فهرست مطالب

اقتصاد و توسعه کشاورزی - سال بیست و هشتم شماره 4 (زمستان 1393)
  • سال بیست و هشتم شماره 4 (زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/12
  • تعداد عناوین: 8
|
  • فاطمه حیات غیبی، محمد قربانی صفحات 301-311
    در مطالعه حاضر نمونه ای از کاربرد الگوسازی چندسطحی برای تحلیل جداول داده- ستانده منطقه ای ارائه شده است. برای این منظور ابتدا جداول داده- ستانده کلیه استان های کشور براساس روش سهم مکانی اصلاح شده فلگ استخراج شده اند. سپس متمایز بودن ضرایب فنی لئونتیف و پیوندهای پسین و پیشین بین فعالیت ها و بخش های اقتصادی استان های مختلف، با استفاده از الگوهای سه سطحی و دو سطحی، آزمون شده است. نتایج حاصل از تجزیه واریانس بین سطوح مختلف نشان می دهد فعالیت ها، بخش ها و استان های مختلف از لحاظ شاخص های مذکور ناهمگن هستند. بنابراین تجمیع فعالیت های جداول داده- ستانده و همچنین تلفیق فضایی جداول داده- ستانده منطقه ای با یکدیگر منجر به کاهش دقت و خطا در تحلیل ها می گردد.
    کلیدواژگان: الگوی چندسطحی، داده، ستانده، پیوند پسین و پیشین
  • عبدالرسول شیروانیان، حسن حقیقت نیا، سعید مهرجو صفحات 312-321
    وقوع دوره های خشک سالی در مناطق جنوبی کشور به ویژه شهرستان داراب امری معمول و متداول است. همین امر، توجه به جنبه های اقتصادی تکنیک کم آبیاری را که از راه کارهای اساسی صرفه جویی در مصرف آب می باشد در تولید پنبه به عنوان یکی از مهمترین محصولات کشاورزی این شهرستان، ضروری نموده است. بر این اساس، به منظور بررسی اقتصادی تکنیک کم آبیاری پنبه و تعیین آستانه اقتصادی اعمال آن در شهرستان داراب، یک آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار به مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات بختاجرد این شهرستان بر روی پنبه انجام گردید و در ادامه از تکنیک بودجه بندی جزئی و روش انگلیش برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. تیمارهای اصلی مورد مطالعه شامل 1) آبیاری کلیه جویچه ها، 2) آبیاری جویچه های فرد،3) آبیاری یک در میان متغیر (یک نوبت آبیاری جویچه های فرد و نوبت بعد آبیاری جویچه های زوج)، 4) آبیاری به صورت دو نوبت در جویچه های فرد و یک نوبت آبیاری کامل و 5) آبیاری به صورت دو نوبت آبیاری کامل و یک نوبت آبیاری در جویچه های فرد، بودند. تیمارهای فرعی نیز شامل دو سطح ماده تنظیم کننده رشد گیاهی پیکس از گروه اکسین ها (0 و 1 لیتر در هکتار) به صورت محلول پاشی بود. نتایج نشان داد سطح آستانه اقتصادی کم آبیاری پنبه 8869 مترمکعب آب آبیاری در هکتار است که نسبت به میزان آب مصرفی در سطح آبیاری کامل موجب صرفه جویی 96/30 درصد (3977 مترمکعب در هکتار) در آب آبیاری می-گردد.
    کلیدواژگان: کم آبیاری، آستانه اقتصادی، روش انگلیش، پنبه، داراب
  • امید گیلانپور، آزاده ولی محمدی صفحات 322-329
    در این مطالعه با استفاده از مدل تصحیح خطای برداری به بررسی اثر تعرفه دانه روغنی، روغن خام و روغن نباتی بر قیمت مصرف کننده روغن نباتی در ایران پرداخته شده است. اطلاعات استفاده شده سری زمانی ماهانه بوده که از سال 1383 تا 1391 را شامل می شود. الگوی استفاده شده نیز الگوی VAR و VECM بوده است. یافته های تحقیق نشان می دهد تنها یک رابطه تعادلی بلندمدت بین متغیر های مذکور وجود دارد و اثر تعرفه روغن نباتی بر شاخص قیمت مصرف کننده و تولیدکننده به ترتیب 4/0 و 07/0 است. همچنین افزایش یک درصدی تعرفه دانه روغنی و روغن خام به ترتیب سبب 35/2، و 19/0 درصد افزایش قیمت مصرف کننده روغن نباتی خواهد شد. فاصله شدید بین میزان تاثیرگذاری تعرفه دانه روغنی و روغن خام بر قیمت مصرف کننده نشان می دهد که حلقه روغن کشی در کشور از کارآمدی کافی برخوردار نیست و عملا سبب می شود تا اثر افزایش تعرفه دانه به نحو مضاعفی به مصرف کنندگان تحمیل شود. لذا اصلاح ساختار صنعت روغن کشی می تواند به توسعه کشت دانه های روغنی و عدم تحمیل بار اضافی قیمت بر دوش مصرف کنندگان کمک کند.
    کلیدواژگان: سیاست تعرفه ای، قیمت، روغن نباتی
  • محمدرضا پاکروان، امید گیلانپور، شیرین ظریف صفحات 330-342
    آزادسازی تدریجی قیمت حامل های انرژی منجر به افزایش هزینه نهاده های تولید کشاورزی و نیز افزایش هزینه های پس از تولید کشاورزی می شود که همه این آثار در مجموع ممکن است بر رقابت پذیری محصولات داخلی با محصولات مشابه خارجی اثر گذاشته و موجب کاهش سودآوری و افزایش هزینه تمام شده تولیدات کشاورزی شود. لذا در مطالعه حاضر، ابتدا مقدار سوخت مصرفی برای تولید محصول ذرت با استفاده از اطلاعات بانک هزینه تولید وزارت جهاد کشاورزی در دوره زمانی 89-1379 محاسبه و توابع هزینه، تولید و تقاضای نهاده سوخت به صورت پانل برآورد می شوند. همچنین تابع واردات محصول ذرت با استفاده از اطلاعات سری زمانی برای دوره زمانی 89-1360 برآورد شده و کشش های مورد نظر استخراج می گردند. نتایج مطالعه نشان می دهد که کشش تولید نهاده سوخت در تولید ذرت 47/2 و همچنین کشش قیمتی تقاضای سوخت 005/0- می باشد. لذا با توجه به این موضوع که کشش متغیر تولید نیز در تابع واردات 83/0- بدست آمد، در اثر آزادسازی قیمت حامل های انرژی، به ازای افزایش یک درصدی در قیمت سوخت مصرفی در تولید محصول ذرت، مقدار واردات این محصول 001/0 درصد افزایش خواهد یافت. لذا افزایش قیمت حامل های انرژی اثر منفی بر روند خودکفایی در تولید این محصول که یکی از اهداف بخش کشاورزی کشور در پایان برنامه پنجم توسعه به شمار می رود خواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می شود که مسئولان ذی ربط در جهت افزایش هر چند اندک واردات در اثر افزایش قیمت نهاده ی سوخت، تسهیلات حمایتی مناسب به تولیدکنندگان ذرت در استان های کشور ارائه نمایند تا آزادسازی کامل بر سطح تولید داخلی اثر منفی بالایی نداشته باشد.
    کلیدواژگان: آزادسازی، خوداتکائی، واردات، تولید، ذرت، ایران
  • حسین محمدی، فرشاد شعبانیان، آهون کاسب صفحات 343-351
    کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، از درجه بالایی از بی ثباتی متغیرهای کلان اقتصادی برخوردار هستند. در این کشورها نرخ ارز، نرخ سود بانکی و نرخ تورم دارای نوساناتی هستند که می تواند محیط نامطمئنی برای سرمایه گذاران به وجود آورد. از این رو، در این پژوهش به بررسی تاثیر برخی متغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص Q توبین شرکت های گروه قند و شکر سازمان بورس اوراق بهادار تهران طی دوره1390-1380 پرداخته شده است. برآورد مدل در قالب داده های تابلویی و تحلیل اثرات تصادفی انجام شده است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که نرخ ارز، نرخ تورم و نرخ بازده دارایی ها دارای تاثیر منفی و غیر معنادار بر شاخص Q توبین بوده اند. نرخ سود بانکی دارای اثر منفی و معنادار و ارزش افزوده بازار نیز دارای تاثیر مثبت و معناداری بر شاخص Q توبین بوده است.
    کلیدواژگان: شاخص Q توبین، داده های تابلویی، نرخ سود بانکی، نرخ ارز، نرخ بازده دارایی ها، صنایع قند و شکر
  • سید نعمت الله موسوی صفحات 352-359
    پرورش ماهی و میگو به طور مصنوعی به خصوص در کشورهایی که توانایی گسترش منابع دریایی خود را ندارند، راه مناسبی برای تامین بخشی از نیازهای غذایی و پروتئینی محسوب می شود. این پژوهش با هدف بررسی آثار رفاهی حذف یارانه انرژی در میان خانوارهای بهره بردار شیلاتی در استان فارس انجام شد. برای این منظور از داده های مقطعی بهره برداران شیلات استان فارس در سال 1389 استفاده و توابع هزینه، تقاضای نهاده ها و تولید این محصول برآورد گردید. نتایج نشان داد که حذف یارانه انرژی، منجر به کاهش تقاضای انرژی و کاهش تولید و درآمد و درنتیجه کاهش سود به اندازه حدود 16/0 درصد در سطح استان فارس می شود. هم چنین یافته ها نشان داد غذای ماهی مهم ترین نهاده در تولید است. به گونه ای که به ازاء 10 درصد افزایش در مقدار مصرف غذا ماهی در فرآیند تولید، در استان 8/4 درصد تولید افزایش می یابد. از سوی دیگر در اثر افزایش 50 درصدی در قیمت انرژی، میزان 5/9 درصد مصرف انرژی کاهش خواهد داشت که در اثر این کاهش مصرف، میزان تولید 057/0 درصد (036/0 تن) و سود 06/0 درصد کاهش خواهد داشت. لذا با توجه به اهمیت غذا در تولید پیشنهاد می شود بر روی افزایش بهره وری این نهاده تمرکز بیش تری صورت گیرد.
    کلیدواژگان: اثرات رفاهی، یارانه انرژی، ماهی قزل آلا، تابع تولید، تابع هزینه ترانسلوگ
  • سید محمد سیدی، محمود دانشور کاخکی صفحات 360-367
    محصول راهبردی پنبه نقش مهمی در اقتصاد منطقه بشرویه به عنوان مرکز اصلی تولید پنبه ی خراسان جنوبی ایفا می کند. در این تحقیق، کارایی مزارع پنبه بشرویه در سال 1387 با استفاده از رهیافت تحلیل فراگیر داده ها تعیین و عوامل موثر بر آن با استفاده از الگوی توبیت مورد بررسی قرار گرفته است. داده های تحقیق از تکمیل 65 پرسشنامه که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده به سه گروه از کشاورزان پنبه کار بشرویه اختصاص یافته بود، استخراج شد. بر اساس نتایج روش تحلیل فراگیر داده ها، میانگین کارایی فنی، تخصیصی، هزینه و سود کشاورزان به ترتیب برابر 86/0، 80/0، 70/0 و 43/0 محاسبه شد. با استفاده از روش توبیت اثر دبی آب ورودی به مزارع و اندازه مزارع بر کارایی سود مثبت و معنادار، اثر تعداد دفعات سمپاشی منفی و معنادار و اثر سواد کشاورزان بی معنی برآورد گردید. در نهایت یکپارچه سازی اراضی در کنار آموزش و انتقال فناوری به منظور ایجاد بستری مناسب جهت تولید کارای پنبه توصیه می شود.
    کلیدواژگان: پنبه، شهرستان بشرویه، کارایی اقتصادی، تحلیل فراگیر داده ها، توبیت
  • فاطمه برادران سیرجانی، محمدرضا کهنسال، محمود صبوحی صفحات 368-376
    تخصیص بهینه منابع آب در کشاورزی امری ضروری است و کشاورزان در عملیات زراعی مزرعه باید بدان توجه کنند یکی از عوامل مهم در تخصیص بهینه منابع آب تعیین الگوی بهینه کشت در مزرعه است. در مطالعه حاضر برای تعیین الگوی بهینه کشت و تخصیص بهینه منابع آب در بخش مرکزی شهرستان مشهد (دهستان توس) از برنامه ریزی خطی فازی چند هدفه دو مرحله ای استفاده شده است آمار و اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه حضوری با کشاورزان منطقه ی مورد مطالعه و تکمیل 116 پرسشنامه با استفاده ازنمونه گیری تصادفی ساده، در سال 1391-1392 جمع آوری شد.نتایج نشان داد که مقادیر بهینه مدل برنامه ریزی فازی چند هدفه دو مرحله ای در هدف حداکثر سازی بازده ناخالص 01/23942 ده هزار ریال، بهره براری از کود های آلی 19/3876 کیلوگرم و هدف حداقل سازی مصرف آب 62/53645 متر مکعب که این اهداف در مرحله دوم بهبود پیدا کرده و میزان هدف کود شیمیایی 80/817 کیلوگرم که نسبت به حالت قبل تغییری نکرده و الگوی کشت در صورتی بهینه می شود که بیشترین سطح زیر کشت را به سیب زمینی و بعد از آن چغندر، جو، پیاز و گندم اختصاص داد و کشت گوجه فرنگی و ذرت را حذف کرد. نتایج نشان می دهد مدل برنامه ریزی خطی فازی چند هدفه دو مرحله ای در مقایسه با مدل خطی فازی چند هدفه نتایج بهتری در تعیین الگوی بهینه کشت و تخصیص آب آبیاری در منطقه مورد مطالعه دارد.
    کلیدواژگان: الگوی کشت، منابع آب، برنامه ریزی خطی فازی چند هدفه دو مرحله ای
|
  • Fateme Hayatgheibi, M. Ghorbani Pages 301-311
    In the present study, an application of multilevel modeling approach to the input- output analysis are presented First, the regional input-output table of all provinces in Iran was extracted based on the Adjusted Flegg Location Quotient Method (AFLQ). Second differentiation in the Leontief technical coefficients and the backward and forward linkages among various activities and sectors of all provinces were examined using the 3-level and 2-level models. The results of variance analysis among the different levels reveal that activities, sectors and provinces are heterogeneous in terms of the mentioned indexes. Therefore, activities aggregation and spatial aggregation of the regional input- output tables raise errors and reduce the accuracy.
    Keywords: Multilevel model, Input, output, Backward, forward linkages
  • Abdoulrasool Shirvanian, H. Haghighatnia, S. Mehrjou Pages 312-321
    Drought is common across the south of Iran, especially in Darab district. Accordingly, studying the economic aspects of deficit irrigation technique – that is one of the basic strategies in water saving for reducing water use of cotton as one of the main agricultural products in Darab district is essential. In order to investigate the deficit irrigation technique and to determine its economic threshold in Darab district, in the Bakhtajerd Research Station a split plot experiment was conducted on cotton in a completely randomized block design with four replications in two years. The partial budgeting and English technique were used to analyze the collected data. The main study treatments were: 1) irrigation in all furrows, 2) irrigation in odd furrows, 3) periodic irrigation (one time irrigation in odd furrow and another time in pair furrows), 4) two irrigations in odd furrows and another full irrigation, 5) two full irrigations and another irrigation in odd furrows. Sub-treatments were plant growth regulators including Peaksofauxinsat the two levels of 0 and 1 liter per hectare. The results showed that the economic threshold of deficit irrigation of cottonis 8869 (Cm3/Ha) of irrigation waterthat saves 30.96 percent (3977 Cm3/Ha)of full irrigation.
    Keywords: Deficit irrigation, Economic threshold, English method, Cotton, Darab
  • Omid Gilanpour, A. Valimohammdi Pages 322-329
    This study uses vector error correction model to examine the effects of oilseeds, crude oil and vegetable oil tariffs on vegetable oil consumer price. Monthly data sets for the years 2004-2013 and VAR and VECM models were applied for this study. Research findings indicates only a long term equilibrium relation between the study variables. The effect of vegetable oil tariffs on consumer and producer price index are 0.4 and 0.07, respectively. Furthermore, one percent increase in the oil seeds and crude oil tariff, will increase consumer prices by 2.35, 0.19percent. The huge gap between the impacts of the two tariffs –e.g. oilseeds and crude oil tariffs- on consumer price shows that oil industries work with low efficiency. This practically doubles the impact of tariff on consumers. Accordingly, structural reform in the oil industry can develop oil production and prevent additional burden upon the consumer price.
    Keywords: Tariff policy, Price, Vegetable oil
  • Mohammadreza Pakravan, O. Gilanpour, Sh. Zarif Pages 330-342
    liberalization of energy price increases costs of agricultural inputs and costs of agricultural production. All these changes may affect the overall competitiveness of domestic products with similar foreign products. As a result of that, total cost of agricultural products are increased and profitability are decreased. In this paper, energy consumption for producing Corn were calculated using cost- production database from Jahad-Keshavarzi for the years 2001-2010. Then, the cost function, production function and demand function for this crop were estimated in the form of panel data structure. Furthermore, the import function of corn and the associated elasticity were calculated using time series data for the years 1981-2000. The results show that, for the corn production, the elasticity of energy input and price elasticity of energy demand are 2.47 and -0.005, respectively. Considering to the fact that the production elasticity in the import function is -0/83, every one percent increase in the price of fuel due to the energy price liberalization policy increases the import of corn by 0/01 percent. Accordingly, increasing energy price has a negative effect on the food self-sufficiency that is one of the main objectives of the fifth national development plan. Ultimately, it is proposed that policy makers provide corn producers with more supports in order to reduce the negative effect of energy price liberalization on the national corn products.
    Keywords: Liberalization, Self, Sufficiency, Import, Production, Corn, Iran
  • Hosein Mohammadi, F. Shabanian, A. Kaseb Pages 343-351
    Developing countries, including Iran, have a high degree of volatility of macroeconomic variables. Fluctuations inex change rate, bank interest rate and inflation rate can create insecure environment for in vestorsin Iran. Hence, this study examined the impact of macroeconomic variables on the Tobin’s Q index for the Sugar companies of Tehran Stock Exchange (TSE) during the period between1380-1390. A panel data model in the form of random-effects analysis was performed. The results indicate that the exchange rate, inflation rate and therate of return onassetshavean insignificant negative impact on the Tobin’s Q index. Bank interest rateshave a significant negative impact, while Market value has a significant positive impact on the Tobin’s Q index.
    Keywords: Tobin's Q index, Panel data, Bank interest rate, Exchange rate, Rate of return on assets, Sugar in dustry
  • Seyed Nemat Mousavi Pages 352-359
    Pisciculture, especially in countries which are unable to develop their marine resources, is a desired to provide part of their food and protein needs. This study aims at investigating welfare impacts of energy subsidy removal on fish producers in Fars province. To achieve the objective, cross-sectional data obtained from fish producers of Fars Province in 2010 was used. Cost, input demand and production functions were estimated using the collected data. The findings showed that in Fars Province removing fuel subsidies is led to decreased demand for fuel and production as well as a reduction in producer's revenue. As a result of that, in Fars Province benefits from fish are reduced by0.16 percent. The results also showed that food is the most important input in the fish production.a10 percent increases in food consumption is expected to raise the fish production by 4.8 percent. On the other hand, a 50 percent increase in the energy price will reduce the energy consumption by 9.5 percent, and as a result of that, the production and the benefit will be reduced by 0.057% (0.036 tons) and 0.06%, respectively. Regarding the importance of food in production, it is suggested to focus on improving the food productivity.
    Keywords: Welfare effects, Energy subsidy, Salmon, Production function, Translogcost function
  • Sayed Mohamad Sayedi, M. Daneshvar Kakhki Pages 360-367
    Cotton as a strategic product plays an important role inthe economy of Boshrouyehwhere is known as the major cotton producing center of Khorasan-e-Jonoubi. In this paper, efficiency of Boshroyeh cotton farms in 2007 have been calculated using Data Envelopment Analysis (DEA) and determinants of efficiency were identified using Tobit regression analysis. The data was collected from questionnaires filled in by 65 Cotton farmers in Boshrouyeh who were distributed in three groups. According to the DEA results, averages of technical, allocative, cost and profit efficiency scores were measured by0.86, 0.80, 0.70 and 0.43, respectively. Tobit regression estimates indicate that incoming water flow to farms and farm size has positive and significant impact on the economic efficiency, while numbers of spraying significantly reduces the economic efficiency. Education does not havea significant impact on the economic efficiency.Ultimately, the study suggests land consolidation, training and technology transfer to provide appropriate conditions to produce cotton, efficiently.
    Keywords: Cotton, Boshrouyeh, Economic Efficiency, Data Envelopment Analysis, Tobit
  • Fatemeh Baradaran Sirjani, M.R. Kohansal, M. Sabouhi Pages 368-376
    Optimal allocation of water resources is an essential service in agriculture that must be considered by farmers. One of the most significant factors in optimal allocation of water resources in agriculture is to define optimal farm cropping pattern. In this study, in order to determine optimal cropping pattern and water resources allocation in central district of Mashhad city (Toos village), the two-stages multi-objective fuzzy linear programming was used. The required data was collected through interviews with farmers of the study area and filling in 116 questionnaire using simple random sampling during the years 2012-2013.The results indicated that, optimal values in the two-stage multi-objective fuzzy linear programming model for maximizing gross margin is 239420100 Rials, for utilizing organic fertilizers is 3867.19 Kg, and for minimizing the consumption of irrigation water is 53645.62 square meters, which were modified in the second phase. The objective amount of chemical fertilizer was 817.80 kg., having no change in the second phase. The cropping pattern will be optimized, if the most area under cultivation being allocated to potato, then to barley, wheat, t, onion and sugar beet, while tomato and corn cultivation being removed. Results illustrate that, two-stage multi-objective fuzzy linear programming model in comparison with multi-objective fuzzy linear model yield better results in defining optimal cropping pattern and allocation of irrigation water to the study area.
    Keywords: Cropping pattern, Water resources, Two, stage smulti, objective fuzzy linear programming