فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 1 (پیاپی 13، پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/10/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سعید فراهانی فرد، محسن کشاورز صفحات 7-30
    اهداف هر مکتب اقتصادی، محور تمام سیاست ها، قانون گذاری ها و توصیه های اخلاقی آن مکتب و نظام است. اهداف، هم از لحاظ جهت دهی و نظم بخشیدن به فعالیت اجزای نظام و هم از آن جنبه که وجه افتراق مکاتب اقتصادی از یکدیگر است، بسیار مهم و قابل توجه می باشد.
    تحقیق حاضر می کوشد تا براساس روش عقلی و نقلی به تبیین اهداف نظام اقتصادی اسلام پرداخته و در ادامه با طراحی شاخص اهداف اقتصادی اسلام، میزان تحقق آن ها را در اقتصاد ایران، پس از انقلاب اسلامی سنجش نماید. فرضیه تحقیق عبارت است از اینکه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، وضعیت اقتصادی کشور به تحقق هر چه بیشتر اهداف نظام اقتصادی اسلام نزدیکتر شده است.
    یافته های تحقیق علاوه بر تایید فرضیه فوق، موید این مطلب است که براساس شاخص های بدست آمده، اقتصاد ایران علیرغم برخی نوسانات قابل توجه در برخی از سال ها، توانسته وضعیت خود را در طول زمان بهبود بخشد و به تحقق هر چه بیشتر اهداف نظام اقتصادی اسلام نزدیک تر گردد.
    کلیدواژگان: اهداف نظام اقتصادی اسلام، اقتصاد ایران، رفاه اقتصادی
  • مصطفی سلیمی فرد، حامد صاحب هنر صفحات 31-55
    یکی از نهادهای اقتصادی نظام اسلام که به کمک آن می توان به توسعه اقتصادی دست یافت نهاد وقف است. متاسفانه در ایران علی رغم وجود موقوفات متعدد میزان درآمد اکتسابی از موقوفات بسیار پایین است، که این امر موجب شده است از توان بالقوه نهاد وقف در راستای بهبود رفاه جامعه به صورت کارآ کاسته شود. یکی از مباحث مطرح در این زمینه، نحوه قیمت گذاری املاک موقوفه است. در این مقاله، چگونگی به کارگیری مدل رگرسیون مرکب بیزی جهت تخمین هرچه دقیق تر نرخ اجاره رقبات مسکونی تشریح شده است. تابع پیشین به کار رفته، تابع مزدوج طبیعی بوده و داده های مورد استفاده در این مقاله به صورت مقطعی و مربوط به مناطق 22 گانه تهران می باشد که از سایت وزارت راه و شهر سازی جمع آوری شده و تعداد آن بالغ بر 70 هزار مشاهده است. در انتهای این مقاله ضرایب کشش مربوط به متغیرهای مدل برآورد شده و با توجه به محدودیت های آماری در کشور، مدل با یک سری متغیرهای فیزیکی و محیطی اضافه تر، تکمیل و جهت استفاده در کل کشور گسترش یافته است.
    کلیدواژگان: رقبات مسکونی، وقف، نرخ اجاره املاک، مدل رگرسیون مرکب بیزی، اقتصاد امور خیریه
  • محمد هادی زاهدی وفا، علی باقری صفحات 57-86
    ماهیت ارزش و چگونگی پیدایش آن و روند شکل گیری توزیع سهم های درآمدی و ارتباط این دو با یکدیگر، عرصه چالش ها میان دیدگاه های مختلف اقتصادی از دیر زمان بوده است. تلاش در بازیابی و تجزیه و تحلیل این دیدگاه ها زمینه مناسبی برای رشد و ارائه نظریات اقتصادی فراهم می سازد و با توجه به اینکه این عرصه، تعامل میان ارزش ها و نگرش ها را به خوبی نمایان می سازد، امکان ارائه دیدگاه های اقتصادی اسلام و راهبردهای آنرا فراهم می نماید. این نوشتار تلاشی برای بررسی این موضوع بسیار شنیده و کم فهمیده می باشد. در بخش اول، نظریه ارزش را از دیدگاه آدام اسمیت، دیوید ریکاردو، کارل مارکس و ویلیام استنلی جونز بررسی نموده و سپس دیدگاه آیت الله صدر(ره) را بیان می نماییم. در بخش دوم نظریه توزیع را از دیدگاه آنان بررسی می کنیم و به عنوان نتیجه در بخش سوم وجود ناسازگاری را در دیدگاه آیت الله صدر(ره) تبیین می نمائیم. در نهایت در بخش چهارم رهیافتی برای ایجاد سازگاری تبیین می گردد.
    کلیدواژگان: ربا، ارزش مبادله ای، ارزش مصرفی، بهره، ریسک
  • محمد جواد شریف زاده، مجتبی حسنی صفحات 87-119
    تجارت خارجی از دیرباز در زمره مهمترین فعالیت های اقتصادی ملت ها بوده است. از همین رو نظریه تجارت بین الملل که به ترسیم الگوی مطلوب تجارت خارجی و تحلیل روش های پیاده سازی آن اختصاص دارد جایگاه مهمی در دانش اقتصاد متعارف پیدا کرده است. این تحقیق سعی می کند چشم اندازی نسبتا دقیق از وضعیت مطلوب تجارت خارجی در اقتصاد اسلامی ارائه کند و از دستاوردهای اقتصاد نهادگرا و روش های آن برای تعیین مسیر دستیابی اقتصاد ایران به وضعیت مطلوب استفاده نماید. بر همین اساس سوالات اصلی تحقیق عبارت است از اینکه اولا «براساس مبانی اسلامی الگوی تجارت خارجی مطلوب چه ویژگی هایی دارد؟» و ثانیا «برای انطباق تجارت خارجی جمهوری اسلامی ایران بر الگوی مطلوب تجارت خارجی کدام اصلاحات نهادی مورد نیاز است؟» از آنجا که این دو پرسش جنبه انکشافی دارد تحقیق فاقد فرضیه است. روش شناسی تحقیق رجوع به اصول تشریعی اقتصاد اسلامی (به ویژه اصول عدالت اجتماعی، حرمت اکل مال به باطل، حرمت اسراف، لزوم تداول ثروت، حق فقرا در اموال اغنیا، نقش سازنده حکومت اسلامی، قاعده لاضرر و قاعده نفی سبیل) و سپس استخراج مجموعه سیاست های راهبردی تجارت خارجی اسلامی از اصول مذکور است. سپس کوشیده ایم با تکیه بر دستاوردهای اقتصاد نهادگرا مهمترین اصلاحات نهادی لازم برای اجرای سیاست های مذکور را معرفی نماییم. نتایج نشان می دهد که باید برای تحقق هر یک از سیاست های راهبردی تجارت خارجی اسلامی اصلاحات نهادی متنوعی انجام داد. این اصلاحات در اغلب موارد ناظر به نهادهای رسمی بوده و در برخی موارد نیز اشاره به نهادهای غیررسمی دارند.
    کلیدواژگان: اقتصاد اسلامی، تجارت بین الملل، الگوی مطلوب تجارت خارجی اسلامی، اقتصاد نهادگرا، صادرات و واردات
  • فاطمه قاسمی، محمدرضا رنجبر فلاح، اصغر ابوالحسنی، سید عباس موسویان، کامران ندری صفحات 121-151
    با توجه به گسترش روزافزون ابزارهای نوین مالی در دنیا و مطرح شدن قرارداد اختیار معامله در دهه اخیر در کشور، در این تحقیق به بررسی ارائه مدلی برای قیمت گذاری قرارداد اختیار خرید در حوزه دین مبین اسلام پرداخته شده است. برای ورود به بحث قیمت گذاری این قرارداد در مدل بلک شولز ابتدا به بررسی روش ریاضی استخراج مدل بلک شولز و فلسفه ورود نرخ بهره در این مدل پرداخته شد. سپس مشخص گردید فرض پوشش کامل ریسک که در این مدل در نظر گرفته شده است توجیهی برای ورود نرخ بهره بوده است که با نقض این فرض و بررسی مدل های قیمت گذاری قبل از بلک شولز مدل مناسب قیمت گذاری برای این قرارداد مطابق با مدل بونس ارائه گردید.
    کلیدواژگان: مالی اسلامی، قیمت گذاری قرارداد اختیار خرید، مدل بلک، شولز، مدل بونس
  • مهدی طغیانی، مرتضی درخشان، خدیجه نصرالهی صفحات 153-182
    این پژوهش بر آن است تا علاوه بر تبیین اهمیت و ضرورت مطالعه بخش سوم اقتصاد (وقف و امور خیریه) و گستردگی آن در جهان امروز، با شناسایی چالش های پیش روی این بخش، با تبیین مدلی نظری، راهکارهای صیانت از بخش سوم را مورد مطالعه قرار دهد. بر این اساس با شناسایی چالش های پیش روی بخش سوم اقتصاد، به تحلیل و ارزیابی چالش اطلاعات نامتقارن، به عنوان مهمترین چالش در نظریه های اقتصادی بخش سوم، از منظر دانش اقتصاد انگیزه ها می پردازد. این پژوهش با استفاده از روش کتابخانه ای و مصاحبه با نخبگان و کارشناسان، گستره و تنوع چالش های انگیزه ای ناشی از عدم تقارن اطلاعات را در بخش سوم استخراج نموده و با استفاده از رسوب دانش، در دانش اقتصاد قرارداد ها و همچنین فقه شیعه، تلاش می کند با بهره گیری از دانش اقتصاد قراردادها مدلی نظری جهت غلبه بر این چالش در بخش وقف و امور خیریه ارائه می نماید. در این مسیر سه دسته کلی و 10 نوع عمده از عدم تقارن اطلاعات در بخش سوم اقتصاد را تفسیر نموده و بسته به ویژگی های مشترک هر دسته راهکاری عملی ارائه می کند که گزینش، علامت دهی، نظارت و ارزیابی عملکرد، ارائه تضمین و تنظیم قرارداد به عنوان مهمترین راهکارهای اطلاعات نامتقارن در بخش سوم معرفی می شود.
    کلیدواژگان: اقتصاد بخش سوم، اقتصاد وقف، اقتصاد داوطلبانه، اقتصاد قراردادها، اطلاعات نامتقارن
|
  • Pages 7-30
    Any economic school or system has goals which are the basis of its policies، legislatives and moral advises. Goals are important either in directing and disciplining acts of any subsystem or in distinguishing different economical systems. This research tries to describe Islamic economic school''s goals by logical and descriptive method and also evaluate their achievements in Iran''s economy after the Islamic revolution. Based on Our hypothesis، after the Islamic revolution، Iran''s economic situation is fulfilling the achievements of its Islamic goals. The paper confirms our hypothesis and based on specific indicators، demonstrate that Iran''s economy in spite of some important lurches in some years، improves its position and moves toward the Islamic economic school''s goals.
    Keywords: Islamic economic system, Iran's economy, economic welfare, Islamic revolution
  • Pages 31-55
    Waqf is an important economic institution of Islam which can help us in achieving the economic development. Unfortunately the feetails income in Iran is very low، in despite of their abundance. This causes decreasing of the potential power of this institution regarding social welfare improvement and efficiency. Real estate pricing and rent estimation is a significant issue in this sector. This paper describes how we can apply the Bayesian multivariate regression for estimating the feetails rental rate as accurate as possible. A natural conjugate prior function has been used. The sample size exceeds 70 thousands and is related to 22 regions of Tehran city. Running the initial model، we estimate the elasticity of variables and the insignificant coefficients were eliminated. The final results show that the location variable has the most important effect on price.
    Keywords: Waqf, real estate rental rate, Bayesian multiple regression model, natural conjugate prior, charity economics
  • Pages 57-86
    The nature of value and its advent and the process of distribution of income shares and relation of these two with each other has been arena of challenges of different economic schools. The attempt in analyzing these views provides a suitable field for presenting economic views. This arena reveals interaction between values and attitudes and provides the possibility of demonstrating the views of Islamic economics and its strategies. This paper is based on literature studies and using deductive reasoning. In the first part، the theory of value from the viewpoint of Adam smith، David Ricardo، Karl Marx and Stanly Jevons is investigated. Then the view of Ayatollah Sadr will be mentioned. In the second part، the theory of distribution is investigated from the viewpoint of them and then we explain the existence of inconsistency in Ayatollah Sadr version as a result of this part. In the third part، the principle of commercial liability is explained. Based on the consistency of which we have discussed، if the owners are not liable to capital، income securities issued will be banned.
    Keywords: usury, exchange value, commercial liability, interest, risk
  • Pages 87-119
    From the past times International trade was one of the most important activities in all economies. Also international trade theories - which try to draw desired international trade pattern and analyze its implementation methods- had an important role in conventional economics. This research tries to give an accurate perspective of a desired international trade pattern in Islamic Economics and use institutional economics and its methods to find the path that transit Iran`s economy to desired situation. Our main questions are: what are the main characteristics of a desired international trade pattern according to the Islamic teachings? and what are the institutional reforms required for transiting the Iranian international trade to the desired pattern? Research methodology is based on referring to deontological principles of Islamic economics (e. g. social Justice، prohibition of Extravagance، necessity of wealth circulation، poor''s right in rich’s wealth، the rule of no harm (Qaede La zarar)، and the rule of negation of the way (Qaede Nafye sabil)) and then deriving a desired pattern for Islamic international trade from these deontological principles. After deriving this pattern and its policy implications we try to give the main institutional reforms for implementing these policies. Our findings shows that a variety of institutional reforms should be done to implement desired Islamic international trade policies. The reforms are mostly concentrated on formal institutions and to some extent would address informal ones.
    Keywords: Islamic economics, international trade, preferred international trade pattern, institutional economics, export, import
  • Pages 121-151
    Given the increasing development of new financial instruments in the world and the interest shown in option contracts in our country during the last decade، in this research، a feasible model was developed for option contract pricing within the Islamic financial environment. First، as an introduction to the pricing issue of this contract in Black- Scholes model، the mathematical extraction method of this model and the rationale for introduction of interest rate into it is discussed. Next، it was explained that the assumption of full risk coverage in this model justifies inclusion of interest rate into it. In our case، the test result did not confirm this assumption. By study of the pricing models constructed and introduced prior to Black-Scholes model، the Bones model was found suitable for our study.
  • Pages 153-182
    This article aims to explain the importance and necessity of studies about the third sector of economy (endowment and charities) and the extent of this sector in the new world، and also survey about the guidelines of preserving the third sector. For this purpose، firstly we identify the challenges of third sector، and analyze and evaluate the asymmetric information challenge with the incentive theory approach، as the most important challenge in the economic theory of the third sector. We extract the range and variety of incentive challenge derived from asymmetric information problem in the third sector، using library method and interviews with experts، and then we try to offer a theoretical model to overcome this challenge in the case of the endowments and charities، using sediment of knowledge in the contract theory and also Shia jurisprudence. For doing this، we interpret three general categories and 10 major kinds of asymmetric information in the third sector and then offer the solution according to joint features of every category. Finally we conclude that screening، signaling، monitoring، guarantee and setting a contract introduction as the most important guidelines for solving the asymmetric information problem in the third sector.
    Keywords: third sector economics, waqf economics, voluntary sector, contract theory, asymmetric information