aspects.

    Keywords: Quality of life, quality of life indicators, methods of multi, criteria decision analysis, Dehgalan
  • Mohammadali Feizpour, Ezatalah Lotfi, Abolfazl Shahmohammadi Mehrjardi Page 65
    Purpose

    Labor market is one of the most important markets in Iran as in many developed and developing countries. However، although attention to this market has always been at the forefront of economic planning، but in most cases، quantity matters more than quality in this market. It is also visible as regional differences especially the case in urban areas. Therefore، the study of the quality of labor market in rural regions is very important in each aspect. Various indices can be used to evaluate the quality of labor market، decent work is one of those. Therefore، this paper attempts to evaluate the rural areas in terms of this indicator.

    Methodology

    The numerical taxonomy method is used to separate homogeneous areas from non-homogeneous regions and TOPSIS method is applied to assimilate the parameters in homogeneous areas.

    Finding

    The results show that both of Tehran and Sistan and Baluchestan Provinces are situated in non-homogeneous regions in terms of decent work. In addition، this indicator is improved only about Mazandaran، Qom and Kohgiluyeh and Boyerahmad provinces in the final year of the forth economic development program in comparison with first year of this plan. In addition and based on the results of this study، rural areas according to the decent work index haven’t gone to the homogeneity and there are obvious differences between the labor markets in rural areas. Research limitation: ILO introduced a set of 30 decent work indices in order to enable countries to assess and evaluate their job market. While، only 9 indicators is possible to calculate considering to available data in rural areas of Iran. Hence، creating the possibility for achieving to all of decent work and thus calculating the indicators of decent work in rural areas as a whole is the strategy of the future. Practical implications: The results of this study suggest that rural areas is not homogenous regions in terms of decent work indices and the decent work indicators in 2009 compared to 2005 decreased in most rural areas. Hence، according to the market policies، the rural-urban migrations cannot be expected to decrease and so it is necessary to promote decent work indicators in rural areas. Original/value: In this study in addition to quantitative aspects (decrease in unemployment rate and job creation)، the qualitative dimension the rural labor market is assessed for the first time in these areas، an approach that could be considered by labor market policy makers as a whole and policy makers in the field of rural areas of Iran specially.

    Keywords: Labor market, decent Work, rural areas, rural development, Iran
  • Ali Shamai, Fereshteh Ahmadabadi, Hassan Ahmadabadi Page 75
    Purpose

    The rural master plan is one of the most fundamental measures implemented in Iran. Considering the implementation trend of these plans، their assessment is essential for rural improvement planning. The purpose of this study is to assess the physical، economic and social effects of the master plan in Neyshabour County.

    Methodology

    This study is an applied study. The research method employed is descriptive and analytical survey. Furthermore، required information is gathered through documentary ways and accordingly، data of 25 villages in the two groups of rural having mater plan and rural lacking master plan was collected through 358 questionnaires based on Cochran''s sample size formula. Also 35 questionnaires were obtained from experts and the Dehyary as well as the employees of the Housing Foundation of the Islamic Councils. The data processing method employed was descriptive and inferential statistics (chi-square test).

    Finding

    The results show that after plan implementation، regarding the physical effects، the indicators suggesting improved pathways as well as the environmental indicators including the Village’s cemetery، sewage and garbage disposal have not been considered. Indices of immigration، participation and satisfaction in the social dimension، and indices of investment and employment in economic dimension are in good conditions. Research limitation: Clarifying hidden aspects of implementing the rural guide plan and analyzing physical، social and economic impact of it on the rural society are considered as challenges for the present study. Practical implications: According to the findings of the study، implementation strategies such as enforcement of environmental aspects، using a local observer team in all three phases of assessment، using participatory management (government-public)، shortening the period of implementing the rural guide plan and etc. are recommended. Original/value: The importance of the present study is that the results of analyzing strengths and weaknesses of implementing the rural guide plan can be utilized in careful planning for improving the lives of villagers.

    Keywords: Assessment of physical, Assessment of social, economic, rural master plan, Neyshabour County
  • Saleh Shahrokhi Sardo, Mehdi Nooripoor Page 89
    Purpose
    The term «Quality of life» (QOL) has entered in the literature of development from 1960 decade. Evaluating and ranking the Quality of life of people in a definite region would be very helpful in presenting solutions and strategies towards reducing poverty and preparing the necessary conditions for development. Thus، the aim of this study was to analyze QOL in the centers of rural districs of Jiroft County.
    Methodology
    Research population included 4243 households that about 350 ones of them were selected as research sample based on Kerjecie and Morgan sampling table and Stratified Random Sampling Technique. A predesigned questionnaire with close and open ended questions was designed to collect data. The validity of the supposed questionnaire was verified using face validity procedure and its reliability was also verified calculating Cronbach''s Alpha coefficient (from 0. 710 to 0. 898) in a pilot study. TOPSIS technique was used to weight QOL criteria and then to rank centers of rural districts.
    Findings
    The results showed that in a range from 0 to 1، the QOL of Khaton Abad (0. 7235) ranked the first and Halil (0. 1097) ranked the last. More Over، the Overall mean of QOL in the study area (0. 3680) showed that the supposed villages were relatively poor in terms of QOL. Research limitation: different variables with different measurement scales and the necessity of standardizing the supposed score was the main challenge of this study. Practical implications: Based on the main findings of this study، it is recommended to pay enough attention to improve some quality of life criteria i. e. income، housing، and nutrition especially in less developed regions such as Halil، Islam-Abad، Dolat-Abad، Sarbijan، Rezvan، Saghdor and Ganjabad.
    Keywords: Quality of life, ranking, centers of rural areas, TOPSIS, Entropy, Jiroft
  • Gholamhossein Abdollahzadeh, Peyman Kolagar, Mohammad Reza Mahboobi, Ahmad Abedi Sarvestani Page 103
    Objective

    this research aimed to identify requirements of business start-up in rural areas and the effect of technical and vocational training on providing these requirements which carried out as case study in Golestan province.

    Methodology

    Research survey method base on questionnaire was employed. The target population of this research contains 1482 rural trainees of technical and vocational organization in Golestan province during 2009-2011. Using Cochran formula 225 trainees were selected and cluster sampling method was used to sampling.

    Findings

    The results of prioritizing of effects of technical and vocational trainings on business start-up in rural areas demonstrated that «achieving technical trainings of related business» and «increasing of self-confidence in business» were most important effects. Factor analysis extracted four factors for effects of technical and vocational trainings on rural business start-up which named: «gaining technical and practical skills of business»، «crating entrepreneurship ability»، «and motivating self-employment» and «public and social skills of business»; that these factors explained 69. 355 percent of variance. The results of Logistic Regression analysis showed that education، experience in former job، self-employment intention، «gaining technical and practical skills of business» and motivating self-employment«has positive effects on probability of students'' self-employment. Limitation/strategies: problem to access the graduated trainees، which suggested providing comprehensive archive of self-employment trend; Practical recommendation: initial need assessment of trainees، skills and motivation، creating link between trainees after graduation and finally providing legal and administrative process to start-up own-business. Originality/values: prioritizing needs and requirements of self-employment in rural areas and introducing the effectiveness of technical and vocational trainings on self-employment.

    Keywords: Rural entrepreneurship, Technical, vocational trainings, Business start, up, Business requirements, Golestan province
  • Maryam Ghasemi, Samane Abdollahi, Hadiseh Khakshoor Amanabad Page 117
    Objective

    currently a very large number of poor people live in rural areas. In 2010، the targeted subsidy plan (also known as the subsidy reform) was conducted، aimed at equitable distribution of oil revenues among households، in order to achieve the social justice. The present study intended to investigate the effects of the first phase of reform implementation on rural households.

    Method

    A descriptive- analytical method was applied based on research topic and objectives. The required data were collected using field and documentary research methods، rural households were defined as unit of analysis and the questionnaire designed that included issues that investigated the impact of cash subsidy on rural households in term of 29 variables. Data analysis in this study was done by using SPSS software program and factor analysis method.

    Findings

    According to the results، nine parameters were identified، among 29 primary variables، which interpret 72. 67% of the total variance of the effects of targeted subsidy reform on rural households. Of the nine identified factors، the first and the most important was «economic impacts» with about 50% of total variance. Practical solutions: The government objectives in the field of welfare، security and social justice will bolster، if the subsidy reach to the target groups (poor and vulnerable people)، thus the government''s orientation towards a gradual increase in the share of lower income deciles is highly recommended. Authenticity: At present، targeted subsidies law and its implementation is one of the most challenging issues in Iranian economy that has many impacts on geographically diverse areas of the country. This paper is relevant to the issue which has been little studied previously.

    Keywords: Targeted subsidies, Binalood County, socioeconomic impacts, rural