فهرست مطالب

پژوهش های ادبی و بلاغی - سال دوم شماره 5 (زمستان 1392)
  • سال دوم شماره 5 (زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/24
  • تعداد عناوین: 8
|
  • رجب توحیدیان صفحه 10
    بیدل دهلوی، از جمله ی شعرای توانمند و بنام سبک هندی است که همنوا با شعرای پیشرو سبک هندی، نظیر: کلیم و صائب، تحت تاثیر عواملی همچون: نوسانات فکری، نداشتن تعادل روحی و روانی، قرار گرفتن در موقعیت های مختلف، پرگویی، نیندیشیدن به محور عمودی ابیات و دستیابی به مضمون جدید و در اصطلاح اهل ادب آن عصر، «معنی بیگانه»، در خصوص موضوع های اساطیری، تاریخی، مذهبی ادبی و پدیده های محیط اطراف خود به تناقض گویی پرداخته است.
    منظور از تناقض گویی، در سبک هندی آن است که شعرای این سبک، به جهت خلق مضامین جدید و پرهیز از مضامین کلیشه ای و تک بعدی رایج در هنجار ادبی فارسی، با هنجار شکنی سنت های شعری گذشتگان را در هم شکسته و با دادن بار معنایی کاملا جدید به کلمات، از زوایای گوناگون، به عناصر و پدیده های محیط اطراف خود نگریسته و یک پدیده ی متعارف شعری را در دو معنای متضاد از هم(مثبت و منفی یا ستایش و نکوهش) به کار گرفته اند. نگارنده در این پژوهش مضامین متضاد را از اشعار بیدل استخراج و به ترتیب حروف الفبایی مورد بحث قرار داده و از اشعار شعرای سبک هندی نیز هر جا که ضروری به نظر می رسید، بهره برده است. هدف از این تحقیق تعیین موارد معانی متضاد و تناقض گویی ها در سبک هندی، در شعر بیدل دهلوی است. نتیجه این که تضاد مضامین و تناقض گویی در شعر بیدل، با تاسی از شعرای نامدار سبک هندی از بسامد بالاتری بر خوردار است.
    کلیدواژگان: سبک هندی سبک عراقی، بیدل دهلوی، زاویه دید، تناقض گویی
  • سمیه اسدی، احمد گلی صفحه 31
    تحلیل و بررسی تصاویر خلق شده توسط هر یک از شاعران، مشخص کننده ی نوع نگرش آن ها نسبت به پیرامون خویش است. در این میان نقش هنرهای بیانی و تمهیدات ادبی و صور خیال در راستای ساختن این تصاویر، انکار ناشدنی و پر اهمیت است. تشبیه، از جمله هنرهای اصلی علم بیان که خود زیر ساخت صنایع بلاغی دیگر همچون استعاره نیز هست، برگرفته از ذهن خلاق سازنده ی خویش، گستره ای از سادگی و تکرار تا تازگی و ابداع را در بر می گیرد. در این مقاله برآنیم تا با محور قرار دادن مقوله ی وجه شبه به شرح و بیان نقش تصویر در تاویل، در شعر فارسی بپردازیم و نشان دهیم آنچه یک تصویر را، اگر چه تکراری، ممتاز و برجسته می سازد، وجه شبهی است که شاعر برای آن، چه در روساخت و چه در زیر ساخت تصویر در نظر می گیرد. تعدد وجه شبه و چندمعنایی بودن آن، موجب می شود با تصاویری مواجه گردیم که چندین تفسیر و معنا از آن ها قابل دریافت باشد و سبب ساز تاویل های متعدد شود. بنابراین یکی از مواضع هرمنوتیک در شعر، که همان علم تفسیر و تاویل متن در ادبیات است، زمانی است که در یک تصویر با چند وجه معنایی مواجه باشیم. عدم ذکر وجه شبه و دوگانگی آن (صنعت استخدام) در تشبیه و بررسی استعاره و نماد از زوایای مختلف معنایی با درنظر گرفتن چندین فضای متفاوت از موارد دیگری است که در برخورد با یک تصویر، تاویل های چندگانه ای را به دنبال خواهد داشت.
    کلیدواژگان: وجه شبه، تشبیه، استعاره، تصویر، تاویل
  • عاطفه غفوری، محمدعلی رنجبر صفحه 47
    در سال 1920ویلادیمیر پراپ با عرضه ی نظریه ی ریخت شناسی باب جدیدی را به روی قصه پژوهان سراسر جهان گشود. نگاه او به ساختار قصه ها امکان مطالعه ی آن ها را به شیوه ای علمی و کاربردی به پژوهشگران می داد. در این شیوه پژوهشگر با مطالعه ی ساختار قصه به الگوهای مشخصی دست می یابد که در همه ی قصه ها یکسان است. این الگوها وجود نظامی سازمانی را نشان می دهد. این نظام از اجزای مشخصی تشکیل می شود که شامل شخصیت های قصه، نوع ورود ایشان به قصه و کارکردهایشان در طول قصه است. نظام مذکور در همه ی قصه ها تکرار می شود اما نکته ی قابل توجه در این مورد چگونگی به کارگیری عناصر دنیای واقعی در این قالب و سازمان توسط راویان قصه هاست. برای مثال، قهرمان در همه ی قصه ها وجود دارد، ولی این که او چه کسی باشد و چه بکند نشان دهنده ی نوع نگاه راوی و جامعه ایست که او به آن تعلق دارد.
    هدف این مقاله ریخت شناسی قصه های ایرانی است. قصه های انتخاب شده به عنوان نمونه ی آماری این مقاله از قصه های روایت شده در منطقه ی آذربایجان است که شامل استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان و اردبیل است. این نمونه ی آماری شامل صد قصه ی غیر تکراری است که به شکل تصادفی انتخاب شده است. با بررسی ساختار این قصه و چگونگی پردازش شخصیت زن در قصه ها می توان به الگویی از نقش او در جامعه دست یافت.
    کلیدواژگان: قصه، ریخت شناسی، ویلادیمیر پراپ، زن، آذربایجان
  • فاروق نعمتی، علی سلیمی، ایوب مرادی صفحه 64
    خاطرات گذشته، به عنوان یکی از رفتارهای ناخودآگاه انسان و حاصل نوعی نگاه نوستالژی، همواره بر محتوا و شیوه ی بیان شاعران، تاثیر فراوانی نهاده و در شعر شاعرانی که احساسی قوی تر دارند، ظهور و بروز بیشتری داشته است. این ویژگی در اشعار شهریار، سراینده ی معاصر ایرانی، و سید قطب، نویسنده و شاعر معاصر مصری، تقریبا به گونه ای یکسان تجلی یافته و حاصل عوامل مختلفی است که از جمله ی آنها می توان به شرایط نابه سامان اجتماعی و سیاسی، احساس غربت و تنهایی، احساس درد و رنج روحی اشاره کرد. شور و اشتیاق بازگشت به گذشته و دوران کودکی و عشق به عالم ماورا از نتائج این احساس مشترک است که در شعر دو شاعر به وفور یافت می شود. این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی، درون مایه های مشترک نوستالژیک در بازگشت به گذشته را در سروده های این دو سراینده ی معاصر بررسی نموده است. نتیجه ی این پژوهش، رسیدن نقاط مشترک در اندیشه های دو شاعر در این زمینه است و راه را برای انجام پژوهش های تطبیقی دیگر در این حوزه هموار خواهد نمود.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، نوستالژی، خاطرات گذشته، محمدحسین شهریار، سید قطب
  • اسماعیل نادری، محمد مهدی روشن، نعمان انق صفحه 81
    شعر معاصر، توجه به مسائل اجتماعی را سرلوحه مضامین خویش قرار داده است وشاعرانی را به تاریخ معرفی کرده است که در راستای تصویر مفاهیم اجتماعی و حل مشکلات جامعه خویش کوشیده اند. قیصر امین پور، شاعر انقلابی معاصر از جمله ادیبانی است که تعهد به مسائل اجتماعی بخش بزرگی از دغدغه های ذهنی ایشان بوده است وآثار شعری فراوانی در این موضوع از خود برجای گذاشته است. پژوهش حاضر، به بررسی بازتاب مسائل اجتماعی در شعر این شاعر بزرگ پرداخته است همچنین ابزار های بیان شاعرانه که توسط امین پور برای نشان دادن مسائل اجتماعی مورد استفاده قرار داده مورد ارزیابی قرار گرفته است. این پژوهش، تحلیلی- توصیفی است و مهمترین درونمایه های اجتماعی شعر قیصر، در قالب چهار عنوان: «آزادی، صلح طلبی، بازتاب ظلم و فساد جامعه وتشویق به مبارزه و جهاد» بررسی شده اند داده های مورد استفاده در این پژوهش: «مجموعه کامل اشعار قیصر امین پور» که شامل هفت دفتر؛ «دستور زبان عشق»، «گلها همه آفتابگردانند»، «آینه های ناگهان»، «تنفس صبح»، «مثل چشمه مثل رود»، «به قول پرستو»، «منظومه ظهر روز دهم»، به اضافه ی مجموعه «در کوچه آفتاب» است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که از آن است که گرچه امین پور در تمام دوره های زندگی ادبی وشعریش تابع اندیشه های محوری و مرکزی انقلاب بوده است و قلم وشعرش در جهت خدمت به ضرورت های این عقیده حرکت نموده است؛ اما با گدر زمان سیر حرکت او به سمت رهایی همه بشریت تغییر کرده است.
    کلیدواژگان: قیصر امین پور، جامعه، آزادی، صلح، ستم
  • یلنا مازه پوا صفحه 90
    مفهوم دل در ادبیات عرفانی کهن ایران زمین دارای اعتباری خاص است و ادبیات تطبیقی بستری است که برای مقایسه مفاهیمی ازین دست با الگوهای موجود در دیگر کشورها حائز اهیمت است. مقاله حاضر به بررسی خصوصیات انعکاس مفهوم «دل» براساس نظریه استعاره مفهومی در زبان های فارسی و اوکراینی می پردازد. دراین مقاله، مجموعه شواهد زبانی با استفاده از این نظریه، که برای نخستین بار در سال 1980 توسط جورج لاکوف و مارک جانسون مطرح شد مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس تجزیه و تحلیل استعاره های مفهومی حاوی کلمه «دل» و مفاهیم موجود در دو زبان، مشترکات و تفاوت هایی در مفهوم سازی دل در فرهنگ های فارسی و اوکراینی تشخیص داده شد و وجود شباهت های فراوانی که در نتیجه بررسی اصطلاحات فارسی و اوکراینی جلوه گر شد گواه آن است که در نظام تعقلی فارسی و اوکراینی زبانان این بخش دنیای درونی انسان تا اندازه ای به طور یکسان مفهوم سازی شده است. ازنتایج این مقاله می توان به این موارداشاره کرد: امکان بررسی مفاهیم دنیای درونی انسان به وسیله “نظریه استعاره مفهومی”، وجود شباهت هایی بین اصطلاحات فارسی و اوکراینی به سبب شباهت هایی بین مفهوم سازی نظام تعقلی فارسی و اوکراینی زبانان ونیزهمانندی های بین دو ملت ایران و اوکراین، از لحاظ فرایندهای اندیشه و شیوه های شناخت جهان درگذشته.
    کلیدواژگان: دل، مفهوم سازی، نظریه استعاره مفهومی، زبان شناسی شناختی
  • کامران ارژنگی، وحید مبارک صفحه 102
    بی شک شعر حافظ چونان منشوری است که از هر زاویه ای به شعر او نگاه شود، جلوه ای از شعر او نمایان می شود. این تجلی های گوناگون در تمام ابعاد شعر حافظ قابل مشاهده است.
    در این مقاله با بررسی پیشینه ی معانی پیشنهادی شارحان و حافظ پژوهان، کوشش شده است که به این پرسش، پاسخ داده شود که آیا خرابات مغان در شعر حافظ طبق گفته ی دیگران، به معنی مطلق میکده است و یا معنی دیگر آن، یعنی آتشکده ی زردشتی، ارجح تر است؟
    با توجه به شروحی که از اشعار حافظ شده و بررسی کلمه ی خرابات مغان در شعر خود خواجه، به این نتیجه می رسیم که خرابات مغان در شعر حافظ شاید گاهی به معنای کنایی میخانه و یا جای فسق و فجور باشد، اما در اصل با توجه به شواهد و مدارکی که در متن می آوریم، یکی ازمعانی آن، آتشکده ی زردشتی است که در شکل بنای آن، زردشتیان از ساخت خورابه های مهری متاثر بوده اند به نحوی که تابش نور آفتاب بر آتش را روا نمی-داشته اند و حافظ آگاهانه بدین مساله توجه داشته و آن را در مطلع شعر خود گنجانده است.
    کلیدواژگان: حافظ، خرابات، مغان، آب، آتش
  • زهرا حاتم پور، سیده مریم روضاتیان صفحه 113
    مبحث اشتغال در زبان عربی عبارت است از این که اسمی مقدم شود و بعد از آن عاملی واقع شود که در ضمیر راجع به آن اسم عمل کند. هرچند در منابع دستور زبان فارسی مبحثی مشابه اشتغال عربی مطرح نشده است اما نظیر این نوع کاربرد در زبان فارسی نیز وجود دارد؛یعنی در آغاز جمله اسمی می آید و بعد از آن فعلی قرار می گیرد که ضمیری به آن فعل متصل است ومرجع این ضمیر همان اسم مذکوراست.با توجه به این که در تحلیل نحوی چنین جمله هایی میان دستورنویسان اختلاف نظر وجود دارد،در این مقاله با بررسی اقسام ضمیر متصل به فعل که مرجع آن در جمله مذکور است - بویژه در متون ادبی و نیز ترجمه های قرآن کریم - جایگاه اشتغال و کاربرد مشابه آن در دستورزبان فارسی تحلیل و تاثیر بلاغی آن از منظر علم معانی تبیین شده است.
    کلیدواژگان: اشتغال، ضمیر متصل به فعل، مرجع ضمیر، نحو عربی، معانی
|
  • Rajab Tohidiyan Page 10
    Bidel Dehlavi، is one of the proficient and prominent figures in Hindi Style who along with other forerunners in Hindi Style like Kalim and Saeb was under the common influences like thought fluctuations، loss of psychic and spiritual balance، exposition to various situations، loquacity and ignorance vertical core of couplets. Influenced by mentioned factors، he tries to achieve new meanings and new themes or literally said «strange meanings» through contradiction in mythical، historical، religious and literary subjects، surrounding environment and phenomena. By contradiction in Hindi Style poems، we mean in the way of creating new themes and avoiding cliché and one-dimensional common themes in Persian literary form (Iraqi style)، the poet deconstructs and defamiliarizes prior verse traditions and creates unique subjects with two contrastive meanings (positive & negative، objection & praise). The researcher in this paper has extracted contrastive meanings and themes in Bidel Dehlavi poetry and discussed it alphabetically using other Hindi Style poets’ poems where it’s necessary. The purpose of the study is the determination of contradiction and contrastive meanings and themes in the context of Bidel Dehlavi poetry. The result showed the plentiful application of contradiction in Bidel’s Poetry under the influence of named Hindi style poets is in the highest degree
    Keywords: Hindi Style, Iraqi Style, Bidel Dehlavi, Point of View, Contradiction
  • Page 31
    Combinations of words and images to make the link with art and music and language، the poet''s mind in the world of poetry exhibit. Analysis of the images created by each of the poets، determines the kind of attitude they have towards the surrounding. The role of expressive arts and literary schemes and imagery in order to create these images، it is undeniable and important. Described، including original art infrastructure industries rhetorical eloquence that is more like a metaphor، drawn from the imaginative mind of its creator، has recently developed a range of simple and will take repeat. In this paper، we want to put the axis at sub categories to describe and explain the role of image interpretation، of Persian poetry and show what a picture، although repetitive، makes eminent The Phantom of the poet for it، what is the image of the superstructure and the substructure. The frequency and Multiplicity of meaning like it، because it''ll be faced with multiple interpretations and meanings of images are downloaded. So the hermeneutic stance in poetry، commentary and interpretation of the same text in literature، when we face in an image with some semantic aspect. Not at all like the simile and metaphor and symbol of duality in the sense of different angles given that some space is different from other cases dealing with an image، will a multi interpretations follow.
    Keywords: The Peninsula, Metaphor, image, interpretation
  • Page 47
    In 1920 Vladimir Prop published the theory of morphology by which he helped the tale researchers around the world. This theory offered practical and scientific ways for researchers to study folktales. In this way، the researchers studying folktales find specific patterns that are the same in all tales. These patterns show how organized are the folktales. Each tale consists of parts such as characters، the way they enter the tale and their practice. This organization is repeated in all the tales. But the remarkable point is how the narrator uses the real world’s elements this organized، telling these stories. For instance there is a hero in all tales، but the point that who the hero is and what he or she does depends on the look of the narrator and the society to which he or she belongs. The aim of this article is to study tales in a morphological manner. The tales that are chosen to be studied for this article were told in 4 different counties of Iran including Eastern Azerbaijan، Western Azerbaijan Ardebil and Zandjan. One hundred tales were chosen randomly. Studying the structure of folktales and the way women are illustrated in these tales، patterns will be found that can be used to find out the role of them in the society.
    Keywords: Folktales, Morphology, Vladimir Prop, woman, Azerbaijan
  • Faroogh Nemati Page 64
    Memories، as a result of unconscious behavior nostalgic look، the content and style of expression poets، poets influenced by many factors and that they feel stronger، have more rise. It features poetry prince، contemporary Iranian poet، and Sayyid Qutb، an Egyptian writer and poet، is almost identical to the expression and a result of various factors including those that are socially organized to inappropriate conditions and political، homesickness، loneliness، pain and suffering، emotional noted. Back childhood passion and love for the world beyond the common sense of the results of the two poets'' poetry is abundant. This paper analysis - descriptive، inter common cause of nostalgic flashbacks of the two singing the song is a contemporary review. The result of this study،، idea of reaching common ground between the poet and the way to do comparative research in this area will open in.
    Keywords: Comparative literature, nostalgia, memories, Mohammad Hossein Shahriar, Syed Qutb
  • Esmail Naderi, Mohammad Mahdi Roushan, Neman Onegh Page 81
    Assistant professor of Arabic language and literature in Payam Noor University Contemporary poetry has given priority to social issues on its theme. In this regard، it presented some great poets to history. These poets attempted to develop the image of social issues and solve the social problems. Kaiser Amin pour is one of them. social issues was major concern of Amin pour therefore he composed several poems about this issue. in this research we investigate the reflection of social issues on poem''s of this great poet of Islamic revolution. the method which is used in this research is both quantative and qualitative. The results of investigation show that although Amin pour always was loyal to Islamic revolutions thoughts but during his art life he changed his idea to greater goal i. e. freedom of all human kind. The trace of this new idea is obvious in his recent poems.
    Keywords: Aminpoor Kaiser, community, freedom, peace, oppression
  • Page 90
    This paper examines the properties reflect the «heart» on the theory of conceptual metaphor in language، Farsi and Ukrainian linguistic evidence using this approach، for the first time was introduced in 1980 by George Lakov and Mark Johnson has been studied. Based on the analysis of conceptual metaphor with the word «heart» and is available in two languages، the similarities and differences in the heart of Persian culture and Ukraine were diagnosed. This paper examines the properties reflect the «heart» on the theory of conceptual metaphor in language، Farsi and Ukrainian linguistic evidence using this approach، for the first time was introduced in 1980 by George Lakov and Mark Johnson has been studied. Based on the analysis of conceptual metaphor with the word «heart» and is available in two languages، the similarities and differences in the heart of Persian culture and Ukraine were diagnosed.
    Keywords: heart, conceptualization, conceptual metaphor theory, cognitive linguistics
  • Kamran Arzhangi, Vahid Mobarak Page 102
    Indubitable Hafez''s poetry is resemble to prism in which we are looking at will be appeared a bravery of his poetry. This differences expression in all dimensions of Hafez''s poetry is observable. In this article by survey the history of suggested significances of demonstratives and Hafez''s exponent it is attempted to reply to this question that”kharabat maga” in Hafez''s poetry based on the others saying means bar absolutely or in other meaning that is” Zoroastrian temple”. By considering of explanation in Hafez''s poetry and survey of”kharabat magan” in his poetry we are going to conclude that”kharabat magan” in ironic meaning refers to bar or the location of vice but basically by the existence of documents which are existed in context one of the meaning is” Zoroastrian fire temple” which in its structure، Zoroastrian were affected by Mehri''s temple so that they didn’t allow sun shine on the fire and Hafez consciously notice such issue and has included it in the early of his poetry.
    Keywords: Hafez, kharabat, maga, Water, fire
  • Zahra Hatampoor Page 113
    Eshteghal subject in Arabic consist of that a noun foregos and aftar acting comes that acts in the regarding pronoun to that noun. Although the similar subject to arabic eshteghal has not been considered in persian grammar resources but similar to this application exists in persian too، it means a noun comes in beginning of sentence and after a verb stands that a pronoun is connected to that verb and antecedent is said noun. According to existent dissension between grammar،s author in syntactics absorbency of such sentences، eshteghal،s place and similar application in Persian grammar and rhetorical action has been specified in this article by cheking of genera of connected pronoun to verb that its antecedent is came in sentence - especially in literary context، also in Qran،s translation.
    Keywords: Eshteghal, connected pronoun to verb, antecedent, arabic grammar, rhetoric