فهرست مطالب

خانواده و پژوهش - سال نهم شماره 3 (پیاپی 16، پاییز 1391)
  • سال نهم شماره 3 (پیاپی 16، پاییز 1391)
  • 152 صفحه، بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1391/08/27
  • تعداد عناوین: 7
|
  • جمشید جراره، اسحق رحیمیان بوگر، فخری سادات حسینی صفحه 7
    آلکسی تایمیا و عوامل جمعیت شناختی نقشی موثر در ارتباطات انسانی به ویژه روابط خانوادگی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آلکسی تایمیا و عوامل جمعیت شناختی در پیش بینی عملکرد خانواده و موفقیت تحصیلی فرزندان زوجهای مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان درمانی انجام گرفت. در یک طرح توصیفی- مقطعی 133 شرکت کننده (42 مرد و91 زن) از میان مراجعان به مراکز مشاوره و روان درمانی شهر تهران به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و پرسشنامه جمعیت شناختی، مقیاس آلکسی تایمیای تورنتو (TAS) و ابزار سنجش خانواده (FAD) را تکمیل کردند. تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از رگرسیون چندگانه به شیوه گام به گام انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که از لحاظ آماری میان آلکسی تایمیا، عملکرد خانواده و موفقیت تحصیلی فرزندان همبستگی منفی معنادار وجود دارد. همچنین میان تحصیلات، عملکرد خانواده و موفقیت تحصیلی فرزندان، همبستگی مثبت معنادار وجود دارد. آلکسی تایمیا و سطح تحصیلات قادرند عملکرد خانواده و موفقیت تحصیلی را از لحاظ آماری به طور معناداری پیش بینی کنند و به طور کلی 25% واریانس عملکرد خانوادگی را تبیین می کنند. جنسیت و سن قادر به پیش بینی عملکرد خانواده و موفقیت تحصیلی فرزندان نبودند. بنابراین، آلکسی تایمیا و سطح تحصیلات پایین سبب عملکرد منفی در خانواده و کاهش موفقیت تحصیلی فرزندان می شوند. شناسایی و مداخله در آلکسی تایمیا و متناسب سازی برنامه های درمانی با سطح تحصیلات در بهبود عملکرد خانوادگی زوجها و موفقیت آموزشی فرزندان ضرورت دارد.
    کلیدواژگان: آلکسی تایمیا، عملکرد خانواده، زوجها، عوامل جمعیت شناختی، موفقیت تحصیلی فرزندان
  • عالیه شکری، مرتضی منادی صفحه 23
    پژوهش حاضر به منظور بررسی نگرش خانواده های تهرانی نسبت به انتخاب نوع مدرسه، دولتی و غیر انتفاعی انجام شد. در این پژوهش که به روش کیفی انجام گرفت با تحلیل محتوا، اطلاعاتی از 12 مصاحبه به روش هدایت کلیات از والدین دبستانهای دولتی و غیر انتفاعی پسرانه منطقه شمال و جنوب تهران به دست آمد. آنها به صورت هدفمند انتخاب شده بودند. نتایج تحلیل محتوای مصاحبه ها حاکی از این بود که والدین به دلایل کارایی و بازدهی بالا، کمی هزینه و نزدیکی مدارس دولتی و اهمیت بعد تربیتی در مدارس غیر انتفاعی این مدارس را انتخاب کرده بودند. آنان دارای نگرش هایی متفاوت بودند. عامل مهم در شکل گیری نگرش خانواده ها شناخت آنها بود، اما ثبت نام در مدرسه تحت تاثیر سرمایه های فرهنگی خانواده هاست. خانواده هایی که سرمایه فرهنگی آنان نسبت به سرمایه های دیگرشان بالا بود، بیشتر برای آموزش و پرورش فرزند خود سرمایه گذاری کرده بودند.
    کلیدواژگان: نگرش، سرمایه خانواده، انتخاب، مدرسه دولتی، مدرسه غیر انتفاعی
  • مجید قدمی صفحه 43
    هدف از پژوهش حاضر تعیین فرصتها (آثار مثبت) و تهدیدهای (آثار منفی) استفاده از تلفن همراه در میان دانش آموزان بود. جامعه مورد مطالعه شامل تمام مقاله ها و پژوهشهای انجام شده در زمینه فرصتها و تهدیدهای استفاده از تلفن همراه در میان دانش آموزان دوره متوسطه بود. حجم نمونه برابر با جامعه مورد مطالعه و با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شد. برای گرد آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته در چهار زمینه استفاده شده است: 1) میزان دسترسی دانش آموزان به تلفن همراه و دلایل استفاده از آن؛ 2) نقش خانواده در کاربرد تلفن همراه؛ 3) نقش تلفن همراه در آموزش و یادگیری؛ 4) نقش تلفن همراه در رشد اجتماعی، اخلاقی و ویژگی های فردی دانش آموزان. نتایج پژوهش نشان داد: 1) میزان دسترسی دانش آموزان به تلفن همراه بسیار بالا و با افزایس سن و پایه تحصیلی افزایش می یابد. 15/81 درصد از دانش آموزان از بلوتوث تلفن همراه استفاده می کنند که شامل بلوتوث موسیقی داخلی و خارجی (پاپ، کلاسیک، رپ)، دیدن ویدئو کلیپها، فیلمهای شخصی، عکسهای هنری، مذهبی و پویانمایی (انیمیشن) است. 2) استفاده از تلفن همراه در دانش آموزان دختر بیشتر از دانش آموزان پسر است و نیمی از دانش آموزان دو خط تلفن دارند. 3) در استفاده از تلفن همراه خانواده نقش موثر و چشم گیری دارد. 4) در فرایند یاددهی- یادگیری استفاده از تلفن همراه موثر و راهبردی نوین در آموزش رسمی و غیر رسمی است. 5) تلفن همراه منجر به رشد و تحول هویت اجتماعی، هویت شخصی مدرن، افزایش دانش جمعی، استقلال و آزادی در انجام امور می شود. 6) دلالتهای استفاده از تلفن همراه عبارت اند از: عکس برداری، بازی های الکترونیکی، استفاده از اینترنت، اطلاع رسانی، دریافت و ارسال نامه، برقراری ارتباط با خانواده، خصوصی بودن، فیلتر نشدن، در دسترس بودن، سرعت، صرفه جویی در زمان، گسترش شبکه اجتماعی و دوستی، تعامل، همیاری، همکاری، سرگرمی و شور و شوق در دانش آموزان.
    کلیدواژگان: تلفن همراه، فرصتها، تهدیدها، آثار مثبت، آثار منفی، خانواده، رشد اجتماعی، اخلاقی، آموزش، یادگیری، ویژگیهای فردی
  • احمد احمدی قوزلوجه، فرشته باعزت، سیاوش کیانی صفحه 59
    هدف این پژوهش مقایسه خودکارآمدی دانش آموزان با توجه به الگوهای ارتباطی خانواده در شهر پارس آباد بود. روش پژوهش پس رویدادی و از نوع علی- مقایسه ای است و از میان جامعه آماری 160 نفر از طریق نمونه گیری تصادفی خوشه ایبه عنوان نمونه گزینش شدند. برای گردآوری داده ها از مقیاس تجدید نظر شده الگوهای ارتباطی خانواده و پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر استفاده شد. داده ها از طریق آزمونهای تحلیل واریانس یک راهه، آزمون تعقیبی شفه و ضریب اتا مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل نشانگر آن بود که خودکارآمدی دانش آموزان با توجه به الگوهای ارتباطی خانواده متفاوت است و فرزندان خانواده های کثرت گرا و توافق کننده از خودکارآمدی بالا و فرزندان خانواده های محافظت کننده و بی قید از خودکارآمدی پایین برخوردارند. بر اساس نتایج این پژوهش پیشنهاد می شود که به منظور تقویت خودکارآمدی فرزندان، والدین زمینه های لازم را برای تعاملات باز و سر گشاده در خانواده فراهم کنند و ضمن تشویق فرزندان به اظهار نظر و مشارکت در تعاملات خانواده آنها را متوجه کنند که نظرات و عقایدیشان ارزشمند است و در تصمیم گیری های خانواده به کارگرفته می شوند.
    کلیدواژگان: الگوی ارتباطی خانواده، خانواده کثرت گرا، خانواده توافق کننده، خانواده محافظت کننده، خانواده بی قید، خودکارآمدی
  • تقی ابوطالبی احمدی صفحه 71
    پژوهش حاضر به منظور بررسی رابطه شیوه های فرزند پروری و عزت نفس با سلامت روانی دانش آموزان سال سوم دبیرستان شهر تهران انجام شده است. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش را دانش آموزان سال سوم دبیرستان شهر تهران تشکیل می دهد. 400 نفر (200 دختر و 200 پسر) از دانش آموزان و والدین آنها از طریق نمونه گیری تصادفی خوشه ایچند مرحله ای انتخاب شدند. شرکت کنندگان پرسشنامه های اقتدار والدین، مقیاس عزت نفس کوپر اسمیت و سلامت عمومی گلدبرگ را تکمیل نمودند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از میانگین، انحراف معیار، ضریب همبستگی و رگرسیون چند متغیره استفاده شد. نتایج نشان داد که میان دو متغیر عزت نفس و شیوه فرزند پروری اقتدارمنطقی والدین از نظر آماری رابطه معنادار وجود دارد و هر دو متغیر دارای واریانس مشترک قابل توجهی هستند و شیوه فرزند پروری اقتدار منطقی، سبب افزایش عزت نفس نوجوانان می شود. نتایج ضریب همبستگی همچنین نشان داد که میان دو متغیر شیوه فرزند پروری اقتدار منطقی و سلامت روانی دانش آموزان از لحاظ آماری رابطه معنادار وجود دارد. همچنین میان شیوه های فرزند پروری و عزت نفس رابطه معنادار وجود دارد. میان شیوه فرزند پروری و سلامت روانی نیز رابطه معنادار به دست آمده است و می توان سلامت روانی را از روی شیوه های فرزند پروری پیش بینی کرد.
    کلیدواژگان: شیوه فرزندپروری، عزت نفس، سلامت روان
  • گودرز بهرامی، طلیعه خادمیان صفحه 89
    هدف از این پژوهش توصیف و تحلیل شیوه های گذران اوقات فراغت دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران و برخی از عوامل موثر بر آنها با تاکید بر نقش خانواده است. این پژوهش از نوع توصیفی-پیمایشی است. ابزار پژوهش پرسشنامه و جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران است که بر اساس نمونه گیری ساده تصادفی و خوشه ایچند مرحله ای، یک نمونه 351 نفری انتخاب شده است. در این پژوهش براساس متون نظری، برای سنجش میزان شیوه های اوقات فراغت از شاخصهایی چون معاشرتی، مشارکتی، پر تحرک (حرکتی)، بی تحرک (آموزشی، علمی)، بی تحرک (سرگرمی، رسانه ای) و هنری بهره گیری شده است. داده های گردآوری شده با آمارهای توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شده اند. برای توصیف رابطه میان متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون و برای فرضیه های مقایسه ای از آزمون Fاستفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داده است که جنسیت درنحوه گذران اوقات فراغت تاثیردارد، به طوری که میان جنسیت و شاخصهای فراغتی پرتحرک، هنری، بی تحرک (آموزشی، علمی) و بی تحرک (سرگرمی، رسانه ای) تفاوت معنادار بوده است. همچنین میان تحصیلات والدین و میزان وقت فراغت دانش آموزان رابطه معنادار وجود داشته است. والدینی که تحصیلات بالاتری داشته اند زمان بیشتری را برای گذران اوقات فراغت فرزند خود اختصاص داده اند. نتایج همچنین حاکی از آن است که میان تحصیلات والدین و نحوه گذران اوقات فراغت دانش آموزان رابطه وجود داشته است، به طوری که میان تحصیلات والدین و شاخصهای معاشرتی، مشارکتی و بی تحرک (آموزشی، علمی) رابطه معنادار بوده است. نتایج آماری حاکی از آن است که بیشتر دانش آموزان وقت فراغت خود را صرف فعالیتهایی چون با خانواده بودن، تماشای تلویزیون، استراحت و خواب، گوش دادن به موسیقی، استفاده از موبایل، معاشرت با دوستان، ورزش کردن، شرکت در جشنها و میهمانی ها، قدم زدن و رفتن به پارک و مراکز تفریحی و کار با کامپیوتر می کنند.
    کلیدواژگان: دانش آموزان، اوقات فراغت، والدین، خانواده، نحوه گذران اوقات فراغت
  • صدیقه حاجی حسنی، مهدیه صالحی، سوزان امامی صفحه 121
    هدف از انجام پژوهش حاضر مقایسه اختلالات رفتاری دانش آموزان پسر خانواده های تک والد -مادر و تک والد- پدر و خانواده های عادی دوره ابتدایی شهر تهران بود. روش تحقیق علی- مقایسه ای و جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره ابتدایی (خانواده های عادی و خانواده های تک والد) منطقه 2 شهر تهران بود. برای انتخاب نمونه مورد نظر از روش نمونه گیری خوشه ایاستفاده شد. نمونه شامل 122 نفر فرزندان خانواده تک والد (61 نفر سرپرست مادر، 61 نفر سرپرست پدر) و 122 نفر فرزندان خانواده عادی بوده است. ابزار پژوهش پرسشنامه اختلالات رفتاری کانرز (ویژه معلم) بود که معلمان دانش آموزان مورد نظر به آن پاسخ دادند. در این پژوهش از روش آماری تحلیل واریانس یک راهه و آزمون تعقیبی شفه استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که نمره کل اختلالات رفتاری در سه گروه دانش آموزان تک والد-مادر و تک والد - پدر و عادی متفاوت است و میانگین کل اختلالات رفتاری در دانش آموزان عادی پایین تر از دانش آموزان تک والد- پدر و تک والد- مادر است. همچنین بین میانگین کل اختلالات رفتاری دانش آموزان تک والد- پدر با تک والد- مادر نیز تفاوت معنادار وجود دارد، به طوری که میانگین کل اختلالات رفتاری در دانش آموزان تک والد- مادر پایین تر از دانش آموزان تک والد- پدر است.
    کلیدواژگان: اختلال رفتاری، خانواده تک والدمادر، تک والد پدر، خانواده عادی
|
  • J. Jarareh, E. Rahimian Boogar, F. Hosseini Page 7
    Alexithymia and demographic factors play an important role in human relationships especially in family relations. The present study aimed at examining the predictive role of alexithymia and demographic factors in the family functioning of couples referred to counseling and psychotherapy centers. In addition, the educational achievement of the children of these couples was studied. In a cross-sectional descriptive design, 133 participants (42 men and 91 women) were selected from among clients of counseling and psychotherapy centers of Tehran through convenience sampling. The instrumentation consisted of a demographic questionnaire, Toronto Alexithymia Scale (TAS), and Family Assessment Device (FAD). Stepwise multiple regression analysis showed that there was a significant negative relationship between alexithymia, family functioning, and educational achievement. Furthermore, there was a significant positive relationship between education level, family functioning, and educational achievement. In addition, alexithymia and education level could meaningfully predict family functioning and educational achievement and totally explained 25% of the variance in family functioning. However, gender and age could not predict the family functioning and educational achievement. Therefore, alexithymia and low education level resulted in negative family functioning and low and educational achievement. Alexithymia identification and intervention as well as therapeutic programs tailored with education level of the couples are imperative for improvement of familial functioning and educational achievement of children.
    Keywords: alexithymia, family functioning, couples, demographic factors, educational achievement of children
  • A. Shokri, M. Monadi Page 23
    This research was undertaken to investigate Tehrani families’ attitude towards selection of public and private schools. Purposive sampling was used and the sample comprised parents of primary school boys in districts 1 and 19 of Tehran. In this qualitative research, the obtained information from 12 interviews was analyzed through content analysis. The results indicated that parents chose public schools due to their high efficiency, low cost of school fees, and schools’ being in vicinity. In addition, for the families which selected private schools, educative aspect was more important than academic aspect. Parents had different attitudes and parents’ cognition was an important factor in the formation of the attitudes. Nevertheless choice of schools was affected by families’ cultural capital. In fact, families with higher cultural capital compared to economic and social capital, had greater investment in their children’s education.
    Keywords: attitude, family capital, choice, public school, private school
  • M. Ghadami Page 43
    The purpose of the present study was to examine the positive and negative effects of mobile phone use among high school students. The population of the study comprised all papers and research carried out in this field. The sample size was equal to the population size and the sample was selected through purposive sampling. In order to collect data a questionnaire was devised by the researcher. The questionnaire included the following four components: 1) The extent of students’ access to mobile phone and the reasons for using it; 2) The role of family in mobile phone use; 3) The role of mobile phone in teaching and learning; 4) The role of mobile phone in students’ social and moral development and its contribution to students’ personal characteristics. Results of the study indicated that: 1) Students’ access to mobile phone is very high and the access to it increases with age and grade. 81.15 percent of students use Bluetooth to exchange music (classical, pop, and rap), clips, personal videos, art and religious photos as well as animation. 2) Girls use mobile phone more frequently than boys and half of the students possess two mobile phone line. 3) Families play a significant role in the use of mobile phones. 4) In formal and informal education, mobile phone use is an innovative approach in teaching-learning process. 5) Use of mobile phone leads to development of social identity and modern personal identity. In addition it promotes collective wisdom, and independence and freedom to do tasks. 6) Various uses of mobile phones include taking photos, electronic games, using the internet, exchanging information, sending and receiving letters, communication with the family, protecting privacy, antifiltering, accessibility, high speed, saving time, enhancing social and friendship networks, interaction, collaboration, fun, and eagerness among students.
    Keywords: mobile phone, opportunities, threats, positive effects, negative effects, family, social development, moral, teaching, learning, personal characteristics
  • A. Ahmadi Ghouzloujeh, F. Baezzat, S. Kiani Page 59
    This study was carried out to compare students’ self-efficacy according to family communication patterns in Pars Abad (Ardebil province). In this causal-comparative and ex-post facto research, 160 high school boys were selected through random cluster sampling method. The instrumentation comprised Revised Family Communication Scale and Sherer General Self-Efficacy Scale. The collected data were analyzed by one-way analysis of variance (ANOVA), scheffe test and eta coefficient. The obtained results indicated that students’ self-efficacy varied based on various family communication patterns. More specifically, children of consensual and pluralistic families enjoyed high self-efficacy and the children of protective and laissez-faire families had low self-efficacy. Based on the findings of the study and for the purpose of enhancing children’s self-efficacy, it is recommended that parents pave the way for open interactions among family members and encourage their children to express their opinions. As a result, children will find out that their points of view are worthwhile and are used for decision-making in the family.
    Keywords: family communication pattern, pluralistic family, consensual family, protective family, laissez, faire family, self, efficacy
  • T. Aboutalebi Ahmadi Page 71
    The present study was carried out to examine the interrelationship of parenting styles, self-esteem, and students’ mental health among Tehrani eleventh graders. The research method was descriptive and correlational. The statistical population comprised all Tehrani eleventh grade students. Four hundred students (200 girls and 200 boys) and their parents were selected through random multi-stage cluster sampling. The instrumentation consisted of Parental Authority Questionnaire (PAQ), Coopersmith Self-Esteem Inventory (SEI) as well as Goldberg General Health Questionnaire (GHQ). The obtained data were analyzed through mean, standard deviation, correlation coefficients, and multivariate regression. Results showed that there was a significant relationship between self-esteem and authoritative parenting style. In fact, these two variables had a considerable common variance and authoritative parenting style enhanced adolescents’ self-esteem. Correlation coefficients indicated that there was a significant relationship between authoritative parenting style and students’ mental health. In addition, there was a significant association between parenting styles and self-esteem. Furthermore, a meaningful relationship was observed between parenting styles and mental health and mental health can be predicted based on parenting styles.
    Keywords: parenting style, self, esteem, mental health
  • G. Bahrami, T. Khademian Page 89
    The purpose of the present study was to describe and analyze leisure time activities among Tehrani high school students along with the contributing factors with an emphasis on the role of the family. This is a descriptive survey and the instrumentation comprised a questionnaire. The statistical population of the study consisted of all Tehrani high school students. The sample which was selected through simple random as well as multi-stage cluster sampling methods included 351 students. Based on the related literature, indexes such as socializing activities, participating activities, physical (active), passive (educational, scientific), passive (recreational, media) and arts were identified. Pearson Product Moment correlation was used for examining the relationship between the variables. In addition, F-test was utilized for testing the hypotheses. Results indicated that gender affected leisure time activities. More specifically, gender significantly contributed to leisure time indexes of physical (active), arts, passive (educational, scientific), and passive (recreational, media). Moreover, parents with higher education level spent more time with their children for leisure time activities. In addition, there was a significant relationship between parents’ education level and leisure time indexes of socializing activities, participatory activities, and passive (educational, scientific). Popular pastimes of majority of students included spending time with family, watching TV, resting and sleeping, listening to music, using mobile phone, spending time with friends, doing sport, taking part in parties, walking, going to parks and recreational centers as well as working with computer.
    Keywords: students, leisure time, parents, family, leisure time activities
  • S. Haji Hassani, M. Salehi, S. Emami Page 121
    The purpose of the present study was to compare behavioral disorders among Tehrani primary school boys raised in single-mother, single-father and normal families. The research method was causal-comparative and the statistical population consisted of all primary school boys (normal and single-parent families) in district 2 of Tehran. Cluster sampling method was utilized and the sample included 122 children of single-parent families (61 single-mothers and 61 single-fathers) as well as 122 children of normal families. The instrumentation comprised Conners’ behavioral disorders questionnaire (teacher’s rating scale). The teachers completed the questionnaire. One-way analysis of variance and Scheffe test were used for the purpose of data analysis. Results indicated that behavioral disorders total scores were different for the three groups under study, i.e., boys raised in single-mother, single-father, and normal families. Furthermore, the total mean score of behavioral disorders for children raised in normal families was lower than that of children in single-mother and single-father families. In addition, there was a significant difference between the total mean score of behavioral disorders for single-mother and single-father families. More specifically, the total mean score of behavioral disorders for single-mother families was lower than that of children in single-father families.
    Keywords: behavioral disorder, single, mother family, single, father family, normal (two, parent) family