فهرست مطالب

جغرافیا و آمایش شهری - منطقه ای - پیاپی 14 (بهار 1394)
  • پیاپی 14 (بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/18
  • تعداد عناوین: 12
|
  • عیسی ابراهیم زاده، گل آفرین ملکی، حسین فرهادی نژاد صفحات 1-24
    گردشگری، منشور کثیرالوجهی است که هر وجه آن جنبه هایی از زندگی و نیازهای جامعه انسانی را متاثر و مرتفع می سازد و بنا به ماهیت خود این صنعت نه تنها کارکرد های متعددی دارد؛ بلکه از اشکال متنوعی نیز برخوردار است. این صنعت به رغم جاذبه های بسیار زیاد آن در ایران سهم اندکی از درآمدهای جهانی گردشگری را به خود اختصاص داده است. امروزه گردشگری یکی از صنایع در حال رشد جهان بوده و عموم کشورها در تمام مراحل توسعه به طور فزاینده ای به آن وابسته اند. افزون بر این بسیاری از برنامه ریزان و سیاستمداران توسعه نیز از صنعت گردشگری به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار یاد می کنند. این در حالی است که ایران علی رغم آنکه به دلیل برخورداری از منابع سرشار محیطی و بهره گیری از پشتوانه غنی تاریخی - فرهنگی چند هزار ساله از قابلیت ویژه ای در توسعه صنعت گردشگری برخوردار است؛ لیکن تا کنون نتوانسته سهم شایسته ای از این گردش سرمایه را به دست آورد. گرچه انتظار می رود در برنامه پنجم و پس از آن تا تحقق چشم انداز 1404 بیش از گذشته شاهد تحولی سازنده در این زمینه باشیم. این مقاله با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با مطالعات میدانی و کتابخانه ای هدفش تعیین نحوه به کارگیری فرایند برنامه ریزی استراتژیک در برنامه ریزی گردشگری منطقه ای در ایران (ناحیه خرم آباد) است. تجزیه و تحلیل های حاصل از مدل فوق در این پژوهش نشان می دهد که در برنامه ریزی توسعه پایدار گردشگری ناحیه خرم آباد، در اولویت اول استراتژی های محافظه کارانه و در اولویت دوم برنامه ریزی استراتژی های تهاجمی قرار می گیرند. بدین منظور، نخست استراتژی های اولیه WO و سپس استراتژی های SO در ماتریس SWOT در اولویت قرار گرفتند. در استراتژی های تهاجمی، استراتژی 2SO با امتیاز 55/6 در اولویت اول قرار می گیرد و در راهبردهای محافظه کارانه، راهبرد 1WO با امتیاز 59/5 نمایانگر بهترین راهبرد در گردشگری پایدار ناحیه خرم آباد شناخته می شود.
    کلیدواژگان: گردشگری، توسعه پایدار، برنامه ریزی استراتژیک، مدل SWOT، خرم آباد
  • رضا الهویردی زاده، دکترعلی ولیقلی زاده، دکترمهدی صانعی صفحات 25-46
    شورای شهر در ایران همراه با شورای روستایی، شوراهای پایه برای شوراهای مافوق هستند. مشکلات و نارسایی های متعددی بر عملکرد شورای شهر در مقام دولت محلی وارد است. یکی از این مشکلات، اجرای اصول تمرکززدایی اداری در شورای شهر است که اجرای آن در ارتباط با نظام سیاسی حاکم است. مقاله حاضر به آسیب شناسی رابطه شورای شهر با نظام سیاسی پرداخته است. تبیین خصوصیات تمرکززدایی اداری، دیدگاه غالب در بررسی آسیب شناسی رابطه شورای شهر با نظام سیاسی است. پژوهش مزبور به لحاظ هدف، کاربردی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی -تحلیلی است. قوانین عادی شورای شهر، آئین نامه اجرایی شورای شهر، سایر قوانین و برنامه های بالادستی، مورد تحلیل قرار گرفته است. بر اساس یافته های تحقیق، شورای شهر در 5 مولفه: 1) جایگاه قانونی شورای شهر در قانون اساسی و قوانین برنامه های توسعه کشور؛ 2) انتخابات اعضاء شورا، لغو عضویت و انحلال شوراهای شهر؛ 3) شخصیت حقوقی شورای شهر؛ 4) بودجه و منابع مالی شورای شهر- شهرداری؛ 5) اختیارات و استقلال عمل شوراهای شهر در ارتباط با ادارات و سازمان های دولتی. دچار ضعف و آسیب است. رویکرد مبهم قانون اساسی به شوراهای اسلامی بطور عام و شورای شهر به طور خاص موجب شده است به فراخور زمان و شرایط موجود تفسیرهای مختلفی درباره جایگاه شورای شهر ارائه گردد. رویکرد مبهم قانون اساسی همراه با تفسیر به رای نهادهای بالادستی و آراء نهادهای حقوقی و قضایی بر اصول تمرکززدای شورای شهر تاثیری منفی گذاشته است.
    کلیدواژگان: شورای شهر، آسیب شناسی، نظام سیاسی، قوانین شوراها، تمرکززدایی اداری
  • سید هادی حسینی*، کاظم علی آبادی، علیرضا حمیدیان صفحات 47-70
    هدف اصلی این پژوهش، شناخت مولفه های سازنده و تحلیل سطح پایداری اجتماعی در شهر سبزوار است. روش تحقیق، توصیفی تحلیل است. از روش تحلیل داده های ثانویه و بررسی های پیمایشی در بخش گردآوری داده ها و از روش های علی و همبستگی در بخش تحلیل داده ها استفاده شده است. برای آزمون روایی ابزار سنجش، پس از تدوین آنها مبتنی بر انجام روایی صوری، از سنجش اعتبار محتوایی و برای تحلیل پایایی ابزار سنجش نیز از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید. یافته های تحقیق حاکی از این هستند که در محدوده مطالعه شده، امتیاز شاخص کلی پایداری اجتماعی از عدد میانه نظری (3) پایین تر (85/2) و در وضعیت مناسبی قرار ندارد. بیشترین ناپایداری به ترتیب مربوط به شاخص های مشارکت در امور سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی و کمترین ناپایداری در شاخص های احساس تعلق مکانی، عدالت فضایی و بهره مندی اقتصادی بوده است. بررسی های این پژوهش،نشان می دهد دو متغیر زمینه ای نوع تصرف واحد مسکونی (مالک / مستاجر بودن) و مدت اقامت در محله، نقش مهم و شایان توجهی در بهبود پایداری اجتماعی شهرها دارد. استفاده از رگرسیون چند متغیره و ضریب بتا برای شناسایی میزان اهمیت هر یک از شاخص های مطالعه شده، گویای نقش مهم تر شاخص های سرمایه اجتماعی (516/0)، عدالت فضایی (294/0) و احساس تعلق مکانی (192/0) در پایداری اجتماعی محلات شهری است. تحلیل همبستگی میان شاخص سرمایه اجتماعی با دیگر شاخص های سازنده متغیر پنهان پایداری اجتماعی نیز گویای همبستگی معنی دار اکثر شاخص ها با سرمایه اجتماعی است. با توجه به نقش و جایگاه مهم و بی بدیل شاخص سرمایه اجتماعی در میان دیگر شاخص های بررسی شده، به نظر می رسد نظام مدیریت و برنامه ریزی شهری باید به سمت و سویی حرکت کنند که بتوانند با برنامه ریزی های کالبدی و طراحی فضاهای شهری، زمینه را برای ایجاد و بهبود سرمایه اجتماعی شهروندان فراهم سازند. ایجاد شورایاری در محلات و نواحی شهری، لزوم تدوین برنامه های فرهنگی و اجتماعی محله محور در طول سال، تدوین برنامه های راهبردی برای نواحی شهری با تاکید بر مشارکت شهروندان در تدوین آنها، ایجاد فضاهای کالبدی همانند فرهنگ سرای محله به عنوان مکانی برای اجرای برنامه های مختلف و همچنین میعادگاهی برای دیدار شهروندان با یکدیگر، اولویت قائل شدن برای ایجاد پارک های و فضاهای عمومی محله ای و ناحیه ای به عنوان بستر و زمینه ای برای اوقات فراغت شهروندان را می توان از جمله برنامه های مدیریت شهری برای بهبود سرمایه اجتماعی و پایداری اجتماعی شهرها پیشنهاد کرد.
    کلیدواژگان: توسعه پایدار، پایداری شهری، پایداری اجتماعی، شهر سبزوار
  • بهلول علیجانی، مهدی دوستکامیان *، سعیده اشرفی، فهیمه شاکری صفحات 71-99

    بارش از متغیرترین عناصر اقلیمی است. این تغییرات هم در بعد مکان و هم در بعد زمان در قالب اقلیم منطقه رخ می دهد. هدف از این مطالعه بررسی خودهمبستگی فضایی تغییرات درون دهه ای بارش ایران طی نیم قرن اخیر در ایران است. بدین منظور داده های بارش روزانه با استفاده از 664 ایستگاه همدیدی و اقلیمی طی دوره 1340 تا 1390 استخراج و به عنوان پایگاه داده ها (داده های اسفزاری) استفاده گردید. به منظور دست یابی به تغییرات درون دهه ای بارش ایران از روش های زمین آماری مانند خودهمبستگی فضایی شاخص موران جهانی،[1]شاخص انسیلین محلی موران[2]و لکه های داغ[3]و همچنین از امکانات برنامه نویسی در محیط متلب[4]، سورفر[5] و سیستم اطلاعات جغرافیایی[6]بهره گرفته شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که تغییرات درون دهه ای بارش ایران، الگوی خوشه ایبالا دارد. در این بین بر اساس شاخص موران محلی و لکه های داغ، بارش در کرانه های ساحلی و بخش هایی از غرب و جنوب غرب کشور (عمدتا کوه های زاگرس) دارای خودهمبستگی فضایی مثبت (خوشه های بارش با ارزش بالا) و بخش هایی از نواحی مرکزی و همچنین بخش هایی از جنوب شرق کشور (عمدتا زابل) دارای خودهمبستگی فضایی منفی (خوشه های بارش با ارزش پایین) بوده است. در سایر مناطق ایران بارش هیچ گونه الگوی معنی داری یا خودهمبستگی فضایی نداشته است. به منظور بررسی تغییرات چرخه های بارش، از روش تحلیل طیفی بهره گرفته شد. نتایج حاصل از روش مذکور، نشان دهنده وجود چرخه های کوتاه و میان مدت در بارش سالانه کشور است.

    کلیدواژگان: بارش، الگوی تغییرات درون دهه ای، خودهمبستگی فضایی، موران محلی و جهانی، لکه های داغ
  • نادر زالی*، یعقوب اسماعیل زاده صفحات 89-104
    با ورود به هزاره سوم میلادی، کشورهای مختلف دنیا از منابع اقتصادی متعددی در توسعه کشورها استفاده می کنند که از جمله آنها، گردشگری است. شهر ارومیه یکی از مناسب ترین مناطقی است که دارای جاذبه های متعدد گردشگری است و با برنامه ریزی در این زمینه، می توان به توسعه اقتصادی، فرهنگی، و زیرساختی لازم در این شهر دست یافت.
    روش تحقیق مبتنی بر روش توصیفی- تحلیلی- توسعه ای است. گردآوری داده ها به روش کتابخانه ای و میدانی صورت گرفته و پس از پرسشگری از مردم، گردشگران و مسولین حوزه گردشگری به تحلیل اطلاعات با استفاده از تکنیک دلفی و مدل SWOT پرداخته شده است. نتایج نشان می دهد که مناسب ترین راهبرد توسعه گردشگری منطقه، راهبرد بازنگری (WO) با امتیاز 3.266 است. بر این اساس لازم است اقداماتی نظیر بسترسازی برای توسعه سرمایه گذاری های دولتی و خصوصی برای ایجاد زیرساخت های مناسب، آموزش متخصصین برای استفاده بهینه از ظرفیت های منطقه، ایجاد محیط های پیاده محور و تشویق مردم به استفاده از وسایط نقلیه عمومی، تبلیغات پتانسیل های منطقه برای شناسایی قابلیت های منطقه در سطح ملی و فرا ملی، اهمیت دادن به صنعت گردشگری به عنوان صنعتی فرابخشی برای تمام دستگاه های اجرایی مرتبط با گردشگری انجام گیرد.
    کلیدواژگان: شهر ارومیه، توسعه گردشگری، برنامه ریزی راهبردی، SWOT
  • مریم سامری، محمد حسنی، میر محمد سیدعباس زاده، میرنجف موسوی صفحات 105-122
    پژوهش حاضر با هدف تبیین نابرابری های آموزشی مناطق 24 گانه آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی با استفاده از تحلیل شاخص های آموزشی انجام گرفته است. تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی است و جامعه آماری، مناطق 24 گانه آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی است. شیوه جمع آوری آمار و اطلاعات به صورت اسنادی است. در تجزیه و تحلیل داده ها از مدل های تاپسیس، ضریب پراکندگی، تحلیل رگرسیون، تحلیل مسیر و شبکه های عصبی استفاده شده است. نتایج رتبه بندی مناطق با استفاده از تکنیک تاپسیس نشان می دهد که بین مناطق آموزشی استان نابرابری وجود دارد و از 24 منطقه آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی منطقه بوکان به عنوان برخوردارترین و منطقه صومای برادوست به عنوان محروم ترین مناطق آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی هستند. با استفاده از مدل ضریب پراکندگی برای اندازه گیری نابرابری معلوم می شود بیشترین میزان نابرابری با 0.828 در شاخص های دانش آموزی و کمترین میزان نابرابری با 3/0 در شاخص های پیشرفت تحصیلی بوده است. براساس نتایج تحلیل مسیر شاخص های امکانات دانش آموزی دارای بیشترین و شاخص های امکانات فیزیکی دارای کمترین تاثیرات بر نابرابری مناطق آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی بوده اند. نتایج پیش بینی با استفاده از شبکه عصبی نیز نشان می دهد، بیشترین تاثیر را بخش شاخص های اقتصادی و کمترین تاثیر را شاخص نیروی انسانی در پیشگویی نابرابری مناطق آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی داشته اند.
    کلیدواژگان: نابرابری آموزشی، شاخص های آموزشی، مناطق آموزش وپرورش، استان آذربایجان غربی
  • حسین غضنفر پور*، مرضیه آقاعلیخانی، حمیده افشارمنش، آیلا قلی زاده صفحات 123-138
    قرن بیستم رشد و توسعه بسیاری را برای کشورهای جهان به ارمغان آورد. از جمله این ارمغان ها توسعه صنعت و تکنولوژی، شهرنشینی و ورود ماشین به زندگی مردم بود که در قرن بیست و یکم نیز ادامه یافته است. چالش های فراوانی زندگی شهری را تحت تاثیر قرار داده است که از آن جمله می توان به حمل و نقل شهری، افزایش خودروی شخصی، ترافیک، کمبود پارکینگ و محل توقف وسایل نقلیه اشاره کرد. شهرهای بزرگ با دو مساله عمده در حوزه حمل و نقل شهری مواجه هستند:1. افزایش روز افزون وسایل نقلیه، خصوصا وسایل نقلیه شخصی؛ 2. کمبود پارکینگ.
    شهرهای بزرگ و کلان شهرها با مشکلات بیشتری در این زمینه روبرو هستند. شهر کرمان به دلیل جمعیت زیاد، تمرکز فعالیت های شهری در مرکز شهر و سطح گسترده ای از بافت های فرسوده، مشکلات زیادی در حوزه حمل و نقل دارد. یکی از مشکلات این شهر، کمبود پارکینگ است که در این مقاله به آن پرداخته شده است.
    هدف مقاله پتانسیل سنجی نیاز به پارکینگ در شهر کرمان است. روش تحقیق کمی و تحلیلی است و سعی شده تا با کمک روش های مختلف مدل سازی ریاضی و آماری مانند مدل وزنی قرار دادی، AHP، تاپسیس و فازی علاوه بر شناسایی سطوح شهری با نیاز بالا به پارکینگ در شهر کرمان، مناسب ترین مدل برای شناسایی این پهنه ها مورد ارزیابی قرار گیرد. برای به دست آوردن نقشه های پهنه بندی از لایه های اطلاعاتی فاصله از بازار، تراکم مراکز تجاری، تراکم مراکز درمانی، تراکم مراکز اداری، جمعیت، فاصله از بزرگراه، فاصله از بلوار، فاصله از خیابان، فاصله از مراکز آموزش عالی، فاصله از فرهنگسرا ها و فاصله از پارک ها مورد توجه قرار گرفته است. جهت ارزیابی مدل ها نیز از لایه های مربوط به پارکینگ های عمومی موجود و موقعیت بازار استفاده گردید. نتایج نهایی نشان می دهد که بیشتر پهنه های با نیاز بسیار زیاد به پارکینگ در مرکز شهر واقع گردیده اند و مدل وزنی قرار دادی بهتر از دیگر مدل های به کار رفته توانست پهنه های با نیاز بالا به پارکینگ را نشان دهد و مدل ها Topsis، AHP، فازی سطوح با نیاز فراوان به پارکینگ را در سطح پایین تری نشان می دهند.
    کلیدواژگان: نیاز سنجی پارکینگ، مدل های ریاضی و آماری، شهر کرمان
  • صفر قائدرحمتی، فروزان پیرایش صفحات 139-154
    فضاهای سبز حومه شهری و پارک های موجود در یک شهر نه تنها ارزش تفریحی داشته و محلی برای گذراندن اوقات فراغت مردم به شمار می آید؛ بلکه در اغلب موارد به توسعه فضاهای گردشگری شهر نیز می انجامند. در این مقاله به بررسی هفت پارک شهر اصفهان پرداخته شده است که به عنوان اقامتگاه موقت گردشگری، گردشگران از آنها استفاده می کنند. در این پژوهش، با استفاده از روش های آماری، داده های جمع آوری شده از طریق پرسش نامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و میزان رضایت مندی گردشگران از خدمات و امکانات اقامتی در پارک های حومه ای شهر (مختص گردشگران)، بررسی و مشکلات و موانع موجود شناسایی شده اند. همچنین برای تحلیل مکانی - فضایی از روش فرایند تحلیل شبکه (ANP) استفاده شده است. نتایج نشان می دهد با در نظر گرفتن معیارهای دسترسی، امنیت، زیست محیطی و اقتصادی، از بین 7 گزینه مورد بررسی به عنوان پارک های حومه ای(پارک صفه، پارک ناژوان، پارک فدک، پارک قائمیه، پارک استقلال، پارک صد هکتاری، پارک شرق) پارک فدک اولویت اول را به دست آورد، که با برنامه ریزی و مدیریت صحیح در جهت تجهیزکردن پارک های حومه ای به عنوان مکان های فراغتی گردشگران و ارائه امکانات رفاهی و تسهیلات اقامتی در این مکان ها می توان از مشکلات ناشی از حضور گردشگران در شهر اصفهان کاست.
    کلیدواژگان: گردشگری، پارک های طبیعی حومه ای، شهراصفهان
  • ابوالقاسم امیراحمدی، رامش تمسکنی، ملیحه محمدنیا صفحات 155-176
    ناپایداری دامنه ای به ویژهخطر زمین لغزش از جمله مخاطرات عمده ای است که در مناطق شیب دار با خاک هایسست، معمولا از فراوانی زیادی برخوردار است. منطقه تپه های زیبا شهر گرگان به دلیل گسترش تپه های لسی و خاک های کم مقاومت و هم چنین تبدیل مناطق شیبدار به مناطق مسکونی و ساخت و ساز و فعالیت های عمرانی بر روی شیروانی هابه منظور احداث راه، ساختمان و... حساسیت ویژه ای در برابر مخاطرات زمینلغزش دارد. در این تحقیق تلاش بر این است که عوامل موثر بر ناپایداری منطقهبا تاکید بر ژئومورفولوژی مورد بررسی قرار گیرد.داده های مورد استفاده دراین تحقیق نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، کاربری اراضی، نقشه شهری گرگان وتصاویر ماهواره ای به همراه بازدید میدانی است. روش تحلیل نیز بر مبنایداده های موجود به صورت استقرایی است. برای تحلیل داده ها، نقشه های موردنظر به محیطGISمنتقل و با استفاده از مدلAHP به ارزیابی خطر زمین لغزش درمنطقه پرداختیم. مجموعا 8 معیار اصلی مرتبط با وقوع پدیده زمین لغزش موردتحلیل قرار گرفت، این معیارها به عنوان نقشه های عامل هر کدام جدا گانهکلاس بندی شده و از روش های آماری و مشورت با کارشناسان متخصص ارزش گذاریشدند. نقشه نهایی تولید شده در منطقه نشان داد که عامل شیب 8/15 درصد،زمینشناسی و انعطاف پذیری خاک 28 درصد، گسل 14 درصد وکاربری اراضی3/12 درصد،بیشترین تاثیر را در بروز زمین لغزش منطقه داشته است. پس منطقه ناپایداربوده و دوری از حریم خطر بهینه تر است.
    کلیدواژگان: زمین لغزش، AHP، GIS، سکونتگاه روستایی، شهر گرگان
  • پریسا مشک سار، علی سلطانی، حسن ایزدی، محمدرضا بذرگر صفحات 177-194
    در هشتاد سال اخیر بخش عمده ای از کشورمان متحمل خسارات سنگینی دراثر وقوع زلزله شده است. بنابراین موضوع ایمنی شهرها در برابر مخاطرات طبیعی یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی شهری بوده و در این راستا اولین گام شناسایی میزان آسیب پذیری اجزا و عناصر شهری با استفاده از مدل ها و روش های موجود در این زمینه است. منطقه شیراز بارها در معرض زلزله های ویرانگر هرچند با فواصل طولانی واقع شده است و در طی 900 سال اخیر بخش بزرگی از شهر شیراز حدود 5 بار آسیب دیده است. در این پژوهش منطقه 3 شهرداری شیراز از نظر عوامل تاثیرگذار در آسیب پذیری ساختمان های شهری در برابر زلزله با استفاده از شاخص هایی چون سازگاری و ناسازگاری کاربری ها، ساختار بنا، کیفیت بنا و... در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی بررسی شد. این مطالعه نشان می دهد که وجود بافت ارگانیک، شبکه ارتباطی نامنظم و نبود تجهیزات شهری مناسب، موجب آسیب پذیری شهرها در برابر زلزله می گردد. بعد از تحلیل های انجام شده مشخص گردید که منطقه 3 با در نظر گرفتن این عوامل دارای آسیب پذیری بالایی در برابر زلزله بوده به طوری که حدود 65 درصد از ساختمان های واقع شده در این ناحیه، آسیب پذیری خیلی بالا - بالا دارند؛ البته اگر شدت زلزله در این برآورد مد نظر قرار گیرد، این درصد متفاوت خواهد بود. بنابراین مطالعه این معیارها در این منطقه برای کاهش آثار زلزله الزامی است.
    کلیدواژگان: آسیب پذیری، زلزله، عوامل بیرونی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، منطقه 3 شهرداری شیراز
  • مریم نیک نژاد، علی مهدوی، امید کرمی صفحات 195-214
    اکوتوریسم عبارت است از سفر هدف دار به طبیعت برای شناخت تاریخ طبیعی و فرهنگی محیط با پرهیز از ایجاد تغییر در اکوسیستم ها و تخریب محیط زیست و ایجاد فعالیت های اقتصادی که منجر به بهره برداری صحیح از منابع محیط زیستی و اشتغال زایی برای اهالی بومی شود. ارزیابی توان شهرستان خرم آباد برای توسعه اکوتوریسم گامی اساسی برای دستیابی به توسعه پایدار در این منطقه به شمار می رود. به منظور ارزیابی توان اکوتوریستی منطقه با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، ابتدا با توجه به وضعیت منطقه مورد مطالعه، نظرات کارشناسان پنج خوشه اقلیمی، مورفولوژیکی، ژئوپدومتری، زیست محیطی و اقتصادی-اجتماعی در نظر گرفته شد که هر کدام داری زیرمعیارهایی بودند و روابط بین این خوشه ها و زیرمعیارها تعیین شدند. سپس پرسشنامه هایی بین کارشناسان برای مقایسه و ارزیابی گزینه های موثر در ارزیابی توان اکوتوریسم توزیع گردید. در مرحله بعد با محاسبه سوپرماتریس حد در هر پرسشنامه وزن نهایی گزینه ها در آن پرسشنامه تعیین شد و با گرفتن میانگین هندسی از وزن های حاصل از هر پرسشنامه، وزن نهایی گزینه های موثر در فرآیند ارزیابی مشخص شد. در ادامه، گزینه ها به لایه های اطلاعاتی تبدیل شدند و در نهایت با استفاده از تکنیک ترکیب وزنی خطی (WLC) در محیط GIS نقشه توان اکوتوریستی منطقه تهیه شد. نتایج حاصل از فرآیند تحلیل شبکه ای نشان داد که به ترتیب 65/7 و93/32 درصد از منطقه مورد مطالعه دارای توان عالی و خوب برای توسعه اکوتوریسم هستند و 85/6 درصد از سطح منطقه فاقد توان برای اکوتوریسم است.
    کلیدواژگان: اکوتوریسم، توان اکوتوریستی، فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، خرم آباد
  • غلامعلی مظفری*، مهدی نارنگی فرد صفحات 215-230
    دریاچه مهارلو به لحاظ نزدیکی به کلان شهر شیراز نقش تعدیل کننده رطوبتی و دمایی مهمی بر این شهر دارد. بروز خشکسالی طی دهه های اخیر و متعاقب آن کاهش سطح آب این دریاچه بر وضعیت رطوبتی و دمایی مناطق پیرامونی آن به ویژه شهر شیراز آثار نامطلوبی به همراه داشته است. در این پژوهش تغییرات خط ساحلی دریاچه مهارلو و تاثیر آن بر عناصر آب و هوایی به ویژه رطوبت هوا و دمای سطح زمین نواحی مجاور دریاچه مورد بررسی قرارگرفته است. برای ارزیابی تغییرات خط ساحلی از داده های سنجنده ETM+ & TM ماهواره LANDSAT در تاریخ های 22 می 1987 و 17 می سال 2000 و 20 مارس 1999 و 18 مارس سال 2009 استفاده شد. همچنین به منظور پردازش تصاویر ماهواره های از روش طبقه بندی نظارت شده با اعمال الگوریتم بیشترین شباهت جهت محاسبه نوسان های سطح آب دریاچه در دوره های زمانی مختلف استفاده گردید. یافته های پژوهش بیانگر کاهش 29 کیلومتر مربعی سطح دریاچه در سال 1987 و 2000 در ماه می و 107 کیلومتر مربعی در سال 1999 و 2009 در ماه مارس است. میانگین درصد شاخص پوشش گیاهی در حریم 10 کیلومتری دریاچه در سال 1987 و 2000 در همان ماه 15 درصد کاهش یافته است. اما در سال 1999 و 2009 در ماه مارس تنها 3 درصد کاهش را نشان می دهد. دمای کمینه، میانگین و بیشینه سطح زمین (LST) در حریم پیرامونی دریاچه در دوره کم آبی در تاریخ های مشابه با افزایش همراه بوده است.
    کلیدواژگان: دمای سطح زمین، ماهواره لندست، دریاچه مهارلو، شیراز
|
  • Dr. Issa Ebrahimzadeh, Gol Afarin Maleki, Hoseyn Farhadinejad Pages 1-24
    Tourism is a polyhedral charter that each of its face affects on and meets some aspects of the life and requirements of human society and based on its nature, this industry not only has different uses but also has various forms. This industry, despite of its high attractions in Iran, has allocated itself a low portion of the world tourism incomes. Today, tourism is one of the growing industries in the world and most of the countries at all stages of development, depend increasingly on it. In addition, a great number of development planners and politicians consider the tourism industry as a key element of sustainable development. However, in spite of the fact that Iran owns profuse environmental resources and also having several thousands of rich historical-cultural background, has a special capacity in development of tourism industry, but up to now, has failed to gain a suitable share of this capital. Although in the fifth development program and after it, up to the realization of 1404 prospect, it is expected to witness a useful and efficient change in this field. This paper by a descriptive - analytical approach and through field and library studies, aimed to determine how to use the strategic planning process in regional tourism planning of Iran (Khoram Abad Region)The analyses, resulting from such model in this study show that in the planning of sustainable development of tourism of Khorram Abad region, conservative strategies are placed at the first priority and the aggressive one at the second priority. For this purpose, firstly, the primary strategies of WO and then SO strategies have prioritized in SWOT matrix. In aggressive strategies, SO strategy with score 6.55 is placed at the first priority and in conservative strategies, WO1 strategy with score 5.59 represents the best strategy in sustainable tourism in Khoram Abad region.
    Keywords: tourism, Sustainable Development, Khorram Abad, Model SWOT
  • Reza Allahverdizadeh, Dr. Ali Valigholizadeh, Dr. Mahdi Sanei Pages 25-46
    City councils together with village councils are the base councils for high-ranked councils. There are a great number of shortcomings and defeciencies for the function of city councils at local government level. One of such problems is the performance of the administrative decentralization principle in the city council. The principle which its performance is relevant with the governing political system. The present article has studied the pathology of the city council relation with the political system. Definition of the features for administrative decentralization. The dominant view point in pathology study is the relationship of the city council with the political system. This study, from the objective point of view is a functional type and from the nature and method is a descriptive- analytical one. The ordinary laws of the city council, implementation by laws of the city council and other high-ranked laws and plans were analyzed. Based on the research findings, city council is faced with some problem in 5(five) dimensions as the following: (1) the legal position of the city council in the constitution and the laws for developmental plans of the country, (2)) elections of the city council members, cancellation of membership and dissolution of city council, (3) legal personality of city councils, (4) budget and financial resources of the city council-Municipality, (5) the authorities and independence of city councils in relation with the state organizations and offices is weak. The ambigious and unclear view of the Constitution to ward the Islamic councils in general and city council as particular has caused different interpretations based on the time and existing conditions about the position of city councils. The unclear approach of the Constitution and the interpretation of high ranked foundations and the votes of legal and judicial foundations had a negative effect on the principles of city council decentralization.
    Keywords: city council, pathology, political system, laws of councils, administrative Decentralization
  • Dr. Seyyed Hadi Hosseini*, Kazem Aliabadi, Dr. Alireza Hamidiyan Pages 47-70
    Social sustainability is a concept that is largely in line with the dimensions of quality of life and Encompasses a wide range of concepts such as social development, social capital, participation, equity and belonging a sense of security and. ... Among the different aspects of sustainability, social mutual interactions have a vanguard and scouts role. The social aspect is important because every thing and every event occurs within a social context. Accordingly, the objective of this study was to identify the criteria and analyzing the social sustainability in Iranian urban area. The case study is Sabzevar City in Khorasan Razavi Province. The population of this city in 2012 has been 230000 persons. Research methodology is descriptive - analysis method. data collection based on secondary data analysis and the survey technic and descriptive and inferential statistics were used in data analysis. Statistical society of research is 19692 of families in 2 and 3 regions of Sabzevar municipality. Sample size is 382 families that was chosen by random sampling method. The findings of this research shows that in case study area, indicator of social sustainability has not been in a very good condition. Average of social sustainability score has been 2.85 which is lower than average of social sustainability i.e. 3. The most unsustainability has been on social capital, participation in urban affairs and sense of social security indicators and also the uppermost social sustainability on sense of place, spatial justice and economical enjoyment has been existed. Surveys also indicated that indicators such as social capital (0.516), spatial justice (0.294) and sense of place (0.192) have had the most importance role in social sustainability of the study area. More investigations indicated direct correlation between independent indicators such as type of dwelling owner and time of habitancy in neighborhood with social sustainability. And also, findings show inter correlation between constituent indicators of social sustainability such as social capital, sense of place, sense of social security, spatial justice, participation in urban affairs and economical enjoyment which this issue shows urban sustainability and special urban social sustainability need to systemic and holistic approach. With attention to the important role of social capital in urban social sustainability, seems that it is essential for urban managers to with physical planning and urban space designing, participation of citizen in process of decision making and decision making in urban regions and neighborhoods, creation of urban council of neighborhoods and other policies create and improve urban social capital.
    Keywords: Sustainable Development, Urban Sustainability, Social Sustainability, Sabzevar
  • Dr. Bohlool Alijani, Mahdi Doostkamian, Saeede Ashrafi, Fahime Shakeri Pages 71-99

    Precipitation is the most variable climatic elements. These changes occur in the area in both the spatial and time dimension in the form of climatic condition of the area. The aim of this study is the review of the spatial correlation pattern of changes within a decade of precipitation over the past half-century in Iran. For this purpose، the daily precipitation data was extracted by using 664 synoptic and climatic stations during the time period of 1961-2011 and was used as the data base (Asfazari data). For obtaining the changes information of a decade''s precipitation in Iran، the methods of ground statistics such as spatial autocorrelation of global Moran index، local Anselin index of Moran and Hotspots and also planning facilities in Matlab، Surfer and GIS environments have been used. The results obtained of this study showed that the changes of precipitation during one decade in Iran has a high cluster pattern. However، based on local Moran index and hot spots، precipitation at coastal areas and some parts at the west and south west of Iran (mainly Zagros mountains) had a positive spatial autocorrelation (precipitation clusters with high value) and parts of central areas and also parts of the south east of the country (mainly Zabol) had a negative autocorrelation (precipitation clusters with low value). In other areas of Iran، precipitation has had no significant pattern or spatial autocorrelation. For the purpose of reviewing the changes of precipitation cycles، spectrum analysis method has been used. The results obtained from the said method indicates the existence of short and medium term cycles in annual precipitation of the country.

    Keywords: rainfall, pattern, spatial autocorrelation, Moran local, global hot spots
  • Dr. Nader Zali*, Yaghoob Ismaeelzaheh Pages 89-104
    By entering in to the third millennium، different countries around the world use the economical resources in development of the countries including the tourism. The Urmia city is one of the most suitable regions for tourism development and by planning in this context economical، cultural، and infrastructural development can be achieved in the city. Research method is descriptive- analytical- developmental one. Data gathering is library- surveying method and after gathering questionnaires from local population، tourists and tourism organization staffs، the information was analyzed using Delfi technique and SWOT model. Research results show that the best suitable strategy of tourism in Urmia city is WO strategy with score 3. 266. Thus، it is necessary to develop governmental and private investments for developing tourism infrastructures، education of professionals for optimal use of Urmia capacities، expansion of public spaces، encourage of people for using public transportation systems، advertising about its tourism attractions for recognizing the areas'' potentials at national and international levels، educating local communities to obtain proper behavior by tourists، developing tour agencies in introducing tourism attractions، and reviving Urmia lake for attracting native and foreign tourists.
    Keywords: Urmia city, Tourism Development, Strategic Planning, SWOT
  • Maryam Sameri, Dr. Mohammad Hassani, Dr. Mirmohammad Seyed Abbaszadeh, Dr. Mirnajaf Mousavi Pages 105-122
    This study was conducted with the aim of explanaing and modeling educational inequality in 24 educational districts in west Azarbaijan province using educational indicators analysis. The research is of descriptive – analytical type. The statistical society is the 24 educational districts in West Azerbaijan province. Documentary method was used for collecting the required data and information. SPSS software is used for data analysis. TOPSIS models، dispersion coefficient، path analysis and neural networks were used for data analysis. Ranking results of districts by using TOPSIS technique shows that there is an inequality between educational districts of the province and amomg the 24 educational districts of West Azerbaijan province، Boukan and Soomaye Baradoost are the richest and the most deprived Educational districts of west Azerbaijan respectively. The dispersion coefficient used for measuring the inequality، indicates that the highest inequality 0. 828 was for the student''s indices and the lowest with 0. 3 was for the educational progress indices. Based on the results of path analysis، student indices and physical facilities، respectively، have the highest and lowest impact on the inequality of educational districts. Neural network analysis shows that economic indicators and human resources respectively، had the most and the least importance in inequality of educational districts.
    Keywords: Educational Inequality, Educational Indicators, Educational district, West Azarbaijan Province
  • Dr. Hossein Ghazanfar Pour*, Marziye Agha Alikhani, Hamide Afshar Manesh, Aila Gholizadeh Pages 123-138
    The 20th century has caused a great deal of growth and development for the countries of the world، of which was the development of industry and technology، urbanity، and car entrance to people’s life which continues in 21 century. Urban life is influenced by a lot of challenges such as urban transportation، the increase of private car، traffic، parking deficiency and parking place of vehicles. Large cities are faced with two major problems in the field of urban transportation: 1- Ever- increasing of vehicles especially private vehicles 2- Parking deficiency. Large cities and metropolis are faced with more difficulties in this field. kerman city has a lot of difficulties in the field of transportation due to dense population، concentration of urban activities in the center of the city، and wide area of worn- out textures. Parking deficiency is one of the difficulties of this city which is dealt with in this research. The aim of this article is evaluating the need for parking in Kerman city. The research method is qualitative and analytical type. Different methods of mathematics and statistics were applied such as the conventional weight model، AHP، Topsis and Fuzzy approaches along with the detection of those areas of the City which held the higher demand for parking spaces in Kerman. The attempt was to discover the preferable model for the detection of these areas. In order to obtain Zoning Maps of the layers of information on the distance from the mal، the concentration of commercial centers، health care centers، and administrative centers، the population، the distance from the high way، the distance from boulevard، and street، also the distance from the colleges and universities (educational centers in the city)، from the cultural centers، and parking spaces were taken into consideration. To evaluate the models، the relevant layers of the available public parking and the location of the mal was considered. Final results revealed that most of the areas which highly require parking spaces are located in the center of the city and the conventional weight model best demonstrated this demand than other models and AHP and TOPSIS، Fuzzy show the high need to parking at a lower level.
    Keywords: potential measurement of parking spaces, mathematical, statistical models, Kerman City
  • Dr. Safar Ghaedi Rahmati, Forouzan Pirayesh Pages 139-154
    The green spaces of the suburbs and existing parks inside the cities not only have recreational worth and is a place for spending people''s leisure time، but also in most of the time they cause the development of tourism spaces of the city. This article studies 7 (seven) parks in Isfahan city which tourists use them as temporal settlement areas. In this study، by using statistical methods، the data gathered through questionnaire، have been reviewed and analyzed and the satisfaction degree of tourists about the facilities and services of settlement places in outskirt parks of the city (special for tourists) have been studied and the obstacles and problems were identified، also for spatial analysis، AHP method (analysis of network process) has been used. The findings showed that، by considering the indices of access، safety، environmental and economical، among the seven under study alternatives، (Najvan، Sofeh، Fadak، Esteqlal، Qaemieh، Sharq and Sad-hektary)، Fadak park obtained the first priority، which through the proper planning and management for equipping the outskirts parks as the recreational and pleasure sites for tourists and presenting recreational and accommodation facilities in these places، it is possible to decrease the problems of tourists'' presence in Isfahan city.
    Keywords: tourism, green space, Isfahan city
  • Dr. Abolghasem Amir Ahmadi, Ramesh Tamaskani, Malihe Mohamadnia Pages 155-176
    Instablity of side hills specially the risk of land slide are the main hazards in sloped area with loose soil and usually have high frequency. The hill area of Ziba shahr in Gorgan،due to the spread of Loose hills and Low resistance soil، also، changing sloped areas into residential areas and construction and civil activities on gable roofs in order to establish road، building and etc. has particular sensitivity against risk of land slide. In this study، it is tried to investigate about the effective factors on the instability of the area by emphasizing on geomorphology. Data used in this study are، topography and Geology maps، land uses، Gorgan urban map، satellite images together with field visit. Analysis method، on the basis of the existing data is apriority. for data analysis، the relevant maps transferred to GIS area and by using AHP model، the risk of land slide in area was evaluated. Totally 8 main criteria related to land slide phenomenon were analyzed، these criteria were classified as separate map factor and were valued by Statistical methods and consult with experts. Final produced map in area showed that، slop factor 15. 8 percent، geology and soil flexibility 28 percent، fault 14 percent and land use 12. 3 had the most effect on land slide in area. So the area is instable and avoiding of danger limitation is optimized.
    Keywords: landslide, AHP, GIS, Rural settlements, Gorgan city
  • Parisa Moshksar, Dr. Ali Soltani, Dr. Hasan Izadi, Dr. Mohammad Reza Bazregar Pages 177-194
    During the recent eighty years، a major part of our country has greatly damaged by earthquakes. Therefore، the safety of the cities against the natural hazards is one of the main objectives of urban planning and in this direction، the first step is identifying the Vulnerability of urban elements by using the existing models and methods in this field. Shiraz region exposed repeatedly with devastating earthquakes even with long time distances and a large part of Shiraz has been destroyed about 5 times in the last 900 years. In this study، the effective factors influencing on the physical vulnerability of the 3rd municipal district of Shiraz city against earthquakes has been studied with using vulnerability indicators such as compatibility or incompatibility land uses، building structures، building quality، etc. in a GIS environment. This study shows that organic textures، irregular communication network and lack of proper civic facilities can cause urban vulnerability against the earthquake. After performing the analyses، it was recognized that by considering these factors، district No. 3 is highly vulnerable against earthquake. so that about 65% of the buildings located in this area are in High - very high vulnerability categories. If the earthquake intensity is being considered in the assessment، this percentage will be vary. Therefore، study of such criteria in this area is necessary for reduction of earth quake effects.
    Keywords: Vulnerability, Earthquake, External factors, GIS, 3rd municipal district of Shiraz city
  • Maryam Niknejad, Dr. Ali Mahdavi, Omid Karami Pages 195-214
    Ecotourism is a purpose-built journey to nature for recognition of natural and cultural history of environment without changing and destruction of ecosystems and environment; and creation of economical activities which leads to proper utilization of environmental resources and job creation for local societies. Evaluating the capacity of Khorram-Abad county for ecotourism is essential for achieving sustainable development in the region. For evaluation of ecotourism capability of the region، by using the Analytic Network Process (ANP) and geographic information system (GIS)، firstly، according to the conditions of the study area and experts knowledge، five clusters including climate، morphologic، geo-pedometery، environmental and socio- economy were considered that any cluster has many sub-criteria. The relations between these clusters and sub-criteria were determined. For determining the relations among these clusters and sub-criteria، a number of questionnaires distributed among the experts and used to obtain their judgments about the relative importance of each criterion in ecotourism capability. At the next step، based on the limited super matrixes، the final weight of nodes was calculated. The weights of nodes in evaluating process were extracted by calculating the geometric mean of the questionnaire weights as well. After determining the weights of nodes، they were transformed to data layers. Finally، capability map for ecotourism was provided using WLC (Weight Linear Combination) technique in GIS. The results showed that 7. 65 and 32. 93 percentages of the study area have excellent and good conditions respectively and 6. 85 percentages of the study area doesn''t have any ecotourism capability.
    Keywords: Ecotourism, Capability of Ecotourism, ANP, GIS, Khorram, Abad
  • Dr. Gholamali Mozafari*, Mahdi Narangifard Pages 215-230
    Maharlou Lake، due to its proximity to metropolis of Shiraz، plays an important role in moderating the temperature and humidity of this metropolis city. Droughts in recent decades and the subsequent decline in the water level of the lake and its surrounding areas have negatively impacted on temperature and humidity conditions in the city which have led to undesirable effects accordingly. This study is aimed at examining Maharlou Lake shoreline changes and their impacts on climatic elements، especially humidity and temperature of the surface of the lake adjacent areas. To assess the changes in the coastline، ETM + & TM sensor LANDSAT satellite data on 22 May 1987 and 17 May 2000 and 20 March 1999 and 18 in 2009 were used. Also، supervised classification algorithm with maximum likelihood was employed to process the satellite images and calculate the water level fluctuations at different time periods. The results indicated a 29-square-kilometer reduction in Lake Level in May of 1987 and 2000 and 107-square-kilometer reduction in March of 1999 and 2009. Average percent vegetation index buffer in surroundings of 10 kilometers in 1987 and 2000 decreased 15 percent in the same month whereas in 1999 and 2009، only 3 percent drop was seen in March. Nevertheless، minimum temperature، average and maximum land surface had an increasing trend in the space around the lake on the same low water period.
    Keywords: Temperature, Landsat satellite, Maharlu Lake, Shiraz