فهرست مطالب

  • پیاپی 9 (پاییز 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/10/29
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عبدالرسول سلمان ماهینی، زهرا اسدالهی*، سعید صبائی سعید صبائی، حمیدرضا کامیاب، کامران نصیراحمدی صفحات 1-13
    هدف از ارزیابی و تخصیص چند هدفه کاربری اراضی (MOLAA) دستیابی به تخصیص بهینه کاربری ها و به حداکثر رساندن میزان تناسب بین آنها است. ثابت شده است که فنون متفاوت تصمیم گیری چندمعیاره می تواند به عنوان ابزار پشتیبان تصمیم گیری در حل مسائل مورد استفاده قرار گیرد. شبیه سازی تبرید تدریجی (SA) و اختصاص چند هدفه زمین (MOLA) دو رویکرد متفاوت تصمیم گیری چندمعیاره رایانه ای قادر به ارائه راه حل برای تخصیص چندهدفه کاربری اراضی با استفاده از قواعد تصمیم متفاوت هستند. هدف از این مقاله مقایسه عملکرد و کارایی دو روش شبیه-سازی تبرید تدریجی و اختصاص چندهدفه زمین در تخصیص منطقه مورد مطالعه به چهار کاربری کشاورزی، مرتعداری، جنگلداری و توسعه است. منطقه مورد مطالعه شامل زیرحوضه ای واقع در شمال شرقی حوضه آبخیز گرگانرود در استان گلستان است. بررسی چشمی نتایج نشان داد که روش شبیه سازی تبرید تدریجی نسبت به اختصاص چندهدفه زمین، مناطق با کاربری های مشابه را بیشتر به هم نزدیک کرده و لذا لکه های یکپارچه تری ایجاد نموده است. بررسی نتایج براساس میانگین مطلوبیت هر کاربری در نقشه نهایی نشان داد که شبیه سازی تبرید تدریجی تنها در کاربری کشاورزی مناطقی را انتخاب نموده که نسبت به روش اختصاص چندهدفه زمین، میانگین مطلوبیت بالاتری دارد و در مابقی کاربری ها مدل اختصاص چندهدفه زمین نتایج بهتری ارائه نموده است. بررسی نتایج دو روش از لحاظ معیارهای سیمای سرزمین نشان داد که روش شبیه سازی تبرید تدریجی نسبت به اختصاص چندهدفه زمین، لکه های یکپارچه تری تولید نموده است. مشکل عمومی اختصاص چندهدفه زمین عدم توجه به فاکتور یکپارچگی است که باعث پخش شدگی پیکسل ها در نقشه نهایی می شود.
    کلیدواژگان: ارسباران، استان گلستان، تصمیم گیری چندمعیاره، مسئله بهینه سازی، الگوریتم
  • امیدوار فرهادیان*، رویا صداقت، مجتبی پولادی، رامین شرفی صفحات 15-28
    مصب ها یکی از مهم ترین اکوسیستم های آبی با تولید بالا می باشند که به لحاظ بوم شناختی و اقتصادی اهمیت دارند. این مطالعه به-منظور بررسی پراکنش و فراوانی فیتوپلانکتون در مصب رودخانه حله (بوشهر- خلیج فارس) انجام شد. نمونه ها در اواسط هر فصل از تابستان 1390 تا بهار 1391 برای یک دوره یک ساله گرفته شد. نتایج نشان داد که اکسیژن محلول آب، درجه حرارت، شوری، pH و عمق روئیت سکشی دیسک به ترتیب در دامنه 25/12-45/6 میلی گرم در لیتر، 4/34-13 درجه سانتی گراد، 45-9 قسمت در هزار، 23/8-04/8 و 55-40 سانتی متر متفاوت بود. جامعه فیتوپلانکتون شامل Ochrophyta (3 رده، 17 خانواده و 22 جنس)، Myzozoa (1 رده، 6 خانواده و 8 جنس)، Cyanophyta (1 رده، 2 خانواده و 2 جنس)، Chlorophyta (2 رده، 2 خانواده و 2 جنس) و Haptophyta (1 رده، 1 خانواده و 1 جنس) بود. تمام نمونه ها با Ochrophyta بخصوص رده Bacillariophyceae غالب بود. دامنه فراوانی فیتوپلانکتون ها 3/13533-7/2266، 7/11866-3/4933، 7/9266-7/2066 و 7/28666-3/1333 سلول در لیتر به ترتیب در تابستان، پائیز، زمستان و بهار به دست آمد. هم چنین، رابطه هم بستگی معنی داری بین فراوانی فیتوپلانکتون با pH آب (57/0 r= و 01/0 P<) و شوری آب (52/0 r= و 05/0 P<) وجود دارد. این مطالعه نشان داد که Bacillariophyceae (دیاتومه ها) مهم ترین رده از فیتوپلانکتون در مصب حله هستند و هم چنین مهم ترین عوامل محیطی برای پراکنش و فراوانی فیتوپلانکتون pH و شوری آب مشخص گردید.
    کلیدواژگان: فیتوپلانکتون، فراوانی، پراکنش، مصب حله، خلیج فارس
  • آصف درویشی، مهدی قربانی*، سیما فاخران، علیرضا سفیانیان صفحات 29-41
    در راستای حفظ تنوع زیستی و مدیریت پایدار حیات وحش، یکی از مهم ترین رویکرد ها در سیاست گذاری، مدیریت مشارکتی منابع است. در این رویکرد، بهره برداران یا ذینفعان محلی یکی از اجزای اساسی محسوب می شوند. جهت اجرایی نمودن مدیریت مشارکتی در راستای حفظ تنوع زیستی و مدیریت پایدار حیات وحش، تحلیل شبکه اجتماعی ذینفعان محلی در چارچوب سیستم های اجتماعی- اکولوژیک امری ضروری است. لذا در این تحقیق به تحلیل شبکه اجتماعی و شناخت کنشگران کلیدی یا قدرت های اجتماعی در اجرای فرایند مدیریت مشارکتی در راستای تنوع زیستی و مدیریت پایدار زیستگاه سیاه خروس قفقازی در محدوده جغرافیایی روستای خریل در ذخیرگاه زیستکره ارسباران پرداخته شده است. بر اساس نتایج بدست آمده از این تحقیق، کنشگران کلیدی و قدرت های اجتماعی در تصمیمات زیست محیطی مشخص شده و بر اساس شاخص های مرکزیت درجه ورودی و خروجی کنشگران با اقتدار و نفوذ اجتماعی بالا در بین بهره برداران تعیین شده است. کنشگر Yo-Al دارای بالاترین اقتدار اجتماعی و کنشگر Vahe-Eb بیشترین نفوذ اجتماعی را دارا می باشد و هم چنین کنشگر Ka – Gh بالاترین نقش واسطه گری را به خود اختصاص داده است. کنشگران با میزان سرمایه اجتماعی بالاتر نسبت به سایرین به عنوان رهبران محلی در فرآیند مدیریت مشارکتی اکوسیستم مورد مطالعه، تعیین شده است. نتایج این تحقیق در تدوین برنامه عمل مدیریت مشارکتی و پایدار حیات وحش و حفظ تنوع زیستی حائز اهمیت می باشد و روش تحلیل شبکه ای ابزاری مفید در این امر می باشد.
    کلیدواژگان: قدرت اجتماعی، مدیریت مشارکتی، تحلیل شبکه، سرمایه اجتماعی، سیستم های اجتماعی، اکولوژیک، سیاه خروس، روستای خریل
  • حسین مددی*، حسین مرادی، سیما فاخران، مجتبی جوکار، تکتم مکی صفحات 43-56
    یکی از مهم ترین اثرات جاده، ایجاد اختلال در ارتباطات آکوستیک جانوران بر اثر آلودگی صوتی است. مدل سازی الگوهای مکانی انتشار صوت می تواند در درک بهتر و پیش بینی نحوه اثرگذاری آلودگی صوتی بر گونه ها موثر باشد. یکی از مدل های مناسب جهت شبیه سازی نحوه انتشار صوت در اکوسیستم های طبیعی مدل SPreAD-GIS می باشد. در این تحقیق برای اولین بار در کشور از این مدل برای شبیه سازی انتشار صوت ناشی از کنارگذر غرب اصفهان در محدوده پناهگاه حیات وحش قمیشلو استفاده شده است. در این شبیه-سازی از نقشه کاربری اراضی، داده های هواشناسی، نقشه توپو گرافی و خصوصیات منابع صوتی به عنوان ورودی مدل استفاده گردید. نتایج حاصل از شبیه سازی 58 خودرو که به طور تصادفی در طول جاده در داخل پناهگاه انتخاب شدند نشان داد که دامنه تغییرات، شدت صوت بین 0 تا 5/52 دسی بل می باشد. در مناطقی که میزان شدت صوت کمتر از 20 دسی بل است گونه های جانوری هیچ گونه واکنشی نشان نداده و منطقه «آرامش» برای گونه ها محسوب می شود و در مقابل مناطق با شدت صوت بیشتر به عنوان منطقه «تنش و واکنش» گونه های مورد مطالعه می باشد. مقایسه واکنش آهوی ایرانی(Gazella gazella subgutturosa) و قوچ و میش اصفهانی (Ovis orientalis isphahanica) نشان داد که میزان کناره گیری گونه قوچ و میش نسبت به گونه آهو کمتر می باشد که دلیل آن را می توان در نوع زیستگاه انتخابی آنها دانست.
    کلیدواژگان: آلودگی صوتی، مدل سازی، جاده، پناهگاه حیات وحش قمیشلو
  • مهدی حیدری*، مرزبان فرامرزی صفحات 57-69
    در بیشتر اکوسیستم ها اختلال از عوامل مهم تغییر ترکیب و ساختار جوامع است. تعیین تنوع و ترکیب بانک بذر خاک به منظور طراحی برنامه های حفاظتی و احیایی ضروری است زیرا می تواند به طور قابل توجهی به آینده جوامع گیاهی کمک کند. با وجود نقش مهم بانک بذر خاک در ترکیب جوامع گیاهی مختلف و در نتیجه حفاظت آنها، مطالعات پوشش گیاهی در جنگل های زاگرس تنها بر پوشش گیاهی روزمینی متمرکز بوده است. در مطالعه حاضر، خصوصیات بانک بذر خاک پس از یک سال از آتش سوزی در سه حالت: شدت زیاد، شدت کم و شاهد (بدون حریق) در شهرستان شیروان چرداول استان ایلام بررسی شد. نتایج تحلیل تطبیقی متعارف نشان داد که شدت های مختلف آتش سوزی و اثرات آنها بر شرایط رویشگاه به صورت آشکار در ترکیب بانک بذر خاک منعکس شده است. نتایج هم چنین نشان داد که ترکیب بانک بذر خاک بین لکه های شاهد و با سوختگی شدید به طور مشخص متفاوت بود. شاخص تنوع شانون، غنای مارگالف و یکنواختی پایلو بین سه تیمار تفاوت معنی داری داشت و بیشترین تنوع در شدت کم مشاهده شد. در این میان سهم گونه های علفی یک ساله با افزایش شدت حریق روند کاهشی نشان داد. تروفیت ها در لکه های شاهد در شدت کم و همی کریپتوفیت ها در شدت زیاد فرم رویشی غالب بودند.
    کلیدواژگان: بانک بذر خاک، تحلیل تطبیقی متعارف، شدت آتش سوزی، جنگل بلوط
  • علی اصغر نقی پور برج*، سید جمال الدین خواجه الدین، حسین بشری، پژمان طهماسبی، مجید ایروانی صفحات 71-80
    محصولات آتش (دود، خاکستر و حرارت) در بسیاری از موارد به عنوان عاملی مهم در جوانه زنی برخی از گونه ها در اکوسیستم های تحت آتش و بدون آتش سوزی تاثیر دارند. بررسی این موارد به درک بهتر پویایی پوشش گیاهی کمک کرده و می توان از آن برای مدیریت اکولوژیکی و هم چنین احیا مناطق تخریب شده بهره برد. این مطالعه با هدف شناخت عوامل مهم مرتبط با آتش (دود، خاکستر و حرارت) بر جوانه زنی سه گونه بوته ای غالب در مراتع نیمه استپی ایران شامل Astragalus adscendens، Astragalus susianus و Astragalus verus انجام شد. 6 تیمار شامل تنش حرارت (60، 80 و °C120)، دوددهی بذور به مدت 10 دقیقه، محلول خاکستر به میزان 10 گرم بر لیتر و شاهد (بدون اعمال هیچ گونه تیماری) مورد آزمون قرار گرفت. بذور در ژرمیناتور با دمای 5/22-5/17 درجه سانتی-گراد و تناوب نوری 12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی قرار گرفتند. نتایج، نشان دهنده پاسخ های متفاوت این سه گونه به محصولات آتش بود. تیمارهای دود و خاکستر تاثیر معنی داری بر درصد جوانه زنی A. adscendens نداشتند، ولی حرارت کم (°C60) باعث افزایش درصد جوانه زنی و حرارت زیاد باعث کاهش معنی دار آن گردید (01/0P<). درصد جوانه زنی A. verus تحت تیمار دود نسبت به شاهد افزایش پیدا کرد، در حالی که بر A. susianus تاثیری نداشت. تحقیقات بیشتر در این زمینه می تواند اثرات مهمی برای حفاظت، مدیریت محیط زیست و احیای اکوسیستم در مناطق نیمه استپی کشور داشته باشد.
    کلیدواژگان: دود، خاکستر، حرارت، پویایی پوشش گیاهی، خواب بذر، Astragalus
  • سیدیوسف عرفانی فرد*، فروغ رضائیان صفحات 81-91
    الگوی مکانی در جنگل روابط متقابل درختان با یکدیگر و با محیط اطرافشان را آشکار می سازد. ساختار مکانی درختان در بوم سازگان جنگل متاثر از ناهمگنی محیط بوده که منجر به توزیع ناهمگن آنها می شود. این پژوهش با هدف بررسی روش های مناسب تحلیل الگوی مکانی درختزارهای ناهمگن بنه در زاگرس انجام شد. یک توده خالص 40 هکتاری از درختان بنه (.Pistacia atlantica Desf) در جنگل تحقیقاتی بنه استان فارس برای این منظور انتخاب شد. آزمون نیکویی برازش کولموگروف- اسمیرنف فرایند نقطه ای پوآسون ناهمگن نشان داد که توزیع درختان بنه به طور معنی داری (در سطح خطای 05/0) ناهمگن بود. تابع های K رایپلی، L و G ناهمگن در کنار شکل های همگن آنها به کار رفتند. توابع K رایپلی وL ناهمگن نشان دادند که درختان بنه در ابتدا الگوی کپه ای داشتند و سپس به-طور پراکنده توزیع پیدا کردند، درحالی که تابع G نه تنها این نتایج را نمایش داد بلکه نحوه تغییرات جزئی را در مقیاس مکانی به خوبی نشان داد. نتایج توابع نامناسب همگن در منطقه مورد مطالعه نشان داد که هر سه تابع الگوی کپه ای اولیه درختان را شدیدتر از آنچه هست و الگوی پراکنده آنها را به صورت کپه ای بیان کردند. به طور کلی، نتیجه گیری شده که در تحلیل الگوی مکانی درختان ناهمگن بنه در منطقه مورد مطالعه باید از توابع ناهمگن استفاده نموده و توصیه می شود با توجه به اطلاعات جزئی ارائه شده توسط تابع G، استفاده از آن توسعه بیشتری یابد.
    کلیدواژگان: الگوی مکانی، بنه، توابع ناهمگن، زاگرس، ناهمگنی
|
  • A. Salman Mahiny, Z. Asadolahi *, M. Saied Sabaee, H. R. Kamyab, K. Nasirahmadi Pages 1-13
    The goal of multi-objective land use assessment and allocation (MOLAA) is provision of an optimal allocation of all land uses with maximum suitability. Different techniques of multiple criteria decision making have proven useful as decision support tool for solving a MOLAA problem. SA and MOLA are two different MCDM approaches that can provide solution to a MOLAA problem using different decision rules. This paper aims to provide an informed choice about these methods by comparing their performance in optimal allocation of study area to four land uses including agriculture، forestry، rangeland and development. Visual interpretation of the results showed that SA maximized overall land use suitability with better spatial compactness than MOLA. At the land use level، except for agricultural lands، MOLA allocated more suitable land units to development، forestry and rangeland than SA. Considering results in terms of landscape patterns by FRAGSTATS software، we found that SA has produced better land use patterns with higher spatial compactness than MOLA. The main problem of MOLA is insufficient attention to compactness factor that results in spreading of pixels in final map.
    Keywords: Golestan province, Multi criteria decision making, Optimization, Algorithm
  • O. Farhadian *, R. Sedaghat, M. Pouladi, R. Sharafi Pages 15-28
    Estuaries are one of the most productive aquatic ecosystems that both ecologically and economically are important. The study purposed to investigate the distribution and abundance of phytoplankton from Helleh river estuary (Boushehr- Persian Gulf). Samples were taken in mid-season from summer 2011 to spring 2012 for one year period. Results showed that the dissolved oxygen، temperature، salinity، pH and the visible depth of Secchi disk were varied in the range of 6. 45-12. 25 mg/l، 13-34. 4 oC، 9-45 ppt، 8. 04-8. 23 and 40-55 cm، respectively. The phytoplankton community comprised of Ochrophyta (3 classes، 17 families، and 22 genera)، Myzozoa (1 class، 6 families، and 8 genera)، Cyanophyta (1 class، 2 families، and 2 genera)، Chlorophyta (2 classes، 2 families، and 2 genera) and Haptophyta (1 class، 1 family، and 1 geneus). All samples were dominated by Ochrophyta، especially Bacillariophyceae class. The range of phytoplankton abundance were obtained 2266. 7-13533. 3، 4933. 3-11866. 7، 2066. 7-9266. 7 and 1333. 3-28666. 7 cells/L in summer، autumn، winter and spring، respectively. In addition، there were significant correlation between phytoplankton abundance with pH (r= 0. 57، P<0. 01) and salinity (r= 0. 52، P<0. 05). This study showed that Bacillariophyceae (diatoms) was the important class of phytoplankton in Helleh estuary and also the pH and salinity were the most important environmental parameters for phytoplankton distribution and abundance.
    Keywords: Phytoplankton, Abundance, Distribution, Helleh estuary, Persian Gulf
  • A. Darvish, M. Ghorban *, S. Fakheran, A. Soffianian Pages 29-41
    One of the most important approaches for policy making in order to biodiversity conservation and wildlife management is co-management of natural resources. Local stakeholders are one of the main elements in this approach. This is necessary to consider social network analysis in the framework of social-ecological systems toward biodiversity conservation and sustainable wildlife management. In this study، social network analysis and understanding key actors or social powers for implementation of co-management toward biodiversity and sustainable habitat management of Caucasian Black Grouse in Kharil village of Arasbaran area had discussed. The results illustrated key actors، social powers in environmental decisions. Also، according to in-degree and out-degree centrality، actors who have social power and dominance have revealed. Yo-Al actor has highest social power and Vahe-Eb actor has highest social dominance and also Ka-Gh actor has highest betweenens role in the study society. These actors will be outlined as local leaders in the process of ecosystem co-management in the study area. The outcomes of this research could be used for conducting co-management and biodiversity management action plan.
    Keywords: Social power, Co, management, Network analysis, Social capital, Social, ecological systems, Black Grouse, Kharil
  • H. Madadi *, H. Moradi, S. Fakheran, M. Jokar, T. Makki Pages 43-56
    The most common sources of environmental noise are human transportation systems which can have catastrophic effects on physiology and behavior of wildlife species. Spatial models of noise propagation from roads in ecological sensitive region could be very useful tools for prediction of roads impacts. The goal of our study was to apply a straightforward، accurate، and affordable approach for modeling noise impacts from Isfahan’s west ringway، which passes through Ghamishloo wildlife refuge. We used the System for the Prediction of Acoustic Detectability noise model (SPreAD-GIS). For this study، land use map، meteorological data، topography map، and noise source characteristics were used as the model inputs. We compared the model results to wildlife occurrences to evaluate how noise effects could impact threatened animals. The key affected species of the study area Goitered gazelle (Gazella subgutturosa) and wild sheep (Ovis orientalis isphahanica)، were considered for impact analysis. The results showed that in the areas with noise intensity lower that 20 db the animal has no actions and the area is known as “calm area”، however the areas with noise intensity higher than 20 db is as “disturbance and action” area. The comparison of the results of both species showed that the results vary based on their habitat and behavior، and we found the higher noise impacts on distribution of Goitered gazelle in the study area.
    Keywords: Noise pollution, Modeling, Road, Ghamishloo, Wildlife refuge
  • M. Heydari *, M. Faramarzi Pages 57-69
    In most ecosystems، disturbance is an important agent of variation in community structure and composition. Determining the diversity and composition of soil seed bank is essential for designing conservation and restoration programs because it can markedly contribute to future plant communities. Despite the important role of soil seed banks in the composition of different plant communities، and thus in their conservation، the floristic studies in Zagros forests have only focused on aboveground vegetation. In this study، the characteristics of soil seed banks were examined in three conditions after one year of fire; high severity burned، low severity burned and control (not burned) in Shirvanchardavol city in northeast of Ilam Province. The result of DCA showed that different fire severities and their effects on site conditions have been reflected clearly in the composition of the soil seed bank. The results also indicated that soil seed bank composition between control and high severity burned spots was specifically different. The shanon diversity، Margalef richness and evenness indices differed significantly between three treatments and the highest diversity was observed at low severity. In this regard the proportion of annual forbs tended to decrease with increasing severity of fire. In soil seed bank، Therophytes were the dominant life form of low severity burned and control spots and Hemichryptophytes were dominant in high severity burned spots.
    Keywords: Soil seed bank, DCA, Fire severity, Oak forest
  • A. A. Naghipour Borj *, S. J. Khajeddin, H. Bashari, P. Tahmasebi, M. Iravani Pages 71-80
    Fire products (smoke، ash and heat) have widely been recognized as a germination cue for some species from both fire prone and fire-free ecosystems. It is an important factor for the understanding of vegetation dynamics and could have potential use for ecological management and rehabilitation of disturbed area. This study attempts to understand the effect of the main fire products (smoke، ash and heat) on germination of the three dominant species in the semi-arid rangelands of Feridan in Isfahan province including: Astragalus adscendens، Astragalus susianus and Astragalus verus. Six treatments including: 3 of heat (60°C، 80°C and 120°C)، 1 of smoke، 1 of Ash، and 1 of control were tested in the current study. Results showed that the seeds were incubated in a germination chamber with a photoperiod of 12 h of light at 22. 5°C and 12 h of darkness at 17. 5°C. The three studied species had different responses against the used fire factors. Smoke and ash treatments did not modify the germination percentage of A. adscendens، but its germination was increased and significantly decreased in low heat (60°C) and severe heat (80 and 120°C) respectively. Germination percentage of A. verus was increased after the smoke treatment compared to the control treatment، but it did not increase the germination of A. susianus. Outcomes of further research would have important impacts also for conservation، environment management and ecosystem restoration in semi-arid rangelands.
    Keywords: Smoke, Ash, Heat, Vegetation dynamics, Seed dormancy, Astragalus
  • Y. Erfanifard *, F. Rezayan Pages 81-91
    Spatial pattern of trees in forests reveals how trees interact with each other and their environment. Spatial structure of trees in forest ecosystems is affected by environmental heterogeneity that leads to their heterogeneous distribution. This study was aimed to investigate the appropriate methods to analyze spatial pattern of heterogeneous wild pistachio woodlands in Zagros، Iran. A 40-ha pure stand of wild pistachio trees (Pistacia atlantica Desf.) was selected in Wild Pistachio Research Forest in Fars Province for this purpose. The Kolmogrov-Smirnov test of goodness-of-fit of inhomogeneous Poisson point process showed that the distribution of wild pistachio trees was significantly heterogeneous (α=0. 05). Inhomogeneous Ripley''s K-، L-، and G-functions were applied beside their homogeneous forms. Inhomogeneous Ripley''s K- and L-functions showed that wild pistachio trees were primarily clumped and dispersedly distributed thereafter، while g (r) not only showed these results but also well expressed the detailed changes in spatial scale. The results of inappropriate homogeneous functions in the study area showed that all three functions expressed the primary clumping of the trees more than it was and their dispersed pattern as clumped. In general، it was concluded that inhomogeneous functions should be applied to analyze the spatial pattern of heterogeneous wild pistachio trees in the study area and it is recommended to develop g (r) applications due to its more detailed information
    Keywords: Spatial pattern, Wild pistachio, Inhomogeneous functions, Zagros, Heterogeneity