فهرست مطالب

  • سال نوزدهم شماره 1 (پیاپی 71، بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/03/30
  • تعداد عناوین: 30
|
  • زهره عبدالهیان دهکردی *، خدایار عبداللهی، سید جواد ساداتی نژاد، افشین هنربخش، محمد نکویی مهر صفحات 1-9
    بدون تحلیل دقیق داده های بارش-رواناب مشاهده ای، مدیریت جامع حوزه های آبخیز جهت پیش بینی وقوع سیلاب و کاهش خطرات ناشی از آن موجب هدر رفت سرمایه و عدم ایجاد توسعه پایدار خواهد شد. کاربردی ترین مدل جهت شبیه سازی فرآیند بارش-رواناب، مدل آبنمود واحد می باشد که با توجه به نقص کمی و کیفی آمار ایستگاه های هیدرومتری، ضرورت استفاده از روش های مصنوعی تهیه آن و به ویژه آبنمود واحد لحظه ای به دلیل حذف محدودیت های بارش مشهود می باشد. با توجه به عدم وجود مطالعه در مورد تعیین کارایی مدل های آبنمود واحد لحظه ای تبدیل لاپلاس و H2U-Nash در کشور ایران، پژوهش حاضر در حوزه آبخیز جونقان از زیر حوزه های کارون شمالی انجام شد. مدل تبدیل لاپلاس با استفاده از باران موثر و زمان تاخیر و مدل H2U-Nash به کمک گشتاورهای اول و دوم باران موثر و رواناب مستقیم اجرا گردید. میانگین مطلق خطای نسبی سیلاب مستخرج از مدل های H2U-Nash و تبدیل لاپلاس به ترتیب برابر 25/ 0 و 42 /0 به دست آمد که مقایسه ظاهری و ضریب کارایی Nash-Sutcliffe نیز اولویت مدل H2U-Nash نسبت به مدل تبدیل لاپلاس را تایید می کنند. قابل توجه است که هر دو مدل به ترتیب زمان پایه، زمان تا اوج، حجم و دبی اوج آبنمودهای مشاهده ای را با دقت بیشتری شبیه سازی نمودند.
    کلیدواژگان: آبنمود واحد لحظه ای، تبدیل لاپلاس، H2U، Nash، جونقان
  • فرزاد پارسادوست *، ذبیح الله اسکندری، بابک بحرینی نژاد، علی جعفری اردکانی صفحات 11-19
    مطالعه و ارزیابی تغییرات شاخص های کیفیت خاک در انواع کاربری اراضی می تواند در برنامه ریزی مدیریت پایدار و پیشگیری از روند نزولی کیفیت خاک موثر باشد. در همین رابطه مطالعه ای در سال 1389 در منطقه فریدن در استان اصفهان با هدف بررسی برخی از شاخص های شیمیایی و بیولوژیک خاک در سه کاربری اراضی(مرتع، دیم زار رها شده و دیم)، در دو فصل رویش (اردیبهشت و شهریور) و در سه شیب (10-0، 20-10 و 30-20 درصد) انجام شد. شاخص های مورد ارزیابی شامل ازت، فسفر، پتاس، مواد آلی، ظرفیت تبادل کاتیونی و تنفس میکروبی بود. نتایج نشان داد که با افزایش شدت شیب تمامی صفات به جز میزان پتاس روند نزولی داشت. از سوی دیگر تاثیر نوع کاربری بر تمامی پارامترهای مورد بررسی به جز ازت معنی دار بود به نحوی که بیشترین مقادیر شامل mg/kg 4/ 28 فسفر، 62/ 0% مواد آلی، cmol/kg 20/38 ظرفیت تبادل کاتیونی و mgC/day 33/2 تنفس میکروبی، همگی در کاربری مرتع دیده شد و در مورد پتاس به مقدار mg/kg 406/8 در دیم مشاهده شد. تاثیر فصل برروی تمامی پارامترهای اندازه گیری شده به جز ازت معنی دار بود به گونه ای که بیشترین مقادیر شامل mg/kg 28/7 فسفر، mg/kg 377/3 پتاس،cmol/kg 19/6 ظرفیت تبادل کاتیونی، mgC/day 25/9 تنفس میکروبی همگی در اردیبهشت و تنها مواد آلی با بیشترین مقدار (68/ 0%) در شهریورماه دیده شد. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان داد افزایش شدت شیب وتغییرکاربری غیراصولی اراضی همزمان با نزدیک شدن به آخر فصل رویش همگی سبب کاهش شاخص های کیفی و توانایی بهره دهی خاک می گردد.
    کلیدواژگان: کاربری اراضی، مرتع، دیم، ازت، فسفر، پتاس، ظرفیت تبادل کاتیونی، تنفس میکروبی
  • رخساره رستمیان *، منوچهر حیدرپور، سید فرهاد موسوی، مجید افیونی صفحات 21-30
    استفاده از جاذب های کربنی برای حذف آلودگی های مختلف رو به افزایش است. زغال زیستی مواد متخلخل غنی از کربن، ارزان قیمت و دوست دار محیط زیست است که از پیرولیز زیست توده تولید می شود. در این مطالعه، پتانسیل زغال زیستی تهیه شده از شلتوک برنج در شوری زدایی آب آبیاری با شوری های 5، 15 و 25 دسی زیمنس بر متر مورد ارزیابی قرار گرفت. تاثیر دماهای پیرولیز 400 (RHB4)، 600 (RHB6) و 800 درجه سلسیوس (RHB8) بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی و قدرت شوری زدایی آنها بررسی شد. نتایج نشان داد که دمای پیرولیز تاثیر معنی داری بر خصوصیات جاذب دارد. زغال RHB6 با ظرفیت شوری زدایی 1/ 301 میلی گرم بر گرم کارآمدترین جاذب در شوری زدایی نسبت به دو جاذب دیگر بود. این جاذب بیشترین سطح ویژه (211 متر مربع بر گرم) و حجم تخلخل (114/ 0 سانتی متر مکعب بر گرم) را داشت. نتایج این مطالعه چشم اندازی جدید به مدیریت پسماندهای کشاورزی و کاهش هزینه های آبیاری می باشد.
    کلیدواژگان: پیرولیز، جاذب، آب شور
  • فرید محمودی، رضا جعفری *، حمیدرضا کریم زاده، نفیسه رمضانی صفحات 31-45
    هدف تحقیق حاضر ارزیابی قابلیت داده های ماهواره ای لندست TM مربوطه به شهریور ماه 1388 در شناسایی و تفکیک اراضی شور منطقه ورزنه واقع در جنوب شرقی استان اصفهان می باشد. داده های زمینیEC با استفاده از روش نمونه برداری تصادفی از 53 سایت نمونه برداری با سطحی حدود 8100 متر مربع (9 پیکسل تصویر) جمع آوری گردید. شاخص های طیفی مانند باندهای TM، BI، 1SI، 2SI، و 3SI، مولفه های 1PC، 2PC، 3PC و همچنین مدل سازی رگرسیون چند متغیره خطی و روش طبقه بندی نظارت شده بر تصویر زمین مرجع شده اعمال شد. نتایج آنالیز رگرسیونی نشان داد که باند 4TM رابطه قوی با EC زمینی دارد (48/ 0=2R). همچنین تصویر مدل سازی با استفاده از باند 3، 4 و 5 و 3PC در سطح 99% معنی دار بود. ارزیابی صحت نقشه های طبقه بندی باند 4 و تصویر مدل سازی با 5 کلاس شوری شامل 4-0، 20-4، 60-20، 100-60 و بیشتر از 100 دسی زیمنس بر متر نشان داد که به طور کلی بیش از 86% توافق بین نقشه ها و داده های زمینی EC وجود دارد. بنابراین، با توجه به صحت بالای تصاویر طبقه بندی شده نسبت به روش های رگرسیون در تفکیک خاک های پهناور شور می توان از آنها به عنوان ابزار مناسب در جهت مدیریت و مبارزه با شوره زایی استفاده نمود.
    کلیدواژگان: شوری خاک، سنجش از دور، شاخص شوری، رگرسیون چند متغیره خطی
  • صدیقه رحیمی *، مجید افیونی، امیر حسین خوش گفتار منش، مجتبی نوروزی صفحات 47-57
    مدیریت کود دهی به مثبت و یا منفی شدن کیفیت خاک منجر می شود و در نهایت بر عملکرد گیاه و تغذیه انسان اثرگذار است. هدف از این پژوهش محاسبه شاخص کیفیت خاک تحت تاثیر تیمارهای مختلف کودی روی بود. پژوهش در مزرعه تحقیقات کشاورزی رودشت انجام شد. تیمارها شامل لجن فاضلاب و کود گاوی (در دو سطح 5 و 10 تن در هکتار)، خاکستر لاستیک (200 کیلوگرم در هکتار)، پودر لاستیک (1 تن در هکتار)، کود شیمیایی سولفات روی (40 کیلوگرم در هکتار) و شاهد بود. پس از اندازه گیری ویژگی های خاک با تعیین حدود بحرانی، کلاس بندی و امتیازدهی برای هر کدام از ویژگی های خاک، شاخص کیفیت محاسبه شد. با افزودن سه ویژگی غلظت روی قابل دسترس، آب قابل دسترس و تنفس میکروبی، این شاخص به صورت گسترش یافته محاسبه شد. نتایج نشان داد که افزودن 10 تن در هکتار لجن فاضلاب و خاکستر لاستیک به خاک نسبت به سایر تیمارها باعث شد تا مقدار روی قابل جذب نسبت به شاهد به ترتیب 800 و 661 درصد افزایش یابد. کاربرد مقدار مناسب (10 تن در هکتار) کودهای آلی باعث بهبود کیفیت خاک شد. محاسبه مقدار شاخص کیفیت خاک گسترش یافته بهتر توانست به شناخت اثر تیمارها بر خاک کمک کند. همچنین، رابطه مثبت و معنی دار در سطح یک درصد بین شاخص کیفیت خاک و عملکرد و میزان روی دانه گندم وجود داشت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که می توان در خاک منطقه رودشت از تیمار لجن فاضلاب 10 تن در هکتار به دلیل افزایش ماده آلی و روی در خاک، آن را به عنوان یک کود مناسب توصیه نمود.
    کلیدواژگان: شاخص کیفیت خاک، روی، لجن فاضلاب، کود گاوی، خاکستر لاستیک
  • علیرضا واعظی *، امین وطنی صفحات 59-68
    فرسایش شیاری عبارت از فرآیند جدا شدن و انتقال ذرات خاک توسط جریان متمرکز رواناب است. این فرسایش شکل رایج فرسایش آبی در دامنه ها می باشد. فرسایش پذیری شیاری بیان گر میزان جدا شدن ذرات خاک و انتقال آنها توسط نیروی برشی جریان متمرکز است. این آزمایش به منظور تعیین فرسایش پذیری شیاری در برخی خاک های استان زنجان تحت باران شبیه سازی شده انجام گرفت. برای این منظور نمونه هایی از هشت خاک با بافت مختلف شامل رسی، لوم رسی، لوم سیلتی، لوم رس شنی، لوم شنی، شن لومی،لومی و شنی از سطح استان جمع آوری و به داخل کرت های کوچک (120 ×100 سانتی متر) مستقر روی زمینی با شیب یکنواخت (10 درصد) انتقال یافت. کرت ها تحت پنج رخداد باران با شدت 60 میلی متر در ساعت به مدت یک ساعت قرار گرفتند. براساس نتایج، فرسایش پذیری شیاری در خاک های با بافت مختلف تفاوتی معنی دار داشت (p< 0.01). فرسایش پذیری شیاری خاک ها همبستگی معنی داری با درصد بخش معدنی (شن، رس و سنگریزه) و درصد سدیم تبادلی داشت. با افزایش درصد شن و سنگریزه، نفوذپذیری خاک افزایش یافت و در نتیجه تولید جریان متمرکز کاهش یافت. تجزیه رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که فرسایش پذیری شیاری در خاک ها به طور قابل ملاحظه ای رابطه ای معنی دار با درصد سدیم تبادلی خاک دارد (R2= 0.85، P< 0.01). در خاک رسی به دلیل وجود درصد سدیم تبادلی بالا (حدود 13) نسبت به سایر خاک ها بالاترین میزان فرسایش پذیری شیاری بین خاک ها مشاهده شد.
    کلیدواژگان: بافت خاک، جریان مترکز، درصد سدیم تبادلی، نفوذپذیری خاک
  • شهباز مهرابی *، سعید سلطانی، رضا جعفری صفحات 69-81
    از آنجا که اقلیم تاثیر بسزایی برروی تولید گرد و غبار دارد، شناسایی پارامتر های اقلیمی موثر بر این پدیده ضروری است. در این مطالعه، پارامتر های اقلیمی درجه حرارت، رطوبت نسبی، بارندگی، سرعت و جهت حداکثر باد انتخاب و ارتباطشان با داده های قدرت دید و همچنین تعداد روز های گرد و غباری ثبت شده در ایستگاه های هواشناسی در مقیاس ماهانه و سالانه در استان خوزستان با استفاده از رگرسیون خطی چند متغیره آنالیز شد. نتایج نشان داد که تعداد روز های طوفانی در 5 سال اخیر به 366 روز رسیده است. کمترین تعداد روز های طوفانی برای تمامی ایستگاه های استان خوزستان شامل: آبادان، اهواز، امیدیه، دزفول و مسجد سلیمان در پاییز و بیشترین آن برای ایستگاه آبادان و اهواز در بهار و برای سه ایستگاه دیگر در تابستان رخ داده است. نتایج همچنین نشان داد که در ایستگاه آبادان و اهواز فصل همراه با بیشترین روز های طوفانی (بهار) با فصل دارای کمترین مقدار بارندگی (تابستان) مطابقت ندارد که به نظر می رسد دلیل اصلی، تفاوت ویژگی های اقلیمی منطقه رسوب گذاری و منطقه منشا است. در حالی که رخ دادن طوفان های گرد و غبار در تابستان در ایستگاه های دیگر نشان دهنده امکان محلی و درون استانی بودن منشا طوفان های این منطقه می باشد. آنالیز رگرسیون نیز این مسئله را تایید کرد، بدین صورت که تعداد پارامتر های اقلیمی که دارای همبستگی مهم با داده های قدرت دید می باشند از غرب به شرق از 8 به 16 پارامتر افزایش یافته است. به طور کلی، نتایج نشان داد که با افزایش فاصله از کشور های عربی از قبیل عراق و عربستان صعودی، منشا طوفان ها محلی و درون استانی می شود.
    کلیدواژگان: طوفان گرد و غبار، پارامتر اقلیمی، قدرت دید
  • اکرم عبدالهی ارجنکی، علی اکبر فدایی تهرانی* صفحات 83-92
    نماتدهای انگل گیاهی، خصوصا نماتدهای ریشه گرهی خسارت زیادی را به اغلب محصولات کشاورزی وارد می سازند و تلاش های زیادی برای کنترل آنها صورت می گیرد. در سال های اخیر مصرف پسماند یا لجن فاضلاب های شهری و صنعتی به عنوان کود آلی در کشاورزی رواج یافته است. به منظور بررسی تاثیر مصرف لجن فاضلاب بر جمعیت و خسارت نماتد ریشه گرهی روی گوجه فرنگی، درصدهای مختلف وزنی لجن (0، 4، 8، 15 و 25% لجن در خاک) به خاک بستر گیاه در قالب طرح کاملا تصادفی با شش تکرار اضافه شد. ارزیابی نتایج 90 روز پس از تلقیح با نماتد و با استفاده از شاخص های رشدی گیاه، میزان عناصر غذایی در گیاه، پارامترهای رشد و نموی نماتد و تغییرات سلولی و بافتی ایجاد شده، انجام شد. تجزیه واریانس نتایج حاصل، نشان دهنده تاثیر معنی دار لجن فضلاب بر شاخص های رشدی گیاهان مورد آزمایش بود. به نحوی که با بالا رفتن درصد لجن مورد استفاده، رشد طولی، وزن تر و وزن خشک ساقه و ریشه گیاه افزایش یافت. استفاده از لجن فاضلاب همچنین سبب افزایش میزان نیتروژن، فسفر، کلسیم و منیزیم در اندام هوایی گیاهان تلقیح شده با نماتد ریشه گرهی گردید، درحالی که تغییرات میزان پتاسیم بسیار اندک بود. استفاده از لجن بر پارامترهای رشد و نموی نماتد نیز تاثیر قابل توجهی داشت، به طوری که با افزایش میزان لجن مورد استفاده، از تعداد گال، توده تخم و تخم های یک توده تخم ایجاد شده توسط نماتد کاسته شد.
    کلیدواژگان: کنترل، نماتد ریشه گرهی، پسماند، گوجه فرنگی
  • جهانگیر عابدی کوپایی *، محسن جواهری طهرانی، کیاچهر بهفرنیا صفحات 93-107
    با توجه به افزایش جمعیت، مشکلات کمبود آب و لزوم مصرف آب بیشتر، استفاده از آب های نامتعارف و پساب تصفیه خانه های فاضلاب در چند سال اخیر مورد توجه قرار گرفته است. در شرایطی که بار آلودگی زیاد نباشد، استفاده از راکتورهای بیوفیلمی معمول می باشد. در همین راستا، استفاده از بتن متخلخل به عنوان بستر رشد و تکثیر بیوفیلم، در کاهش بار آلودگی پساب بررسی گردید. بدین منظور یک طرح اختلاط پایه با توجه به آیین نامه ACI211.3R انتخاب گردید و با نظر به افزایش سطح ویژه بتن برای رشد بیوفیلم، در سه مرحله و در هر مرحله 10 درصد وزن درشت دانه، ریزدانه به طرح اختلاط پایه افزوده شد. طرح آزمایش مورد استفاده بلوک کامل تصادفی می باشد. برای انجام آزمایش، در نزدیکی تصفیه خانه فاضلاب دانشگاه صنعتی اصفهان کانالی با طول 9 متر و به عرض 30 سانتی متر و ارتفاع 20 سانتی متر ساخته شد. سپس بلوک های بتنی ساخته شده در کانال مذکور قرار گرفتند و عملیات فرآوری بیوفیلم برروی خلل و فرج مکعب های بتنی انجام پذیرفت. آزمایش های کیفی اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی (BOD)، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD)، کل مواد جامد معلق (TSS) و تعداد کل کلیفرم ها برروی نمونه های پساب ورودی و خروجی به عمل آمد و درصد حذف هر یک از پارامترها محاسبه شد. نتایج نشان می دهد با افزوده شدن ریزدانه درصدهای حذف این پارامترها افزایش می یابد. به طور میانگین درصدهای حذف BOD، COD، TSS و تعداد کل کلیفرم ها برای طرح اختلاط اول (1400 کیلوگرم در متر مکعب سنگ درشت دانه و بدون ریزدانه) به ترتیب 25، 33، 45 و37 درصد می باشد که این اعداد با همین ترتیب برای طرح اختلاط چهارم (1400 کیلوگرم در متر مکعب سنگ درشت دانه و 420 کیلوگرم در متر مکعب ماسه ریزدانه) به 36، 40، 57 و 81 می رسد. در نهایت می توان گفت بتن متخلخل می تواند به عنوان بستر بیوفیلم مورد استفاده قرار گیرد. بر اساس نتایج، طرح اختلاط سوم (1400 کیلوگرم در متر مکعب سنگ درشت دانه و 280 کیلوگرم در متر مکعب ماسه ریزدانه) بهترین طرح اختلاط ارزیابی می گردد.
    کلیدواژگان: پساب، بیوفیلم، BOD، COD، TSS، تعداد کل کلیفرم ها
  • مهناز کرمیان، وحید حسینی* صفحات 109-117
    خاک از مهم ترین اجزای تشکیل دهنده جنگل است و شناسایی خاک، تعیین قابلیت و استعداد آن اولین گام برای اعمال مدیریت بهتر به شمار می رود. این مطالعه جهت یافتن ارتباط بین جهت دامنه و موقعیت آن بر سه عنصر کربن آلی، نیتروژن و فسفر خاک انجام گردید. نمونه برداری از خاک در منطقه تنگ دالاب واقع در استان ایلام که جزئی از زاگرس جنوبی است، در دو دامنه شمالی و جنوبی و در توده بلوط ایرانی انجام شد. در هر دامنه، سه ترانسکت ارتفاعی پیاده شد. 60 نمونه در طول دامنه به فواصل 50 متر از یکدیگر برداشت گردید. بعد از آنالیز نرمال بودن داده ها، مقایسه میانگین ها با استفاده از آزمون دانکن در سطح احتمال 5% انجام شد. اثر جهت دامنه بر میزان کربن آلی و نیتروژن کل معنی دار می باشد. موقعیت دامنه بر میزان هر سه عنصر تاثیرگذار بوده است. با حرکت از بالای دامنه به طرف پایین دامنه بر غلظت عناصر غذایی در خاک اضافه گردید. بیشترین مقدار کربن در پائین دامنه شمالی 84/ 5 درصد و کمترین آن در پائین دامنه جنوبی 31/ 3 درصد، بیشترین مقدار نیتروژن در وسط دامنه شمالی 58/ 0 درصد و کمترین آن در وسط دامنه جنوبی 24/ 0 درصد و بیشترین مقدار فسفر در پائین دامنه شمالی 19/ 108 میلی گرم در کیلوگرم و کمترین آن در بالا دامنه شمالی 83/ 37 میلی گرم در کیلوگرم اندازه گیری شد. نتیجه کلی حاصل از این مطالعه تایید می کند که عناصر غذایی در دامنه شمالی بیشتر از دامنه جنوبی بوده همچنین با حرکت از بالای دامنه به پایین دامنه بر غلظت عناصر در خاک افزوده می شود.
    کلیدواژگان: عناصر غذایی خاک، جهت و موقعیت دامنه، بلوط ایرانی، تنگ دالاب ایلام، زاگرس جنوبی
  • میترا امینی، اکبر فرقانی* صفحات 119-128
    هر گونه تغییر در ویژگی های هوا، خاک، آب و مواد غذایی که اثر نامطلوبی بر سلامت محیط زیست، فعالیت های بشر و سایر جانداران داشته باشد، آلودگی نامیده می شود. جذب فلزات سنگین از خاک توسط گیاهان بستگی به نوع و غلظت فلزات موجود در خاک، دستیابی زیستی عناصر و نوع گونه گیاهی دارد. زمین آمار از جمله روش های سریع و کم هزینه برای تعیین میزان آلودگی و تهیه نقشه های مربوطه است. این تحقیق با هدف تعیین وضعیت آلودگی خاک ها و برگ درختان چنار، تخمین و پهنه بندی فلزات سرب و کادمیوم در سطح شهر رشت به کمک روش زمین آمار انجام شد. برای نیل به این هدف 126 نمونه مرکب از خاک سطحی (صفر تا 30 سانتی متری) و 76 نمونه برگ از درختان چنار از خیابان های شهر جمع آوری شدو پس از آماده سازی نمونه ها، غلظت کل عناصر سرب و کادمیوم در خاک ها و برگ ها توسط دستگاه جذب اتمی تعیین و درصد ذرات رس، سیلت و شن، درصد ماده آلی و pH خاک ها اندازه گیری شد. میانگین غلظت های به دست آمده برای عناصر مورد مطالعه بر حسب میلی گرم بر کیلوگرم برای سرب خاک، کادمیوم خاک و سرب گیاه به ترتیب 62/ 86، 6/ 0 و 99/ 8 می باشد. نتایج نشان داد که 3/ 33 درصد از داده های سرب خاک بالاتر از حد سمیت و در مورد سرب گیاه نیز اکثر داده ها به جز دو مورد از حد سمیت تجاوز کرده بودند و همچنین مقادیر کادمیوم خاک پایین تر از حد سمیت می باشند.تغییر نمای تجربی با استفاده از مدل کروی مدل سازی شدند. برای سرب، کادمیوم خاک، سرب گیاه و pH مدل کروی به روش سعی و خطا در نرم افزار 5.1GS+برازش داده شد. سپس با توجه به ساختار مکانی آن، از تخمین گر کریجینگ و IDW جهت درون یابی استفاده شد و نقشه تخمین توسط نرم افزارهای Arc GIS 9.2 ترسیم شد.
    کلیدواژگان: زمین آمار، فلزات سنگین، تغییر نما، درون یابی، رشت
  • سید محمد موسوی، سید مجید میرلطیفی *، سید حسن طباطبایی صفحات 129-139
    اثر کیفیت آب آبیاری، عمق و فاصله نصب لوله های آبده آبیاری زیرسطحی بر شاخص های عملکرد گیاه چمن، در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد به صورت کرت های دوبار خرد شده (Split Split Plot) در قالب طرح آزمایشی بلوک های کامل تصادفی با هشت تیمار و سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای تحقیق شامل دو نوع کیفیت آب آبیاری: آب چاه (W) و پساب (WW)، دو فاصله نصب لوله های آبده آبیاری (45 و 60 سانتی متر) و چهار عمق کارگذاری لوله های آبده آبیاری (15، 20، 25 و 30 سانتی متر) بودند. یادداشت برداری از صفات ارتفاع، ماده خشک، رنگ، تراکم و یکنواختی رشد چمن در طول فصل زراعی انجام گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر متقابل کیفیت آب آبیاری، فاصله و عمق نصب لوله های آبده آبیاری زیرسطحی بر صفات ارتفاع، ماده خشک و یکنواختی رشد چمن معنی دار است. آبیاری با پساب در مقایسه با آب چاه منجر به حصول عملکرد بالاتری بر صفات ارتفاع و ماده خشک و ایجاد تفاوت معنی دار شد. تیمارهای آبیاری شده با آب چاه در مقایسه با تیمارهای آبیاری شده با پساب یکنواختی رشد بیشتری نشان داد. نتایج نشان داد فاکتورهای آزمایش اثر معنی داری بر رنگ چمن ندارد. اثر متقابل فاصله و عمق نصب لوله های آبده بر تراکم چمن معنی دار بود. همچنین افزایش عمق و فاصله نصب لوله های آبده موجب کاهش کیفیت بصری و عملکرد چمن شد.
    کلیدواژگان: آبیاری قطره ای زیرسطحی، پساب، چمن، کیفیت بصری، عملکرد
  • محمد رضوانی، محمد شفیعی زاده* صفحات 141-150
    امروزه به دلیل نقش موثر کودهای نیتروژن دار روی رشد، عملکرد و کیفیت محصولات، کشاورزان به مصرف بی رویه کودهای نیتراتی روی آورده اند. به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف نیتروژن و سایکوسل بر آلودگی نیتراتی خاک و صفات زراعی برنج رقم طارم هاشمی، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1389 در مزرعه تحقیقاتی واقع در شهرستان ساری اجرا شد. سطوح مختلف کود نیتروژن به فرم نیترات آمونیوم به عنوان عامل اصلی و مقادیر مختلف سایکوسل در هکتار به عنوان عامل فرعی درنظر گرفته شد. نتایج نشان داد که حداقل و حداکثر ارتفاع بوته و حرکت خمش میان گره چهارم به ترتیب در تیمار عدم کاربرد (شاهد) و کاربرد 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. بیشترین درصد خوشه چه پر شده، عملکرد دانه و شاخص برداشت با کاربرد 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن به دست آمد. همچنین نتایج آزمایش نشان داد با کاربرد کود نیتروژن تا میزان 150 کیلوگرم در هکتار میزان تجمع نیترات خاک به نسبت 7/ 44 درصد افزایش یافت. با مصرف سایکوسل ارتفاع بوته و طول خوشه کاهش ولی تعداد پنجه در بوته، درصد خوشه چه پر در خوشه و عملکرد دانه افزایش یافت.
    کلیدواژگان: سایکوسل، آلودگی نیترات، عملکرد دانه، Oryza sativa L
  • مسعود نوشادی *، مهسا جمالدینی، علیرضا سپاس خواه صفحات 151-162
    در این تحقیق، عملکرد دو نوع پوشش مصنوعی450PP، تولیدی در داخل کشور و پوشش گراولی دانه بندی شده با استاندارد U.S.B.R در خاک سیلتی لوم در سه بار فشاری 55، 75 و 105 (غرقاب) سانتی متر از محور زهکش با استفاده از دو مدل فیزیکی مخزن خاک بررسی شده است. دبی خروجی از زهکش ها در پوشش گراولی و در بارهای آبی 55، 75 و 105 سانتی متر و در حالت همگام به ترتیب 9/ 188، 0/ 172 و0/ 897 درصد بیشتر از پوشش مصنوعی به دست آمد. هدایت هیدرولیکی پوشش گراولی در بارهای آبی 55، 75 و 105 سانتی متر به ترتیب 24.6، 14.0و 21.2 برابر پوشش مصنوعی بوده و نسبت گرادیان در این بارهای آبی در پوشش گراولی به ترتیب 4/ 14، 8/ 2 و 2/ 14% کمتر از پوشش مصنوعی بود. همچنین در هدایت هیدرولیکی، مقاومت ورودی لوله و پوشش در بار فشاری 105 سانتی متر که حالت غرقاب است نسبت به دو بار فشاری 55 و 75 سانتی متر در هر دو پوشش رفتار متفاوتی مشاهده شد. به طورکلی براساس پارامترهای اندازه گیری شده پوشش گراولی عملکرد بهتری داشت.
    کلیدواژگان: بار فشاری، نسبت گرادیان، مقاومت ورودی، مخزن خاک، زهکشی
  • مولود عالی پور شهنی، احمد فرخیان فیروزی *، حسین معتمدی، علی کرایی صفحات 163-177
    شکاف ها و منافذ درشت ناشی از پوسیدگی ریشه گیاه، مسیرهای آب گذری سریعی را برای انتقال آلاینده ها در خاک رخ فراهم می کنند. هدف از این پژوهش، بررسی کمی اثر ریشه گیاه ذرت بر حرکت یون کلرید و باکتری اشریشیاکلی در شرایط جریان اشباع در خاک بوده است. تیمارها شامل ستون های خاک دست خورده به ترتیب شاهد (بدون ریشه گیاه)، با ریشه گیاه و با ریشه پوسیده شده گیاه بودند. تعداد 9 ستون خاک با بافت شن لومی (با جرم ویژه ظاهری 48/ 1 گرم بر سانتی متر مکعب) تهیه گردید. مدل سینتیک جذب-واجذب تک مکانی و دو مکانی برنامه HYDRUS-1D برای پیش بینی انتقال و جذب باکتری در ستون خاک استفاده شد. نتایج آزمایش ها نشان داد که تفاوت بین ویژگی های هیدرولیکی (Ksو و D) تیمارهای مختلف چشمگیر بود. مدل جذب-واجذب سینتیک دو مکانی در مقایسه با تک مکانی برازش بهتری با داده های انتقال باکتری داشت. کارایی این مدل (E) در برآورد منحنی رخنه باکتری از 97/ 0 تا 99/ 0 بود. بیشتر باکتری های پالایش شده در لایه های سطحی خاک نگهداشته شدند. کاهش نرخ حذف باکتری در تیمارهای با ریشه گیاه و با ریشه پوسیده شده، بیانگر وجود منافذ درشت در خاک بوده که در نتیجه سیستم ریشه ای عمیق گیاه ذرت در خاک ایجاد شده اند.
    کلیدواژگان: اشریشیا کلی، انتقال باکتری، جریان اشباع، ریشه گیاه، منحنی رخنه
  • سجاد شاهمرادی *، مجید افیونی، محمدعلی حاج عباسی، امیرحسین خوشگفتارمنش، مهران شیروانی صفحات 179-189
    در این مطالعه، اثر رس های خام و اصلاح شده با آهن سه ظرفیتی بر تثبیت آرسنیک محلول و جذب شده در یک خاک آهکی بررسی شد. تیمارهای زئولیت خام و اصلاح شده و همچنین بنتونیت خام و اصلاح شده در درصد وزنی های مختلف در قالب طرح آزمایشی کاملا تصادفی و در سه تکرار به خاک اضافه و به مدت 8 هفته در شرایط 80 درصد رطوبت ظرفیت زراعی و در محیط آزمایشگاهی نگهداری شدند. سپس غلظت آرسنیک محلول و قابل تبادل با ارتوفسفات سدیم، فسفر محلول و قابل استخراج با بیکربنات سدیم در خاک و pH خاک اندازه گیری شدند. تیمارهای استفاده شده تاثیر معنی داری بر تحرک آرسنیک و فسفر در خاک داشتند. بنتونیت و زئولیت خام نه تنها تحرک آرسنیک را در خاک کاهش ندادند، بلکه بسته به سطوح مختلف کاربرد به ترتیب سبب افزایش 107 تا 325 درصد و 259 تا350 درصد تحرک آرسنیک شدند. با وجود تغییر خصوصیات سطحی زئولیت اصلاح شده با آهن، کاربرد این تیمار در سطوح مختلف سبب افزایش 124 تا 246 درصد تحرک آرسنیک در خاک شد. بنتونیت اصلاح شده با آهن نسبت به سایر تیمارها بالاترین کارایی را داشت و توانست حدود91 درصد تحرک آرسنیک را کاهش دهد. تحرک فسفر تحت تاثیر تیمارهای مختلف در خاک همانند آرسنیک بود. نهایتا سطح 1 درصد وزنی بنتونیت اصلاح شده با آهن به عنوان جاذب مناسب جهت تثبیت آرسنیک انتخاب شد.
    کلیدواژگان: تحرک، آرسنیک، زئولیت، بنتونیت، آهن
  • وحیدالله جهاندیده مهجن آبادی *، مژگان سپهری، امیرحسین خوشگفتارمنش، حمیدرضا عشقی زاده، داود رحمانی ایرانشاهی صفحات 191-204
    کمبود عنصر روی یکی از مهم ترین تنش های عناصر غذایی است که به طور گسترده ای بر تولید غلات و به ویژه گندم تاثیر می گذارد. این تحقیق با هدف بررسی تاثیر دو گروه از ریزموجودات مفید و محرک رشد گیاه شامل: دو سطح قارچ اندوفایت indica Piriformospora (E: عدم تلقیح و E: تلقیح یافته) و دو سطح باکتری Pseudomonas putida (B: عدم تلقیح و B: تلقیح یافته) در بهبود رشد و وضعیت تغذیه ای گیاه گندم رقم نیک نژاد در شرایط بدون مصرف روی (Zn) و مصرف دو میکرومولار روی (Zn) از منبع سولفات روی صورت گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل در پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه و با استفاده از بستر کشت مخلوط شن و پرلیت (v/v 2:1) در سال 1391 اجرا شد. نتایج نشان داد که تلقیح گیاهان با P. putida، موجب افزایش وزن خشک شاخساره در هر دو سطح روی و وزن خشک ریشه در شرایط عدم کاربرد این عنصر شد. تلقیح باکتری P. putida با گیاهان در هر دو سطح عنصر روی نسبت به تیمار عدم تلقیح، غلظت آهن را کاهش داد ولی تلقیح قارچ اندوفایت P. indica با گیاهان در شرایط کاربرد روی، غلظت آهن را افزایش داد و در شرایط عدم کاربرد روی فاقد تاثیر معنی داری بر آن بود. گیاهان دارای تلقیح انفرادی P. indica، در هر دو سطح عنصر روی از بیشترین میزان غلظت فسفر و روی و کلروفیل a و b برخوردار بودند. این در حالی بود که تلقیح انفرادی P. putida، موجب کاهش غلظت فسفر در هر دو سطح عنصر روی و کاهش غلظت روی و میزان کلروفیل a و b در شرایط کاربرد این عنصر شد. نتایج این تحقیق نشان داد که با وجود اثر منفی باکتری P. putida بر جذب عناصر، تلقیح باکتری P. putida و قارچ اندوفایت P. indica نقش موثری در تحریک رشد گیاه گندم در شرایط کمبود عنصر روی ایفا می نمایند.
    کلیدواژگان: گندم، کمبود روی، کلروفیل، عناصر غذایی، ریزموجودات
  • نعمت الله جعفرزاده حقیقی فرد، مختار عباسی، رحمان عالی ور بابادی، حسین بحرانی، آزاده میرزایی، مریم روانبخش* صفحات 205-216
    با توجه به وجود نگرانی های بهداشتی و محیط زیستی ناشی از لجن آبگیری شده فاضلاب و افزایش پسماند سبز باغی توجه مهندسان محیط زیست به سوی یافتن یک روش ساده، ارزان قیمت و موثر در جهت دفع بهداشتی، بهینه و سازگار با محیط زیست این مواد جلب شده است. کمپوست هم زمان لجن و پسماند سبز (ضایعات باغی) یک فرآیند جدیدی است که می تواند ما را در نیل به این اهداف کمک نماید. هدف از این تحقیق یافتن موثرترین نسبت لجن به فاضلاب آبگیری شده به منظور انجام فرآیند کمپوست هم زمان لجن خروجی واحد های آبگیری لجن تصفیه خانه غرب اهواز (چنیبیه) با پسماند سبز باغی در شهر اهواز می باشد. بدین منظور لجن فاضلاب آبگیری شده با پسماند های باغبانی به عنوان عامل حجیم کننده،با نسبت های 1:1، 1:2 و 1:3 (پسماند باغبانی: لجن فاضلاب آبگیری شده، با نسبت وزنیW:W)مخلوط شده و در ظروف پایلوت استوانه ای 1M،2M و 3M ریخته شدند. در این مطالعه درصد کربن آلی، ازت، فسفر، C/N، رطوبت و pH در طی فواصل معین تعیین و کنترل شده و در نهایت پس از گذشت 23 روز با مقادیر استاندارد مقایسه گردید. نتیحه به دست آمده نشان دهنده این است که پایلوت های 1M، 2Mو 3M به غیر از درصد فسفر کل از نظر پارامتر های pH، نسبت کربن به ازت، درصد ازت کل و درصد کربن آلی در سطح رده اول استانداردهای ایران و از لحاظ کیفیت میکروبی در سطحA استانداردهای EPA آمریکا و ایران است و با اطمینان می توان آن را در زمین های کشاورزی و فضای سبز مورد استفاده قرار داد.
    کلیدواژگان: کمپوست، لجن فاضلاب، پسماند فضای سبز، اهواز
  • بیژن خلیلی مقدم *، مجید افیونی، احمد جلالیان، کریم عباسپور، امیر احمد دهقانی صفحات 217-228
    در سال های اخیر با ظهور سامانه اطلاعات جغرافیایی و تکنولوژی سنجش از دور، ویژگی های توپوگرافیکی (ارتفاع، شیب و جهت شیب) و ویژگی های پوشش گیاهی به راحتی به وسیله مدل های رقومی ارتفاع و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در مقیاس های مختلف (حوزه ای و منطقه ای) قابل دسترس می باشد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی امکان استفاده از ویژگی های توپوگرافیکی و پوشش گیاهی به همراه ویژگی های خاک به عنوان ویژگی های زود یافت برای تخمین هدایت هیدرولیکی اشباع خاک است. برای این کار توزیع اندازه ذرات خاک، کربن آلی، کربنات کلسیم و چگالی ظاهری در افق های رویین و زیرین و ویژگی های توپوگرافیکی و NDVI از افق رویین خاک اندازه گیری شدند. سه ساختار شبکه عصبی پرسپترون برای مقایسه با رگرسیون چند متغیره خطی مورد استفاده قرار گرفتند. کارایی توابع انتقالی خاک و توابع پیش بینی مکانی خاک به وسیله ضریب همبستگی اسپیرمن (r)، میانگین مربعات خطای نرمال شده (NMSE) و میانگین خطای مطلق(MAE) بین مقادیر اندازه گیری شده و مشاهده شده مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ویژگی های توپوگرافیکی و پوشش گیاهی از متغیر های حساس در تخمین هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در مراتع زاگرس مرکزی می باشند. به طور کلی شبکه های عصبی (87/ 0=r) داری کارایی بهتری از رگرسیون چند متغیره خطی (69/ 0=r) در تخمین هدایت هیدرولیکی اشباع خاک هستند.
    کلیدواژگان: شبکه عصبی مصنوعی، هدایت هیدرولیکی اشباع خاک، مدل های ریاضی، فیزیکی، مراتع زاگرس مرکزی
  • سیما عبدلی، بیژن خلیلی مقدم *، مجید رهنما صفحات 229-240
    اندازه گیری کمی ریزگرد ها کمک شایانی در منشاء یابی و کنترل فرسایش بادی می نماید. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی کارایی تله اصلاح شده ویلسون و کوک (MWAC)، تله رسوب گیر دورانی با مخروط (CDSC)، تله رسوب گیر دورانی بدون مخروط (CDS) و تله رسوب گیر تیله ای (MDCO) در مقایسه با نمونه گیر BSNE در سرعت های گوناگون با اندازه ذرات متفاوت بود. بدین منظور نمونه گیر های MWAC،BSNE وMDCO شبیه سازی و دو تله رسوب گیر دورانی با مخروط (CDSC) و بدون مخروط (CDS) طراحی و ساخته شده است. کارایی نسبی نمونه گیرهای MWAC، MDCO وCDS، CDSC در سرعت های7-2 متر بر ثانیه و با ذراتی به قطر 50D، 80، 137 و 260 میکرومتر در آزمایشگاه با استفاده از تونل باد مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که کارایی نسبی تله رسوب گیرCDSC نسبت به تله های رسوب گیرCDS، MWAC و MDCO در سرعت های 2-7 متر بر ثانیه بیشتر بود. کارایی CDSC و CDS با افزایش سرعت باد متغیر بود درحالی که، کارایی تله های رسوب گیرMWAC و MDCO ثابت بود. همچنین با افزایش اندازه ذرات از 80 به 260 میکرومتر، کارایی نسبی تله های رسوب گیرCDSC، CDS، MWAC، MDCO به ترتیب بین 8/ 0، 48/ 0، 18 /2، 58/ 0 برابر متغیر بود.
    کلیدواژگان: تونل باد، تله رسوب گیر افقی، تله رسوب گیر عمودی
  • بهناز مولایی، مهدی قیصری *، بهروز مصطفی زاده فرد، اسماعیل لندی، محمد مهدی مجیدی صفحات 241-251
    به دلیل محدودیت منابع آب و نیاز روز افزون به محصولات غذائی بررسی اثر روش آبیاری بر بهره وری مصرف آب سیب زمینی ضرورت دارد. هدف از این تحقیق بررسی عملکرد و ویژگی های آن برای دو رقم سیب زمینی بورن و ساتینا تحت دو سیستم آبیاری بارانی و قطره ای بود. تیمارهای آزمایش شامل دو روش آبیاری قطره ای- نواری و بارانی و دو رقم سیب زمینی بورن و ساتینا در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار بود. در هر دو روش آبیاری، آبیاری کامل و براساس تخلیه رطوبت از عمق توسعه ریشه انجام گرفت. عملکرد و بهره وری آب در آبیاری قطره ای- نواری و آبیاری بارانی تفاوت معنی داری در سطح احتمال یک درصد داشتند. در تیمار آبیاری قطره ای- نواری و رقم سیب زمینی ساتینا، بیشترین میزان عملکرد (08/ 24 تن بر هکتار) و بهره وری آب (83/ 3 کیلوگرم بر متر مکعب) به دست آمد. همچنین، تیمار آبیاری بارانی و رقم سیب زمینی بورن، کمترین میزان عملکرد (97/ 12 تن بر هکتار) و بهره وری آب (73/ 1 کیلوگرم بر متر مکعب) را داشت. عملکرد محصول در واحد سطح در آبیاری بارانی 42 درصد کمتر از آبیاری قطره ای- نواری بود. برای هر دو رقم سیب زمینی، ارتفاع بوته و وزن خشک اندام هوائی در آبیاری قطره ای- نواری به ترتیب بیشتر و کمتر از آبیاری بارانی به دست آمد که این امر به دلیل عقب بودن مراحل مختلف رشد گیاه در آبیاری بارانی نسبت به آبیاری قطره ای- نواری بود. برای افزایش تولید و بهره وری مصرف آب سیب زمینی در اقلیم خشک سرد، آبیاری قطره ای- نواری توصیه می شود.
    کلیدواژگان: آبیاری تحت فشار، بورن و ساتینا، بهره وری آب
  • سمانه فلاحتی، ابراهیم ادهمی* صفحات 253-264
    مطالعه حاضر برای ارزیابی اثر ورمی کمپوست و زئولیت بر سینتیک تثبیت نیکل انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل شامل دو سطح ورمی کمپوست (صفر و 2% وزنی)، سه سطح زئولیت (صفر، 4% وزنی زئولیت فیروزکوه و زئولیت سمنان) و بافت خاک (رسی و لوم شنی) در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار بود. خاک ها با سطوح 50 و 100 میلی گرم نیکل در کیلوگرم تیمار شدند. در زمان های 5، 10، 20، 30، 60 و 90 روز مقدار نیکل قابل عصاره گیری با DTPA اندازه گیری شد. در خاک بافت شنی میزان تحرک نیکل و باقیماندن نیکل در شکل قابل جذب بیشتر از خاک رسی بود. حضور ورمی کمپوست در خاک لوم شنی، نیکل قابل جذب را به شکل معنی داری در تمام زمان ها افزایش داد. حضور زئولیت بر تثبیت نیکل اثر معنی دار نداشت. روند کاهش قابلیت جذب نیکل در زمان های مورد مطالعه از دو مرحله نسبتا سریع و آهسته تشکیل شده است. در مرحله اول که تا روز 30 ادامه یافت شیب آهنگ تثبیت نیکل زیاد بود اما در ادامه از شدت آهنگ تثبیت نیکل به شدت کاسته شد. داده های تغییرات نیکل قابل جذب در طی زمان برازش قابل قبولی با معادلات الوویچ ساده و تابع نمایی نشان دادند. به نظر می رسد که حضور ورمی کمپوست در خاک های بافت سبک، اثر بیشتری بر عدم تثبیت نیکل و باقی ماندن نیکل در شکل قابل جذب داشته باشد. از سوی دیگر به نظر می رسد که در خاک های آهکی زئولیت اثر چندانی بر تثبیت نیکل ندارد.
    کلیدواژگان: تثبیت، زئولیت، نیکل، ورمی کمپوست
  • طاهره رئیسی *، علیرضا حسین پور صفحات 265-276
    توانایی آزمون های خاک در پیش بینی قابلیت استفاده فسفر برای گیاه در خاک های تیمار شده با لجن فاضلاب شهری حائز اهمیت است. هدف از این پژوهش ارزیابی چند عصاره گیر شیمیایی در برآورد فسفر قابل استفاده لوبیا در 10 خاک آهکی تیمار شده با لجن فاضلاب از استان چهارمحال و بختیاری در گلخانه بود. بدین منظور نمونه های خاک یک ماه با لجن فاضلاب شهری در نرخی معادل با 39 تن در هکتار خوابانیده شدند. سپس فسفر قابل استفاده این خاک ها توسط عصاره گیرهای اولسن، کالول، بی کربنات آمونیوم-دی تی پی ای، کلرید کلسیم 01/ 0 مولار، بری І، ІІ و مهلیچ І و ІІ تعیین شدند. به منظور بررسی شاخص های گیاه لوبیا یک کشت گلدانی در قالب طرح کاملا تصادفی به مدت 8 هفته اجرا شد. نتایج این آزمایش نشان داد که مقدار فسفر استخراجی توسط روش های عصاره گیری ذکر شده به صورت زیر کاهش یافت کالول> بری ІІ> مهلیچІІ> اولسن> بی کربنات آمونیوم-دی تی پی ای> مهلیچ І> بری І> کلریدکلسیم 01/ 0 مولار. همچنین، فسفر عصاره گیری شده با روش های کلرید کلسیم رقیق، مهلیچІІ، І، اولسن و کالول همبستگی معنی داری با غلظت فسفر در بخش هوایی و مقدار فسفر جذب شده توسط بخش هوایی لوبیا داشته و می توانند برای برآورد فسفر قابل استفاده لوبیا در خاک های تیمار شده با لجن فاضلاب استفاده شوند.
    کلیدواژگان: لجن فاضلاب، فسفر قابل استفاده، لوبیا، و عصاره گیرهای شیمیایی
  • محمدصادق ملکی *، حبیب الله بیات، تقی عبادی صفحات 277-286
    شماری از نتایج پژوهش های جدید نشان داده اند که آلاینده های مشخصی با منشا قلیایی، می توانند بر ویژگی های مکانیکی خاک های رسی اثرات کاهنده ای داشته باشند. برای بررسی پتانسیل اثرگذاری باریم قلیایی دو ظرفیتی بر مشخصات تورمی رس کهریزک - که مدفن اصلی پسماندهای جامد در جنوب تهران می باشد - مجموعه منظمی از آزمایش ها انجام شده است. مشاهدات نشان دادند که پس از افزودن محلول کلرید باریم در غلظت های 25/ 0، 5/ 0، 75/ 0 و 25 /1 مولار تورم خاک مطالعه شده که در گروه CH–MH قرار داشته و نشانه خمیری آن 44/ 28 می باشد، به ترتیب حدود 17، 37، 48 و 54 درصد و فشار تورم به ترتیب حدود 41، 55، 65 و 67 درصد کاهش یافت. همچنین مشخص شد که افزودن محلول های کلرید باریم با غلظت های بیش از 1 مولار تاثیر کمی بر کاهش تورم و فشار تورم دارد.
    کلیدواژگان: رس، کلرید باریم، تورم، درصد تورم، فشار تورمی
  • فهیمه محمدزاده، مهدی قیصری *، اسماعیل لندی صفحات 287-297
    هدف از این تحقیق بررسی عرض خیس شده در خاک سنگریزه ای تحت تاثیر دبی قطره چکان و مدت زمان آبیاری و ارزیابی مدل های توسعه داده شده تخمین عرض خیس شده در پژوهش های پیشین می باشد. تیمارهای آزمایشی شامل سه زمان آبیاری 4 و 8 و 12 ساعت (به ترتیب T8، T4 و T12) و سه دبی قطره چکان 2، 4 و 8 لیتر بر ساعت (به ترتیب q4، q2 و q8) با سه تکرار بود. پس از گذشت 24 ساعت از آبیاری عرض خیس شده ایجاد شده توسط هر قطره چکان اندازه گیری شد. نتایج نشان داد بیشترین و کمترین عرض خیس شده به ترتیب برابر 8/159 سانتی متر در تیمار Tq و 5/63 سانتی متر در تیمار Tq مشاهده شد. مدلی دو متغیره خطی تابعی از دبی قطره چکان و مدت زمان آبیاری برای محاسبه عرض خیس شده در خاک های سنگریزه ای با بافت لوم شنی توسعه داده شد. ارزیابی مدل های تعیین عرض خیس شده پیشنهادی پژوهش های پیشین برای خاک مورد مطالعه نشان داد، از بین شش مدل ارزیابی شده فقط یک مدل دقت کافی برای تخمین عرض خیس شده را دارا بود. بنابر نتایج شرایط خاک سنگریزه ای در عمق و عرض حداکثر عرض پیاز رطوبتی نقش زیادی دارد، بنابراین اندازه گیری عمق و عرض خیس شده در مزرعه ضروری است.
    کلیدواژگان: پیاز رطوبتی، مدل، آبیاری قطره ای، گسیلنده
  • محبوبه فتحی *، رضا جعفری، سعید سلطانی صفحات 299-310
    بیابان زایی به عنوان یک بحران مهم در مناطق خشک استان اصفهان شناحته شده است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی سه مدل اصلی پهنه بندی شدت بیابان زایی MEDALUS، MICD و FAO-UNEP در کانون بحران بیابان زایی منطقه جرقویه در شرق اصفهان صورت گرفته است. بدین منظور معیارها و شاخص های بیابان زایی مربوط به آنها براساس خصوصیات منطقه و کارهای میدانی انتخاب و نقشه آنها در 27 رخساره ژئومرفولوژی تهیه گردید. نقشه های شدت بیابان زایی تولیدی براساس کلاس های هر مدل در محیط ArcGIS 10 طبقه بندی گردید و سپس توسط نرم افزار IDRISI Tiga 16.03 با یکدیگر مقایسه شدند. مطابق نتایج هر سه مدل، بیش از 95% منطقه مطالعاتی دارای کلاس بیابان زایی شدید است. مقایسه کلاس های شدت بیابان زایی بین سه مدل نشان داد که تنها 45% شدت بیابان زایی در بین مدل ها مشابه بوده که این امر به علت مختلف بودن تعداد کلاس ها و همچنین معیارها و شاخص ها در مدل های مختلف است. با توجه به صحت نقشه شدت بیابان زایی مدل مدالوس و همچنین سازگاری آن در انتخاب معیارها و شاخص ها، به کارگیری سامانه GIS و میانگین هندسی در پهنه بندی بیابان زایی؛ به عنوان مدل برتر انتخاب گردید. طبق این مدل به ترتیب 85% و 15% از منطقه دارای بیابان زایی بسیار شدید و شدید است که بیانگر میزان بیابان زایی بسیار بالا در منطقه است و باید هرچه سریع تر با اجرای برنامه های بیابان زدایی روند صعودی فرایند آن را کاهش داد.
    کلیدواژگان: بیابان زایی، MEDALUS، MICD، FAO، UNEP، اصفهان
  • فاطمه کریمی شرودانی *، مژگان سپهری، مجید افیونی، محمدعلی حاج عباسی صفحات 311-321
    قارچ های اندوفایت به عنوان یکی از مهم ترین گروه میکروارگانیسم های خاک با ایجاد تغییرات ژنتیک، فیزیولوژیک و اکولوژیک در گیاهان میزبان خود نقش موثری در تحریک رشد گیاه و نیز افزایش توان تحمل گیاه نسبت به تنش های زیستی وغیر زیستی ایفا می نمایند. این تحقیق با هدف ارزیابی تاثیر قارچ Priformospora indicaبر افزایش توان تحمل گیاه جو (Hordeum vulgare L.) به فلز سرب انجام شده است. بدین منظور آزمایش گلخانه ای در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی به صورت فاکتوریل با دو سطح قارچ (تلقیح شده و تلقیح نشده) و 5 سطحفلز سرب (mg/kg 500، 100، 50، 25، 0) در سه تکرار انجام شد. اندازه گیری وزن خشک زیست توده اندام هوایی و ریشه نشان داد که عملکرد گیاهان تیمار شده با قارچ در تمامی سطوح اعمال شده سرب به میزان معنی داری (05/0P ≤) بالاتر از گیاهان فاقد قارچ بود. همچنین غلظت کلروفیل در گیاهان تلقیح شده با قارچ P. indica بیشتر از گیاهان شاهد (تلقیح نشده) بود. بررسی غلظت سرب در اندام هوایی و ریشه گیاهان بیان گر افزایش تجمع سرب در ریشه گیاهان تلقیح شده و کاهش غلظت این عنصر در اندام هوایی گیاهان مذکور می باشد.
    کلیدواژگان: Priformospora indica، سرب، جو
  • نسیم علیزاده، محمدعلی قربانی، صابره دربندی * صفحات 323-335
    اطلاع از تغییرات میزان رسوب معلق در مواقع سیلابی از مسائل مهم در پروژه های آبی، به ویژه مدیریت حوضه های آبخیز و بررسی علل فرسایش می باشد. رابطه بین دبی و غلظت رسوبات معلق طی سیلاب های مختلف به عللی از قبیل تنوع بارش، دبی و منابع تولید رسوب مشابه و همگن نبوده و تولید حلقه هایی شبیه به هیسترتیک می نماید. بدین منظور استفاده از حلقه های پسماند رسوب که بر مبنای تئوری هیسترتیک است در چند سال اخیر گسترش یافته است. در این تحقیق ابتدا مقادیر بار معلق لحظه ای با استفاده از روش های برنامه ریزی ژنتیک و رگرسیونی شبیه سازی گردید. در مقایسه نتایج دو مدل حاصل، مدل برنامه ریزی ژنتیک به ترتیب با ضریب تبیین و میانگین مربعات خطا 8/ 0 و 5/ 0 به عنوان بهترین مدل در این تحقیق انتخاب گردید سپس براساس این مدل منحنی های هیسترتیک بار معلق برای 6 رویداد ثبت شده در طول دوره آماری 1387-1383 ترسیم شد و 4 مورد حلقه هیسترتیک خطی و 2 مورد ساعتگرد برای رسوب معلق رودخانه مشاهده گردید. شناسایی انواع حلقه های هیسترتیک در تعیین سهم نسبی فرآیندهای موثر در تولید و انتقال رسوب از قبیل مقدار و شدت بارش، میزان دبی و شرایط رطوبتی پیشین حوضه موثر است و نیز با بررسی آنها می توان از منابع تولید و انتقال رسوب آگاهی یافت. نتایج نشان داد که حلقه های هیسترتیک ساعتگرد معمولا در شرایط بارش و دبی زیاد و حلقه های هیسترتیک خطی در فصل بهار و ناشی از بارش ها با شدت کم اتفاق افتاده است و در این نوع حلقه های پسماند تفاوت قابل توجهی در غلظت رسوبات معلق متناظر با شاخه های صعودی و نزولی هیدروگراف وجود ندارد.
    کلیدواژگان: حلقه هیسترتیک، رسوب معلق، صوفی چای، سیلاب
  • سپیده دولت آبادی، سید محمد علی زمردیان* صفحات 337-348
    یکی از ضروری ترین مولفه های یک مدل آب زیرزمینی مناسب، داشتن اطلاعات دقیقی از مقادیر تغذیه در بین اطلاعات ورودی است که اغلب به صورت درصدی از بارندگی آبخوان ها، به مدل معرفی می شوند. حال آن که مقادیر تغذیه از نظر زمانی و مکانی تحت تاثیر عوامل بسیاری قرار دارند. دشت فیروزآباد یکی از دشت های مستعد کشاورزی در استان فارس می باشد که به علت افت سطح آب و بیلان منفی، بهره برداری از منابع آب زیرزمینی آن از سال 1381 ممنوع شده است. هدف اساسی این پژوهش، برآورد مقادیر تغذیه آبخوان آب زیرزمینی حوضه به کمک مدل SWAT و استفاده از آن در مدل MODFLOW می باشد. ابتدا قسمت آب سطحی حوضه با مدل SWAT شبیه سازی و نتایج با استفاده از نرم افزار SWAT-CUP مورد آنالیز حساسیت، واسنجی، اعتبارسنجی و تحلیل عدم قطعیت قرار گرفت. پس از استخراج مقادیر تغذیه آبخوان از مدل واسنجی شده، قسمت آب زیرزمینی حوضه با استفاده از مدل MODFLOW در دو شرایط پایدار و ناپایدار شبیه سازی گردید. پس از واسنجی مدل، ضرایب هیدرودینامیکی دشت تعیین و حساسیت مدل نسبت به هدایت هیدرولیکی و میزان تخلیه از چاه های بهره برداری بررسی شد. سپس جهت اطمینان، مدل مورد اعتبارسنجی قرار گرفت. مدل رفتار آبخوان را به خوبی شبیه سازی نمود.
    کلیدواژگان: مدل SWAT، مدل MODFLOW، فیروزآباد، شبیه سازی، واسنجی، اعتبارسنجی، آنالیز حساسیت
  • محمدرضا اصغری پور *، بنفشه رحمانیان کوشکی صفحات 349-359
    هدف از این مطالعه ارزیابی قابلیت جذب کادمیوم توسط عدس پس از افزودن کمپوست فضولات دامی بود. در این مطالعه گلخانه ای دو رقم عدس (زیبا و محلی زابل) در خاک هایی با سطوح مختلف کادمیوم از منبع کمپوست کاشته شده و با گیاهانی که در خاک های تیمار شده با مقادیر یکسان کلرید کادمیوم یا ترکیبی از آنها کاشته شده بودند مقایسه شدند. سمیت کادمیوم برای گیاهان از طریق بررسی رشد و تجمع کادمیوم در بافت ها، همچنین جذب عناصر پرمصرف تعیین گردید. افزودن کادمیوم به طور معنی داری رشد، وزن و مقدار آب گیاه را کاهش داد. سمیت کادمیوم از طریق کمپوست کمتر از همان مقدار کادمیوم بود که به شکل نمک فلزی محلول به خاک اضافه شده بود. نتایج نشان داد گیاهان مقادیر زیادی کادمیوم در بافت هایشان تجمع دادند. همچنین غالب کادمیوم جذب شده در ریشه حفظ شد و ریشه ها غلظت کادمیوم بیشتری نسبت به شاخساره داشتند. سمیت کادمیوم برای گیاهان در رقم زیبا به طور معنی داری نسبت به رقم محلی بیشتر بود. افزودن کادمیوم به خاک به خصوص به شکل نمک فلزی غلظت عناصر در شاخساره را کاهش داد و سبب تجمع بیشتر عناصر در ریشه شد. به طور کلی نتایج این آزمایش نشان داد که منبع و مقدار کادمیوم عوامل مهمی در ارزیابی قابلیت جذب کادمیوم توسط گیاهان است.
    کلیدواژگان: زباله، فلزات سنگین، عناصر غذایی، کشت گلدانی
|
  • Z. Abdollahian Dehkordi *, Kh. Abdollahi, S. J. Sadatinejad, A. Honarbakhsh, M. Nekooeimehr Pages 1-9
    Achievement to sustainable development is dependent upon integrated watershed management. In other hand without detailed analysis of the rainfall - runoff observations، high risk of flood predictions will be translated into flood-induced capital losses. Considering the fact that not always hydrometric data are available، using synthetic unit hydrograph is one of the most popular methods of flood simulations for ungauged watersheds. This method has operational limitation for duration of runoff but in Instantaneous Unit Hydrograph (IUH) assumed to all take place at a discrete point in time therefore can be converted into and desired durations. According to literature few studies have been focused on Laplace transforms، H2U-Nash Unit Hydrograph in Iran، this work is an attempt to investigate model performance in Jooneghan catchment، located in northern part of Karoon great basin. Laplace synthetic hydrograph was derived base on effective rainfall while H2U-Nash model was simulated using moments technique and lag time. The mean absolute relative error of Laplace transforms، H2U-Nash was 0. 42 and 0. 25 respectively. Visual interpretation and statistical comparison of Nash-Sutcliffe efficiency coefficient of the models confirms that H2U-Nash model performs better than Laplace transforms model.
    Keywords: Instantaneous unit hydrograph, Laplace transform, H2U, Nash, Jooneghan
  • F. Parsadoust *, Z. Eskandari, B. Bahreyninejad, A. Jafari Addakani Pages 11-19
    Evaluation of chemical and biological indicators of soil in different land uses could be helpful in sustainable range management, preventing degradation of soil quality trend. This study was conducted in Friedan in Isfahan province in 2010 to compare chemical and biological indicators in three land uses (rangeland, degraded dry land and dry land), during two growing seasons (May and September) in three slopes (0-10, 10-20, 20-30 %). Nitrogen, phosphorus, potassium, organic matter, cation exchange capacity and microbial soil respiration were measured. Results showed that all measured characteristics except potassium decreased over an increase in the slope. Maximum values of phosphorus, organic matters, cation exchange capacity and soil respiration were obtained in pasture (28.4 mg/kg, 0.62%, 20.38 cmol/kg, 33.2 mgC/day, respectively)but potassium maximum rate was seen in dry land form (406.8 mg/kg).The effect of season on all measured parameters was significant except for N, while the highest amounts of phosphorus, potassium, cation exchange capacity and soil respiration (28.7 mg/kg, 377.3 mg/kg, 19.6 cmol/kg and 25.9 mgC/day, respectively) were seen in May and the highest organic matter rate (0.68%)in September. The results of this study showed that an increase in the slope, poor range management, and the end of the growing season could be major factors degrading the soil quality indices and soil productivity.
    Keywords: Land use, Rangeland, Dray land, Nitrogen, Phosphorus, Potassium, Cation Exchange Capacity, Soil respiration
  • R. Rostamian *, M. Heidarpour, S.F. Mousavi, M. Afyuni Pages 21-30
    In recent years, use of carbon-based adsorbents has increased in pollution reduction from aqueous solutions. Biochar is a carbon-rich porous material, with low costs, and environmentally friendly, which is prepared by pyrolysis of biomass. In this study, potential of rice husk biochar to desalinate irrigation water with EC of 5, 15 and 25 dS/m was investigated. The effect of pyrolysis temperatures of 400 (RHB4), 600 (RHB6) and 800 (RHB8) on selected physicochemical characteristics and their desalination power was considered. The results showed that pyrolysis temperature has a significant effect on biochar properties. RHB6 with 301.1 mg g-1 desalination capacity was more efficient than the other biochars. This adsorbent had maximum surface area (211 m2 g-1) and total pore volume (0.114 cm3 g-1). The results of this study could open new horizons to manage the agricultural wastes and simultaneously reduce the cost of irrigation water.
    Keywords: Pyrolysis, Adsorbent, Saline water
  • F. Mahmoodi, R. Jafari *, H. R. Karimzadeh, N. Ramezani Pages 31-45
    This study aimed to evaluate the performance of TM satellite data acquired in June 2009 to map soil salinity in southeast of Isfahan province. Ground salinity data (EC) was collected within 9 pixels, covering an area of approximately 8100 m2 using stratified random sampling technique at 53 sample sites. Spectral indices including TM bands, BI, SI1, SI2 and SI3, PC1, PC2, PC3 and also multiple linear regression modeling and maximum likelihood classification techniques were applied to the geometrically corrected image. Results of regression analysis showed that the TM band 4 had the strongest relationship with EC data (R2=0.48) and also the relationship of the modeling image using TM 3, TM 4, TM5 and PC3 was significant at the 99% confidence level. The accuracy assessment of the stratified TM4 and modeling image into five classes including 0-4, 4-20, 20-60, 60-100 and EC>100 ds/m indicated that there was more than 86% agreement with the field measurements of EC data. Therefore, it can be concluded that the discretely classified salinity maps have higher accuracy than regression methods for identifying broad areas of saline soils, and can be used as appropriate tools to manage and combat soil salinization.
    Keywords: Soil salinity, Remote sensing, Salinity index, Multiple linear regressions
  • S. Rahimi *, M. Afyuni, A. H. Khoshgoftarmanesh, M. Noruzi Pages 47-57
    Management of organic and inorganic treatments may have positive or negative effects on soil quality, plant growth and human nutrition. The objectives of this study were to determine the effects of organic and inorganic zinc fertilizer application on soil quality indicators and wheat yield. This research was conducted at Agricultural Research Station Roudasht, Isfahan, Iran. Sewage sludge and cow manure (5 and 10 t/ha), ash rubber (1 t/ha), powder rubber (200 kg/ha), ZnSO4 (40 kg/ha) were applied and wheat was cultivated. Soil samples were collected at tilling and harvest stages. After taking samples and measurements of the soil parameters, we determined the critical limits for each category and class rating for the each soil parameters, and the soil quality index was calculated. The results showed sewage sludge and rubber ash were significantly effective in increasing soil bioavailable Zn compared to other treatments. Application of sewage sludge and cow manure at 10 ton/ha improved soil quality. The expanded soil quality index can help better understand the effect of fertilizers on soil. A positive and significant relationship between soil quality indicators and Zn uptake and wheat yields was also observed. Our results indicate that addition of 10 t/ha sewage sludge as fertilizer can significantly improve soil quality, supplying the necessary amount of Zn for wheat growth.
    Keywords: Soil quality index, Zinc, Sewage sludge, Cow manure, Rubber ash
  • A. R. Vaezi *, A. Vatani Pages 59-68
    Rill erosion is the detachment and transport of soil particles by concentrated flow of runoff. It is the most common form of water erosion in the hill slopes. Rill erodibility is the rate at which soil particle is detached and transported by shear force of the concentrated flow. The study was conducted to determine the rill erodibility in different soil textures in Zanjan province using a rainfall simulator. To this end, samples of eight soil textures consisting of clay, clay loam, silty loam, sandy clay loam, sandy loam, loamy sand, and sandy were collected from land surface and transported to small plots (120 cm  100 cm) on a sloped uniform land (10%). The plots were exposed to five simulated rainfalls with a constant intensity of 60 mm h-1 for one hour. Based on the results, there was a significant difference among the soil textures in the rill erodibility (p< 0.01). Rill erodibility of the soils significantly correlated with mineral fraction (sand, clay, gravel) and exchangeable sodium percentage (ESP). With an increase in sand and gravel percentage, soil infiltration rate strongly increased and consequently production of the concentrated flow steadily decreased. Multiple regression analysis indicated that the rill erodibility in the soils was remarkably related to ESP (R2= 0.85, P< 0.01). Clay soil showed to have the highest rill erodibility among the soil textures due to higher exchangeable sodium percentage (ESP= 13).
    Keywords: Soil texture, Concentrated flow, Exchangeable sodium percentage, Soil infiltration
  • S. Mehrabi *, S. Soltani, R. Jafari Pages 69-81
    Since climate has a major impact on dust generation, it is essential to identify the climatic parameters affecting this phenomenon. In this study, climatic parameters including temperature, relative humidity, rainfall, maximum wind speed and direction were selected and their relationship with visibility data and also dust storm days (recorded at meteorological stations) was analyzed on monthly and yearly scales using multivariable linear regression. Results showed that the number of dust storm days has reached 366 days in the last five years. The minimum dust storm days occurred in autumn in all the stations of Khuzestan province including Abadan, Ahvaz, Omidiyeh, Dezful, and Masjed Soleiman and the maximum dust days for Abadan and Ahvaz stations and three remaining stations occurred in spring and summer, respectively. Results also showed that the highest frequency of dust storms in Abadan and Ahvaz stations did not coincide with summer season which has the lowest rainfall of the year. As a result, it seems that the main reason for this difference is the climatic characteristics of dust sources and deposition regions. The occurrence of dust events in the remaining stations in summer time indicated that the sources of dust storms might be local and within the study area. The regression analysis confirmed this issue as the number of climatic parameters which had significant correlations with visibility data increased from 8 to 16 from west to east in the region. Overall, the results showed that with the increasing distance from Arab countries such as Iraq and Saudi Arabia, dust sources were mostly local and provincial.
    Keywords: Dust storm, Climatic parameter, Visibility
  • A. Abdolahi Arjenaki, A. A. Fadaei Tehrani* Pages 83-92
    Plant parasitic nematodes, especially root knot nematodes, cause damage to most of agricultural products, and many efforts have been done to control them. In recent years, application of industrial waste and wastewater sludge as organic fertilizers in agriculture has been increased. To investigate the effects of sewage sludge on root knot nematode pathogenicity in tomato, different weights of sewage sludge (0, 4, 8, 15 and 25% of sludge in the soil) in soil were added as a completely randomized design with six replications. Analysis variance and mean comparison of growth indices of plants showed significant effects of treatments. For example, means of stem length of plants increased in soil with more amount of sewage sludge. This relationship was also observed in other indices and nutrients elements. So using sewage increased nitrogen, phosphorous, calcium and magnesium in tomato shoots inoculated with nematodes while the change of potassium was very small. Application of sewage sludge decreased the number of galls, egg-masses and eggs in egg-mass of root knot nematode.
    Keywords: Control, Root knot nematode, Sewage sludge, Tomato
  • J. Abedi, Koupai *, M. Javahery Tehrani, K. Behfarnia Pages 93-107
    In recent years, due to the overpopulation, serious water shortages, and need to consume more water, the use of wastewater treatment plant has attracted lots of attention. When the pollution load is not high, biofilm reactors are commonly used for the purpose. In this study, the porous concrete as a bed biofilm in reducing pollution load of wastewater was investigated. In order to evaluate porous concrete, basic mix designs were selected according to regulations ACI211.3R. To increase the specific surface area of concrete for biofilm growth, fine particles were added to the basic mix in three stages with each stage 10% by weight of coarse particles. Experimental design was a randomized complete block. A rectangular channel (with the cross section 20×30 cm2) and 8 meters in length was constructed near the wastewater treatment plant of Isfahan University of Technology. Then, the concrete blocks were made, put on the channel and biofilm processing operations were conducted on the pores of porous concrete cubes. Qualitative tests for BOD, COD, TSS and total coliform of samples from wastewater inflow and outflow were performed. Results showed that the removal of these parameters increased by adding fine particles. The average removal rates of BOD, COD, TSS and total coliform for the first mix design (1400 kg per cubic meter of coarse particle and without fine sand) were 25%, 33%, 45% and 37%, respectively. Similarly, the average removal rates of BOD, COD, TSS and total coliform for the fourth mix (1400 kg per cubic meter of coarse particle and 420 kg per cubic meter of fine sand) were 36%, 40%, 57% and 81%, respectively. It could be concluded that porous concrete can be used as a bed biofilm, and the third mix design (1400 kg per cubic meter of coarse particle and 280 kg per cubic meter of fine sand) was the best mix design.
    Keywords: Effluent, Biofilm, BOD, COD, TSS, Total coliform
  • M. Karamian, V. Hosseini* Pages 109-117
    Soil is one of the most important components in forests and distinguishing soil types and soil capability are first steps in forest management. The main aim of this study was to determine relationship between slope aspect and position, and chemical properties of the soil. Soil sampling was done in Tang-e-Dalab in Ilam province which is a part of southern Zagros. Samples were collected in both northern and southern slopes of oak stand (Quercus brantii). In each slope, three transects 50m apart were sampled. Overall number of samples was 60. After data normalization, the means were compared by Duncan test. Slope aspects influenced organic carbon and total nitrogen of soil. These parameters were higher in northern slope than southern one. Slope position showed a significant effect on C, N and P. Also, concentration of C, N and P were increased by moving down the position. Most amounts of C, N and P were 5.84%, 0.58% and 108.19 mg/kg in bottom, middle and bottom of northern aspect, respectively. The least amounts of C, N and P were 3.31%, 0.24% and 37.83 mg/kg in bottom, middle of southern aspect and top of northern aspect, respectively. The results of this study confirmed that nutrient concentration in northern slope was more than southern slope and nutrient concentration in soil was increased by moving downward.
    Keywords: Soil nutrient, Position, Slope aspect, Persian oak, Tang, e, Dalab Ilam, Southern Zagros
  • M. Amini, A. Forghani* Pages 119-128
    Any change in the characteristics of air, soil, water and food that adversely affect the health of the ecosystem, activities of human and other organismsis called contamination. Heavy metal uptake by plants depends on the type and concentration of metalin soil, its bioavailability, and plant species. The use of new sciences such as geostatistics is useful for fast and simple determination of soil and leaf contamination risk. This study studied the amount of soil and leaves of Platanus orientalis contamination in order to map the lead (Pb) and cadmium (Cd) concentration in Rasht city using a geostatistic method. To achieve the goal, 126 samples of surface soil (0-30 cm) and 76 leaf samples (Platanus orientalis) were collected from city streets. Total concentrations of lead and cadmium in the soils and leaves were determined, and clay, silt and sand particle percentage, organic matters, and soil pH were measured. Average concentrations of elements in terms of mg/kg were as follows: soil’s Lead: 86.62, soil’s Cadmium: 0.6, leaf’s Lead: 8.99. For soil Pb and Cd and leaf Pb, spherical model yielded a better fit in the experimental variogram in GS+ program by using trial and error method. According to the spatial structure, Kriging and IDW estimators were used for interpolation. Kriging estimation was mapped using Arc GIS 9.2 software.
    Keywords: Geostatistic, Heavy metals, Variogram, Interpolation, Rasht
  • S. M. Mousavi, S. M. Mirlatifi *, S. H. Tabatabaei Pages 129-139
    The effects of water quality, installation depth and space of subsurface drip irrigation (SDI) laterals on yield and visual quality of turfgrass were investigated. A field experiment was conducted at the experimental farm of Shahrekord University. The experimental design was a Split-Split Plot with experimental arrangement of completely randomized block design with 16 treatments and three replications. Treatments included two types of water quality: well water (W) and treated wastewater (WW), two installation spaces of SDI laterals (45 and 60 cm) and four depths of placement of SDI laterals (15, 20, 25 and 30 cm). Turfgrass indices recorded during the experiment included height, dry mass, color, visual density and growth uniformity. The ANOVA results showed that interaction of irrigation water quality × lateral spacing × installation depth of SDI laterals is significant on the height, dry mass and growth uniformity of turfgrass. Irrigation with wastewater as compared to well water produced grass with significantly higher height and more dry weight. Treatments irrigated with well water had a better growth uniformity than those treatments irrigated with wastewater. Results indicated that there was no significant effect of experimental factors on turfgrass color. The interactional effect of lateral spacing and installation depth on the turfgrass density was significant. Increasing installation depth and laterals spacing caused a decrease in turf’s yield and visual quality.
    Keywords: Subsurface drip irrigation, Wastewater, Turfgrass, Visual quality, Yield
  • M. Rezvani, M. Shafiezadeh* Pages 141-150
    Nowadays, due to the effective role of nitrogen fertilizer in growth, yield and crop quality, farmers apply large amount of chemical fertilizers. High application of nitrogen fertilizers has caused soil and water pollution and environmental dangers, higher nitrate accumulation in plant, and different disease risks in human and livestock. In order to investigate the effects of nitrogen and cycocel application effects on soil nitrate pollution and agronomic traits of rice, an experiment was arranged in split plot based on a completely randomized block design with three replicates at Sari region (north of Iran) in 2010. The main factor was nitrogen in four levels and cycocel was considered as a sub factor in three levels. Results showed that maximum and minimum plant height and fourth internodes bending moment were obtained in 0 and 150 kg N ha-1, respectively. Higher filled spikelet percentage per panicle, grain yield and harvest index were obtained in 100 kg N ha-1 application. Application of N up to 150 kg N ha-1 increased soil nitrate by 44.7 percent. As cycocel application decreased, the plant height and panicle length were reduced, but tiller number per plant, filled spikelet percentage per panicle, and grain yield were increased.
    Keywords: Rice, Nitrogen, Cycocel, Nitrate pollution, Grain yield
  • M. Noshadi *, M. Jamaldini, A. Sepaskhah Pages 151-162
    In this research, the hydraulic behavior of two kinds of envelopes including synthetic envelope, PP450 and gravel envelope with USBR standard in two soil tank models with silty loam texture was investigated. Three water heads including 55, 75 and 105 cm (water logging) from drain level were used. The discharge of pipe drain in the steady state condition for gravel envelope and at 55, 75 and 105 cm water heads was 188.9, 172.0 and 897.0% more than those in PP450, respectively. Envelope hydraulic conductivity rates at gravel envelope for 55, 75 and 105 cm water heads were 24.6, 14.0 and 21.2 times higher than those in PP450, respectively, and gradient ratios in these water heads for gravel envelope were 14.5%, 2.8% and 14.2% lower than those for synthetic envelope. There were also different behaviors in the two kinds of envelopes for hydraulic conductivity and entrance resistance of pipe and envelope in 55 and 75 cm water heads relative to 105 cm. In general, according to the measured parameters in this research, gravel envelope showed a better performance.
    Keywords: Water head, Gradient ratio, Entrance resistance, Soil tank, Drainage
  • M. Aalipour Shehni, A. Farrokhian Firouzi *, H. Motamedi, A. Koraei Pages 163-177
    Macrospore created by decaying plant root provides pathways for rapid transport of pollutants in soil profile. The main objective of this study was quantitative analysis of the effect of plant root (Zea mays L.) on bacterial and chloride transport through soil. Experiments were conducted in 9 soil columns packed uniformly with loamy sand. The treatments were bare soil, bare soil with corn (Zea mays L.) root and bare soil after decaying the corn root. The Breakthrough curves of Chloride were measured. Breakthrough curve (BTCs) of Escherichia coli and chloride were measured, too. The HYDRUS-1D one and two site kinetic attachment–detachment models were used to fit and forecast transport and retention of bacteria in soil columns experiment. The results indicated that the difference between soil hydraulic properties (saturated hydraulic conductivity and flow velocity) of the treatment was significant (p < 0.05). The result also showed that the two-site kinetic model leads to better prediction of breakthrough curves and bacteria retention in the soil in comparison with one-site kinetic model. Interaction with kinetic site 1 was characterized by relatively fast attachment and slow detachment, whereas attachment to and detachment from kinetic site 2 was fast. Most of the cells showed retention close to the soil column inlet, and the rate of deposition decreased with depth. Low reduction rate of bacteria of the soil columns with plant root and with void root channel indicated the presence of macrospores in the soil created by deep corn root system.
    Keywords: Bacteria transport, Plant Root, Escherichia coli, Saturated flow, Breakthrough Curves
  • S. Shahmoradi *, M. Afyuni, M. A. Hajabbasi, A. H. Khoshgoftarmanesh, M. Shirvani Pages 179-189
    In this work, the effect of raw and modified bentonite and zeolite with trivalent iron on the stabilization of water-soluble and adsorbed arsenic in a calcareous soil was studied. Raw and modified bentonite and zeolite were added to the soil in different weights in a completely randomized block design with three replications and kept to field capacity soil moisture content of 80% for 8 weeks. The concentrations of water-soluble and adsorbed arsenic, water-soluble and absorbed phosphorus in soil and soil pH were measured. Treatments significantly affected the mobility of arsenic and phosphorus in soil. Raw zeolite and bentonite in different levels increased arsenic mobility (about 107 to 325 % and 259 to 350% respectively). Despite the change in surface properties of zeolites modified with iron, this treatment at different levels increased arsenic mobility in soils by about 124 to 246%. Bentonite modified with iron had the greatest effect on reducing arsenic mobility in soil (about 91%). Phosphate mobility was similar to arsenic in different treatments.
    Keywords: Mobility, Arsenic, Zeolite, Bentonite, Iron
  • V. Jahandideh Mahjen Abadi *, M. Sepehri, A.H. Khoshgoftarmanesh, H. R. Eshghizadeh, D. Rahmani Iranshahi Pages 191-204
    Zinc deficiency is the most widespread micronutrient disorder in the production of wheat (Triticum aestivum L.) and other cereal crops. An experiment was conducted in greenhouse, in 2013, using the sterile sand-perlite (2:1 v/v), to study the effects of two beneficial microorganisms on growth and nutritional status of wheat (Nicknejad cultivar). The study was arranged as factorial in a completely randomized design with three replications. The experimental factors consisted of Piriformospora indica (E0: Uninoculated; E1: Inoculated), Pseudomonas putida (E0: Uninoculated; E1: Inoculated) and Zinc (Zn0: 0; Zn1: 2µM ZnSO4). The results showed that inoculation by P. putida increased shoot dry weight at both levels of zinc, but this increase was observed for root dry weight only without zinc application. The iron concentration of shoot was decreased as a result of inoculation by P. putida at both levels of zinc. However, P. indica inoculation increased iron concentration in zinc application, but had no significant effect without zinc application. At both levels of zinc, the highest P, Zn, chlorophyll a and b concentrations were achieved by inoculation with P. indica. Inoculation by P. putida reduced P concentration at both levels of zinc but it reduced Zn, chlorophyll a and b concentrations only with zinc application. The results of this research showed that despite negative effect of P. putida on nutrient uptake, inoculation by P. putida and/or P. indica plays an important role in the promotion of wheat growth in zinc deficiency conditions.
    Keywords: Wheat, Zinc deficiency, Chlorophyll, Nutrient, Microorganisms
  • N. Jafarzadeh Haghighi Fard, M. Abbasi, R. Alivar Babadi, H. Bahrani, A. Mirzaie, M. Ravanbakhsh* Pages 205-216
    As there are some health and environmental concerns about wastewater, dewatered sludge, increase in green waste, and restricted legislation about burning them outdoors, environmental health engineers are investigating to find a simple, cost effective and efficient method. This is aimed to have healthy, safe and sustainable disposal of such materials. Co-composting of sludge and green waste is a newly developed process which can help us to achieve this goal. This study was to investigate the most suitable ratio of dewatered sludge to green waste from Chonibieh wastewater treatment plant in Ahvaz, Iran, and assess the feasibility of co-composting of this waste. So, dewatered sludge was composted with green waste as a bulking agent in three different ratios (1:1, 2:1, 3:1: green waste: dewatered sludge W:W). Then composting proceeded in pilot vessels (M1, M2, M3) for 23 days. The C/N ratio, the percentage of total nitrogen, phosphorus, total organic carbon, humidity and pH were tested in certain periods and compared with the national standards. This study showed that in M1, M2, M3 pilots, all parameters (except for total phosphorus) including C/N ratio, percentage of total nitrogen and total organic carbon, humidity, pH could meet class 1 national standard in Iran. Moreover, this compost product could meet the EPA microbial standards, class A. So, the product of this compost process is completely stabilized and could be used in agricultural lands.
    Keywords: Compost, Wastewater sludge, Green Waste, Ahvaz
  • B. Khalili Moghadam *, M. Afyuni, A. Jalalian, K. C. Abbaspour, A. A. Dehghani Pages 217-228
    With the advent of advanced geographical informational systems (GIS) and remote sensing technologies in recent years, topographic (elevation, slope, and aspect) and vegetation attributes are routinely available from digital elevation models (DEMs) and normalized difference vegetation index (NDVI) at different spatial (watershed, regional) scales. This study explores the use of topographic and vegetation attributes in addition to soil attributes to develop pedotransfer functions (PTFs) for estimating soil saturated hydraulic conductivity in the rangeland of central Zagros. We investigated the use of artificial neural networks (ANNs) in estimating soil saturated hydraulic conductivity from measured particle size distribution, bulk density, topographic attributes, normalized difference vegetation index (NDVI), soil organic carbon (SOC), and CaCo3 in topsoil and subsoil horizon. Three neural networks structures were used and compared with conventional multiple linear regression analysis. The performances of the models were evaluated using spearman’s correlation coefficient (r) based on the observed and the estimated values and normalized mean square error (NMSE). Topographic and vegetation attributes were found to be the most sensitive variables to estimate soil saturated hydraulic conductivity in the rangeland of central Zagros. Improvements were achieved with neural network (r=0.87) models compared with the conventional multiple linear regression (MLR) model (r=0.69).
    Keywords: Artificial Neural Network, Soil Saturated Hydraulic Conductivity, Process based models, Central Zagros Rangelands
  • S. Abdoli, B. Khalili Moghadam *, M. Rahnama Pages 229-240
    Quantitative measurement of aeolian dust may help properly monitor and control the wind erosion. The aim of this study was to evaluate the efficiencies of four aeolian dust samplers including the modified Wilson and Cooke sampler (MWAC), cyclone dust sampler with cone (CDSC), cyclone dust sampler (CDS), and marble dust collector (MDCO) in comparison with the big spring number eight sampler (BSNE) in different velocity rates and particles sizes. For this purpose, MWAC, MDCO, BSNE were simulated and CDSC and CDS were designed and constructed. The relative efficiencies of the CDSC, CDS, MWAC, and MDCO were evaluated for the 80, 137, 260 micron diameter particle sizes (D50) in 2-7 ms-1 velocity by wind tunnel. The results showed that relative efficiency of CDSC is higher than CDS, MWAC, and MDCO as a consequence of the wind speed. CDSC and CDS relative efficiencies varied in relation to wind velocity, but MWAC, MDCO relative efficiencies remained constant. Also, CDSC, CDS, MWAC, MDCO relative efficiencies varied from 0.8, 0.48, 2.18, 0.58 times by increasing the particle size diameters from 80 to 260 micrometers, respectively.
    Keywords: Wind tunnel, Horizontal dust sampler, Vertical dust sampler
  • B. Molaei, M. Gheysari *, B. Mostafazadeh, Fard, E. Landi, M. M. Majidi Pages 241-251
    Because of limiting water resources and increasing demand for food, it is necessary to investigate the effect of irrigation systems on water productivity. This research was conducted to evaluate yield and yield characteristics of two potato varieties under sprinkler and trickle irrigation systems. The treatments were two irrigation systems (sprinkler and trickle irrigation) and two potato varieties (Burren and Satina) in a randomized complete block design with three replications. Full irrigation was done based on moisture depletion from depth of root development in both irrigation methods.. Potato yield and water productivity (WP) in drip and sprinkler irrigation systems showed significant differences (P<0.01). The highest potato yield (24.08 ton ha-1) and water productivity (3.83 kg m-3) were obtained in drip-tape irrigation and Satina potato variety treatment. Also, the lowest potato yield (12.97 ton ha-1) and water productivity (1.73 kg m-3) were obtained in sprinkler irrigation systems and Burren potato variety. The potato yield in sprinkler irrigation system was obtained 42 percent lower than trickle irrigation system. In sprinkle system, dried top weight and height of stem were respectively higher and lower than those in trickle (Tape) irrigation system for both potato varieties. Overall, trickle irrigation is suggested for cool and dry climate to increase potato yield and water productivity.
    Keywords: Pressurized irrigation, Burren, Satina, Water productivity
  • S. Falahati, E. Adhami* Pages 253-264
    Current study conducted to evaluate the effects of vermicompost and zeolite on the kinetics of nickel (Ni) fixation. Treatments consisted of a factorial combination of two vermicompost levels (zero and 2 w/w percent), three zeolite levels (zero and 4 w/w percent of zeolite of Firoozkoh, and Semnan) and two soil textures (clay and sandy loam) in three replications. All treatments were spiked with 50 or 100 mg Ni kg-1. DTPA extractable Ni was determined after 5, 10, 20, 30, 60 and 90 days. Ni availability was higher in sandy loam texture. Vermicompost application increased Ni availability in sandy loam texture in all the designated times. Zeolite application had no significant effect on Ni availability. The trend of Ni availability decrease was composed of two distinct stages with high and low Ni fixation rates. In the first step which continued up to 30 d, the available Ni fixation rate was high and then decreased sharply. Ni fixation data was suitably prescribed using simple Elovich and exponential equations. It seems that vermicompost has a greater effect to prevents Ni fixation and to retain it in available form in light texture soils. On the other hand, it seems that zeolite does not have any considerable effect on Ni fixation in calcareous soils.
    Keywords: Fixation, Zeolite, Nickel, Vermicompost
  • T. Raiesi *, A. Hosseinpur Pages 265-276
    The ability of different soil tests in predicting soil phosphorus (P) is important in soils amended with municipal sewage sludge. The objective of the present study was to evaluate several chemical extractants to estimate available P for bean growing in 10 calcareous soils amended with municipal sewage sludge from Chaharmahal-Va-Bakhtiari province under the greenhouse conditions. For this purpose, the soil samples were incubated with sludge at a rate of 39-ton sludge ha–1. The amount of available P of the soil samples was determined by Olsen, Colwell, ammonium bicarbonate-DTPA, 0.01 M calcium chloride, BrayІ, ІІ, Mehlich І and ІІ methods. A pot experiment in a completely randomized design was conducted to evaluate the bean plant indices. The results showed that the amount of extractable P with the above methods decreased in the following order: Colwell> Bray ІІ> Mehlich ІІ> Olsen> Ammonium bicarbonate DTPA> Mehlich І> Bray І> 0.01M chloride calcium. The extractable P with 0.01M chloride calcium, Mehlich І, ІІ Colwell and Olsen methods correlated significantly with plant indices (P concentration and P uptake). Thus, mentioned methods could be used to estimate plant-available P in the soils amended with sewage sludge.
    Keywords: sewage sludge, available phosphorus, bean plant, chemical extractants
  • M. S. Maleki *, H. Byatt, T. Ebadi Pages 277-286
    Some recent research has indicated that certain alkaline contaminations may adversely affect mechanical properties of clayey soils. To examine the potential impact of alkaline divalent barium on the swelling characteristics of KAHRIZAK clay, the major solid-waste landfill at south of Tehran, a systematic set of experiments was conducted. Observations indicated that the swelling in the studied soil that belonged to the CH-MH group with a PI of 28.44, was reduced by about 17, 37, 48 and 54 percent, and swelling pressure by about 41, 55, 65 and 67 percent, respectively, after addition of barium chloride solutions to concentrations of 0.25, 0.5, 0.75 and 1.25 molal. It was also found that addition of barium chloride solutions to concentrations of higher than 1 molal had a little effect on reduction of swelling and swelling pressure.
    Keywords: Clay, Barium chloride, Swelling, Swelling percent, Swelling pressure
  • F. Mohamadzade, M. Gheysari *, E. Landi Pages 287-297
    The objectives of this study were to investigate the effect of dripper discharge and irrigation time on the wetted width in the sandy loam soil with high percentage of gravel and to evaluate previously developed models of estimation of the wetted width in the previous researches. The treatments included three irrigation times (T) of 4, 8 and 12 h and three dripper discharge rates (q) of 2, 4 and 8 l/h, with three replications. The wetted width of each dripper was measured 24 hours after irrigation application. The maximum and minimum wetted widths were 159.8 and 63.5 cm for T12q8 and T4q2, respectively. A linear model was developed as a function of two variables of irrigation time and dripper discharge rate was developed to predict the wetted width in sandy loam soil with high percentage of gravel. The evaluation of recommended models of wetted width for the studied soil showed that only one of six models was accurate enough to estimate wetted width. It can be concluded that the presence of gravels in the soil has a complex effect on width and depth of wetted zone. Thus, it is necessary to measure the wetted width and wetted depth in the field.
    Keywords: Emitters, localized irrigation, model, Wetting pattern
  • M. Fathi *, R. Jafari, S. Soltani Pages 299-310
    Desertification is known as a major crisis in arid regions of Isfahan province. This study aimed to assess the performance of three main desertification models including MEDALUS, MICD and FAO-UNEP for mapping desertification severity in the hotspot of Jarghuyeh region, eastern Isfahan. Different desertification indicators and their related indices were chosen based on the characteristics of the region and fieldwork, and spatially mapped in 27 geomorphologic facies. The desertification severity maps were classified based on the classification scheme for each model in ArcGIS 10 environment, and then comparison of the models and selection of the best one were achieved using IDRISI Tiga 16.03 software. The results of all three models showed that more than 95% of the region can be classified as severe desertification but due to the differences in the number of desertification classes and also indicators and indices only 45% of desertification severity was observed to be similar across the models. Results indicated that the MEDALUS model due to its flexibility to accept new indicators and indices, GIS-based characteristics, and use of geometric mean of indicators in desertification mapping seems to be a suitable model for studying desertification severity in the region. According to this model, 85% and 15% of the area are classified as very severe and severe class of desertification, respectively, which indicates that the rate of desertification is very high and immediate management programs are needed to slow down the desertification process in the region.
    Keywords: Desertification, MEDALUS, MICD, FAO, UNEP, Isfahan
  • F. Karimi *, M. Sepehri, M. Afuni, M. A. Hajabbasi Pages 311-321
    By modifying plants at genetical, physiological and ecological levels, entophytic fungi as the most important soil microorganisms have a pronounced growth-promoting activity and also increase plant resistance to biotic and abiotic stresses. This research was undertaken to evaluate the potential of P. indica to increase barley (Hordeumvulgare L.) resistance to lead (pb). Therefore, a greenhouse experiment with two fungus treatments (non-inoculated and P. indica inoculated) and five levels of pb (0, 25, 50, 100 and 500 mg/kg) with three replications was conducted based on a factorial design. Measurement of shoot and root dry weight showed that the growth of P. indica-colonized plants at all levels of pb treatments was higher (P < 0.05) than that of the corresponding controls. Also, chlorophyll concentration of inoculated plants with P. indica was superior to non-inoculated plants. In addition, the results showed that in contrast to the plant shoot, lead concentration in the root of P. indica-colonized plants was higher than the non-inoculated controls.
    Keywords: Piriformospora indica, Lead, Barley
  • N. Alizadeh, M. A. Ghorbani, S. Darbandi* Pages 323-335
    Information on suspended sediment variation in times of flood is important in management of water resources, particularly management of basins, and in investigation of the causes of erosion. The relationship between discharge and suspended sediment concentration during floods is not similar and homogeneous for different reasons such as precipitation variety, discharge rate and sources of sediment and production of hysteretic loops. In this study, the instantaneous values of suspended load were simulated using genetic programming and regression methods. By comparing the two models, Genetic programming model was selected as the better one with the mean square error and determination coefficient of 0.8 and 0.5, respectively. Then based on this model, loops of suspended hysteretic load were drawn for the six events recorded in the period of 1387-1383. This resulted in 4 linear and 2 clockwise hysteretic loops for the river suspended sediment. Identifying various hysteretic loops is effective in determination of relative contributions of processes to production and transfer of sediment including amount and intensity of precipitation, flow rate and previous moisture conditions of watershed. The results showed that the clockwise hysteretic loops occurred usually in high precipitation and discharge, and linear hysteretic loops in spring because of low intensity precipitation.
    Keywords: Hysteretic loop, Suspended sediment, Soofichai, Flood
  • S. Dowlatabadi, S. M. A. Zomorodian* Pages 337-348
    One of the most essential and appropriate groundwater model components is accurate information of the recharge values among input data often introduced to the model as the percentage of rainfall of aquifers. The recharge values are influenced by many temporal and spatial factors. Firoozabad plain is one of the suitable plains for agriculture in the Fars province in which utilization of groundwater resources has been banned since 23 September 2002, due to the declining water level and negative balance. The main purpose of this study was to estimate the recharge values of groundwater aquifer by using SWAT in the MODFLOW model. Firstly, surface water was simulated via SWAT model, and sensitivity analysis, calibration, validation and uncertainty analysis of results were performed by SWAT-CUP software. After extraction of aquifer recharge values from the calibrated model, the groundwater of basin was simulated via MODFLOW model in both steady and unsteady conditions. Following the model calibration, the hydrodynamic coefficients of plain were determined and sensitivity of model was checked in terms of hydraulic conductivity and discharge rate of pumping wells. As for the confidence, the model was revalidated, which proved in simulating the behavior of the aquifer very well.
    Keywords: SWAT model, MODFLOW model, Firoozabad, Simulation, Calibration, Validation, Sensitivity Analysis
  • M. R. Asgharipour *, B. Rahmanian Koshki Pages 349-359
    The aim of this study was to evaluate phytoavailability of cadmium to lentils after the application of composted animal manures. In a greenhouse experiment, two lentil (Lens culinaris) cultivars were grown in the soils applied with different levels of Cd from animal manure compost, and compared with Cd applied as cadmium chloride or their combination. Phytotoxicity of Cd was determined as plant growth, Cd accumulation, and the uptake of macronutrients. Addition of Cd significantly reduced plant growth and plant weight as well as plant water content. Phytotoxicity of Cd applied through manure composts was significantly less than the same rate of Cd amended with soluble CdCl2, suggesting the lower potential hazard of composted manure-applied Cd. Plants accumulated substantial amount of Cd in different plant parts. Most of the Cd taken up was retained in roots, and lentil roots had higher concentrations of Cd than the stem. Phytotoxicity of applied Cd in Ziba was significantly greater than that in Zabol cultivar. Cadmium addition especially as metal salt reduced nutrient concentrations in the shoot, and caused more nutrient accumulation in roots, probably due to the inhibition of their translocation to plant shoots. The results of this experiment point to the fact that the Cd source and loading rate are important factors in evaluation of Cd phytoavailability.
    Keywords: Waste, Heavy metals, Nutrients, Pot culture