فهرست مطالب

پژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی - پیاپی 18 (زمستان 1393)
  • پیاپی 18 (زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/11/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حمیدرضا انصاری*، دکتر علی عشقی سردهی، دکتر ابوالقاسم امیراحمدی صفحه 11
    بینامتنیت یکی از نظریات مطرح در حوزه مطالعات ادبی و هنری است که به بررسی روابط متون با یکدیگر می پردازد. از آن جا که شعر فارسی در دوره های مختلف حیات خود همواره پیوندی عمیق و ناگسستنی با آثار پیشین در حوزه های گوناگون فکر و اندیشه بشری داشته، زمینه مطالعات بینامتنی درباره آن بسیارگسترده است. خاقانی شروانی (520-595ه.ق) شاعری بزرگ و دارای سبک شخصی است که از بن مایه های متنوعی در شعرش استفاده کرده و این موضوع شعر او را به دایر المعارفی تبدیل کرده است که رابطه عمیق و گسترده بینامتنی با متون گوناگون گذشته پیدا می کند. از همین رو در این مقاله تلاش شده است تا قصیده معروف و ماندگار «ایوان مداین» وی با توجه به ماهیت دوسویه ای که دارد؛ بدین معنی که از یک طرف متاثر از نشانه غیرکلامی بنای با عظمت طاق کسری است و از طرف دیگر تا حدی متاثر از آثاری است که پیشینیان در اثر مشاهده این بنای شکوه مند تاریخی آفریده اند بر اساس نظریه «بینامتنیت» با تاکید بر بینامتنیت بینانشانه ای و بینامتنیت درون نشانه ای مورد بررسی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: خاقانی، ایوان مداین، بینامتنیت، درون نشانه ای، بینانشانه ای
  • مرتضی براتی*، دکتر نصرالله امامی صفحه 41
    هرمنوتیک در پی فهم متن است. در هرمنوتیک سنتی، متن برحسب دلالت ظاهری، دارای معنای یکتا و مشخصی است که مفسر باید این معنا را با بازآفرینی فضای عصر مولف و جایگزین کردن خود به جای او دریابد، اما در هرمنوتیک جدید، متن معنای یکتای ظاهری ندارد و معنای متن وابسته به خواننده و قرائت او است و این قرائت می تواند متکثر و از منظرهای مختلفی صورت گیرد. هرمنوتیک در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی از دیرباز مطرح بوده است؛ هرچند به مثابه یک نظریه به آن توجه نشده است. دریافت هرمنوتیکی در دیوان اشعار ناصرخسرو نشان می دهد که در باور او، تاویل به معنای برگرداندن سخن به اصل آن است. به نظر او هدف تاویل، فهم اولیه کتاب مقدس قرآن است که این مهم با عبور از ظاهر کلام و دریافت باطن آن ممکن می شود. ناصرخسرو بر این باور است که تنها امامان شیعه، بزرگان اسماعیلی و دانایان، مجاز به تاویل هستند و این امر برای هر کسی ممکن نیست. او در عین حال مانند نظریه پردازان هرمنوتیک سنتی برای آیات و احادیث معانی ثابتی را در نظر می گیرد و عدول از این معانی را جایز نمی داند.
    کلیدواژگان: هرمنوتیک، تاویل، تنزیل، متن، مولف، ناصرخسرو
  • سبک ایدئولوژیک شعر عاشورایی معاصر / مطالعه موردی؛ شعر علی معلم، علی موسوی گرمارودی و طاهره صفارزاده
    دکتر پروین گلی زاده، دکتر محمود رضایی دشت ارژنه، انسیه جهانتیغ* صفحه 65
    در این پژوهش با بررسی اشعاری از سه شاعر برجسته عاشورایی نشان داده شده است که این شاعران تا چه حد به چارچوب ایدئولوژی اسلامی (که مد نظر شاعران بوده است) پای بندی داشته و تا چه حد به خطوط قرمز نزدیک شده اند و هم چنین مشخص شده است که نوآوری های شاعرانه و مفهوم سازی های ایدئولوژیک آنان در اشعارشان چه مواردی بوده است. در مجموع چنین نتیجه گیری شد که علی معلم دامغانی، شاعری سنتی است که گاهی برای پروردن شعر خود علی رغم نگرش ایدئولوژیکی، به مفهوم سازی می پردازد. علی موسوی گرمارودی، شاعری است که بیش از دیگران به هنر شاعری و زیبایی صنایع شعری اش بها داده و نسبت به شاعران دیگر کم تر پای بند سنت های دینی بوده است. در مقابل طاهره صفارزاده، شاعری است که بسیار محتاطانه از مفاهیم ایدئولوژیک مذهبی استفاده می کند و اولویت را بیش از ظاهر و فرم شعر به ایدئولوژی و محتوای شعر می دهد.
    کلیدواژگان: علی معلم، علی موسوی گرمارودی، طاهره صفارزاده، سبک شناسی ایدئولوژیک، شعر عاشورایی
  • سعید رمشکی*، دکتر جلیل شاکری، دکتر سهیلا فغفوری صفحه 93
    بهمن فرسی یکی از پیش روان نمایش نامه نویسی و ادبیات نوین، با سبک خاص خود در نمایش نامه آرامسایشگاه، با تلفیقی از ساختار نمایش نامه های کلاسیک و تئاتر پوچی، دست به خلق اثری نو و تجربه ای تازه در دوران خود زده است. واژ ه خودساخته فرسی در عنوان نمایش نامه، حقیقت مانندی نمایش نامه، دیالوگ ها و گفتگوهایی که بیش تر شبیه مونولوگ هستند و مهم تر از همه مضمون نمایش نامه، آرامسایشگاه را به سمتی سوق می-دهد تا تحول آشفته ای را که در جامعه رو به انفجار است زیر ذره بین قرار دهد. نویسندگان در پژوهش حاضر برآنند تا الگوی روایی و محتوای مضمونی نمایش نامه را مورد نقد و بررسی قرار دهند تا نشان دهند که ساختار نمایش نامه از چه مدل و الگویی بهره گرفته است؟ عناصر پیرامتنی و درون متنی آن کدامند و گفتگوهای نمایشی از چه ویژگی-هایی برخوردارند. در ضمن بررسی ساختار نمایش نامه به مضمون آن هم می پردازند.
    کلیدواژگان: نمایش نامه، بهمن فرسی، آرامسایشگاه، ساختار و محتوا
  • نجمه طاهری ماه زمینی*، دکتر محمدصادق بصیری، دکتر محمدرضا صرفی صفحه 117
    شاعران و نویسندگان ایرانی در همه اعصار به بیان واقعیت ها و انتقاد از حاکمان وقت و اوضاع اجتماعی و سیاسی دوران خود پرداخته اند. این نوع از اشعار به «شعر اعتراض» موسوم هستند. این مقاله اشعار اعتراض را در دوره بعد از انقلاب اسلامی از جنبه واژگان شناسی مورد بررسی قرار می دهد و واژگانی که باعث تشخص زبان این نوع شعر گشته، نشان می دهد. هنجارگریزی های واژگانی در شعر اعتراض به گونه های مختلفی به وجود آمده اند؛ از جمله کهن گرایی در اسم و فعل، نوآوری در ترکیبات، افعال و عبارت های فعلی، به کاربردن اسم ها، فعل ها و اصوات عامیانه و محاوره ای و واژگان برگرفته از زبان های دیگر. آن چه در همه این برجستگی های زبانی قابل توجه است، ارتباط آن ها با موضوع اعتراض است و شاعران با بهره گیری از این واژگان به خوبی توانسته اند مضامین اعتراض آمیز خود را پرورش دهند و به مخاطبان القاء نمایند.
    کلیدواژگان: ادبیات انقلاب اسلامی، شعر اعتراض، هنجارگریزی واژگانی
  • ابراهیم کنعانی* صفحه 143
    این مقاله بر اساس دیدگاه پدیدارشناختی ادموند هوسرل تدوین شده است. پدیدارشناسی، به عنوان یک حرکت فکری و فلسفی، نقطه عطف بسیاری از روش های نقد ادبی معاصر است. اساس پدیدارشناسی، رویکردی ناب و تازه به پدیده ها و دست یافتن به «خود چیزها» است. در این رویکرد با اعتقاد به حضور فعال مخاطب و خواننده در جریان خوانش، امکان دستیابی به «جوهر پدیده ها» فراهم می شود. در این پژوهش برخی از اصول پدیدارشناختی از جمله «نقادی کارکرد سنت»، «تقلیل پدیدار شناختی»، «نقد و نفی شناخت حسی»، «مواصله عین و ذهن»، «فرایند گذر از دال به مدلول» و «فرایند پیوستار بود و نمود» بررسی و نمونه هایی از اشعار قیصر امین پور از مجموعه «دستور زبان عشق» بر اساس این اصول، تحلیل شده است. در واقع هدف از این پژوهش، آشنایی با الگوی پدیدارشناختی به عنوان روشی برای بررسی شعر معاصر و الگوی پدیدارشناختی شعر قیصر امین پور است. پرسش اصلی این نوشتار آن است که چگونه می توان این شعرها را دارای کارکردی پدیداری دانست؟ و فرایند پدیداری شعر امین پور، تابع کدام ویژگی-هاست. بررسی الگوی پدیدارشناسی در شعر امین پور، بیان گرآن است که او با نگاه پدیداری و هستی شناسانه به جهان هستی می نگرد و در سایه بینشی تاویلی، پدیده ها را به نشانه ها تبدیل می کند و این نشانه ها، در ذهنیت او استحاله می یابند تا در سایه تاویلی نشانه- معنا شناختی به پدیداری هستی مدار تبدیل شوند.
    کلیدواژگان: پدیدار شناسی، قیصر امین پور، نشانه، معناشناسی، نگاه تازه، تاویل
  • نرگس محمدی بدر، یحیی نورالدینی اقدم* صفحه 163
    «باروک» یکی از ژانرهای مهم ادبی در قرن هفدهم میلادی است که بر چندین محور و موضوع و سبک گوناگون اطلاق می شود؛ عناصر دراماتیک در سبک باروک، نویسندگان را بر آن می دارند که نگاه و کارکرد ویژه ای را در قبال رویکرد هنری خویش برگزینند و آن، تاکید و توجه بیش تر بر کشاکش انسان برای یافتن معنای عمیق تر در هستی و وجود است. قواعد اصلی «باروک» از یکسو آمیخته با رازآلودگی و ابهام های گوناگون، و از سوی دیگر با نمادپردازی های متکثر و چندبعدی، نقش مهمی در تحولات اشعار متافیزیکی در عصر خود برجای گذاشت و حتی در نوعی تکامل محتوایی تاریخی، مسیر را برای تحولات سایر مکاتب ادبی و فلسفی هموار کرد. مقاله حاضر با درک این اهمیت، کوششی است برای بررسی خاستگاه های ادبی و فلسفی سبک باروک و می کوشد مولفه های اصلی این سبک را بر «شخصیت پری» در غزلیات مولانا انطباق دهد و از منظر تطبیقی، این موضوع را بررسی کند. نگارندگان در این مقاله با احصای مستندات گوناگون شخصیت پری در غزلیات مولانا، وجه تشابه شش مورد از مهم ترین مفاهیم سبک باروک (یعنی: «بی ثباتی و ناپایداری جهان»، «ابهام و رمزآلودگی»، «عدم تقلید از گذشتگان»، «درهم تنیدگی مرزهای واقعیت و توهم»، «عدم پذیرش قطعی و مسلم چیزها» و «تناسخ و جسمیت بخشیدن به همه اشیاء، حتی مرگ و روح») را با شخصیت «پری» مورد بررسی قرار داده اند.
    کلیدواژگان: پری، غزلیات مولانا، شخصیت پردازی، سبک باروک
|
  • Hamidreza Ansari*, Dr. Ali Eshghi Sardehi, Dr. Abolghasem Amirahmadi Page 11
    Intertextuality is a much discussed theory in the area of Literary and artistic studies dealing with the relationship of literature / texts with one another; and inasmuch as the Persian Poetry is one of the texts that has constantly had a profound and inseparable bond with the antecedent Work in various areas of human thought and idea over its different periods of life, field of inter-textual studies about it is widespread. Khaqani-e Sharvani (b.1141 d.1216) is a great poet of personal style who has benefited from a variety of motifs in his poems, and this matter has turned his poems into an encyclopedia taking on a profound and widespread inter-textual relationship with the diversified past literature. Hence it is, an endeavor has been made so as to consider his well – known and lasting ode of Madaen Porch with attention to the bidirectional nature which it bears to the effect that it has been affected by the non-verbal sign of the majestic edifice of Khosro's arched roof on the one hand, and on the other hand it is affected to some extent by the literary works that his antecedents have created under the impression of observing this historical and magnificent palace – on the basis of the intertextuality theory while emphasis is being laid on inter-semiotic intertextuality and intra-semiotic intertextuality.
    Keywords: aqani, Madaen porch, intertextuality, intra, semiotic, inter, semiotic
  • Morteza Barati*, Dr. Nasrollah Emami Page 41
    The author of this paper attempts to show the origin of hermeneutics, its definition and the difference between classic and new hermeneutics in the west. This paper also intends to describe hermeneutics in Naser khosrow's poetry and the belief of the poet about this term and also describe who can do hermeneutics. To do this, attempts have been made to use instances from his poetry.
    Keywords: hermeneutics, interpretation, discount, texts, authors, naser khosrow
  • Dr. Parvin Golizadeh, Dr. Mahmoud Rezaee Dashte Arjaneh, Ensiyeh Jahantigh* Page 65
    Ideological stylistics of religious texts is a significant point, helping critics to know the text much more and revealing a set of seemingly hidden points on the ideological approach of the text. Its aim is to uncover the function of ideology, and its limits within the text, that is, in which ideological frame the text is located, and how much it is deconstructing that frame, or how much it is following or disobeying it. In the present research, studying the poems of three outstanding Ashurayi poetry, we have shown how much they have been loyal to the Islamic ideology, or they have reached the rubrics of the frame, and also considering their poetic innovations and ideological conceptualizations in the poems. In sum, we concluded that Ali Moallem Damqani is a traditional poet who sometimes reaches to the rubrics to develop his poems, producing different conceptualizations from the ideology. Ali Musavi Garmarudi, a poet who appraises the art and the beauty of his poetic devices more than the other poets, while less loyal to the religious tradition. Beside these two, Tahere Saffarzade is a poet who uses very cautiously of religious ideological concepts, and puts the ideology and content in relation to form in prior.
    Keywords: style, Ideological stylistics, Ashurayi poetry, Ashura, contemporary poetry
  • Saeid Rameshki*, Dr. Jalil Shakeri, Dr. Soheyla Faghfoori Page 93
    Bahman Forsi is one of the pioneers of playwriting and modern literature in Iran. He created a new work and experience in his play “Aramsayeshgah” with his own style, by blending the structure of classical drama and Theater of Absurdity, in his periods. Forsi’s self-made word in the title of the play, factuality of the play, dialogues and conversations which are more like monologues and more important than all, the context of the play, lead Aramsayeshgah in a way in which magnifies the chaotic changes existing in the society. In the present research, the writers are going to analyze the play’s narrative and contextual pattern in order to show that the structure of the play is based on which pattern. They also analyze the context as well as the play’s structure.
    Keywords: Play, Bahman Forsi, Aramsayeshgah, Structure, Context
  • Najmeh Taheri Mahzamini*, Dr. Mohammadsadegh Basiri, Dr. Mohammadreza Sarfi Page 117
    Iranian poets and writers in all ages have engaged in the expression of the realities and criticism of the rulers and the social and political situation. This kind of poetry is called protest poetry. This paper investigates the protest poetry after Iranian revolution from a lexical point of view. lexical norm-breaking in protest poetry has been realized in different forms such as traditionalism in nouns and verbs, new combinations, verbal expressions, informal expressions, and lexical borrowings. What stands out among all these is their relationship with the subject of protest.
    Keywords: the literature of the Islamic Revolution, protest, word poetry
  • Ebrahim Kan′Ani* Page 143
    Phenomenology, as a mental and philosophical trend, is considered as a starting point for many contemporary methods of literary criticism in a way that reader-centered critics used it as their base of theories. Hersol, the renowned phenomenologist, bases his theory on the assumption that the world phenomena are interpreted based on reader's understanding and impressions. The essence of phenomena is explored based on this assumption. Exploration of such reality requires possessing a new and innovative approach toward the phenomena. With reference to such approach, phenomena's existence of objects elevates to its realization of signs and evidence hence through the interaction with Semio-Semantics turns into a meaningful phenomenon. Upon his perfection in poetry, GheysarAminpoor, as an influential poet, reached his introversion and individual revelation in such a way that Macro epistemological thoughts became his main concerns. Aminpoor's phenomenological view generated his interpretational insight. Phenomena turned into signs in his exploring eyes. And these signs were carved into his mind to emerge into existential phenomena under the interpretation of Semio-Semantics relations. This article attempts to study the interaction between phenomenal view as a reader-centered criticism and Semio-Semantics orientation, and tries to analyze Gheysar Aminpoor's phenomenal poems so that via a new and dynamic approach, a new interpretation of his poems is obtained.
    Keywords: phenomenal philosophy, GheysarAminpoor, Semio, Semantics, new approach, interpretation
  • Dr. Narges Mohammadi Badr, Yahya Noorodini Aghdam* Page 163
    Baroque literature is a 17th century prose genre that has several distinctive haracteristics when compared to literary styles of earlier centuries. The baroque era is known for the use of dramatic elements in all art forms, and works of baroque literature are generally no exception. Writers of this time period expanded and perfected the uses of allegories with multiple layers of meaning. Smaller-scale metaphors are also frequent trademarks of this genre, and many works of baroque literature focus on humanity's struggle to find deep meaning in existence.A fairy tale is a type of short story that typically features folkloric fantasy characters, such as fairies, goblins, elves, trolls, dwarves, giants, mermaids, or gnomes, and usually magic or enchantments. Fairy tales may be distinguished from other folk narratives such as legends - which generally involve belief in the veracity of the events described - and explicitly moral tales, including beast fables. Fairy (= Pari) is found in oral and in literary form. The history of the fairy tale is particularly difficult to trace because only the literary forms can survive. Two theories of origins have attempted to explain the common elements in fairy tales found spread over continents. One is that a single point of origin generated any given tale, which then spread over the centuries; the other is that such fairy tales stem from common human experience and therefore can appear separately in many different origins. Fairy tales with very similar plots, characters, and motifs are found spread across many different cultures for example Mowlana`s Works, Fairy (pari) is personage whit several means. This Study is about layers of meaning in baroque literature and pairy personage in Qazaliyyat e Mowlana.
    Keywords: Pari, Molavi, Characterization, Baroque style