فهرست مطالب

مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان - سال هشتم شماره 4 (پیاپی 32، تابستان 1393)
  • سال هشتم شماره 4 (پیاپی 32، تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/06/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمد بیطرفان* صفحه 7
    انقلاب مشروطیت فضای مناسبی جهت تسریع انتقال اخبار و بعضا رشد آگاهی های عمومی به ارمغان آورد. از این رو، روزنامه های آزاد یکی از مهم ترین دستاوردهای انقلاب مشروطیت بود. این جستار دو هدف عمده را دنبال می کند. یکی بررسی شکلی روزنامه هم چون نوع چاپ، کاغذ، ساختار روزنامه و...، دیگری بررسی و تحلیل مسائل عمده سیاسی و اجتماعی ایالت خراسان. یافته های پژوهش حاکی از این است که روزنامه خورشید با وجود روزنامه بشارت، مهم ترین جریده مشهد در دوره مشروطیت بود؛ زیرا این روزنامه آئینه تمام نمای تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شهر مشهد و ولایات خراسان در دوره مشروطیت محسوب می شود. این روزنامه در کنار توجه به مسائل شهری و برونشهری مشهد، با مقالات متنوع سیاسی، طنز و علمی به روشنگری و تنویر افکار عمومی میپردازد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی - تحلیلی و بر اساس بررسی شکلی و محتوای روزنامه خورشید است.
    کلیدواژگان: روزنامه خورشید، مشهد، خراسان، مشروطیت
  • مسعود حاجی زاده میمندی*، سیدمحمود لعل سجادی صفحه 35
    تعریف رضایت شغلی به اختصار عبارت از نگرش مثبت و خوشایند فرد به شغل خود می باشد. برای تحقق اهداف سازمان های مختلف موجود در جامعه لازم است که کارکنان آن از رضایت شغلی مطلوبی برخوردار باشند و معلمان به عنوان یک قشر فرهنگی که نقشی تعیینکننده در تربیت نیروی انسانی و هم چنین ارتقای فضای فرهنگی- اجتماعی جامعه به عهده دارند؛ برای ایفای نقش و کارکردهای خود لازم است که از رضایت شغلی کافی برخوردار باشند. اعتماد اجتماعی که عبارت از سطح اطمینان و عواطف مشترک افراد درگیر در یک رابطه اجتماعی تعریف شده است از مهم ترین ابعاد و مولفه های سرمایه اجتماعی محسوب میگردد و معلمان به عنوان یکی از اقشار تاثیرگذار و مرجع جامعه نیاز به آن دارند که از اعتماد اجتماعی کافی برخوردار باشند تا بتوانند رسالت و مسوولیت های خود را به خوبی ایفا کنند. پژوهش حاضر به بررسی میزان اعتماد اجتماعی و رابطه آن با میزان رضایت شغلی معلمان شهر مشهد پرداخته است. روش پژوهش، پیمایشی و جامعه آماری کلیه معلمان رسمی و مشغول به تدریس مقاطع ابتدائی، راهنمائی و دبیرستان شهر مشهد بوده که تعداد آنها 18828 نفر است که 298 نفر از آن ها بر اساس فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب شده است. شیوه نمونه گیری طبقه بندی متناسب چند مرحله ای بوده است. روش اصلی جمع آوری داده ها در این پژوهش پرسشنامه بوده است که از روائی و پایائی مناسب برخوردار بوده است. روائی از نوع محتوایی یعنی مراجعه به متخصصان که عمدتا اساتید دانشکده علوم اجتماعی بودهاند و برای سنجش پایائی از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده که این ضریب برای اعتماد اجتماعی برابر با 0/89 و برای رضایت شغلی برابر 0/83 بوده است. یافته های تحقیق نشان داد که میزان اعتماد اجتماعی در حد متوسط، میزان رضایت شغلی متوسط رو به بالا بوده است و بین اعتماد اجتماعی و رضایت شغلی رابطه معناداری وجود داشته است به این معنا که هر چه میزان اعتماد اجتماعی در بین معلمان شهر مشهد افزوده شود، بر میزان رضایت شغلی آن ها نیز افزوده می گردد.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی، رضایت شغلی، معلمان، مشهد
  • هادی حسن دوست فرخانی*، امید رضایی، حسن پاکزاد سرداری، سعید رضایی صفحه 59
    در این پژوهش سعی بر آن شده است تا از یک سو، ابتدا مساله نگرش به فساد اداری (در تقابل با سلامت اداری) در قشر حساس دانشجویان به عنوان گردانندگان بالقوه سمتهای سازمانی در آینده نزدیک مورد بررسی قرار گیرد و از سوی دیگر، ارتباط آن با مفهوم احساس محرومیت نسبی به عنوان یکی از مفاهیم و نظریات مهم در حوزه انحرافات اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد. روش تحقیق در این پژوهش از نوع پیمایشی بوده و روش جمع آوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته میباشد که شامل شاخص نگرش به فساد اداری و شاخص سنجش احساس محرمیت نسبی و هم چنین سوالاتی در مورد مشخصات جمعیت شناختی پاسخگویان بوده است. جامعه آماری، دانشجویان دانشگاه پیام نور بجنورد در سال تحصیلی 1393-1392 می باشد که از طریق فرمول کوکران و با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای نظام مند، 150 نفر با روش آماری همبستگی مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان میدهد که از یک سو، بین متغیر نگرش به فساد اداری دانشجویان و احساس محرومیت نسبی آنها رابطه معنادار وجود دارد و از دیگر سو، متغیرهای زمینه ای جنسیت و پایگاه اقتصادی و اجتماعی افراد با نگرش به فساد اداری در ارتباط است.
    کلیدواژگان: سلامت اداری، فساد اداری، احساس محرومیت نسبی، سلامت اجتماعی، انحرافات اجتماعی
  • مریم سبزه کار*، هادی پورشافعی صفحه 87
    تلویزیون از ابزارهای موثر در افزایش شناخت و آگاهی به شمار می آید و پویانمایی در صنعت رسانه و هنرهای نمایشی، قابلیتهای فراوانی هم در تولید و هم در برقراری ارتباط با مخاطب دارد. از آنجا که همواره مخاطبان خردسال، کودک و نوجوان حلقه اول علاقهمندان و مخاطبان شبکه پویا را تشکیل می دهند، لذا این شبکه با هدف پاسخگویی نیازهای تربیتی، آموزشی، سرگرمی و تفریحی مخاطبان برای تربیت خردسالان و کودکان به کمک خانواده ها آمده است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی - مقایسه ای و به منظور بررسی استفاده از شبکه تلویزیونی پویا و نقش آن در انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان صورت گرفته است. جامعه آماری شامل همه دانش آموزان مقطع پنجم ابتدایی شهر بیرجند بوده است. نمونه مورد بررسی، 500 نفر از دانش آموزان پسر و دختر است که به روش خوشه ایو تصادفی انتخاب شد. به منظور جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه ای شامل اطلاعات جمعیت شناختی، وضعیت تحصیلی و مقیاس انگیزش تحصیلی هارتر (1981)، تهیه و در اختیار آزمودنی ها قرار گرفت. نتایج این پژوهش حاکی از این بود که بین پیشرفت و انگیزش تحصیلی دانش آموزانی که برنامه های شبکه پویا را تماشا می کنند و آنهایی که تماشا نمی کنند تفاوت معنی داری وجود نداشت. هم چنین نتایج پژوهش حاکی از این بود که بین پیشرفت و انگیزه تحصیلی دانش آموزانی که برنامه های شبکه پویا را تماشا می کنند و آنهایی که تماشا نمی کنند، به لحاظ جنسیت تفاوت معنی داری وجود ندارد.
    کلیدواژگان: شبکه تلویزیونی پویا، انگیزش تحصیلی، پیشرفت تحصیلی
  • محمود فال سلیمان، جواد میکانیکی، حسین سنجری* صفحه 111
    کشور ما به دلیل قرارگیری در کمربند خشک عرضهای جغرافیایی نیمکره شمالی به طور پیوسته از خشکسالی، خشکی و کمآبی رنج میبرد. هر چند حدود دو سوم از پهنه جغرافیایی کشور در عرصه مناطق خشک واقع شده، ولی در دو دهه اخیر گسترش خشکسالی و کمآبی تمام کشور را تحت تاثیر قرار داده است. به طوری که این مساله از دغدغه های مهم سیاستگذاران و برنامهریزان گردیده که آثار مقابله با آن بهوضوح در فصول مختلف برنامه های توسعه کشور در دو دهه اخیر مشهود است. تهیه و تنطیم روش های مقابله با خشکسالی و کمآبی و تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی و اجتماعی آن نیازمند شناخت اثرات خشکسالی ها در پهنه های متفاوت جغرافیایی است. این تحقیق محدودهای از بستر جغرافیایی شرق کشور در استان خراسان جنوبی را به عنوان منطقه مورد مطالعه اثرسنجی آثار اجتماعی خشکسالی بر فضاهای روستایی را مورد بررسی قرار داده است. تحقیق حاضر به لحاظ هدف کاربردی، از لحاظ روش و ماهیت توصیفی-تحلیلی و از لحاظ جمع آوری داده ها اسنادی- پیمایشی میباشد. جامعه آماری تحقیق را 153 روستای بخش شوسف شهرستان نهبندان تشکیل میدهند که از این میان 38 روستا به عنوان جامعه نمونه انتخاب، و کار پرسشگری از 262 منتخب در این روستاها صورت گرفته است. برای تجزیه و تحلیل داده های مورد لزوم از نرم افزارهای آماری SPSS و EXCEL و جهت پردازش داده ها از آزمونT تک نمونهای استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد خشکسالی در بعد اجتماعی موجب افزایش مهاجرت، افزایش فعالیت های غیرقانونی، فقر و وابستگی بیشتر روستاییان به سازمان های حمایتی شده است. از این رو، برای مقابله با پیامدهای خشکسالی باید روش هایی همسو با شرایط منطقهای از ابعاد زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی اتخاذ نمود.
    کلیدواژگان: خشکسالی، پیامدهای اجتماعی، نواحی روستایی، توسعه روستایی، شوسف
  • حامد نوروزی*، کلثوم قربانی جویباری صفحه 129
    بررسی گویشهای خراسان جنوبی نشان میدهد که از یکسو عناصری از فارسی میانه در آنها یافت می شود و از سوی دیگر، میتوان عناصری از زبانهای شرقی را یافت که از دیرباز وارد این گویشها شدهاند و بعضا در فارسی رسمی نیز رایج اند. یکی از راه های بررسی عناصر اصلی و قرضی در گویشها پیگیری تاریخی پسوندهاست؛ زیرا پسوندها جزء عناصری هستند که به سختی در زبان پذیرفته میشوند. یکی از مهمترین پسوندهای ایرانی، پسوند «اک» است که در لغاتی مانند «پیچاک»، «براک» و «پراک» در گویش قدیم بیرجند رایج بوده است. این پسوند در گویش بیرجند دو ریشه ی مختلف داشته است. در لغاتی مانند «پیچاک» به معنی پیچش شکم، پسوند «اک» بازمانده از پسوند مصدری -āk سغدی است. این پسوند در لغات «خوراک» و «پوشاک» و «سوزاک» هنوز در فارسی رسمی رایج است. «اک» مصدری، امروزه در گویش بیرجندی جای خود را به «ش» داده است و مانند دیگر اسم مصدرهای زبان فارسی با آن رفتار شده است. در نتیجه این لغت به صورت «پیچش/ پچش» (pečeš) در آمده است. اما از سوی دیگر، پسوند «اک» فاعلی نیز از قدیم در گویش بیرجند در لغاتی مانند «پراک» رایج بوده است. پسوند «اک» فاعلی بازمانده از -āk فارسی میانه و -āg پارتی است. این پسوند امروزه نیز به همین صورت در گویش بیرجند رایج است. اما در فارسی معیار و اغلب گویشهای دیگر ایرانی این پسوند با حذف «ک» انتهایی به صورت «ا» در آمده است.
    کلیدواژگان: فارسی، گویش بیرجند، پسوند، سغدی، فارسی میانه
  • حسن هاشمی زرج آباد*، مرتضی نهاری صفحه 149
    اسلامیه شهری است در شمال شرقی فردوس که بعد از زلزله سال 1347 خورشیدی در این منطقه تاسیس گردید. خانه های این شهر توسط معماران محلی و بدون حمایت و نظارت دولت وقت احداث شد. در این پژوهش سعی بر آن است با ارائه پلان و عکس به توضیح و توصیفی در مورد معماری این خانه ها دست یازیم. مطالعات انجام گرفته موید این امر است خانه های احداث شده بعد از زلزله در این شهر تقریبا دارای پلان یکسان بوده و به صورت خانه باغ بنا شده اند و ساختار فضایی شامل ایوان ورودی، هشتی، دالان، حیاط، اتاق هایی با کارکردهای مختلف و باغی که ساختمان در آن قرار گرفته، می باشد. مصالح به کار رفته در خانه باغ های اسلامیه اکثرا بوم آورد است از قبیل خشت و گل و آجر؛ جهت خانه ها همگی بدون استثنا شمال غربی- جنوب شرقی (رون اصفهانی) بوده این خانه ها در بعد از زلزله - خلاف خانه های سازمانی که توسط دولت در فردوس ساخته شده بود- از نمونه خانه های قبل از زلزله فردوس الگو گرفته است. خانه های تاریخی فردوس که کاملا با اوضاع اجتماعی، معیشتی و اعتقادی مردم و خصوصا شرایط اقلیمی منطقه متناسب بوده الگویی برای خانه باغ های تازه تاسیس بعد از زلزله در اسلامیه است.
    کلیدواژگان: الگوی معماری، ساختار فضایی، خانه باغ های اسلامیه، فردوس
|
  • Bitarafan, Mohammad* Page 7
    The constitutionalism revolution bring out the suitable environment for the acceleration of news transmission and partly the growth of public awareness. For this reason، the free newspapers was one of the important achievements of constitutionalism revolution. This statement follows two main goals. One of them is the inspection of external form of the newspaper; such as print typing، letter، newspaper structure، and….، and the other is the investigation and analyzing main political and social matters of Khorasan state. The findings of research indicates that the Khorshid newspaper despite the existence of Besharat newspaper، was the important daily paper in Mashhad in constitutional period. This newspaper beside the attention to urban and suburban matters uses various political، satire and scientific articles proceed conspicuously and clearly the public opinions. The methodology of this paper is descriptive-analytic and on the basis of external form and content study of the Khorshid newspaper.
    Keywords: Khorshid Newspaper, Mashhad, Khorasn, Constitutionalism
  • Hajizadeh Meymandi, Masood*, Lal Sajadi, Seyyed Mahmoud Page 35
    The definition of job satisfaction briefly is the positive and pleasant attitude of individual from his/her occupation. For the reason of accomplishing various existing organization’s goals in a society, it is necessary that its staffs enjoy the pleasant job satisfaction and the teachers as an educated stratum who assume the responsibility of decisive role in training human forces and also the promotion of cultural-social environment of the society, for performing of their role and functions, it is necessary that they enjoy enough job satisfaction. Social reliance which is defined as the confidence level and joint affections of the involved persons in a social relation, has taken into account as the important dimensions and social capital factors and the teachers as one of the effective groups and social resort are in needs to enjoy enough social reliance in order to be able in better fulfilling of their mission and responsibilities. The present research has been practiced the rate of social confidence and its relation to the rate of job satisfaction of the teachers of Mashhad city. The research methodology is survey scale one and its statistical community were all of the regular teachers who were teaching in the curriculum sessions of elementary course, guidance and high school courses from Mashhad city which their numbers are18828 and among them 298 people has been selected as a sample case on the basis of Cocaran Formula. The method of sampling is the suitable classification in multi stage model. The main data collection methodology in this research has been accomplished in the form of questionnaires which were enjoyed appropriate status of admissibility and permanency. The admissibility weighting is of conceptual one namely referring to the experts who were mainly the university professors from the department of social sciences and for permanency weighting, the Cronbach Alfa Coefficient Measure computation has been used that this coefficient for social reliance has been equaled to 0/89 and for job satisfaction to 0/83. The findings of the research indicated that the rate of social confidence has been about the average scale and the rate of job satisfaction over the average value and there was a meaningful relation between social reliance and job satisfaction for this implication that whatever the rate of social confidence among the teachers of Mashhad city increase, so also their job satisfaction will increase.
    Keywords: Social Capital, Social Reliance, Job Satisfaction, Teachers, Mashhad
  • Hasan Doost Fakhani, Hadi*, Rezae, Omid, Pakzad Sardari, Hasan, Rezae, Said Page 59
    In this research the attempt has been made firstly to investigate from one aspect the problem of attitude regarding official corruption (in contrast to official health) in critical class of students as a potential administrators of organizational positions in near future and from the other aspect its relation to the concept of the emotion of relative deprivation as one of the important concepts and theories in the ambit of social aberrations has been researched. The methodology of this paper was of scale survey type and the data collection are of questionnaires which includes the index of attitude to official corruption and the index of weighting analysis of emotion of relative deprivation and also some questions about the demographic characteristic of the respondents. The statistical community is the students of Bojnoord Payame Noor University in 2013-2014 semester which via Cocatan formula and by the use of systematic categorical sampling procedure and by the process of collaborative statistical method 150 people has been studied. The results of this paper shows that from one point of view there is a meaningful relation between the variance of attitude in official corruption of students and their emotion of relative deprivation and from the other hand is in relation with variables of gender basis and economic and social base of individuals to the attitude of official corruption.
    Keywords: Official Health, Official Corruption, Emotion of Relative Deprivation, Social Safety, Social Aberrations
  • Sabzeh Kar, Maryam*, Poorshafei, Hadi Page 87
    Television counted as an effective instruments in increasing of knowledge and awareness and has a dynamicity in medium industry and theatrical arts and an enormous affinity both in production and establishment of communication with the addressee. Since kids, child and the youths organize the first rate chain of interest and addresses of dynamic canal, so this canal has come forth with the aim of responsiveness to the training, educating, entertaining and amusing needs of the addresses for training of kids and child to help families. The present research is descriptive-comparative in its nature and has been used for the reason of inspecting the exploitation of dynamic TV canal and its role in educational motivation and educational progress of students. The statistical community has contained all of the students of fifth grade degree of Birjand’s city. The case study under investigation is 500 individuals of boys and girls which has been selected from cluster and random method. In order to collect data, a questionnaire of demographical, educational status and Harter’s scale of educational motivation (1981) has been prepared and distributed among the examinees. The results of this article indicated that there was not a meaningful differences between the educational progress and motivation of the students who watch dynamic canal program in TV and who do not watch this program. And also the results suggested that there was not a meaningful differences relating to sexuality between the educational progress and motivation of the students who watch dynamic canal program in TV and who do not watch this program.
    Keywords: TV dynamic Canal, Educational Motivation, Educational Progress
  • The Inspection of Social Consequences of Drought in Rural Regions / Case Study: Shoosf District of Nehbandan County
    Fal Soleyman, Mahmud, Mikaniki, Javad, Sanjeri, Hussein* Page 111
    Our country for the reason of resting on dry strap of geographical latitudes in northern hemisphere suffered continuously from famine, dryness and droughty. Although about two third of the country’s geographical arena situated on the dry zones, but in two recent decades, the dryness and famine has influenced all of the country so that this problem turned as one of the important concerns of politicians and planners which the oppositional effects of this problem can be seen very clearly in two recent decades in different seasons of developmental programs of the country. The provision and drawings of contrasting methods with famine and dryness and its direct and indirect economical and sociological effects demands the recognition of dearth influences in various geographical arenas. This research has been investigated the restricted area of geographical boundary of the east of country in South Khorasan as a region of case study of influence weighting of sociological effects of drought in rural spaces. This present research for the reason of its applicability aim, from the view of its nature and methodology is descriptive-analytic and from the view of data collection is documentary-survey one. The statistical community of research contains from 153 villages of Shoosf district of Nehbandan city which among them the numbers of 38 villages has been selected as a sample community and the labor of inquiry making has been accomplished from among 262 selected ones in this village. For the analysis of the required data, the statistical software of SPSS and EXCEL and for the reason of data processing method, the single sample T test has been used. The findings of research indicated that the dryness from social dimension causes the increase of immigration, illegal activities, poverty and the more dependency of villagers to the patronizing organizations. For this reason in opposition to drought consequences the harmonious methods with regional conditions from the environmental, economic and social aspects should be assumed
    Keywords: Drought, Social Consequences, Rural Regions, Village Expansion, Shoosf
  • Noruzi, Hamed*, Ghorbani Jooybari, Kolsoom Page 129
    The inspection of South Khorasan dialects shows that from one hand the components of middle Farsi can be found in it and from the other hand the components from east languages comes upon which entered in this dialect from a long time ago and partly are prevalent in official Farsi too. One of the methods to investigate the original and loan components in dialects is the historical pursue of suffixes. Because the suffixes are among the components that rarely can be accepted in language. One of the important Iranian suffixes is the suffix “-āk” in word like, “pichak”, “Borrak” and “Parrak” which were prevalent in Birjand’s old dialect. This suffix in dialect of Birjand has hold two different roots. In words like “Pichak” with the meaning of abdomen crimp, the suffix “-āk “which is lag behind from the suffix infinitive –āk of Sa’di. This suffix in words “Khorak” and “Pooshak” and “Soozak” is still prevalent in official Farsi. Today in Birjand’s dialect the infinitive “-āk “is superseded by the suffix “-esh” and has been dealt with it like the other action infinitives in Farsi. As a result this word has been come out in the form of “Pichesh/Pecesh” (pečeš). But from the other hand, the subjective suffix –āk has been current in words like “parak” in the dialect of Birjand from the far past. The subjective suffix –āk is detained from the –āk of middle Farsi and the –āg of Parti. Also today this suffix is being used in the same form like in the dialect of Birjand. But in standard Farsi and the majority of the other Iranian dialects, this suffix has been changed to the form of “–ā” by the omission of final “K”.
    Keywords: Farsi, Birjand's Dialect, Suffix, Sadi, Middle Farsi
  • Hashemi Zarjabad, Hasan*, Nahari, Morteza Page 149
    Islamiyeh is a city in the northeast of Ferdows which is established after the earthquake in solar year of 1347 in this region. The houses of this county crated by local architects without any support or supervision of the rolling government. In this research the attempt has been made to explain and describe about the architecture of these houses by the use of image and photos. The accomplished studies verifies this fact that the established houses after earthquake in this city approximately contain the same kind of image and created in the form of garden house and the environmental texture includes the entrance porch, vestibule, porch dome, courtyard, rooms with various functions and the garden which contains a building in itself. The used materials in the garden houses of Islamiyeh are mostly from ecological materials; such as mud brick, clay, brick; all the side points of these houses were in northwest- southeast without exception (Roon-e Isfahan) and these houses after the earthquake- in contrary to the organizational houses which has been built in Ferdows by the government- and has modeled from the houses before the Ferdows’s earthquake. The historic houses of Ferdows which were totally in harmony with the social, livelihood and ethical circumstances of people and especially with ecological condition of the region, are the pattern modeling for newly established garden houses after the earthquake in Islamiyeh.
    Keywords: Architectural Modeling, Environmental Texture, Garden houses of Islamiyeh, Ferdows