فهرست مطالب

  • پیاپی 33 (زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/18
  • تعداد عناوین: 8
|
  • شکوه السادات حسینی* صفحات 1-13
    ادبیات و هنر همواره آینه تمام نمای روند فکری و اندیشه بشری و بهترین راه نفوذ در لایه های درونی هر جامعه انسانی اند. برای آشنایی با ارتباط میان جوامع و فرهنگ ها هم شایسته تر آن است که پژوهش گران از بده و بستان هایی که میان هنرمندان و نویسندگان در زمینه ادبیات و هنر صورت می گیرد استفاده کنند و میزان و سطح این روابط را محک بزنند. ادبیات تطبیقی، دانش نوپایی که به همین منظور شکل گرفته، در طی دو قرن عمر کوتاه خود شناخت خوب و بسنده ای را به جویندگان محورهای مشترک میان اندیشه های انسانی عرضه کرده است. ادبیات تطبیقی با تکیه بر مقارنه ملک الشعرای بهار و امیر الشعراء شوقی نوشته ابوالحسن امین مقدسی از جمله کتاب هایی است که در این حوزه، در ایران، نگاشته شده و نوشتار حاضر به بررسی و نقد آن پرداخته است. مبنای این نوشتار سنجش هماهنگی این کتاب با معیارهای آموزشی در دانشگاه های ایران است و بر این اساس نقاط قوت و ضعف آن مورد اشاره و تحلیل قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، ملک الشعرای بهار، امیرالشعراء احمد شوقی
  • فرهاد رجبی* صفحات 15-31
    ایرانیان از دیرباز تا کنون، علاقه مند به کندوکاو در حوزه زبان و فرهنگ عربی بوده اند؛ این امر، علاوه بر ضرورت ها و پیش زمینه های دینی زبان عربی، تا حدود زیادی ناشی از گرایش ایرانی ها به شناسایی و بحث درباره امور زیبایی شناسی و هنری است؛ از این رو کم کم شاهد شکل گیری تدوین آثاری در این زمینه و به دنبال آن، شکل گیری فرصت های نقد هستیم. در حوزه زبان و ادبیات، نقد به معنای داوری، ارزیابی، و بیان نقاط ضعف و قوت صرفا محدود به آثار هنری و آفرینش های ادبی نیست؛ بلکه آثاری که به بررسی این محصولات می پردازد یا مجموعه هایی که گلچینی از آن ها را در خود گرد می آورد نیز در چهارچوب نقد واقع می شود. نصوص حیه من الادب العربی المعاصر یکی از مجموعه هایی است که آثار منظوم و منثوری را از ادبای معاصر عربی در خود جمع کرده است. این کتاب به قلم فرامرز میرزایی، عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینای همدان، به نگارش درآمده است. نگارنده در جستار حاضر بر آن است تا با نگرشی منتقدانه ابعاد شکلی و محتوایی اثر را ارزیابی کند؛ با این هدف که بیان امتیازات و کاستی های این اثر، بتواند راه گشای تدوین اثری بهتر در چاپ های بعدی یا نمونه های مشابه شود.
    کلیدواژگان: ادبیات معاصر، نصوص حیه من الادب العربی المعاصر، فرامرز میرزایی
  • حجت رسولی* صفحات 33-48
    الادب المقارن، اثر محمد سعید جمال الدین، ازجمله آثار قابل توجه در موضوع ادبیات تطبیقی است که نخستین بار در 1990 منتشر شد. نویسنده مباحث را با رویکرد مکتب فرانسه و با تاکید بر ادبیات فارسی و عربی نگاشته است. اگرچه این اثر مشخصات کتاب درسی را ندارد، ولی با توجه به اهمیت مباحث آن و با عنایت به این که به عنوان کتاب کمک درسی قابل استفاده است، نقد و بررسی آن به منظور تبیین نقاط قوت و ضعف آن ضروری می نماید. نقد این کتاب بر اساس دستور العمل شورای بررسی متون در دو سطح شکلی و محتوایی با مراجعه به متن اثر و با کمک سایر آثار مکتوب به ویژه ترجمه فارسی آن انجام پذیرفت. بررسی کتاب نشان داد که این اثر در شکل و محتوا فاقد مشخصات کتاب درسی است و بر اساس منابع پیشین عربی به نگارش درآمده است و نو آوری چندانی در آن دیده نمی شود. از نظر تناسب و جامعیت مباحث نیز نقطه ضعف هایی دارد. نقطه قوت اثر دارا بودن دو بخش نظری و عملی در مباحث و محوریت داشتن ادبیات فارسی پس از ادبیات عربی است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، محمد سعید جمال الدین، نقد و بررسی، کتاب درسی
  • صلاح الدین عبدی* صفحات 49-67
    مکاتب ادبی و روش ها، اهداف، و ویژگی های آن رهاورد مغرب زمین است. با وجود این، باید به بررسی مکاتب غربی همت گماشت. در این راستا مولف شرقی، که برای نگارش مکاتب ادبی تلاش می کند، نباید ویژگی های بومی و محلی را در اثر خود فراموش کند. یوسف عید در کتاب المدارس الادبیه و مذاهبها، که در دو جلد نوشته شده است، انواع مکاتب ادبی غرب را بررسی کرده و تلاش نموده است ویژگی های ادبی مکاتب مغرب زمین را در مراحل ادبی عربی اجرا نماید. او جلد اول کتابش را به بررسی تئوریک و نظری مکاتب اختصاص داده است؛ جلد دوم نیز ظاهرا به بررسی و تطبیق اشعار و متون با تئوری ها و آرایی است که در جلد اول مطرح نموده است. این اثر اشکالاتی دارد که از مهم ترین آن ها می توان به این موارد اشاره کرد: عدم تناسب حجم و محتوای کتاب برای یک درس دوواحدی، عدم ظهور و بروز شخصیت علمی نویسنده در کتاب، عدم تناسب محتوای کتاب با توانایی های فراگیران به سبب وجود اصطلاحات مبهم و سخت و نبود تعریفی برای آن، یک دست نبودن بررسی مکاتب ادبی در هر دو جلد کتاب، و عدم جامعیت متن مذکور. در این پژوهش، به شیوه توصیفی تحلیلی به نقد و تحلیل کتاب این نویسنده گران قدر پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: نقد، المدارس الادبیه و مذاهبها، یوسف عید
  • صادق عسکری* صفحات 69-92
    نقد و تحلیل انتقادی تولیدات علمی باعث شناساندن نقاط ضعف و قوت تالیفات گذشتگان گردیده، و درنتیجه اجتناب از نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت را به دنبال خواهد داشت. بنابراین، می توان گفت که رسیدن به کمال مطلوب در تدوین منابع دانشگاهی فقط پس از نقدهای سازنده میسر است. بر این اساس و به درخواست شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی وزارت علوم، تاریخ الادب العربی فی العصرین المملوکی و العثمانی اثر هم کار ارجمند آقای جهانگیر امیری، نقد و بررسی شده است. نتایج به دست آمده از نقد و تحلیل اثر فوق الذکر نشان می دهد که کتاب حاضر به رغم برخی نکات قوت که بارزترین آن اختصار و تسهیل برای دانش جویان است، به عنوان کتابی دانشگاهی متاسفانه نواقص فراوانی در عرصه های شکل و محتوا دارد. مهم ترین نواقص شکلی این کتاب عبارت اند از: بندهای طولانی و چندسطری، آشفتگی و فقدان و حدت رویه در ثبت ارجاعات و معرفی شخصیت ها در پانوشت. مهم ترین نواقص محتوایی آن نیز عبارت اند از: فقدان فصل بندی دقیق و عدم تسلسل منطقی مباحث در برخی فصل ها، انتخاب عناوین نا مناسب برای برخی فصل ها و مباحث، فقدان تناسب بین محتوای کتاب و سرفصل درس مربوطه، و در نهایت فقدان تجزیه و تحلیل و نقد و در نتیجه فقدان نوآوری و تولید علم. امید است نویسنده محترم با بازبینی و برطرف نمودن نواقص مذکور باعث ارتقای کیفیت علمی این اثر دانشگاهی گردد.
    کلیدواژگان: تاریخ ادبیات، عصر مملوکی و عثمانی، جهانگیر امیری، نقد کتاب
  • عیسی متقی زاده، کبری روشنفکر، سجاد اسماعیلی صفحات 93-108
    سرفصل درسی به منزله یکی از ارکان اصلی آموزش، در کنار راه بردهای تدریس و کتاب های مناسب، می تواند نقش به سزایی در تحقق و پیش برد اهداف هر درس داشته باشد. یکی از دروس پایه رشته زبان و ادبیات عربی در مقطع کارشناسی، که نقش کارامدی در تقویت مهارت های ترجمه، خواندن، ذوق ادبی، و سبک شناسی دارد، درس «متون نظم و نثر عربی» است. برای این درس هر چند سال یک بار از سوی شورای برنامه ریزی درسی وزارت علوم سرفصلی پیش نهاد می گردد، ولی با توجه به نارضایتی برخی از استادان این رشته، به نظر می رسد سرفصل موجود با اهداف مورد انتظار این درس هم خوانی کامل را ندارد. از این رو نویسندگان در پژوهش حاضر می کوشند با استفاده از نظر استادان، به نقد و آسیب شناسی سرفصل این درس بپردازند و در نهایت سرفصلی متناسب با این درس پیش نهاد دهند. برخی از یافته های پژوهش نشان داد که سرفصل موجود بسیار کلی است و شایسته است در دو بخش نظم و نثر به طور جداگانه طراحی گردد.
    کلیدواژگان کلیدواژه ها: آموزش زبان عربی؛ سرفصل؛ متون نظم و نثر
  • دانش محمدی، خلیل پروینی* صفحات 109-125
    الفنون الادبیه و اعلامها فی النهضه العربیه الحدیثه از جمله مهم ترین آثار انیس الخوری المقدسی است که در آن به تحلیل فنون نثری و اعلام آن در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم می پردازد. این جستار می کوشد با بررسی این کتاب بر اساس معیارهای تالیف کتاب آموزشی، نقاط مثبت و منفی این اثر را به عنوان پژوهشی در حوزه تاریخ ادبیات تبیین کند. در این بررسی ابتدا تحلیل بیرونی اثر شامل معرفی کلی مولف و اثر، خاستگاه تاریخی و اجتماعی اثر، و مولف و موضوعات اصلی و کانونی اثر صورت خواهد گرفت. سپس ویژگی های شکلی و محتوایی کتاب بررسی خواهد شد. از مهم ترین مواردی که در بخش محتوایی بررسی می شود رویکرد تحلیلی و روش نقدی نویسنده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که رویکرد نویسنده در این کتاب رویکرد علمی فنی و روش نقدی او فنی و جامعه شناختی است. از جمله نقاط ضعف کتاب فقدان هماهنگی میان عنوان کتاب و مباحث اصلی آن است. همچنین از جمله نقاط قوت کتاب ارائه روشمند فنون نثری و اعلام آن و دربرگرفتن حجم بالای دیدگاه های نقدی و تحلیلی در کنار مسائل تاریخی است.
    کلیدواژگان: انیس الخوری المقدسی، الفنون الادبیه و اعلامها فی النهضه العربیه الحدیثه، نقد کتاب، رویکرد علمی، فنی
  • سید فضل الله میرقادری* صفحات 127-141
    آثار منتشرشده در زمینه نقد ادبی دو دسته اند: دسته اول آثاری است که جنبه پژوهشی دارد و با بررسی زوایای گوناگون نقد ادبی و بر اساس یکی از شیوه های نقد ادبی به ارزیابی آثار می پردازد. دسته دوم کتاب هایی است که با طرح بعضی از مباحث اصولی و اساسی نقد ادبی صبغه آموزشی دارد. مناهج النقد الادبی الحدیث از نوع دوم است که در این مقاله، به سبب جهت گیری مناسب با دیدگاه های اسلام و فرهنگ کشورهای اسلامی و محتوای علمی، برای ارزیابی و نقد برگزیده شد. پس از بررسی های ظاهری و محتوایی و یادآوری برجستگی ها و برتری های این کتاب نسبت به آثار دیگر و ذکر بعضی از نارسایی ها، پیشنهادات اصلاحی ای ارائه شد که به نظر می رسد پس از بررسی و اصلاح، کتابی مناسب و مطابق با اهداف درسی برای تدریس در دوره کارشناسی خواهد شد.
    کلیدواژگان: نقد ادبی، ساختار ظاهری، درونمایه، نقد قدیم، نقد جدید
|
  • Shokouh Alsadat Hosseini* Pages 1-13
    Literature and art have always been a mirror reflecting the human intellect and thought and also the best way to penetrate the inner layers of the human community. To understand the relationship between societies and cultures it is preferable that the researchers use artists’ – writers’ transactions in the field of art and literature in order to test the range and level of this relation. During the two centuries of its short life comparative literature، a new knowledge which has been formed to this end، has offered good and adequate understanding to the seekers of common axes of human thoughts. “Comparative Literature: Based on Conjunction of Malek o''Shoara Bahar and Amir Al-Shoara Shoghi” authored by Abolhassan Amin Moqaddasi is one of the books which has been written in this field in Iran and this essay has tried to examine and criticize it. This article is based on measuring the harmony of the book with educational standards at Iranian universities، and therefore analyzing its strengths and weaknesses.
    Keywords: Comparative Literature, Malek oShoara Bahar, Amir Al Shoara Shoghi
  • Farhad Rajabi* Pages 15-31
    From ancient time، Iranians were interested in searching in the realm of Arabic language and culture. It happens because of the necessities and religious background of Arabic language، to some extent is due to Iranian trend toward getting new knowledge، also it relates to the discussion of aesthetics and art. Therefore، gradually we have observed some works in these domains and as a result the chance to criticize them. In the domain of language and literature، criticizing means evaluation، judgment، and stating advantages and disadvantages، is not limited to artistic or literary works، but it also deals with the works that investigate or collect these products، The book entitled NOSOUC HAYYAH MEN AL ADAB AL ARABI AL MOASER is one of the collections that we can find contemporary Arabic prose and poems writers. The book is written by Doctor Faramarz Mirzaee Associate Professor from Boali Sina University، Hamadan. The present article has a critical view on this book، and tries to evaluate it based on appearance and content. By declaring the merits and demerits of the work، the main purpose of the article is to help to promote the quality of the book for coming edition and publication.
    Keywords: contemporary literature, Nosouce Hayyah men Aladaab muaser, Faramarz mirzaei
  • Hojjat Rasouli* Pages 33-48
    The Comparative Literature Book a work of Mohammad Sa`eid Jamaluddeen is a characteristic one from among subjects of such literature، published for the first time in 1990. The writer followed up French School thoughts in his research focusing his efforts on Persian and Arabic Literatures. Although this work is not that type of teaching known books but in regard to its important research subjects and because it can be used as a teaching handbook، to have an overall critical-analytic study of it، pointing out its week and strong points، may look necessary. To have this critical-analytic study over the above mentioned work، in both form and content aspects، has been included within the Agenda of Text Studies Council and implemented by referring to the work`s text and using other relevant written works particularly the Persian translation of this very work. While studying the work it was found that it lacks the peculiarities of a teaching book، both in form and content، and because the content mostly relies upon preceding Arabic resources، but having no new remarkable ideas beside the weaknesses of conformity and comprehensiveness seen in the subject-matter. The only strong point we can mention here for the work is that it enjoys having two theoretical and practical sections in its researches and in what belongs to the pivotal aspects of Persian Literature and Arabic Literature thereafter.
    Keywords: Comparative Literature, Mohammad Saeid Jamaluddeen, Criticism, Study, Teaching Book
  • Salah Al-Ddin Abdi* Pages 49-67
    Literary schools and methods and goals and characteristics is present of the Maghreb in terms it is a land with it would have to examine the Western schools sponsored by the environmental protection organization and should not be in this regard، the author of literary schools of the East makes efforts to writing native features and their effect on local forget. Joseph Eid the author''s book «are author the Easter and to review the various literary schools West and try to put the literary characteristics of the Maghreb schools and land on the steps of the Arabic literary first volume run and assigned to theoretical and theoretical schools and check volume II apparently to review and adapt the lyrics and texts with the theory and layout that has raised a few drawbacks first volume on its effectiveness have entered most of them Be pointed to the lack of appropriateness of the volume and content of the book for a course of two and a single appearance and updated the scientific character of the authors in the book and not the appropriateness of the content the book with obscure terminology learners abilities due to a lack of definition and for it and is not a review of literary schools in two books and a lack of comprehensiveness and to point the text in this study was to review and analysis of the book the authors dedicated to prominent descriptive manner We''ve divided the action.
    Keywords: criticism, literary school, approach, Joseph Eid
  • Sadeq Askari* Pages 69-92
    Review and critical analysis of scientific production has led to the recognition of the strengths and weaknesses of past writings. and As a result، the avoidance from weaknesses and strengthen strengths will follow. thus it can be said that to receive to Ideal in the Compilation of academic resources is possible only after constructive criticisms. So، and for response to a request from Council review of academic resources from Office of Humanities Research in the Ministry of Science، the book «History of Arabic Literature in the Era of Mamluki and Osmnns» by dear colleague، Dr. Jahangir Amiri، has been reviewed. The results of this analysis show that this book، despite some strong points that the most appears is succinctly and facilities for students، but unfortunately has a lot of shortcomings in the areas of form and content. The main apparent defect in this book are: Paragraphs long and multi-line، confusion and lack of uniformity in references and declaration the people and characters in footnotes. and most substantive deficiencies include: The lack of accurate timing and lack of logical sequence of topics in some chapters، the choice of titles and topics are inappropriate for some chapters، the lack of fit between the book''s content and syllabus of that course، and finally the lack of analysis and criticism and thus lack of innovation and creation of knowledge. In the hope، that Dear Author through review and remove of the listed defects cause improved scientific quality in this academic book.
    Keywords: History of Lliterature, Mamluki, Ottomans era, Amir Jahangir, Book Review
  • Isa Mottaqizadeh, Sajad Ismaeli, Sajad Ismaeli Pages 93-108
    Course topic as one of the main pillars of education، along with teaching guidelines and appropriate books can play a proper role in realization and advancement of objectives of each course. One of the basic courses in the Bachelor of Arabic language and literature field of study which has an effective role in consolidation of translation، reading، bluestocking، and stylistics skills is Arabic Poetic and Prosaic Texts course. Every few years a set of topics is suggested for this course by the Ministry of Science Curriculum Development Council، yet due to dissatisfaction of some professors in this field of study، it seems that the available topics do not match the course objectives. Hence، the present study with the aid of professors’ points of view attempts to criticize and survey the problems of the topics of this course and finally to suggest proper ones. Some of the research findings showed that the present course topic is too general and it should be sketched in two separate poem and prose categories.
    Keywords: Arabic language teaching, topic, poetry, prosaic texts
  • Danesh Mohammadi, Khalil Parvini* Pages 109-125
    The book” alfonun aladabiat va alameha fenahzaht alarabiat alhadisat” is the most important works of Anis “Khoury” Jerusalem. Hi is one of the famous waiters’ researchers and criticism in Arabic language and literature the author has analyzes the prose in the nineteenth and twentieth century’s. This paper examines the characteristics of the form and content of this book. In the content، author’s Critical approach will be discussed. The results show that author’s critical approach is scientifically- technically. Weaknesses of the book are the lack of coordination among the book titles and topics. The strengths of the book are Systematic presentation of prose and the inclusion of the Critical analysis with analyzes of the history of literature.
    Keywords: Anis Alkhori Almaghdasi, alfonun aladabiat va alameha fenahzaht alarabiat alhadisat, book's criticism, Technical scientific approach
  • S.F. Mirghaderi* Pages 127-141
    The published books about Literal Criticism are in two main categories: most of these books are reach in the research aspect and have studied the literal criticism from different views and have analyzed and criticized some books according to one of the criticism methods. The second set of books have attempted to outline some of the underlying issues to train literal criticism. The book «Manahej Alnqd Adab al-Hadith» is from the second type which is studied in this article due to its proper orientation with views of Islam، Islamic culture، the culture of Islamic countries and scientific content of this paper was selected for evaluation and critique. After studying the appearance، content and reminding the advantages and disadvantages، some editing points were offered. After the edition، the book seems to be appropriate for teaching in the Master degree courses.
    Keywords: literal criticism, conformation, themes, criticizing the old New Criticism