فهرست مطالب

پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل - سال دوم شماره 2 (بهار و تابستان1393)
  • سال دوم شماره 2 (بهار و تابستان1393)
  • بهای روی جلد: 30,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/07/12
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حمید احمدی، ملیحه خوش بین* صفحات 1-22
    این مقاله در پی ریشه یابی علت ناکامی مشروطه خواهان در دست یابی به آرمان ها و برنامه های دولت مشروطه است. انقلاب مشروطه پس از پیروزی، گرفتار ناملایمت هایی شده و در رسیدن به اهداف خود ناکام ماند. در این دوره، ایران در نظام بین-الملل ادغام شده بود؛ بنابراین فهم تحولات داخلی آن بدون درک تحولات نظام بین الملل اگر غیر ممکن نباشد، کاری دشوار خواهد بود. به این ترتیب با نگاهی به وضعیت نظام بین الملل در آن مقطع تاریخی به تبیین تحولات انقلاب مشروطه می-پردازیم. در این پژوهش در چهارچوب نظریه موازنه قدرت، با تکیه بر تحولات های ساختاری در نظام بین الملل، رویدادهای پس از انقلاب را تا زمان جنگ جهانی اول و شکست دولت مشروطه بررسی می کنیم. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسشی است که چرا انقلاب مشروطه با وجود تلاش های بسیار، چندی پس از پیروزی زود هنگام خویش ناکام ماند؟ در پاسخ به پرسش فوق می توان این فرضیه را ارائه داد: از آنجا که اهداف انقلاب مشروطه ایران با سیاست ها و منافع روسیه و متحد آن، انگلستان، در تضاد بود، این دو قدرت با همکاری یکدیگر و کارشکنی های خود بر سر راه مشروطه خواهان سبب ناکامی آن شدند.
    کلیدواژگان: موازنهقوا، قرارداد 1907، ایران، روسیه، انگلیس
  • سجاد بهرامی مقدم*، علی اصغر ستوده صفحات 23-43
    روسیه دل مشغول پاسخ به پرسش کهن «کیستی خویش» است. پاسخ های روسیه به این پرسش بر جهت گیری سیاست خارجی کشور تاثیر گذاشته است. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مناظره کهن بر سر هویت ملی و اهداف اصلی سیاست خارجی روسیه دگرباره شدت گرفت. در 1992، نخبگانی که هویت خود را لیبرال وصف می نمودند با کوزیروف به تلاش های یلتسین برای پیوستن روسیه به اقتصاد بازار آزاد و هژمونی غرب در جهان پیوستند، اما از سوی اسلاوگرایان و اوراسیاگرایان به چالش کشیده شدند. در نتیجه با خروج لیبرال ها از قدرت و رشد اوراسیاگرایان سیاست خارجی روسیه دست خوش تغییر شد. با پایان دهه 1990 و در آغاز هزاره نو روسیه ای متجلی شد که هویت خود را نه بر اساس غرب گرایی و نه اوراسیاگرایی بلکه بر اساس احیای هویت طبیعی یا اصیل روسیه تعریف می کند. بدین ترتیب، جهت گیری سیاست خارجی روسیه یک بار دیگر دست خوش تغییرات رادیکال شد. در این پژوهش با روش تبیینی تاثیر مناظره های هویتی درونی بر سیاست خارجی روسیه بررسی شده است. پرسش آن است که لایه های هویتی چه تاثیری بر فرآیند سیاست خارجی روسیه داشته اند؟ فرضیه نگارنده این ست که «هرکدام از لایه های هویتی آتلانتیک گرایی، اسلاوگرایی، اوراسیاگرایی و روسیه گرایی اصیل، پاسخی متمایز به پرسش کیستی روسیه داده و بر این اساس غلبه هرکدام، سبب شکل گیری بایسته هایی متفاوت در سیاست خارجی روسیه شده است».
    کلیدواژگان: روسیه، سیاست خارجی، اسلاوگرایان، اوراسیاگرایان، آتلانتیک گرایان، هویت
  • فاطمه دانشور، سمانه شفیع زاده، محسن خلیلی* صفحات 44-69
    کشورهای صاحب نفت در جهان سوم که از دهه 1950 به بعد هر یک به شکلی درگیر مبارزه با کمپانی های بزرگ نفتی بودند، با تاسیس «اوپک» در سپتامبر 1960 در صدد استفاده از نفت به عنوان سلاحی برای نیل به اهداف اقتصادی و سیاسی برآمدند؛ برای نمونه، اوپک در سال های 1973 و 1974 قیمت های نفت را به صورت بی سابقه ای افزایش داد. نیکسون نیز تحت تاثیر فرآیند سیاست گذاری خارجی، افکار عمومی آمریکا و شرایط بین المللی، سیاست جدیدی را در مورد خلیج فارس در پیش گرفت که مبتنی بر سپردن مسوولیت حفظ ثبات و امنیت منطقه به دولت های منطقه ای بود و به «دکترین نیکسون» مشهور شد. در این شرایط و به ویژه تحت تاثیر دکترین نیکسون، هدف سیاست خارجی ایران تحقق نقش ژاندارمی منطقه بود و به همین علت به خرید بیشتر تسلیحات از آمریکا روی آورد. بنیان مقاله، تبیین تاثیرپذیری سیاست نفتی ایران در دهه 1350 از دکترین نیکسون با استفاده از مدل پیوستگی «روزنا» است.
    کلیدواژگان: ایران، پهلوی دوم، سیاست نفتی، دکترین نیکسون، مدل پیوستگی روزنا
  • افشین متقی*، مصیب قره بیگی صفحات 70-89
    جمهوری خلق چین در سالهای اخیر دستخوش روند صنعتی شدن فزآینده بوده است؛ به گونه ای که این کشور، اکنون یکی از بزرگ ترین اقتصادهای در حال رشد دنیا را از آن خود کرده است. در طول دهه های 1970 و 1980، چین یکی از کشورهای صادرکننده نفت محسوب می شد؛ اما در سال 1993، این کشور تبدیل به یک واردکننده نفت شده و رشد اقتصادی این کشور وابسته به نفت خارجی گردید. با وجود کوششهای چین برای تنوع بخشیدن به منابع نفتی خود، این کشور به طور روزافزونی به نفت خلیج فارس وابسته میشود. جمهوری خلق چین، اکنون دومین مصرفکننده بزرگ انرژی در دنیا و سومین واردکننده نفت خام در جهان است و برای حفظ رشد شتابنده اقتصادی خود، نیازمند افزایش میزان نفت وارداتی است. رشد اقتصادی فزآینده چین در سال های اخیر، نیاز روزافزون این کشور به انرژی را افزایش داده و امنیت در دست یابی به انرژی را به عنوان چشم اسفندیار این کشور مطرح ساخته است. پرسش بنیادین این پژوهش این است که جایگاه خلیج فارس در سیاست خارجی چین چیست؟ پژوهش پیش روی، با روش توصیفی- تحلیلی، به این سوال چنین پاسخ می گوید که خلیج فارس دارای اهمیتی استراتژیک برای چین است.
    کلیدواژگان: خلیج فارس، چین، ژئوپلیتیک انرژی، نفت
  • مجید محمدشریفی، مریم دارابی منش* صفحات 90-116
    امنیت از مهم ترین موضوعات در روابط ترکیه و اتحادیه اروپا بوده است. رهبران ترکیه همواره سعی در پیوند زدن نگرانی های امنیتی خود با اتحادیه اروپا داشته و تلاش کرده اند خود را به عنوان کنش گر تامین کننده امنیت این اتحادیه معرفی کنند. اتحادیه اروپا نیز در راه برد امنیتی جدید خود، سعی در گسترش حوزه امنیتی در خارج از مرزهای اتحادیه داشته و پدیده هایی مانند تروریسم، سلاح های کشتار جمعی، منازعات قومی، امنیت انرژی و امنیت هویتی را به عنوان چالش های امنیتی خود تعریف کرده و برای رفع این تهدیدها، ترکیه به عنوان کنش گری مهم در نظر گرفته شده است. در آغاز، این روابط تنها محدود به حوزه قدرت نظامی بود و توانایی-های ترکیه در این بخش بررسی می شد. اما در سال های اخیر اتحادیه اروپا بیش تر سعی در استفاده از توانمندی های غیرنظامی ترکیه داشته است. بر این اساس، پرسشی که مقاله حاضر مطرح می کند این است که ترکیه برای دست یابی به عضویت دائم در اتحادیه اروپا از چه توانمندی های امنیتی برخوردار است؟ در پاسخ به این پرسش، نویسندگان مقاله با پرداختن به نگرانی های امنیتی اتحادیه اروپا به ویژه پس از جنگ سرد و تحولات بعد از یازده سپتامبر، قابلیت ها و توانائی های ترکیه در پاسخ به این نگرانی ها را تبیین می کنند.
    کلیدواژگان: امنیت، ترکیه، اتحادیه اروپا، منازعات منطقه ای، تروریسم، امنیت انرژی
  • مرتضی منشادی*، وحید بهرامی عین القاضی صفحات 117-134
    دیپلماسی قدمتی به بلندای تاریخ حکومت (دولت) دارد و به این ترتیب دیپلمات همواره در کنار حکم ران بوده است. عرصه سیاست، آداب روابط سیاسی و شخصیت بازیگران سیاسی، برای بیش تر مردم حوزه ای مرموز و محاط در هاله ای اسرارآمیز است. آن چه در برداشت عمومی از این قلمرو مشترک است، وجود امتیازات اغواکننده و شخصیت غالبا زیرک، برنامه ریز، مدبر، بی رحم و گاه عدالت پیشه سیاست مداران است. دیپلماسی فنی تلقی می شد که از شکل گرفتن در قالب قواعد گریزان بود. آن هایی هم که دیپلمات بودند، بندرت از رموز این فن نوشتند. شاهنامه روایت حکم رانی ایرانیان از طلوع تاریخ آنان تا غروب حکومت ساسانیان است. جست وجو در شاهنامه برای استخراج آداب دیپلماسی و آئین مذاکره در دوران باستان، برخی از قواعد و ویژگی های این حوزه را بازنمایی می کند. سوال اصلی در مقاله حاضر این است که آداب سفارت و آئین مذاکره در دوران گذشته ایران چگونه بوده است؟ در پاسخ به این پرسش، مدعای مقاله آن است که دیپلماسی به دلیل تجربی بودن، قواعد و ویژگی هایی دارد که در طول زمان یک سان مانده اند، اما تشریفات آن تغییر کرده است. روش فهم ما برای استخراج قواعد و ویژگی های دیپلمات و دیپلماسی در ایران باستان توصیف و تحلیل بوده است.
    کلیدواژگان: شاهنامه، دیپلماسی، سفارت، سفیر، مذاکره
|
  • Hamid Ahmadi, Maliheh Khoshbin* Pages 1-22
    This article is an inquiry into the causes of the failure of the Iranian ConstitutionalRevolution of 1906 in achieving its aims and objectives، as the triumphant revolution facedmany difficulties shortly after victory. In the period، Iran was integrated into theinternational system، therefore، without noting international issues، understanding itsinternal developments cannot be possible. The current paper is a study of internationalsituation in that historical period، ranging from the victory of the revolution in 1906 to theWorld War I and finally the collapse of the constitutional government. The main questionin this paper is: why did the Iranian Constitutional Revolution، in spite of Iranian people’efforts fail? Relying on the balance of power theory as its theoretical framework، theauthors put forward the thesis that as the aims of the revolution were against the interests ofRussia and its ally of the time، Britain، the two great powers collaborated to undermine therevolution، and finally caused its defeat.
    Keywords: lance of power, Iran, Britain, Russia, the 1907 Anglo, Russian Convention
  • Sajad Bahrami Moghadam*, Ali Asghar Sotoudeh Pages 23-43
    Russia is concerned with the old question of ‘what is Russia? ’ Russians’ answers to this question have influenced the country’s foreign policy directions. After the collapse of the Soviet Union، the debate over Russia’s identity and its foreign policy goals has escalated. In 1992، the political elite that identified itself with liberalism، accompanying Kozyrev، joined Yeltsin in itself efforts to make Russia into a liberal democratic market economy and a willing ally of Western hegemony in the world. The liberals were، however، challenged by Slavists and Eurasianists، and finally fell from power. With the rise of Eurasianists، Russia''s foreign policy has been changed. By the end of the 1990s and the beginning of the new millennium، a new Russia was emerged that no longer defined itself in Western or Eurasian terms، but instead sees itself as restoring Russia’s “natural” identity. Accordingly، the direction of Russian foreign policy has changed once again. In this article، internal debates over Russia’s national identity and its impact on the country’s foreign policy has been discussed. The question is what the impacts of Russia’s identity layers on its foreign policy are. The hypothesis is that different layers of Russia’s identity، that is، Slavism، Eurasianism، Atlantism as well as the so-called authentic Russian identity، have given rise to different “ought” s in its foreign policy.
    Keywords: Russia, foreign policy, Slavism, Eurasianism, Atlantism, identity
  • Fatemeh Daneshwar, Samaneh Shafee', Zadeh, Mohsen Khalili* Pages 44-69
    After the establishment of the OPEC، oil-rich countries of the third world، which were in struggle with big petroleum companies since the 1950s، tried to use oil as a means for achieving their economic and political goals. As an example، the OPEC raised the price of petroleum in 1973 and 1974 to unprecedent levels. Concurrent with these conditions، Richard Nixon، then the President of the United States of Americapursued a new policy regarding the Persian Gulf، based on the trend of US foreign policy making، public opinion and inernational conditions. Under the new policy، known as the Nixon Doctrine، the responsibility of maintaining security in the region was entrused to regional states. Insuch circumstances، trying to perform the role of the regional gendarme، Iran purchased American arms in a large scale. The purpose of this article is the explanation of the impacts of the Nixon Doctrine on the Iran’s oil policy in the 1970s، applying James Rosenau’s linkage model.
    Keywords: Iran, Mohammad Reza Pahlavi, oil policy, the Nixon Doctrine, Rosenau's linkage model
  • Afshin Mottaghi*, Mosayeb Ghareh, Beygi Pages 70-89
    China has been in a process of intensive industrialisation in recent years; and as a result، the country is now one of the largest growing economies in the world. Throughout the 197 s and 1980s، China was exporting oil، but in 1993 it became to an importer of oil. China''seconomic growth in recent years has turned the country into the second biggest consumer of energy and the third largest importer of crude oil in the world. The growing need forenergy has raised the issue of energy security for China. Despite the country’s effort for the diversification of sources of its importing oil، the country has become more and more dependent on the oil of the Persian Gulf. China''s current emphasis on the Persian Gulf as the energy market is historically unique. It is a relatively new player in the region; having no colonising history and unlike the US، not pursuing aggressive policies. The main question with which this study is concerned is: what is the significance of the Persian Gulf in China''s foreign policy? Using a descriptive-analytical method، this paper comes to the conclusion that the Persian Gulf enjoys an important and strategic weight in the Chinese foreign policy.
    Keywords: Persian Gulf, China, geopolitics of energy, oil
  • Majid Mohammad Sharifi, Maryam Darabi, Manesh* Pages 90-116
    Security has been the most important issue in relations between Turkey and the European Union. Turkish leaders have always tried to link their own security concerns with those of the Union، trying to portray their country as net security provider to the EU. The European Union in its new security strategy has tried to expand its security zone outside the EU، defining issues such as terrorism، weapons of mass destruction، regional conflicts، energy security and identity security as new threats. In order to meet such threats، Turkey has been considered as an important actor. In the beginning، the relationship was limited to military partnership، but in recent years، the European Union has tried to exploit Turkey’s nonmilitary capabilities as well. The question that the persent paper wants to examine is: what are Turkey’s security capabilities to achieve permanent membership in the European Union? To answer this question، the authors examine the security concerns of the European Union، especially after the Cold War and September the 11th، as well as Turkey’s capabilities in response to such concerns.
    Keywords: Security, Turkey, EU, terrorism, energy security
  • Morteza Manshadi*, Wahid Bahrami Eyan Al Qazi Pages 117-134
    Diplomacy is an institution as old as the state; and diplomats have always been alongside rulers. For most people، politics and diplomacy is a mysterious realm، full of astonishing rewards. In the common perception، politicians and diplomats were often seen as shrewd، ruthless، planner and sometimes just characters. Diplomacy was also considered as a technique which did not comply with fixed rules. Diplomats seldom wrote about their profession. The Shahnameh is a narration of Iranian rule from the beginning of their history until the fall of the Sassanid. A search in the Shahnameh reveals certain rules and features of diplomacy in ancient Iran. The main question in this study is: what were the characteristics of diplomatic and negotiation rules in ancient Iran? In response to this question، it is argued that due to the experimental nature of diplomacy، its rules and attributes have remained constant during the time. The etiquette of diplomacy and negotiation، however، has changed. Rereading the Shahnameh، which is the research method used in this paper، points to this conclusion.
    Keywords: the Shahnameh, diplomacy, embassy, ambassador, negotiation