فهرست مطالب

تحقیقات جنگل های زاگرس - سال یکم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • سال یکم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • بابک پیله ور *، زهرا میرآزادی، وحید علی جانی، حمزه جعفری سرابی صفحات 1-14
    با توجه به اهمیت ساختار جنگل و روابط متقابل بین گونه های درختی، در این تحقیق به بررسی و مقایسه موقعیت مکانی، آمیختگی و ابعاد گونه های زالزالک و کیکم نسبت به درختان همسایه پرداخته شد. در جنگل های سامان عرفی پرک قلعه گل، تعداد 30 پایه زالزالک و کیکم شناسایی و ازنظر ساختاری بررسی شدند. نتایج حاصل از شاخص زاویه یکنواخت برای دو گونه زالزالک و کیکم به ترتیب برابر با 744/ 0 و 733/ 0 محاسبه شد که نشان دهنده چیدمان کپه ای دو گونه مذکور نسبت به درختان همسایه می باشد. ازنظر آمیختگی، دو گونه زالزالک و کیکم با داشتن میانگین شاخص آمیختگی 887/ 0 و 955/ 0 اختلاط گونه ای بالایی را از خود نشان می دهند. همچنین میانگین دو شاخص اختلاف ابعاد و چیرگی ابعاد به ترتیب برای زالزالک برابر با 582/ 0 و 322/ 0 و برای کیکم برابر با 420/ 0 و 656/ 0 محاسبه شد. این میانگین ها بیان می کنند که گونه زالزالک دارای اختلاف زیاد و نسبت به سایر همسایگان حالت مغلوب دارد؛ درحالی که کیکم دارای اختلاف متوسط و نسبت به سایر همسایگان خود غالب می باشد. میانگین فاصله تا سه همسایه زالزالک و کیکم به ترتیب برابر با 374/ 7 و 278/ 6 متر محاسبه شد. نتایج حاصل از الگوریتم اختلاف مطلق (AD) نشان دهنده اختلاف زیاد در شاخص آمیختگی دو گونه زالزالک و کیکم نسبت به سایر شاخص های مورد بررسی می باشد. به طورکلی نتیجه گیری می شود که کیکم ازنظر ابعاد در کل جنگل نسبت به زالزالک برتری دارد و همچنین به علت اینکه دو گونه مزبور در منطقه از فراوانی کمی برخوردار هستند دارای شاخص آمیختگی گونه ای بالایی می باشند.
    کلیدواژگان: جنگل های زاگرس، زالزالک، ساختار جنگل، کیکم، نزدیک ترین همسایه
  • مریم سی سخت نژاد، رقیه ذوالفقاری* صفحات 15-31
    خشکی ازجمله تنش های محیطی مهم است که بر رشد و نمو گیاهان اثر منفی می گذارد و مطالعه تبادلات گازی در شرایط تنش خشکی می تواند به شناسایی فاکتورهای موثر در مقاومت به این تنش کمک کند. از آنجایی که جنگل های زاگرس با اقلیم مدیترانه ای جز جنگل های خشکی گرا هستند، بنابراین این تحقیق به منظور بررسی تاثیر تنش خشکی بر روی تبادلات گازی دو گونه بلوط ایرانی Quercus brantii و وی ول Quercus libani صورت گرفت. تیمارهای موردنظر شامل 4 سطح (100، 70، 50 و 30 درصد ظرفیت مزرعه ای) بود که در شرایط گلخانه ای اعمال شد. نهال های درنظر گرفته شده برای تنش کمبود آب آبیاری نشدند تا به ظرفیت مزرعه ای موردنظر (70، 50 و 30 درصد ظرفیت مزرعه ای) رسیدند، ولی نهال های کنترل هر روز آبیاری گردیدند تا محتوی آب خاک گلدان ها در حدود 100 درصد ظرفیت مزرعه ای نگه داشته شود. نتایج نشان داد که تیمار تنش کمبود آب سبب کاهش معنی داری در هدایت روزنه ای، فتوسنتز، هدایت مزوفیلی و دی اکسید کربن زیر روزنه ای به محیطی و تعرق شد. همچنین گونه وی ول فتوسنتز، کارایی مصرف آب و تعرق بیشتری نسبت به بلوط ایرانی داشت. به طورکلی می توان نتیجه گیری کرد که در هر دو گونه محدودیت روزنه ای و غیرروزنه ای باعث کاهش فتوسنتز گردید. همچنین گونه وی ول با داشتن کارایی مصرف آب بالاتر و کاهش کمتر درصد تغییرات پارامترهای گازی از مکانیسم تحمل به خشکی و گونه بلوط ایرانی از مکانیسم اجتناب از خشکی در زمان تنش بهره می جوید.
    کلیدواژگان: بلوط، تنش آب، زاگرس، فتوسنتز، محدودیت روزنه ای و غیرروزنه ای
  • فاطمه علی یاری، علی سلطانی، مهرداد زرافشار* صفحات 33-45
    دسترسی به اطلاعاتی که بتواند دانش ما را در ارتباط با واکنش بذر به میزان رطوبت و درجه حرارت بیفزاید در تصمیم گیری های دقیق زمان کاشت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این تحقیق مدل سازی رطوبتی- دمایی- زمانی جوانه زنی بذر گونه سرو خمره ای، یکی از مهم ترین درختان جنگل کاری شده در ایران، تحت پنج شرایط دمایی (10، 15، 20، 25 و 30 درجه سانتی گراد) و پنج شرایط تنش اسمزی (صفر، 5/ 0، 1، 5/ 1- و 2- مگاپاسکال) در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشکده منابعطبیعی شهرکرد انجام پذیرفت. دمای بهینه جوانه زنی برای این گونه 12/ 23 درجه سانتی گراد و دمای پایه 18/ 8 درجه سانتی گراد محاسبه شد. ضمنا مقدار ثابت آبی- زمانی (θH) برای گونه سرو خمره ای 45/ 0 به دست آمد. نتایج نشان داد که با کاهش پتانسیل آبی و افزایش درجه حرارت، درصد جوانه زنی به صورت خطی سیری نزولی پیدا می کند. دو فاکتور محیطی یادشده همچنین به صورت هم زمان جوانه زنی را تحت تاثیر قرار داد. یک مدل رطوبتی-دمایی-زمانی برای گونه سرو خمره ای ارائه شد که مقدار ثابت آن برابر با 1/ 105 مگاپاسکال درجه سانتی گراد روز (MPa°C.d)به دست آمد.
    کلیدواژگان: سرو خمره ای، جوانه زنی، دمای بهینه، دمای پایه، مدل رطوبتی، دمایی، زمانی
  • بابک پیله ور*، سید وحید سید نا، جواد سوسنی، حمزه جعفری سرابی صفحات 47-62
    ارزیابی جنگل کاری های انجام گرفته مبنایی برای مدیران، جهت بهبود کمی و افزایش میزان موفقیت جنگل کاری های سال های آینده می باشد. بر این اساس پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه جنگل کاری های 18 ساله پارک جنگلی مخمل کوه خرم آباد می پردازد. بدین منظور منطقه مورد مطالعه با 60 قطعه نمونه دایره ای شکل (4 آری) به صورت تصادفی سیستماتیک با یک شبکه مستطیلی (150×50 متر) آماربرداری گردید. در هر قطعه نمونه ابتدا پارامترهای قطر و سطح مقطع برابر سینه، ارتفاع و میزان تاج پوشش برای هر گونه اندازه گیری شد. سپس موجودی حجمی گونه ها و رویش متوسط برحسب سن هر پارامتر محاسبه گردید. نتایج نشان داد به لحاظ تعداد در هکتار، آمیختگی و درصد تاج پوشش بین گونه های سوزنی برگ و پهن برگ به ترتیب سرو نقره ای و بادامک بیشترین و سرو شیراز به همراه زیتون کمترین میزان را دارا بودند. میزان زنده مانی کل گونه های جنگل کاری شده 5/ 78 درصد بود و تیپ های مختلف جنگل کاری شده به لحاظ قطر، سطح مقطع، درصد تاج پوشش و موجودی حجمی دارای اختلاف معنی داری بودند. کاج بروسیا و سرو نقره ای با متوسط رویش قطری برحسب سن 78/ 0 و 64/ 0 سانتی متر و متوسط رویش ارتفاعی برحسب سن 35/ 0 و 27/ 0 متر دارای بیشترین میزان رویش، همچنین زیتون و بادامک (با متوسط رویش قطری 48/ 0 سانتی متر و 11/ 0 متر رویش ارتفاعی) کمترین میزان رویش قطری و ارتفاعی را داشتند. بر اساس نتایج، سرونقره ای و کاج بروسیا موفق ترین گونه ها برای جنگل کاری در این منطقه هستند، هر چند از منظر اکولوژیک کشت بادامک نیز به دلیل بومی بودن و سازگاری قابل توصیه می باشد.
    کلیدواژگان: بادامک، پارامترهای رویشی، زنده مانی، سرو نقره ای، کاج بروسیا
  • مهرداد میرزایی*، امیر اسلام بنیاد، محبوبه محبی بیجارپس صفحات 63-74
    هدف از این تحقیق، مدل سازی توزیع فراوانی ارتفاع درختان بلوط ایرانی در جنگل های دالاب ایلام بود. به منظور بررسی توزیع فراوانی ارتفاع درختان در توده های طبیعی، تعداد 37 خط نمونه با طول ثابت 50 متر انتخاب و به صورت سیستماتیک تصادفی با ابعاد شبکه آماربرداری 100 × 100 متر اندازه گیری شد. در مجموع ارتفاع 209 اصله از درختان بلوط اندازه گیری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. توابع توزیع احتمال مورد بررسی بتا، نمایی، گاما، نرمال، لگ نرمال و وایبول بود. مشخصه های هر یک از توابع با استفاده از روش بیشینه درست نمایی برآورد شد. مقایسه توزیع احتمال واقعی و توزیع احتمال بدست آمده از توابع، به وسیله آزمون های کولموگروف- اسمیرنوف و کای دو انجام گرفت. نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف نشان داد که به ترتیب، توزیع های احتمال بتا، نرمال، وایبول، گاما و لگ نرمال برای مدل سازی توزیع فراوانی درختان بلوط ایرانی مناسب می باشند؛ اما آزمون کای دو نشان داد که تنها توزیع های بتا و لگ نرمال قابلیت تبیین توزیع فراوانی ارتفاع درختان را دارند؛ بنابراین در مطالعاتی که هدف آن ها شبیه سازی روند تغییرات جنگل است، می توان از توزیع های بتا و لگ نرمال استفاده کرد.
    کلیدواژگان: بلوط ایرانی، توزیع احتمال، جنگل های دالاب، زاگرس
  • شایسته غلامی *، احسان صیاد، هانیه شاه قبادی صفحات 75-84
    حفاظت از تنوع زیستی در بوم نظام های جنگلی از شاخص های مدیریت پایدار در آن محسوب می شود. اولین گام برای حفاظت تنوع زیستی، تعیین و برآورد آن است. بخشی از کارایی نمونه گیری به انتخاب صحیح اندازه پلات بستگی دارد. این مطالعه جهت مقایسه فراوانی و شاخص های تنوع شانون، غنای منهنیک و یکنواختی شلدون گونه های درختی در اندازه پلات های متفاوت، در منطقه جنگلی بانی لوان شهرستان جوانرود در استان کرمانشاه صورت گرفت. جهت انجام تحقیق، سه ترانسکت 1500 متری و موازی هم در جهت ارتفاع با فواصل 500 متر از یکدیگر در نظر گرفته شدند. در طول هر ترانسکت در 30 نقطه در فواصل 50 متری سه پلات مربعی تودرتو (10×10 متر، 20×20 متر، 30×30 متر) مستقر و مجموعا در طول ترانسکت ها 270 پلات برداشت شد. فراوانی، تنوع، غنا و یکنواختی در اندازه پلات های مختلف با استفاده از آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون چنددامنه ای دانکن مقایسه شدند. نتایج نشان داد که عامل اندازه پلات، تاثیر معنی داری بر فراوانی و شاخص های تنوع زیستی دارد. فراوانی و تنوع گونه ای با افزایش سطح پلات، افزایش می یابند. غنای گونه ای در پلات 400 و 100 مترمربعی تفاوت معنی دار دارد؛ اما اندازه پلات اثر معنی داری بر یکنواختی ندارد.
    کلیدواژگان: اندازه پلات، تنوع گونه ای، غنای گونه ای، یکنواختی
  • محمد جواد طاهری سرتشنیزی، علیرضا صالحی* صفحات 85-99
    جهت بررسی صحت برآورد تراکم تاج پوشش با روش عکس برداری دیجیتال زمینی در یک توده خالص بلوط ایرانی شاخه و دانه زاد، 16 قطعه نمونه دایره ای 9/4 آری در شبکه ای به ابعاد 25 متر در 25 متر در یک عرصه یک هکتاری جنگل آماربرداری شد. روش دیدروی عمودی برای ثبت حضور یا عدم حضور تاج پوشش با استفاده از دستگاهی مشابه کاجانوس تیوب به عنوان روش کنترل انتخاب شد. تعداد نه عکس دیجیتال زمینی به صورت قائم شامل یک عکس در مرکز قطعه نمونه، چهار عکس در جهات اصلی و چهار عکس در جهات فرعی جغرافیایی به ترتیب در فواصل هفت و هشت متری از مرکز قطعه نمونه گرفته شدند. در روش عکس برداری دیجیتال، از محاسبه نسبت پیکسل های تاج درختان به کل پیکسل های موجود، درصد مولفه تاج پوشش به دست آمد. این مولفه در روش استفاده از کاجانوس تیوب، از نسبت نقاطی که در آن ها تاج پوشش حضورداشته به تعداد کل نقاط در هر قطعه نمونه به دست آمد. نتیجه آزمون کروسکال – والیس حاکی از عدم اختلاف معنی دار بین روش های مختلف برآورد مولفه تاج پوشش می باشد؛ اما از لحاظ برتری روش ها نسبت به هم روش پنج عکس دیجیتال در جهات اصلی، روش نه عکس دیجیتال و روش پنج عکس دیجیتال در جهات فرعی از لحاظ شاخص اریبی به ترتیب در رتبه های یک تا سه قرار گرفتند. روش های مختلف عکس برداری دیجیتال نسبت به روش کنترل مقدار مولفه تاج پوشش را کمتر برآورد می نمود.
    کلیدواژگان: برآورد تاج پوشش، زاگرس، عکس دیجیتال زمینی، دستگاه کاجانوس تیوب
|
  • Babak Pilehvar*, Zahra Mirazadi, Vahid Alijani, Hamzeh Jafari Sarabi Pages 1-14
    Considering the importance of forest structure and interaction among different tree species, this study conducted aimed to determine and compare spatial pattern, heterogeneity, and dimensions of Hawthorn and Maple trees with other neighbor trees. For determining Hawthorn and Maple trees structure, 30 individual of each trees were identified and studied. Based on the results, uniform angle index for Hawthorn and Maple trees were 0/744, and 0/733 respectively, which would propose a clumped pattern for these two species. Computed mingling index values for Hawthorn and Maple were 0/877 and 0/955 respectively that show a high tree species mixture. Also, the average of crown canopy differentiation and crown canopy dimension were 0/582 and 0/322 respectively, for Hawthorn tee and it was 0/42 and 0/656 respectively for Maple tree. Based on mean values, these results show that Hawthorn had high level of differentiation but was inferior in comparing to its neighbors; whereas Maple has intermediate differentiation and is dominant to the other neighbors. The average distance to nearest neighbors for Hawthorn and Maple were calculated 7/374 and 6/278 respectively. The results of an absolute discrepancy algorithm (AD) showed a high differentiation of Hawthorn and Maple mixture in comparing to the other indices. It is concluded that maple is superior to hawthorn in dimension and because of low frequency of these two species, they hold high values of mingling indices.
    Keywords: Forest structure, Hawthorn, Maple, Nearest neighbors, Zagros forest
  • Maryam Sisakht Nejad, Roghayeh Zolfaghari* Pages 15-31
    Drought is the major environmental stresses that it can have a negative impact on plant growth. The study of gas exchange under drought stress can help to identify factors affecting stress resistant. Due to this fact that Zagros forests has Mediterranean and dry climate, with the aim of this study was to assess the impact of drought on leaf gas exchange in two oak species (Quercus brantii and Quercus libani). Water stress consisted of four levels of water stress (100%, 70%, 50% and 30% FC) in the greenhouse situations. Those seedlings were intended for water stress weren’t irrigated to reach to the desired field capacity (70%, 50% and 30% of field capacity), but control seedlings were irrigated every day in order to soil water content at field capacity shall be kept 100%. Results showed that water stress treatment has a significant reduction of stomatal conductance, photosynthesis, conduct mesophilic, carbon dioxide emission, and transpiration. Also Quercus libani showed higher level of photosynthesis, water use efficiency and transpiration than Quercus branti. Overall, results in both species, showed stomatal and non-stomatal limitation would cause of photosynthesis reduction. Also, due to higher water efficiency and lower gas parameter variations, Quercus libani would gain better mechanism of waster stress and Quercus brantii would gain the use drought avoidance mechanism.
    Keywords: Oak, Water deficit stress, Zagros forests, Photosynthesis, Stomatal, non stomatal limitation
  • Fatemeh Aliyari, Ali Soltani, Mehrdad Zarafshar* Pages 33-45
    Accessing to the data that could increase our knowledge associated with the response of seed to moisture content and temperature, is very important on exact time of planting decisions making. In this study Hydro-thermal-time modeling of Platycladus orientalis germination, one of the most planted trees in Iran forests, by applying 5 levels of water stress (0.-0.5, -1, -1.5, -2 MPa) and temperature treatments (10, 15, 20, 25, ° C) was performed. The results showed that the optimum temperature (To) for germination is 23.12° C and basic temperature (Tb) for germination is 8.18 ° C. Meanwhile amount of the hydrotime constant (θH) for this species is 0.45. The outcomes indicated that the reduction in water potential and temperature germination is linearly reduced. Interaction of temperature and water potential factors affected significantly on time and percent germination value. A Hydro-thermal-time model was introduced for Platycladus orientalis L. in which its constant value was 105.1 MPa°C.d.
    Keywords: Platycladus orientalis, Germination, Optimum temperature, Basic temperature, Hydrothermal time model
  • Babak Pilehvar *, Vahid Seyedna, Javad Soosani, Hamzeh Jafari Sarabi Pages 47-62
    Assessment of the plantation is fundamental for managers to improve plantation quality and successful plantation in the future. This study aimed to assess and compares Makhmalkooh forest park plantation data due to 18 years old period. Sampling was performed in a randomized systematic design using 60 circular plots in a 50*150 m rectangular grid. Diameter at breast height, basal area, tree height and crown canopy were measured for each species in all plots, and then total volume and mean of growth increment based on age were computed. Results showed that Cupressus arizonica and Amygdalus scoparia had the highest value in density, heterogeneity in species composition, and crown canopy and Capressus sempervirens and Olea europea had the least one. The survival rate for all species were 78.5 percent and different plantation types showed significant difference in diameter, basal area, crown canopy and total volume. The most value in mean of diameter and height increment was assigned to Pinus brutia and Cupressus sempervirens and the least value were assigned to Olea europea and Amygdalus scoparia. The results showed that Cupressus arizonica and Pinus brutia are the best species for afforestation in this region.
    Keywords: Amygdalus scoparia, Cupressus arizonica, Increment parameters, Pinus brutia, Survival
  • Mehrdad Mirzaei *, Amireslam Bonyad, Mahbobeh Mohebi Bijarpas Pages 63-74
    The aim of this research, was to model the height frequency distribution of Quercus persica in Dalab forests of Ilam. In order to investigate the height frequency distribution of trees in the natural stands, 37 transect with fixed length (50m) selected and data were measure based on systematic random patterns with 100m×100m dimensions of network inventory. Finally, height of 209 trees of oak were measured and analyzed. Beta, Exponential, Gamma, Normal, Log-normal and Weibull probability distribution functions were fitted to the height distribution of oak trees. Characteristics of distribution function using the maximum likelihood estimation method was estimated. Empirical probability distribution and theoretical probability distribution was compared using Kolmogorov Smirnov and Chi square tests. The results of the Kolmogorov Smirnov test showed that Beta, Normal, Weibull, Gamma and Log-normal distributions were fitted to data better respectively; but the Chi square test showed that Beta and Log-normal distributions had a good capability in explaining the trees height distribution. We concluded that Beta and Log-normal probability distributions can be used for those who want to simulate changes of forests.
    Keywords: Dalab, Height, Probability distribution, Quercus persica
  • Shaieste Gholami, Ehsan Sayad, Hanie Shahghobadi* Pages 75-84
    One of the main factors affecting sustainable management in the forest ecosystem is the biodiversity conservation. For achieving this purpose, we need to estimate and determine the biodiversity. The efficiency of sampling depends to some extent on plot size in a study. Therefore, a study was conducted in the Zagros forest (Baniloan, Javanrood, Kermanshah) to assess the effect of plot size on the abundance and diversity of tree species. We measured the diversity indices e.g. (Shannon H), richness (Minhinick) and evenness (Sheldon) in our data. These indices were analyzed at 270 sampling points along 3 parallel transects which ran perpendicular to the slope. The distances between transects was 500 m. Each transect comprised 30 sampling points with 3 different sizes of plots (10m×10m-20m×20m and 30m×30m plots). Abundance and diversity of tree species, richness and evenness analyzed by ANOVA and Duncan. The results showed that abundance and diversity increased significantly by increasing the size of the plots. The maximum diversity was seen in 900m2 plot size. At 400 m2 plot, richness was higher than two other plot size. But evenness was not significantly affected by plot size.
    Keywords: Plot size, Species diversity, Species richness, Evenness
  • Mohammad Javad Taheri Sarteshnizi, Alireza Salehi* Pages 85-99
    In order to study the accuracy of assessment of the canopy cover density of a pure Persian oak stand with mixed coppice and standard forms using terrestrial digital photography, 16 circular sample plots with an area of 4.9 in a grid with sizes of 25 m by 25 m, over as forest stand with an area of 1 ha, with was used. The method of vertical sighting with Same as Cajanus tube was considered as the method of control to record either present or absent of canopy cover in 195 systematic sample points in each of sample plots. 9 vertically terrestrial digital photographs that contained of an image in the centre of the sample plots, 8 images in line with the bout main and sub- main geographic directions were taken. By calculation of the percentage of the canopy component of the forest stand using these methods, the results of the Kruscal–Wallis statistical test showed that there were not statistically significant differences between the different methods of estimation of the canopy cover component. In terms of the superiority of the bias indicator over the other methods, the method of 5 digital images in the main geographical directions, the method of 9 digital photographs and the method of 5 digital images in the four sub directions were ranked from 1 to 3, respectively. The different methods of terrestrial digital photography would underestimate the canopy cover component in comparing with control method.
    Keywords: Estimation of canopy cover, Zagros, Terrestrial digital photograph, Cajanus tube instrument