فهرست مطالب

الجمعیه العلمیه الایرانیه للغه العربیه و آدابها - پیاپی 34 (1394)
  • پیاپی 34 (1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/03/30
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حامد صدقی، حسین روستایی* صفحه 1
    به کارگیری سبک شناسی آماری در تحلیل و بررسی متون ادبی، گامی مهم در مسیر عقلایی کردن فهم یک متن ادبی و دوری از تمسک به عنصر ذوق در تحلیل آن متن است. فرضیه بوزیمان یکی از شیوه های سبک شناسی آماری است که بوزیمان دانشمند آلمانی، نخستین بار آن را مطرح نمود و به این اسم شناخته شد. شیوه ای که این فرضیه ارائه می دهد، خواننده را در فهم جوانب پنهان متون ادبی کمک می کند. بر اساس این فرضیه می توان میزان هیجان و تحریک عاطفی یک ادیب را در اثرش دریافت، همچنان که می توان میان زبان نثر و زبان شعر، و نیز سبک علمی و ادبی تمایز قائل شد. اساس این فرضیه، بررسی واژگان مورد استفاده ادیب و شمارش تعداد افعال و صفات به کاررفته در آن است. بر اساس این شمارش و عددی که از نسبت تعداد افعال به صفات حاصل می شود، خواننده می تواند دریابد که آن متن به کدام یک از این دو سبک گرایش دارد. همچنانکه با توجه به فزونی یا کاستی نسبت، میزان هیجانات عاطفی ادیب را در اثرش در می یابد. مقاله حاضر به این نتیجه دست یافته که سبک شعر آزاد، به واسطه آزادی ای که در اختیار شاعر گذاشته و او را در حصار قافیه و التزام تعداد مشخصی از تفعیلات محدود نمی کند، از دو نوع دیگر شعر، ادبی تر است، درحالی که شعر کلاسیک از این حیث در جایگاه میانه می ایستد، اما عدد حاصل شده از این نسبت در آنچه به شعر سپیدیا قصیده النثر موسوم است، کمتر از نسبت حاصل شده در دو نوع دیگر شعری است.
    کلیدواژگان: سبک شناسی، فرضیه بوزیمان، شعر کلاسیک، شعر آزاد، شعر سپید
  • هادی نظری منظم، شهرام دلشاد* صفحه 19
    برخی رمان های عربی به دلیل مضامین بلند، ویژگی های رفیع هنری و شگردهای نویسندگی، جهان شمول و نامزد دریافت جایزه نوبل شده اند؛ مثل رمان تامل برانگیز و زیبای رامه و التنین اثر ادوار الخراط که شهرتی جهانی دارد و به زبان هایی چون انگلیسی نیز ترجمه شده است. روش این مقاله توصیفی تحلیلی است و در آن بر اساس مولفه های جهانی شدن ادبیات از دیدگاه حسام الخطیب، به بررسی رمان رامه و التنین(رامه و اژدها) اثر ادوار الخراط پرداخته ایم. گفتنی است که بین ادبیات تطبیقی و جهان شمولی پیوند بسیار نزدیکی وجود دارد. چراکه ادبیات تطبیقی به مطالعه ادبیات در آن سوی مرزهای زبانی، فرهنگی و بین رشته ای می پردازد؛ آثاری که توانسته اند از مرزهای محدود ملی فراتر رفته و جهانی و جاودانه شوند. نتیجه حاصل از این پژوهش آن است که رمان مزبور، از نظر فرم، محتوا و شگردهای نوین داستان نویسی، معیارهای جهان شمولی را دارد. این رمان همچنین اساسی ترین مسائل انسانی از قبیل عشق، مرگ، زندگی، و... را مطرح کرده است. علاوه بر آن، رابطه رمان با کهن الگوها و اساطیر شرقی به این رمان اهمیت جهانی داده است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، جهان شمولی، حسام الخطیب، ادوار الخراط، رامه و التنین
  • حسین ایمانیان* صفحه 39
    آموزش زبان دوم شرایطی دارد که اگر آموزگار و آموزنده آن را رعایت نکنند از رسیدن به هدف بازمی مانند و سبب بیزاری نوآموز از زبان دوم می شود. امروزه، دست کم در دانشگاه های ایران، شاهد نوعی بی رغبتی نسبت به زبان عربی هستیم که یکی از دلایل آن، تاکید بیش از اندازه به متون دشوار کهن، واژگان، و تعبیرهایی بی روح است. بر این اساس، آموزنده عربی، کمتر از تعابیر و واژگان روزمره رایج در میان توده مردم عرب زبان بهره می برد و درنتیجه قادر به ایجاد جو عاطفی و پیوند دوستانه با مخاطب عرب زبان خود نیست؛ به دیگر سخن، این آموزنده بر شیوه ای از گفتار تکیه می کند که ترجیح می دهیم آن را «زبان کنترل شده» بنامیم. وی با این شیوه گفتار تنها می تواند مقصودش را به مخاطب برساند اما از به کارگیری اصطلاح ها و تعابیر مردمی زیبا و اسلوب های کلامی متنوع میان مردم عرب در عرصه اجتماعی، تقریبا ناتوان است. به گمان ما، خواندن متون معاصر عربی به ویژه نمایشنامه ها و داستان هایی که بر عنصر گفت وگو (حوار) تکیه دارند، می تواند برای آموزنده ایرانی چه در گفتار و چه در نوشتار سودمندتر باشد. این متون دربردارنده حجم قابل توجهی از تعابیر و واژگان غیررسمی و روزمره ای است که برای تعارف ها و روابط دوستانه و خودمانی در این زبان مناسب است؛ این، افزون بر نقش تربیتی مهم این متون است. در جستار پیش رو، از نقش داستان و نمایشنامه، و اصطلاح ها و ترکیب های روزمره موجود در آنها برای دانشجویان ایرانی سخن گفته ایم. روان تر شدن زبان گوینده غیر عرب زبان، دوری از شکسته گویی و رهایی از زبان کنترل شده، مهم ترین نقشی است که داستان و نمایشنامه برای وی بازی می کند.
    کلیدواژگان: آموزش زبان دوم، زبان عربی، زبان کنترل شده، نمایشنامه، داستان، تعابیر روزمره
  • فرهاد رجبی*، طاهره شکوری صفحه 59
    جامعه شناسی ادبیات، شاخه ای از علوم اجتماعی است که می خواهد جوهر اجتماعی آثار ادبی را واکاوی کند. در نظریه «ساختارگرایی تکوینی»، لوسین گلدمن ساخت های آثار ادبی را به مکانیسم های گروهی اجتماعی، در لحظه تاریخی مشخصی پیوند می زند. به ادعای وی، ادبیات بازتاب «بیشینه آگاهی ممکن» (آگاهی آرمانی) یا بخش غیرواقعی آگاهی جمعی گروه های اجتماعی است. شعر معاصر عربی و فارسی نیز با طرح مسائل کلان انسانی و گرایش به ارزش های جمعی و فردی، نواندیشی تفکیک ناپذیری را تجربه کرد. امل دنقل مصری و اسماعیل شاهرودی ایرانی، ازجمله شاعران اجتماعی اند که با بنای آرمان شهر، تقابل میان آگاهی آرمانی و واقعیت های موجود در بستر سیاسی اجتماعی مصر و ایران را به چالش کشیدند. یکی از رایج ترین روش های دو شاعر برای پیشبرد اهداف اصلاح طلبانه و همسویی مردم با ایدئال های مدنظرشان، آرمان سازی از قهرمان است. مهم ترین مولفه هایی که در این مقاله ضمن بررسی نظریه گلدمن و تاثیر زیرساخت های سیاسی اجتماعی مصر و ایران مورد توجه قرار گرفته اند، عبارتند از: همسانی دنقل و شاهرودی در آگاهی آرمانی؛ تقابل آرمانی؛ و تزلزل در آرمان خواهی. نتیجه به دست آمده نشان می دهد که بخش چشمگیری از آرمان های آنها به ارزش های میهن پرستانه بازمی گردد. تقابل های موجود، بیانگر تفاوت در خط سیر فکری و عاطفی آنها و تزلزل در آرمان خواهی، محصول ناامیدی شان از تحقق آگاهی آرمانی است.
    کلیدواژگان: گلدمن، آگاهی جمعی، آرمان گرایی، امل دنقل، اسماعیل شاهرودی
  • حسن سرباز*، عبدالله رسول نژاد، سودابه خسروی زاده صفحه 83
    عنصر زمان یکی از عناصر اساسی در هر متن داستانی است که حوادث در طول آن پیشرفت می کنند و به وسیله آن مراحل مختلف داستان شناخته می شود. در رمان، اغلب حوادث از لحاظ زمانی یک سیر افقی را در پیش می گیرند و به صورت پی درپی می آیند، اما گاهی هم در عنصر زمان نوعی اختلال به وجود می آید که ژرار ژنت منتقد ساختارگرای فرانسوی آن را زمان پریشی (المفارقه الزمنیه) نامیده است که به دو شکل گذشته نگری (الاسترجاع) و آینده نگری (الاستباق) ظاهر می شود. در این پژوهش تلاش می شود با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، مقوله زمان پریشی به دو صورت گذشته نگری و آینده نگری در رمان چراغ های آبی(المصابیح الزرق) اثر حنا مینه بررسی شود. این بررسی نشان می دهد که نویسنده در آن به روش رمان های کلاسیک عمل کرده است و حوادث در آن، از سیری پیوسته و گاه شمارانه پیروی می کنند. اما در جای جای رمان، ناهماهنگی هایی به صورت زمان پریشی به دو شکل گذشته نگری و آینده نگری در روند زمان حوادث دیده می شود که آن دو را به دو صورت درونی و بیرونی به کار برده است. به کارگیری این تکنیک در رمان از یک طرف باعث گسترش فضای زمانی روایت شده و از طرف دیگر با ایجاد توقع و انتظار در خواننده، وی را به پیگیری ادامه داستان تشویق می کند.
    کلیدواژگان: حنا مینه، المصابیح الزرق، زمان پریشی، گذشته نگری، آینده نگری
  • پیمان صالحی* صفحه 105
    بررسی تطبیقی ساختار و محتوای دو داستان کوتاه بیابانی دولت آبادی و ترس(الخوف) محفوظ نشان می دهد که در بیابانی، کثرت شخصیت ها، حجم بلند داستان و اپیزودهای متعدد باعث شده تا داستان یادشده طرح چندان مناسبی نداشته باشد؛ اما داستان الخوف، با پیروی از الگوی خطی پراپ، طرح کاملا مناسبی دارد و برخلاف بیابانی، تعدد شخصیت ها در الخوف از کیفیت آن نکاسته و هر یک از آنان با کنش های خود در شکل گیری گره های داستانی، گره گشایی و پیشبرد روند داستان، موثرند. برخلاف محفوظ، دولت آبادی از شیوه توصیف غیرمستقیم شخصیت ها نیز بهره برده است و گاهی اوقات این توصیف غیرمستقیم از لحاظ هنری، پخته تر می شود؛ به گونه ای که دیگر راوی، توصیفگر خصوصیات افراد نیست، بلکه بسیاری از توصیفات، به وسیله سایر شخصیت ها ارائه می شود. در این دو داستان، تسلط فراوان دولت آبادی نسبت به محفوظ، در دیالوگ نویسی کاملا نمایان است. ازجمله خصوصیات نثر دو نویسنده، استفاده زیاد از جملات کوتاه، ضرب المثل ها و واژگان محلی است ولی نثر محفوظ، به دور از کلمات و فحش های رکیک است. پایان بیابانی، باز و روبه گسترش است و الخوف، پایانی بسته اما تراژیک دارد.
    کلیدواژگان: محمود دولت آبادی، نجیب محفوظ، بیابانی، الخوف، ساختار، محتوا
  • فاطمه قادری*، سجاد برادنیا صفحه 129
    امروالقیس پدر شعر عربی و رودکی پدر شعر فارسی از بزرگ ترین و معروف ترین شاعرانی هستند که پیشوای سایر سرایندگان از روزگار خود تا به امروز به شمار می روند. گرچه میان روزگار و محیط هر دو شاعر فرق زیادی است، اما ویژگی های مشترک بسیاری در آثار آنان یافت می شود. به کارگیری تشبیه ازجمله تشبیه حسی، وصف عناصر طبیعت، پیشگامی در نوآوری، و تغزل، از مهم ترین ویژگی های مشترک در شعر امروالقیس و رودکی است. از وجوه افتراق این دو شاعر، می توان به موضوع عشق اشاره کرد. امروالقیس، ماجراهای عاشقانه خود را به دور از حیا و حرمت وارد شعرش می کند، درحالی که در تغزل های رودکی، معشوق دارای هویتی طبیعی و منزلتی واقعی است. این مقاله از منظر ادبیات تطبیقی به بررسی اسلوب و شیوه شاعری این دو شاعر می پردازد تا پرده از وجوه اشتراک و احیانا افتراق اشعار آن دو بردارد.
    کلیدواژگان: اسلوب شعری، امروالقیس، رودکی
  • علی اکبر محسنی* صفحه 155
    فهم زمینه های سیاسی، اجتماعی خاورمیانه عربی- از بحران خیزترین مناطق جهان- از نگاه شاعرانی که روشنفکرانه و رهایی بخش، آنها را رصد کرده اند، برای علاقه مندان ادب سیاسی بسیار سودمند است. احمد مطر، شاعر انقلابی و پرآوازه عراقی، با اشراف بر مبانی علوم سیاسی مدرن، عوامل این بحران ها را در شعر خود ریشه یابی نموده و بازتاب داده است. از منظر وی، منشا بسیاری از این نابسامانی ها، در ساختار قدرت و شیوهای سنتی اعمال آن در کشورهای عربی نهفته است. این مقاله با شیوه ای توصیفی تحلیلی، دیدگاه های وی را درباره منطق قدرت و شیوهای گوناگون اعمال آن را در کشورهای عربی به صورت موضوعی بررسی می کند. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که از منظر وی، ساختار قدرت در کشورهای عربی، مبتنی بر قدرت مطلقه فردی بوده و حاکمان آن با شیوه هایی چون: ارعاب، شکنجه، سرکوب، سانسور رسانه ها، حضور گسترده نیروهای امنیتی، تبلیغات دروغین و... شهروندان خود را به شدت کنترل می کنند و همین شیوه ها، بسترساز انواع فسادها و بحران های فزاینده و درنتیجه، خیزش های اجتماعی است.
    کلیدواژگان: شعر سیاسی، منطق قدرت، شیوه اعمال قدرت، احمد مطر
|
  • Hamed Sedghi, Hossain Roostaei* Page 1
    Application of statistical methodologies in the analysis of literary texts,is an important step in understainding of literary texts, and avoiding interpretation of them based on personal taste. One of the methods of statistical methodologies is Buzyman‘s hypothesis that was proposed by a German Scientist of the same name, and was named after him. The hyothesiss offets a methodology which contributes to the better understanding of the hidden aspects of the text by the reader. Using this hypothesis, one can estimate the amount of excitement and emotional stimulation in the works of a writer, and also differentiate between the language of prose and poetry, or literary style and scientific style. The base of this hypothesis lies in the analysis of the words tht are used by the writer and the count of verbs and adjectives in his works. The reader can realize the tendency of the text toward different styles by couting the words and the ration of verbs to the adjectives. The extend of a writer’s emotional excitement in his works can be evaluated based on the lowness or highness of this ration. In the present study, it was found that free verse is more literary than the two other styles because it grants freedom to the poet and does not limit him to rhyme and meter, while classic poetry stands in the middle, and based on the aforementioned ration, prose poetry stands last in comparison with the other two styles.
    Keywords: methodologies, Buzyman assumptions, classic poetry, free verse, prose poem
  • Hadi Nazari Manazzam, Shahram Delshad* Page 19
    Due to their elevated themes, grand artistic characteristics and writers’ talent, some Arabic novels have been universally acclaimed and nominated for Noble prize; like dazzling and beautiful novel, Ramah and Altennin by Edwar Al-kharrat which is world famous and has been translated to several languages such as English. The methodology used in this paper is descriptive-analytical in which we have explored Ramah and Altennin (Ethnic and Dragon) by Edwar Al-kharaat based on the universal elements of literature proposed by Hosam Al-khatib. Comparitive literature studies the literature and culture of other countries and is interdisciplinary; it studies the works which have gone beyond the national borders, and have become universal and classic. The result of the present paper is that the aforementioned novel includes universal elements in terms of form, content and contemporary story telling techniques. Also, this novel has forgrounded the most basic issues of humanity such as love, death, life and etc. Furthurmore, the reference of this novel to arhcetypes and Eastern mythology has contributed to its universal fame.
    Keywords: comparative literature, universalism, the Arabic novel, Hosam al Khatib, Edwar al Kharrat, Ramah, Altennin
  • Hosein Imanian* Page 39
    SLL necessitates conditions, needs and prerequisites which will, if not provided for the teacher or the learner, retain them from achieving the ultimate goal of this knowledge, bringing about hatred and unwillingness in SLL. It would not be an exaggeration to say we are observing too much unwillingness to learn Arabic language. Some of the causative factors, emphasized in this article include new learner's dependence on the archaic and complex texts and formal words and expressions bearing no spirit and freshness on the one hand, and having no more appropriate function than communicating formal language with others, on the other. The language learner does not apply the words or expressions appropriate for the conventions popular among the Arab community, hence is not able to establish an emotional atmosphere and amicable relationship with others. In other words, the learner depends on a type of expression, preferably called “controlled language”, with the help of which he can only get his message across in the simplest form possible not being able to exploit the common idioms and expressions as well as the various styles prevalent among the Arabs. We believe reading the contemporary Arabic texts, especially dialogue-based plays and stories is more productive for teaching the non-native learners of Arabic language in both oral and written interpretation. Such texts offer the learner a vast volume of everyday and informal words and expressions fit for standing upon ceremony and establishing appropriate amicable relationships. The mentioned texts will introduce the learner to the Arab social and public culture bearing an excessive disciplinary function as well as reflecting the overall culture of the contemporary Arab world. The present study will investigate the role of story and play and also its common compounds and expressions in teaching the Arabic language to the Iranian university students. One of the most important advantages of the Arabic texts in story and play for the foreign learner is giving his speech fluency and liberating him from telegraphic speech and of a language well call controlled one.
    Keywords: SLL(Second Language Learners), Arabic language, controlled language, play, story, common expressions
  • Farhad Rajabi*, Tahereh Shakouri Page 59
    Literature sociology as a branch of social science tries to discover the social nature of literary work. Goldman in his developmental structuralism linked the structure of literary works to social groups in specific time. He claimed that literature reflects the possible awareness of background (Ideal awareness) or unreal part of social awareness of social group. Arabic and Persian contemporary poems also discuss these general human beings‘ issues and the trend toward group and individual values which experience an inseparable modernity. Amal Donghol from Egypt and Esmaeil Shahroudi from Iran are among those poets that who by making ideal city, challenged the contrast between ideal awareness and existing reality in political and social background of Iran and Egypt. One of the common methods of these two poets for development of their reformist goals and alignment of people with their intended ideals is hero-making. The most important issues discussed in this paper along with investigating Goldman‘s theory and the effect of social and political infrastructure of Iran and Egypt include: the sameness of Donghol and Shahroudi in ideal awareness, ideal contrast, uncertainty in idealism.The result showed that considerable part of their idealism refers to patriotic values. The existing contrast that shows the difference in their emotional and thoughtful streamline and their uncertainty in idealism is the result of their disappointment in achieving their ideal awareness.
    Keywords: Goldman, group awareness, Donghol, Shahroudi
  • Hassan Sarbaz*, Abdollah Rasoulnezhad, Soodabehkhosravizade Page 83
    Time is considered as a major and basic element in all fictional text and stories, in which events develop and different stages of story are identified by it. In novels, in terms of time, most events follow a horizontal direction and happen successively. However, sometimes a kind of disorder occurs which Genette _ french structuralist critic _ calls it "Anachrony". This disorder appears in two forms: analepsis and prolepsis.In Hanna Mina's first novel, "Al-Masabih Al-Zorq",the events, as in classic novels,follow a successive and chronological trajectory. Nevertheless, in almost all parts of the novel, some chronological inconsistencies regarding anachrony in two forms including analepsis and prolepsis are observed.In this novel, Mina has employed these two terms (analepsis and prolepsis) in both internaland external forms.Utilizing this technique one the one hand has led to the expansion of time in narration, and on the other hand, by creating suspension in the narration, has encouraged the reader to eagerly follow the story.This research,Using descriptive method, this research, based on two forms, i.e. analepsis and prolepsis, has been conducted to reviewanachrony, in the novel, "Blue Lamps ", by Hanna Mina.
    Keywords: Hanna Mina
  • Payman Salehi* Page 105
    The following research tries to criticize the two short stories “DesertMan” by DolatAbadi and “Dread” by Mahfooz in a formalistic way. Results show that these two writers reveal the crisis from the beginning and so the reader will not face a boring prologue in the start. In DesertMan numerous characters, long storyline, and different episodes makes a bad outline. But the Dread’s incidents and events are shown in a way of cause and effect. Unlike DesertMan in Dread, the great number of characters has not reduced the quality of the story and each one of them effect the outline of the story with their actions. In the two stories, the high ability of DolatAbadi in comparison to Mahfooz in writing the dialogues is clear. Among the features of DolatAbadi writing is the numerous short sentences. Among the features of Mahfooz writing is accuracy in showing the sensation to the inner layers of the story, and unlike DolatAbadi he doesn’t use swearing. The vast look of the two writers in Realism has made them see the future better and see the social and history clearer. DesertMan has an open end but Dread has a closed but tragic end.
    Keywords: DolatAbadi, Naguib Mahfooz, DesertMan, Dread, Formalistic criticism, Short Story, Comparative Literature
  • Fatemeh Ghaderi*, Sajad Bardania Page 129
    In this paper, common features of two great poets, Emra'¬olgheys “the Father of Arabic poem” and Rudaki “the Father of Farsi poem” have been researched separately through comparison. Although there was remarkable difference between the two Poets in time, environment, there were many common features in their Work. Applying simile including palpable similes, nature description, being pioneer in innovation through composing odes are among the most important common features of them. Both of them are among the pioneers of poetry in their mother tongue. Of their differences, we can point to love. In this respect Emra'-olgheys has broached his love accounts without any respect, whereas beloved has natural identity and real status in Rudaki's odes.
    Keywords: Emra'¬olgheys, Rudaki, Poetical Methods
  • Aliakbar Mohseni* Page 155
    Arabic Middle East is alwayse one of the most problematic regions in the world. The knowledge on the cultural and political backgrounds and elements of the freedom fighting campaigns of the Arab people, from the viewpoint of poets who are intellectual and liberal is quite useful for those interested in the political literature. One of the most courageous revolutionary Iraqi poets, whose thoughtful contribution to the political poetry familiarizes his addresses to such bedrock who has the knowledge of modern political science, and traces the power elements in his poems, is Ahmad Matar. In the present paper, the effort has been made to contempolate on his poems, and using descriptive-analytic methods, explore his views about power logic and different methods of its application in Arabic countries. Going through his political poetry, shows that through the support of his rich research and political experiences, and through his smart and blatant language, he has been able to familiarize his readers with the most important characteristics of the conceited Arab rulers namely: The individualistic irresponsible government, intimidation and suppression, incessant censorship, the extensive presence of the secret agents, intimidation and corruption, multiplication of the prisons, apprehension about the knowledge of the mass, lack of the juridical independence, false propaganda, and dependence on the colonizers. He has succeeded in making his readers aware of the undesirable repercussions of these systems in different fields of their individual and cultural lives.
    Keywords: Ahmad Matar, power logic, methods of the application of power, political poetry