فهرست مطالب

جلوه هنر - شماره 12 (پاییز و زمستان 1393)
  • شماره 12 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/09/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اشرف السادات موسوی لر، سپیده یاقوتی صفحات 5-19
    زیبایی شناسی از مباحث بنیادین و اساسی است که پیدایش آن به افلاطون و پیش از او برمی گردد و تا امروز نیز با آرای متفکران و صاحب نظران معاصر غربی و اسلامی به حیات خود ادامه می دهد. هنر دینی نیز یکی از انواع کوشش های فکری است که برای درک و دریافت حقیقت هستی صورت می گیرد. از آنجا که قرآن کریم به عنوان بزرگ ترین معجزه مکتوب، از جنبه های مختلف قابل بررسی است، در مقاله حاضر، در گستره ای از مطالعات میان رشته ای، به روش تحلیلی- تطبیقی و با تکیه بر کلام وحیانی قرآن کریم کارکردها، روابط و وجوه اشتراک و افتراق زیبایی شناسی و هنر دینی را بیان می کنیم. برآیند این پژوهش این است که تاکید بر جنبه های گوناگون اعجاز متنی از ابعاد هنری و ادبی در بررسی آیات قرآن، نادیده گرفتن محتوای متین آن نیست؛ بلکه توجه دادن به زیبایی های ساختاری، زبانی، تصویری و روابط واژگانی آن است که پس از گذشت قرن ها تازگی دارد و از رونق نمی افتد.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، زیبایی شناسی، هنر دینی، اعجاز متنی
  • سمیه نوری نژاد صفحات 19-33
    ایرانیان و هندوها ارتباط تجاری خوب با یکدیگر داشتند و کالاهای تولیدی خود را به یکدیگر صادر می کردند؛ بنابراین، آثاری از حضور ایرانیان در هند و آثاری از حضور مردم هند در ایران یافت می شود. این ارتباطات دوجانبه تا سالیان زیادی ادامه داشت. به دنبال فعالیت های تجار هندی در ناحیه هرمزگان، ارتباط فرهنگی و هنری میان دو کشور افزایش یافت و زمینه ساز تاثیر هنر دو منطقه بر یکدیگر شد. محور اصلی این پژوهش بررسی معبد ساخته شده توسط هندوها در شهر بندرعباس است. شیوه پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی است و عناصر و تزئینات به کاررفته در معبد را بررسی می کنیم. ابتدا معبد و علل ساخت آن و سپس تزئینات آن را معرفی می کنیم. معبد هندوها در اواخر دوره ناصرالدین شاه ساخته شد و در زمان مظفرالدین شاه (1300- 1344ه.ق) مورد بهره برداری قرار گرفت. در عناصر تشکیل دهنده معبد، معماری سایر ادیان، مانند بودایی و اسلام، دیده می شود.
    کلیدواژگان: بت گوران، هندو، بندرعباس، عناصر تزئینی
  • عفت السادات افضل طوسی، روناک فرضی صفحات 33-49
    موسیقی یکی از هنرهایی است که برای عرضه محصولاتشان نیازمند طراحی گرافیک هستند؛ چه قبل از اختراع و پیدایش ابزار ضبط و پخش موسیقی که به جلد نت ها و پوسترهای موسیقی محدود بود و چه بعد از آن که طراحی جلد صفحات گرامافون، نوارهای کاست، CDو DVD به آن ها اضافه شد. موضوع این مقاله تاثیر متقابل سبک در موسیقی و گرافیک است. به نظر می رسد که تا دهه 60، داده ها و دریافت های حسی و نحوه بیان آن ها در سبک ها، تاثیر مستقیم و متقابل بر موسیقی و گرافیک داشته است. این هنرها با تاثیرگذاری متقابل بر یکدیگر، در یک راستا در حرکت بوده اند. بدین ترتیب، فرم و فضای موسیقیایی، ریتم و رنگ اصوات کاملا در اثر گرافیک مربوط به آن سبک مشهود است. از دهه 60، به دلیل گرایش به موسیقی تجاری یا تنوع در زیرشاخه های موسیقی،گرافیک آثار دچار تغییرات شد و این رخداد باعث کاهش حس موسیقیایی در آثار تجسمی و پراکندگی در سبک شده است. در این بررسی، کوشیدیم که سبک های موسیقی و گرافیک را به موازات یکدیگر بررسی کنیم. از فرضیات این پژوهش این است که ویژگی های سبک در هنر موسیقی بر طراحی گرافیکی آن تاثیر می گذارد؛ ازاین رو، در این بررسی آثار مشهور مربوط به سبک هنری در موسیقی را با هنر تجسمی (اثر گرافیکی) مقایسه کردیم. این تحقیق را به شیوه مقایسه ای و تحلیل آثار برجسته دردسترس انجام داده ایم. به نظر می رسد که ویژگی های سبک در موسیقی در عناصر تجسمی (طرح، رنگ، ریتم و...) اثر تجسمی انعکاس یافته است.
    کلیدواژگان: موسیقی، پوستر، گرافیک، سبک
  • نیکو شجاع نوری، مرضیه اسماعیلی جاغرق صفحات 49-63
    ازاره یا روکش حفاظتی دیوار به حاشیه تزئینی از کف اتاق تا ارتفاع یک متری گفته می شود. این عنصر تزئینی و ساختمانی در بیشتر بناهای تاریخی ایران دیده می شود و گونه های مختلف آن با سبک معماری و عناصر تزئینی متداول در هر دوره هماهنگ است. ازاره علاوه بر جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل بنا، برای زیباسازی بنا نیز به کار می رفت. امروزه قرنیز جایگزین ازاره های قدیمی شده است. قرنیزها به شکل سنگ های تزئینی، یا در نمای بیرونی و یا به صورت نوار باریکی از سنگ، چوب و یا هر جنس مقاوم دیگر در داخل بنا مشاهده می شوند.
    در این مقاله، ضمن معرفی ازاره و سیر تحول آن، به امکان استفاده مجدد از این عنصر تزئینی- ساختمانی برای هویت دادن به بناهای کنونی با توجه به جنبه هنری- فرهنگی آن، توجه کرده ایم. ویژگی ازاره و انواع آن در دوره های مختلف، علت جایگزینی آن با قرنیز و کم توجهی به جنبه فرهنگی- هنری آن، ازجمله سوالات مطرح به شمار می روند. این تحقیق را با روش میدانی و استفاده از مطالعات کتابخانه ای و جست وجو در پایگاه های اطلاع رسانی معتبر انجام داده ایم و جامعه آماری شامل نمونه هایی از هریک از انواع ازاره های استفاده شده در معماری ایران است.
    نتیجه بررسی نشان دهنده حذف تدریجی ازاره از بنا و جایگزینی قرنیز به دلیل عدم نیاز به کاربرد ضدرطوبتی و داشتن صرفه اقتصادی است؛ درحالی که با بهره گیری از توان بالقوه صنایع دستی در ایران، می توانیم جنبه زیبایی- فرهنگی ازاره را در طراحی جدید، حتی به شکل قرنیز، زنده نگه داریم.
    کلیدواژگان: صنایع دستی، فرهنگ، تزئینات بنا، ازاره، قرنیز
  • مریم شادابفر، نجمه موسی تبار صفحات 63-81
    در این پژوهش، با نگاهی جامع به هنر آهک بری در سه دوره صفویه، زندیه و قاجار به شناخت این هنر و بررسی سیر تحول آن در این سه دوره و میزان تاثیرپذیری و تاثیرگذاری آن پرداختیم. پرسش های مطرح شده در این پژوهش عبارت اند از:- نقوش آهک بری در کدام قسمت از حمام اجرا شده اند؟
    - چه نقوشی در هر دوره بیشتر مورد توجه بوده اند و چه شباهت ها و تفاوت هایی میان نقوش اجراشده در هر دوره وجود دارد؟
    مباحث مندرج در این پژوهش حاصل مطالعه منابع کتابخانه ای و بررسی و مشاهده آثار است. در این راستا، تزئینات آهک بری در حمام های شاخص هر دوره در استان های مختلف را براساس نوع نقوش و جایگاه قرارگیری آن ها بررسی، مقایسه و تحلیل کردیم. طبق نتایج حاصل از این پژوهش، بخش عمده تزئینات در قسمت سربینه و در درجه بعد در گرمخانه اجرا شده اند. انواع نقوش اجراشده، به ترتیب کمیت عبارت اند از: نقوش گیاهی، هندسی، حیوانی، پرندگان، انسانی و اسطوره ای. در دوره صفویه بیشتر نقوش گیاهی و هندسی، در دوره های بعدی ضمن الگوپذیری از دوره صفویه، به ترتیب نقوش حیوانی و انسانی و در دوره قاجار تصاویری با مضامین ادبی و اسطوره ای به کار می رفتند.
    کلیدواژگان: حمام های صفوی، حمام های قاجاری، آهکبری، ساروجبری
  • آنیسا آیتی زاده صفحات 81-95
    ایران شاهراه تمدن های باستانی و مهد فرهنگ های قبل تاریخ، هزاران راز نهفته در خود پنهان کرده است. در این میان، سنگ نگاره ها از نو یافته ترین هنرهای ایران هستند که در نقاط مختلف ایران پراکنده اند و هریک نشان و کلامی از دنیای باستان دارند. در این پژوهش، سنگ نگاره های اسبقته (هسبخته) را انتخاب و بررسی کردیم. این آثار که در روستای شواز استان یزد قرار دارند، ازلحاظ قدمت و تنوع نقوش قابل بررسی هستند و نوع بینش و آداب زندگی انسان در آن دوران را نشان می دهند. این مقاله را با روش توصیفی- تحلیلی و جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای، مشاهده و مصاحبه انجام دادیم. با بررسی انواع نقوش حکاکی شده در این منطقه، با نمادهای باروری و زایش (بز کوهی و قوچ)، نمادهای مهرپرستی (چلیپا و حلقه مهر)، نماد جهت نما و نقوش حیوانی، انسانی و گیاهی مواجه می شویم که قدمت زیاد سکونت در این منطقه و اعتقادات و آیین های اولیه ساکنان را نشان می دهند.
    کلیدواژگان: اسبقته، سنگ نگاره، نقوش، نمادها
  • سید علی مجابی، زهرا فنایی صفحات 95-103
    کرباس که در منطقه مرکزی ایران اصطلاحا «کار» نامیده می شود، ساده ترین پارچه دو وردی است که با پنبه و به وسیله دستگاه های پاچالی بافته می شود. کار یا بدون نقش است و یا نقش های بسیار ابتدایی و ساده ای دارد. اگرچه تولید این بافته در مناطق مختلف ایران با شیوه ای تقریبا یکسان صورت می پذیرد، متناسب با کاربرد و نوع مصرف این پارچه سنتی، تغییراتی در نحوه تولیدش رخ می دهد. یکی از مناطق مرکزی ایران که با توجه به وجود کشتزارهای وسیع پنبه، بافت کار در آن برای مصارف گوناگون کاربرد داشته است، ورزنه در نزدیکی اصفهان است. هدف اصلی ما در این مقاله، شناسایی فرآیند و شیوه تولید کار در منطقه ورزنه است تا از این طریق و با مطالعه روش های کرباس بافی در سایر مناطق ایران، به تفاوت های موجود در تولید کرباس در مناطق مختلف ایران پی ببریم. روش تحقیق این مقاله توصیفی و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و میدانی است. در این پژوهش، ضمن بررسی قسمت های مختلف دستگاه و معرفی ابزار و تشریح مراحل بافت کار، اصطلاحات محلی به کاررفته در کاربافی ورزنه را دسته بندی می کنیم و توضیح می دهیم. از کار بافته شده در ورزنه به عنوان سفره نان یا بقچه جهاز عروس، بقچه حمامی، چادر سفید، کفن و چادرشب استفاده می شود. در حال حاضر، در این منطقه شانزده کارگاه نیمه فعال خانگی بافت کار وجود دارد که بافندگان آن همگی زنان مسن هستند. کار ورزنه درصورت نقشدار بودن، بیش از پنج رنگ ندارد و با نخ پنبه ای مرسریزه و آهارخورده با چربی حاصل از مغز گوسفند بافته می شود.
    کلیدواژگان: ورزنه، کاربافی، منسوجات سنتی، بافندگی
|
  • Pages 5-19
    Aesthetics is one of the most fundamental and essential topics which is originated back to Plato and even farther. Presently It has been existed through Islamic and contemporary western intellectual and theorist’s views. Religious art is one the intellectual attempts which is practiced to comprehend and perceive the reality of existence. Since The Quran، as a phenomenon writhen miracle، could be studied in diverse aspects، the present research carries out functions، relation، comparability and distinctness between aesthetics and religious art through interdisciplinary broad studies by analytical-comparative approach underscoring divine oration of the Holy Quran. The deduction of this research that is accentuated distinguish aspects of textual miracle from artistic and literary extends does not import the ignorance of profound content of the Holy Quran but attempts to signify its structural، lingual and figurative beauties and also its linguistic connection which is remained pristine after centuries and still flourish.
    Keywords: The Holy Quran, Aesthetics, Religion Art, Textual Miracle
  • Pages 19-33
    Iranian and Hindus had a satisfactory trading connection and exported their own produced good to each other. Consequently the trace of Iranian presence in India and likewise Hindus existence in Iran could be observed. These bilateral connections have been continued up for many years. Ensuing Hindus merchant’s activities in Hormozgan zone، cultural and artistic relationship increased between these two countries and created an influential impact of art through these countries. The main emphasize of this research is studying temples which were constructed by Hindus in Bandar Abbas city. The present research is based on analytical-descriptive approach by studying elements and decorations which were used in these temples. In commence the temple itself، the cause of its construction and then decoration will be introduced. Hindus temple was constructed in late Nasser Al-Din the king’s era and were exposed during Muzzaffar Al-Din the king (1887-1883A. D). In the formative elements of this temple the architecture of other religion such as Buddhism and Islam were also observed.
    Keywords: Bat Goran, Hindus Temple, Bandar Abbas, Decorative Elements
  • Pages 33-49
    One of the forms of art which leans on graphic design as a tool of advertisement is music. It began with designing the cover of music، music sheets and posters، but after the invention of recording and audio systems، music related design continued and it could be found on the cover of vinyl records، audio cassettes، CDs and DVDs. The main focus of this article is the correlation of style in music and graphic design. It seems that until the 60s sensations and perception in different styles had some interactions with music and graphics and also it had some direct influence on both of them. These forms of art by interacting with each other were moving in the same direction. As a result the forms and atmosphere of music، rhythm and color of the sounds were completely tangible and dramatic in the graphic design related to a specific music genre. After the 60s، tendency towards commercialized music and increasing variety of genres changed the graphic designs related to the music and as a result less musical sensation and divergence in the genres and styles are observable. In this study music and graphic genres and styles are tried to be investigated simultaneously. One of the hypotheses’ of this research is; characteristics of a style are influential on the related graphic design. Hence، the famous music pieces of a style were compared to the visual art forms (graphic design). It seems that the style characteristics of music are reflected in visual elements (design، color، rhythm) of the visual art.
    Keywords: Music, Poster, Graphic, Style
  • Pages 49-63
    Ezare، a protective cover for walls with also decorative purposes is used from the ground up، to a height of one meter. This architectural design is observed in most Iranian historic buildings. Its design and structure developed through time according to the period in which it was used. Apart from preventing humidity to inner walls، Ezare was also used as means of beatifying and characterizing the overall theme of buildings. These days skirting’s have walls، such as; decorative stone، wood or any other durable material. replaced the historic Ezare’s. Skirtings come in many forms both on the interior and exterior of building Although in this article، Ezare is introduced with a background to its development، it is also important to stress the artistic and cultural nature of it، and the impact it has had in the progression of skirting’s we see today. The unique characteristics and variety of Ezare’s throughout different periods in history، yet its inevitable replacement with skirting’s، has raised many questions. Research methods used for this study has been carried out using trustworthy and reputable resources such as; library resources along with searching online databases. In conclusion، this study has come to the realization that Ezare’s gradual demise and replacement with skirting’s has been mainly due to the practical nature of skirting’s. The anti-humidity qualities of skirting alongside their economical benefits have outweighed the decorative and the identity and character that Ezare’s used to give. However، with the ever increasing and exceptional quality of Iranian handicrafts، we can now look at the appealing artistic and cultural aspect of Ezare’s when designing new modern skirting’s.
    Keywords: Handcrafts, Architecture, Exterior Décor, Ezare, Skirting
  • Pages 63-81
    Being thorough and comprehensive study on stucco reliefs carved in Safavid، Zandieh and Qajar periods، the present study focuses on appreciation of this art and its development in these three dynasties as well as its effects and influences. The following questions have been addressed in this study: - In which parts of public bathrooms were stucco reliefs mostly applied? - Which patterns or relief have been the patterns of choice in each dynasty? - What are similarities، differences and diversity of the patterns in each period? The subjects presented in this research are the direct result of library references، analyses and observations which were studied، performed and/or made by its authors. To do so، based on the type of reliefs and the points in which they had been carved، the ones extant in well-known public bathrooms of each dynasty constructed throughout the country were studied، compared and analyzed. The results of this study reveal that majority of such reliefs have been carved in Sarbineh (ancient bathroom vaults/alcoves used for changing clothes) and secondarily in hothouse. Based on their popularity such reliefs are those of plants، geometrical figures، animals، birds، humans and mythical figures. To illustrate، most patterns produced in Safavid dynasty are those of plants and geometrical figures whereas in the following periods، being inspired by Safavids، there is a tendency towards using animal and human figures. And، in Qajar period، literal and mythical reliefs can be seen.
    Keywords: Safavid Public Bathrooms, Qajari Public Bathrooms, Lime Reliefs, Mortar Reliefs
  • Pages 81-95
    Iran، the cradle of ancient civilizations and prehistoric cultures، is concealed thousands of hidden secret in. The petroglyphs are the newest art which are spread in different areas of Iran and each of them has diverse signs and traces of the ancient world. in this research Asbqth petroglyphs were selected and analyzed. These stone-reliefs are located in Shavaz، rustic region، of Yazd province which can be examined base on antiquity and various images and they represent perspective and customs of people in that era. This research carried out of descriptive-analytical approach. Data collecting is based on library resources along with observations and interviews. By studying the type of images that were carved in this area، the symbols of fertility and rebirth (antelope and sheep)، symbols of Mithraism (cross and ring seal)، icon arrow and designs of animal، human and plant were observed. these icons show early settlement in the area as well as beliefs and primary religion residents in this location.
    Keywords: Asbqth (Asbaqteh), Petroglyphs, Stone Image, Symbols
  • Pages 95-103
    In the central part of Iran، canvas that is termed “carbamino” is the most simplified dual harness cloth that is weaved by cotton and by horizontal looms. Carbamino is either principally with no designs or it has very simple designs. Although production of this cloth is done in different regions with almost similar methods، there are variations in its production with regards to its application. One of the regions in the center of Iran that carbamino has had different applications and has large areas of flax، is Varzaneh near Esfahan. The woven carbamino is used in Varzaneh as bread wrapper (cloth to keep bread in)، knapsack for brides dowry، Turkish bath knapsack، white chador، shroud and wrapper for bedclothes. At the moment، there are only 16 semi-active carbamino weaving workshops in this region and the weavers are all old women. Carbamino made in Varzaneh has max of 5 colors and is woven with mercerized starched cotton thread with the fat taken from sheep’s brain. The method of this research is exploratory-field research and in addition to analyzing different parts of the loom and introducing the tools and describing the weaving procedures، the local terms used in weaving carbamino in Varzaneh are classified and explained.
    Keywords: Varzane, Carbamino, Traditional Fabric, Weaving