فهرست مطالب

  • سال پنجم شماره 1 (بهار و تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/05/08
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی افضلی صفحات 1-18
    یکی از زیربناهای اساسی حکومت اسلامی که به نوعی در حیطه مدیریت اسلامی قرار دارد، اصل عدالت است. به گونه ای که هر حکومتی، برای سندیت یافتن و مشروعیت خویش، ناگزیر از اجرای عدالت است. به همین دلیل، این مسئله در اندیشه سیاسی امام علی (ع) جایگاه ویژه ای دارد و بارزترین جلوه آن در کتاب نهج البلاغه نمود پیدا می کند. درحقیقت، عدالتی که در این کتاب، اساس دیدگاه امیرمومنان (ع) قرار گرفته، با عدالتی که مد نظر لغت شناسان و اندیشمندان سایر مکاتب است، متفاوت است و با مفاهیم دیگری عجین شده است. در مقاله حاضر، برآنیم تا ضمن بیان این تفاوت ها، جایگاه عدالت و مفهوم آن را در جهان بینی سیاسی و اجتماعی و دینی این بزرگوار، تحلیل و بررسی کنیم.
    کلیدواژگان: معناشناسی، عدالت، نهج البلاغه، امام علی (ع)
  • محمدرضا حاجی اسماعیلی*، زهره کیانی صفحات 19-46
    غدیر را باید ثمره نبوت و میوه رسالت و تعیین کننده خط مشی مسلمانان تا قیامت دانست، نه فقط یک واقعه تاریخی؛ اگرچه برخی همواره برآنند که از فروغ این حقیقت تابناک، کاسته و با طرح پرسش هایی بی اساس، آن را مخدوش و یا به گونه ای مورد پسند خود تفسیر کنند. پژوهش حاضر در راستای نقد آرای عثمان خمیس در کتاب نگرشی نو به تاریخ صدر اسلام و پاسخگویی به اصلی ترین پرسش های پیرامون غدیر، همانند: موقعیت جغرافیایی غدیر، آیه ولایت و دلالت معنای واژه «مولا»، ادعای عدم حضور امام علی (ع) در مکه و غدیر، استناد به آیه شورا در موضوع جانشینی، متن صحیح حدیث ثقلین و سبب و مکان نزول آیه اکمال، نگاشته شده و با استناد به براهین عقلی و نقلی، مستندات شیعه را در مواجهه با پندارانگاری این واقعه تاریخی تبیین کرده است.
    کلیدواژگان: جغرافیای غدیر، حدیث غدیر، حدیث ثقلین، واژه مولی و آیه ولایت، شورا، آیه اکمال
  • یدالله رفیعی، رمضان رضایی صفحات 47-65
    بینامتنی یا تناص، امروزه از مباحثی است که در تحلیل متون ادبی اهمیت فراوانی دارد. یکی از این متن ها که همیشه، در طی چهارده قرن، به آن مراجعه می شده، سخنان علی (ع) است. این سخنان، مانند یک دایرهالمعارف است. سخنان امام علی (ع)، نمایشی زیبا و دل انگیز از رابطه انسان با خداوند است و ازجمله مباحث آن، الهیات، سلوک، عبادت، دعا، مناجات، نفی دنیاپرستی، حماسه، شجاعت، اخلاق، تهذیب نفس، و اصول و موازین اجتماعی است. ازاین رو هرکس به اندازه توانش می تواند از آن بهره گیرد؛ کسانی که توان علمی، استعداد و هوش بیشتری دارند، بیشتر از دیگران می توانند در آثار خود از کلام امام استفاده کنند.
    در این میان، شاعران و نویسندگان در ادبیات عربی و فارسی، بیشتر از همه از کلام امیرالمومنین (ع) متاثر شده اند. ازجمله شاعران عرب، متنبی است که سحر کلام وی همیشه توجه ادب پژوهان را به خود جلب کرده است. یکی از امتیازات شعر وی، وجود مضامین حکمی است؛ تا جایی که لقب «شاعر حکیم» به وی داده شده است. بدون شک، متنبی از کلام علی (ع)، چه در مضامین حکمی و چه در سایر مضامین، بهره های فراوان برده است. در مقاله حاضر برآنیم تا با ذکر نمونه هایی ، چگونگی تجلی مضامین کلام امام (ع) را در شعر متنبی، تبیین و اطلاعات به دست آمده را تجزیه وتحلیل کنیم.
    کلیدواژگان: امام علی (ع)، متنبی، شعر عربی، حکمت
  • محسن فرمهینی فراهانی، فاطمه اشرفی صفحات 67-86
    یکی از شاخه های دانش اخلاق که به تازگی در ایران جایگاهی پیدا کرده، حوزه اخلاق حرفه ای است که لازم است ازلحاظ معرفتی بیشتر به آن توجه شود. یکی از منابع غنی در اخلاق حرفه ای، آموزه های دین مبین اسلام است. اما شناخت و ترویج اخلاق حرفه ای برمبنای اسلام، بدون تحلیل آموزه های اخلاقی نهج البلاغه امکان پذیر نیست. باتوجه به این مهم، در پژوهش حاضر برآنیم تا با استفاده از روش تحلیل اسنادی، اصول اخلاق حرفه ای را در کتاب ارزشمند نهج البلاغه بررسی کنیم. نتایج نشان می دهد که امام علی (ع) همواره به بحث اخلاقیات و اصول اخلاقی توجه داشته اند و در موارد فراوانی، کارگزاران و یاران خود، به طور اخص و تمامی انسان ها را در طول زمان به رعایت آنها فرمان داده اند. اصول اخلاقی مطرح در نهج البلاغه، مشتمل بر: اصل احترام، اصل آزادی، اصل انصاف، اصل وفای به عهد، اصل امانت، اصل صداقت، اصل مسئولیت پذیری، اصل نقادی و انتقادپذیری، اصل مدارا و سعه صدر، اصل قانون مداری، اصل اعتدال و اصل رازداری است.
    کلیدواژگان: اخلاق، اخلاق حرفه ای، اصول اخلاق حرفه ای، نهج البلاغه
  • عزت الله مولایی نیا، محمود رضا توکلی محمدی* صفحات 87-105
    واقعه غدیر در جریان تاریخ اسلام، از سال دهم هجری تا به امروز، چالش برانگیزترین مسئله میان مدرسه اهل بیت (علیهم السلام) و مدرسه عامه بوده است. آیات غدیر از حیث شان نزول، پژوهش های بسیاری از فریقین را به خود جذب کرده است. در مقاله حاضر برآنیم تا با برشمردن ویژگی های انبیا (ع) و ارزیابی امامت به عنوان پشتوانه و قرین رسالت در قرآن، و نیز با توجه به نقش اساسی اسباب النزول در تفسیر آیات و بیان بروز اختلاف درباره نزول آخرین سوره و آخرین آیه قرآن، شان نزول آیات غدیر را در حوزه تفسیر و تاریخ و حدیث فریقین نقد و بررسی علمی کنیم و فضای مناسبی را فراروی تفسیر این آیات فراهم سازیم.
    کلیدواژگان: غدیرخم، آیات غدیر، شان نزول، اهل بیت (ع)
  • درآمدی بر ارزشیابی ولایت نامه الغدیر
    علیرضا میرزامحمد صفحات 107-132
    علامه امینی از متفکران بزرگ و مصلحان بنام جهان اسلام است که سالیان دراز به مطالعه و تحقیق در عرصه تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی پرداخت و به تالیف کتاب گران سنگ الغدیر در دفاع از حریم ولایت همت گمارد. طرح جامع، سبک بدیع و خصایص علمی این اثر برجسته در ابعاد گوناگون بدان پایه از ارزش و اعتبار است که آن را ماندگار و از دیگر آثار مشابه ممتاز گردانید و رجال علم و فکر و ادب را به اعجاب و تحسین واداشت. این مقاله با بحثی در اصل ولایت و خاستگاه تاریخی شکوهمندش آغاز می شود و سپس در ارزشیابی الغدیر و یادکرد مزایای بهاور علمی مترتب بر آن ادامه می یابد و سرانجام به نتایجی ارزنده پایان می پذیرد که نشر ولای علی و بازگویی حقایق تشیع و برقراری وحدت اسلامی در راس آن هاست، چنان که شماری از علمای مذاهب اسلامی که در تجلیل از کتاب قلم فرسایی کرده اند، بر این امر اتفاق نظر دارند.
    کلیدواژگان: غدیر، ولایت، کلام وحی، امینی، الغدیر، فقه تاریخ، فلسفه سیاسی اسلام، وحدت
|
  • Ali Afzali Pages 1-18
    Justice is one of the most important building blocks of the Islamic government، which falls into the domain of Islamic management. Every government needs to serve justice in order to establish its credibility and legitimacy. This is the reason why justice is a central idea in Imam Ali’s thought، and this is clearly reflected in Nahj al-Balaghah. However، the kind of justice which forms the foundations of Imam Ali’s views is different from what lexicologists and thinkers of other schools would intend by the words، and it is interrelated with certain ideas and concepts. This paper intends to look at these differences and then explore the place of justice and its sense and implication within the political، social and religious worldview of Imam Ali.
    Keywords: semantic study, justice, Nahj al Balaghah, Imam Ali
  • Mmohammadreza Hajiesmaeili*, Zohreh Kiani Pages 19-46
    The occasion of Ghadir Khom should be viewed as the fruit of Prophet Mohammad’s message which indicates the direction all Muslims need to head until the Day of Judgement، and not as an isolated historical event although some people intend to bend the truth of Ghadir by asking misleading questions trying to undermine or distort it in a certain way which pleases them. This study aims to provide a critique of the ideas of Uthman Khamis on Ghadir presented in his book A Period of History (Translated into Persian under the title “A new attitude towards the history of early Islam”) and offer answers to a number of important issues raised about Ghadir، including the geographical lacation of Ghadir Khumm، the verse of Wilayah (Guardianship of Imam Ali and his sons) and the implications of the word Mowla (Guardian)، the claim that Imam Ali was not present in Mecca and in Ghadir Khumm، referring to the verse of Shura (consultation) in determining the successor of the Prophet، the correct version of hadith of Thaqalayn، and the circumstance and place of revelation of verse of Ikmal (completion). The study draws on rational arguments as well as hadith and historical accounts to provide a body of documents used by Shia to confront claims that the Ocassion of Ghadir Khum was a made up story.
    Keywords: geography of Ghadir Khumm, hadith of Ghadir, hadith of Thaqalayn, the word “mawla”, the verse of Wilayah, verse of shura, verse of Ikmal
  • Yadollah Rafiei, Ramezan Rezaei Pages 47-65
    Intertextuality is an important aspect of today’s analyses of literary texts. Words of Imam Ali form a body of literary text which has been a source of inspiration during the past 14 centuries. His words are in fact an encyclopedia، a beautiful representation of the relationship between a human being and God، encompassing various aspects of this relationship، including theology، spiritual journey، worship، prayer، supplication، rejecting attachment to the world، heroism، morality، piety and purity of the soul، and social norms and principles. Thus، any person with any capacity will be able to draw on this valuable source; however، the more knowledge، capacity and intelligence a person has، the richer he will be able to reflect Imam Ali’s words in his works. Arab and Persian poets and writers have particularly been inspired by Imam’s words. Mutannabi was an Arab poet whose magical words have always attracted literary scholars. One of the fine qualities of his poems is their wisdom theme، which is why he was called “the wise poet”. In his wisdom poetry، as well as in other themes he used، he extensively drew on Imam Ali’s words and sayings. This paper aims to illustrate how Mutannabi’s poetry reflects themes from Imam Ali’s words، and then to analyze and discuss the findings.
    Keywords: Imam Ali, Mutannabi, Arabic poetry, wisdom
  • Mohsen Farmahini Farahani, Fatemeh Ashrafi Pages 67-86
    Professional ethics is a branch of ethics which has recently come into focus in Iran and it needs to be examined more extensively from epistemological perspective. Teachings of Islam are a rich source for studying professional ethics. The study، however، will not be reasonable without an analysis of teachings of Nahj al-Balaghah. The present study therefore adopts a documentary research methodology to explore principles of professional ethics in Nahj al-Balaghah. The findings show that Imam Ali emphasized ethics and principles of ethics، and that he has in many instances advised his agents and companions as well as all humans living then and after him to be ethical and observes ethical principles. The principles which are highlighted in Nahj al-Balaghah include respect، freedom، fairness، keeping one’s word، trust، honesty، being responsible، being both critical and open to critique، tolerance and patience، balance، and keeping secrets of others.
    Keywords: ethics, professional ethics, principles of professional ethics, Nahj al Balaghah
  • Ezzatollah Mollaeenia, Mahmoudreza Tavakkoli Mohammadi* Pages 87-105
    The occasion of Ghadir Khumm has been the most chanllenging issue between Shia and Sunni schools since 10 AH/632 AD. The circumstances of revelation of the Qur’anic verses which were revealed on the day of Ghadir has eversince been the focus of many studies within the two schools. Examining qualities of prophets of Allah، this study evaluates Imamah (guardianship of Imam Ali and eleven of his sons) as equivalent and counterpart of Risalah (prophethood) as used in the Qur’an. It then discusses the fundamental role of circumstances of revelation in interpreting the Qur’anic verses and reviews the disagreement over the circumstances of revelation of the last chapter and verse of the Qur’an. Based on these، the study aims to prepare a proper setting for interpreting the verses by presenting a systematic analysis and critique of the circumstances of revelation of Ghadir verses as accounted in interpretation، history and hadith sources of Shia and Sunni.
    Keywords: Ghadir Khumm, verses of Ghadir, circumstances of revelation (Asbab al Nozul), Ahl al Bayt
  • An Introduction to Reviewing Al-Ghadir
    Alireza Mirzamohammad Pages 107-132
    Allameh Amini is one of the prominent intellectuals and outstanding reformists in the Islamic world، who studied Islamic history، culture، and civilization for a long time and who authored the valuable book titled Al-Ghadir in advocacy of Wilayah (guardianship of Imam Ali and the eleven Imams after him). The comprehensive design، innovative style and scholarly features of this noteworthy work singled it out among similar works and compelled admiration and appreciation from great figures in research، thought and literature. The present paper starts with a discussion on Wilayah and its glorious historical origin، then goes on with evaluating the book Al-Ghadir and exploring its scholarly significances، and finishes with a number of conclusions and valuable lessons، most importantly including the necessity for disseminating Imam Ali’s wilayah، out speaking the truth of Shia، and working towards unity between different sects of the religion، which is also highlighted by a number of scholars of different Islamic schools who appreciated Al-Ghadir in their works.
    Keywords: Ghadir Khumm occasion, Wilayah (guardianship), words of revelation, Amini, Al, Ghadir, jurisprudence of history, political philosophy of Islam, unity