فهرست مطالب

پژوهش نامه علوی - سال پنجم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • سال پنجم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/18
  • تعداد عناوین: 6
|
  • کریم اسکندری، ولی الله نقی پورفر صفحات 1-18
    در طول عصرهای متمادی، به ویژه عصر حاضر، «ارتباطات» (Communication) به عنوان سرمایه اجتماعی در کنار سرمایه های طبیعی، فناورانه و انسانی اهمیت فوق العاده یافته است. به این دلیل هر مدیری باید کوشش کند با ایجاد ارتباط دوجانبه مثبت، حسن تفاهم و احساس رضایت متقابل و سازنده را به وجود آورد و با تامین نیازهای مادی و معنوی افراد، زمینه ایجاد تفاهم، احساس رضایت و خرسندی متقابل کارکنان و کارگران را با یکدیگر فراهم سازد تا از این طریق، باعث ایجاد انگیزش و رشدیافتگی افراد در راستای رسیدن به اهداف سازمان شود.
    از طرفی، اسلام، چکیده تمامی ادیان آسمانی و حاصل زحمات همه انبیای الهی است. اسلامی که با «الیوم اکملت لکم دینکم واتممت علیکم نعمتی ورضیت لکم الإسلام دینا» (احزاب: 33) کامل شد و نعمت را بر انسان تمام کرد. اسلام پس از وفات پیامبر اکرم (ص) دچار کمبود ها، انحرافات و مصائب متعددی شد که با شروع حکومت و رهبری پیامبرگونه حضرت علی (ع) به جایگاه اصلی خویش بازگشت. حکومت آن حضرت، همانند دیگر حکومت ها، به مدیران و امیرانی نیاز داشت که با داشتن مهارت های ارتباطی موثر، درپی جلب رضایت و خرسندی کارکنان و مراجعان باشند و نیز با ایجاد این ارتباط موثر و دوسویه، حکومت را در رسیدن به اهداف خود یاری کنند. از این رو در مقاله حاضر برآنیم تا با تشریح ابعاد ارتباطات و مهارت های ارتباطی، نقش آن را در دوران حکومت حضرت علی (ع) مشخص سازیم.
    کلیدواژگان: ارتباطات، مهارت های ارتباطی، حکومت، حضرت علی (ع)
  • سیدمحمدهاشم پورمولا، حسین افسردیر صفحات 19-48
    در برخی منابع حدیثی، گزارش هایی پیرامون نقص عقل در زنان نقل شده است. وجود چنین روایاتی و رفتار نامناسب برخی مردان در جوامع اسلامی با زنان، موجب شده است بهانه ای به دست مخالفان اسلام افتد و ادعا کنند که قوانین اسلام ضدزنان است. بازکاوی دقیق مفاهیم و معانی واژگان چنین روایاتی، موجب رفع شبهات پیرامون اسلام و حقوق زن خواهد شد. اکثر محققان، «نقص» را به معنای کمبود و کاستی، معنا کرده اند. به علاوه، عقل را به معنای عقل نظری یا اجتماعی شمرده اند. اما، «نقص» در این روایات، به معنای ضعیف شدن، و عقل به معنای حافظه است. زنان به دلیل دارابودن برخی ویژگی های جسمی و روحی، احتمال می رود که برخی جزئیات یک رویداد را به حافظه نسپارند. حس بینایی خانم ها در مقایسه با آقایان ضعیف تر است که این حالت نیز در به یادسپاری جزئیات یک رویداد موثر است. ایام قاعدگی و یائسگی در زنان، موجب برخی اختلالات، مثل افسردگی و کاهش تمرکز و دقت در آنان می شود. این حالات در ضعیف شدن حافظه آنان موثر است.
    کلیدواژگان: عقل زن، نقص عقل، حافظه، قاعدگی، زنان
  • ولی الله حسومی صفحات 49-77
    تصویرگری روشی است که گوینده، با استفاده از آن، مفاهیم ذهنی مورد نظر خود را به شنونده منتقل و مانند تابلویی آنها را دربرابر او مجسم می کند. این روش در کلام حضرت، با انواع مختلف و به وفور به کار رفته و مفاهیم مختلف را برای مخاطبان خود ترسیم کرده است. تصاویر استفاده شده در کلام حضرت را می توان به انواع مختلف دسته بندی کرد. این تصاویر باتوجه به صور بلاغی به کاررفته در کلام حضرت و نیز شیوه های به کارگیری و عناصر سازنده این صور و ساختار و کارکرد و مضمون و محتوای این تصاویر به انواع مختلفی مثل تصویر زبانی، مجازی، جزئی، مفرد، بافتی، ساکن، متحرک، اثباتی، اتفاقی، تصویرسطح، اعماق و... تقسیم بندی می شوند. در این تصاویر، حقایق محض ترسیم شده است و این از ویژگی های کلام حضرت علی (ع) است که تصویر در خدمت واقعیت است.
    کلیدواژگان: نهج البلاغه، تصویر، صور بلاغی
  • کامیار صداقت ثمرحسینی صفحات 79-97
    روایات نبوی و نیز واقعیت های تاریخی را نقد می کنیم. انکار وصایت، دیدگاه کسانی است که معتقدند پیامبر اکرم، آگاهانه با امتناع از تعیین جانشین خود، آینده امت را به صحابه خویش سپرد. از زاویه ای دیگر، بررسی وصایای خلفای اسلامی، نشان می دهد که اساس انتقال قدرت در تمامی خلافت های اموی و عباسی و عثمانی (جز در موارد استثنایی) بر پایه وصیت حاکم بوده است و به طور پیش فرض در این نظریه، تنها پیامبر اکرم (ص) است که از حق تعیین جانشین محروم شده است.
    کلیدواژگان: وصیت پیامبر، امام علی، خلیفه رسول الله، نظریه انکار وصایت
  • حسن مجیدی، فاطمه مقری صفحات 99-117
    هر جامعه ای برای تداوم حیات و بقا به کار و فعالیت مردم و مسئولان احتیاج دارد. نیاز به کار از قرون باستان وجود داشته است و هرچه می گذرد بر اهمیت آن افزوده می شود. کار، سرمایه و ذخیره ملی است و می تواند به رشد تمدن کمک کند. علی (ع) اصول و موازین کار و تلاش را در گنجینه گرانبهای خود (نهج البلاغه) بیان فرموده اند. ایشان در مسیر احیا و آبادانی جامعه همواره کار و تلاش می کردند و در مدت خلافت خویش از این امر مهم غافل نشدند.
    پژوهش حاضر براساس اطلاعات کتاب های موجود، به ویژه نهج البلاغه، به شیوه ای توصیفی انجام شده است تا جایگاه کار و تقسیم کار و جوانب مختلف آن را براساس آموزه های نهج البلاغه ارائه کند و راهبردی برای ایجاد کار سالم و مفید درراستای پیشرفت جوامع کنونی جهان باشد. آنچه در این گنجینه شگرف یافت می شود، حاکی از این است که کار و تقسیم کار دارای جایگاه والایی است و در استمرار، بقا و تعادل جامعه، و پویایی، شکوفایی و پیشرفت جوامع جهانی نقش موثری دارد. به علاوه، سعی شده است با بهره گیری از آموزه های نهج البلاغه و اندیشه های برخی متفکران، درباره تعریف و تبیین مفهوم کار، جایگاه کار، تقسیم کار، فواید و علل تقسیم کار، آثار تقسیم کار،...، توجه و بررسی همه جانبه انجام شود.
    کلیدواژگان: نهج البلاغه، کار، علی (ع) و کار، جایگاه کار، تقسیم کار
  • فاطمه هاشمی زاده، حمیدرضا فهیمی تبار صفحات 119-138
    امیرالمومنین (ع) در سال 35 هجری کوفه را مرکز خلافت خود قرار دادند. از آنجا که این شهر نوپا و مهاجرنشین مواضع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مردم سایر بلاد را نمایندگی می کرد، تحولات این شهر، هم نمایه ای از موقعیت امیرالمومنین (ع) در آن دوره است و هم در فهم کلام ایشان نقش کلیدی دارد. بنابراین، مطالعه اوضاع این شهر در زمان حاکمیت امیرالمومنین (ع) به عنوان بستر اجتماعی و فرهنگی کلام امام (ع)، ما را به اسباب صدور سخنان متفاوت ایشان درباره مردم کوفه رهنمون می کند و زمینه فهم بهتر کلام ایشان را فراهم می سازد.
    محور این نوشتار، جستاری در ویژگی های مردم این شهر از زبان امام علی (ع) در نهج البلاغه است. حضرت در مواردی مردم کوفه را مدح و در پاره ای از موارد، آنان را نکوهش کرده است. تعارض ظاهری این دو گونه بیان، به موضع گیری متفاوت مردم در قبال تحولات دوران حاکمیت امیرالمومنین (ع) بازمی گردد. در مقاله حاضر تلاش شده است با تکیه بر بررسی اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مردم کوفه، علل تفاوت کلام حضرت روشن شود.
    کلیدواژگان: امیرالمومنین (ع)، مردم کوفه، نهج البلاغه، جمل، صفین، نهروان
|
  • Karim Eskandari, Valyollah Naghipoor Pages 1-18
    Throughout history and in the contemporary world in particular، communications، as a social capital، has gained importance alongside natural، technological and human capitals. To inspire motivation and growth in employees and workers to realize organizational goals، every manager should therefore try to establish positive two-way communications in order to create an atmosphere of mutual understanding، satisfaction and harmonious relationships، and try to encourage mutual understanding and satisfaction among them. Islam is the gist of all revealed religions، for which all prophets of God have worked. The religion brought God’s Favors on humans to their fullest by the verse “This day I have perfected for you your religion and completed My favor upon you and have approved for you Islam as religion” (Al-Ma’idah: 3). However، the religion went through distortions and adverse events until Imam Ali’s rule brought it back to its original condition. Like every rule، Imam Ali’s rule needed officials and managers who were able to bring satisfaction among people using effective communicative skills، and thereby assist the government in reaching its goals by effective mutual relationships. This paper thus looks at different aspects of communication and communicative skills to then explore their role in Imam Ali’s rule.
    Keywords: communications, communicative skills, rule, imam ali
  • Sayyed Mohammad Hashem Pourmola, Hossein Afsardyr Pages 19-48
    Some hadith sources contain reports about women’s deficiency of ‘aql (reason). Such reports, plus inappropriate treatment towards women by some men in Islamic societies, allow opponents of Islam to take advantage of this opportunity to claim that Islamic rules are against women. Rigorous re-examination of meanings of the words in such reports will resolve disputes over Islam and women’s rights. Most scholars agree that the word naqs means limit, and that ‘aql here refers to practical or social reason. However, the word naqs here denotes deficiency, and ‘aql means memory. Due to certain physical and mental properties, women are likely to miss details of an event. Women’s sight is weaker than men’s, while sight influences storage of event details in memory. Moreover, menstruation and menopause cause certain disorders in women, including depression and lack of focus in women, which, again, have weakening impacts on women’s memory.
    Keywords: women's aql (reason), deficiency of aql, memory, menstruation, women
  • Valiyollah Hasoumi Pages 49-77
    Visualization is a way through which the speaker tries to communicate his mental concepts and ideas to the audience, as if portraying an image of that concept for them. Visualization is extensively used in Imam Ali’s words for visualizing and explaining different concepts. Images used in Imam Ali’s words can be classified into different types based on the rhetorical figures used for portraying them, the way they are used, the elements forming them and their structure, function, theme and content. These image types include linguistic, virtual, partial, singular, contextual, stationary, mobile, affirmative, collaborative, and images of surface, depth, etc. All these images portray sheer truth, and this is a quality in Imam Ali’s words: In his words, the image serves the reality.
    Keywords: Nahj al Balaghah, image, rhetorical figures
  • Kamyar Sedaghatsamar Hosseini Pages 79-97
    The present paper introduces examples of Prophet Muhammad’s commands designating Imam Ali as his successor and criticizes the thesis which claims that the Prophet gave no commands or made no indications as to Imam Ali succeeding him. The paper shows the contradictions between this thesis and Islamic hadiths and reports, as well as with historical facts. Denying the Prophet’s choice over his successorship is a view held by those who argue that the Prophet deliberately refrained from designating a successor for himself to let his companions (sahabah) choose the future of the people. However, study of wills left by Islamic caliphs reveals that, with few exeptions, successors of caliphs were chosen based on the wills during Umayyad, Abbasid and Ottoman Caliphates. In this thesis, therefore, the Prophet is the only exception to having the right to choose his successor.
    Keywords: Prophet Muhammad's will, imam ali, Caliph of the Prophet, Denying the Prophet's choice over his successorship
  • Hasan Majidi, Fatemeh Moghri Pages 99-117
    Every society needs labor and activity of its people and leaders in order to survive. Labor is a fundamental need which has existed since ancient times and whose importance has increased ever since. Labor is a national capital and can foster development of civilizations. Imam Ali has explained basics and principles of labor and hard work in his priceless book, Nahj al-Balaghah. Imam Ali worked hard in all his life for improvement of the society, and in particular during his reign as caliph. This study adopts a descriptive method and uses information from available books, in particular Nahj al-Balaghah, and aims to explore the place of labor, division of labor and different aspects of labor based on teachings of Nahj al-Balaghah and thereby suggest a strategy for providing healthy and productive labor in today’s societies. According to the findings, labor and division of labor have an important place in the society and play an effective role in the survival, balance, dynamism, livelihood and productivity of all societies. The study also draws on ideas of other thinkers on definition of labor, place of labor, division of labor, advantages and reasons of division of labor, impacts of division of labor, etc. to further expand the discussion.
    Keywords: Nahj al Balaghah, labor, Imam Ali, labor, place of labor, division of labor
  • Fatemeh Hashemizadeh, Hamidreza Fahimtabar Pages 119-138
    Imam Ali chose Kufa as the base of Caliphate in 35 AH/655 AD. Since the newly established city with a totally emigrated population reflected a variety of political, social and cultural viewpoints, events of Kufa both shows the situation facing Imam Ali in that period and helps understanding his words and sayings. Studying circumstances of Kufa during reign of Imam Ali as the social and cultural context of his words will therefore guide us to discovering the reasons of the diversity in his words about people of Kufa and help us better understand what he said. This paper aims to explore characteristics and traits of people of Kufa as described by Imam Ali in Nahj al-Balaghah. Imam Ali has praised them in some occasions and blamed them in some other. This paradox in Imam’s words in fact reflects the mixed stances taken by the people toward events of the time. The present paper intends to explore the reasons of this diversity in Imams words by considering the social, political and cultural circumstances of the time.
    Keywords: Keywords: Imam Ali, people of Kufa, Nahj al Balaghah, Battle of Jamal, Battle of Siffin, Battle of Nahrawan