فهرست مطالب

متن پژوهی ادبی - پیاپی 62 (زمستان 1393)
  • پیاپی 62 (زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/14
  • تعداد عناوین: 7
|
  • داوود اسپرهم، امید سلطانی صفحات 7-38
    ژرار ژنت نظریه ترامتنیت را با توجه به آشنایی با نظریه بینامتنیت یولیا کریستوا در نیمه دوم قرن بیستم میلادی مطرح کرد. نظریه ترامتنیت به پنج بخش تقسیم می شود: 1 بینامتنیت. 2 فرامتنیت. 3 سرمتنیت.4 پیرامتنیت. 5 زبرمتنیت. پس از فردوسی، سنت حماسه سرایی با الهام گیری از شاهنامه ادامه پیدا کرد. بازتاب شاهنامه فردوسی در تمام آثار حماسی که پس از قرن چهارم هجری سروده شده، مشهود است. از جمله این آثار، «شاهکار» اثر رحیم معینی کرمانشاهی است که در آن تاریخ پس از سقوط ساسانیان تا اواخر دوره قاجاریه در قالب مثنوی و به وزن شاهنامه به نظم کشیده شده است. «شاهکار» که در نوع حماسه مصنوع و تاریخی قرار می گیرد، از شاهنامه فردوسی در زمینه های مختلف تاثیر پذیرفته است.بازتاب شاهنامه بر اساس نظریه ترامتنیت در شاهکار معینی کرمانشاهی زیاد است و این بازتاب باعث شده است تا اثری زیبا و درخور ستایش شکل گیرد. نگارندگان در این جستار بر آنند که بر اساس نظریه ترامتنیت، به صورت مدون و منسجم این تاثیرها را مورد بررسی و تحلیل قرار دهند.
    کلیدواژگان: بینامتنیت، ترامتنیت، شاهنامه فردوسی، رحیم معینی کرمانشاهی، شاهکار
  • سید علی اصغر، میرباقری فرد، احمد آصف صفحات 41-57
    دوره ادبی را که همزمان با روزگار صفوی در ایران رواج داشت، عده ای دوره انحطاط ادبی می دانند و گروهی برخلاف آنان معتقدند این دوره از دوره های پویا و پررونق ادب فارسی است که علاوه بر تداوم سنت های ادبی رایج در دوره های بعد، زمینه ظهور تجارب جدیدی فراهم آمد. در این مقاله، بی آنکه این دو دیدگاه ارزیابی شود، یکی از این تجربه های جدید به نام واقعه سرایی بررسی و تحلیل می شود. از شواهد و قرائن برمی آید که مبدع این خرده نوع ادبی، شاعری است به نام آقامحمد شیخا متخلص به مقبل اصفهانی (م. 1157 ق.) که از شاعران متعهد و معتقد شیعی بود. وی در ایام آشفته و ناامن اواخر عهد صفوی به تته و دکن پناه برد و دردستگاه نوابان و سخنوران آن دیار با اکرام و احترام روزگار را به سر برد. شیوه شاعری او در دوره های مختلف با اقبال بسیاری از شاعران مرثیه سرا روبه رو شد. مقبل در ساحت شعر فارسی سنتی بنیادی گذارد که امروز به «واقعه» شناخته می شود. واقعه را می توان از فروع «مرثیه» به شمار آورد. در این مقاله، ساختار و ویژگی های واقعه تببین می شود و نقش مقبل در شکل گیری و رواج این سنت ادبی بررسی و تحلیل می گردد
    کلیدواژگان: مقبل اصفهانی، واقعه، مرثیه، مثنوی
  • غلامرضا، مستعلی پارسا، حامد شمس صفحات 59-80
    از دیرباز ارتباط بین نگرش هنرمند با زبان او، اعم از زبان ادبی و غیرادبی، مورد توجه سبک شناسان بوده است. برخی توجه به مشبه به ها را در متن ادبی از مهم ترین روش های یافتن ارتباط بین محتوا و فرم دانسته اند و از آن روی که وجه شبه از مشبه به اتخاذ می شود، برای بررسی نگرش هنرمند مهم قلمداد کرده اند. در این جستار، بر آنیم تا تاثیر مفهوم قدرت و سلطنت معنوی اولیاء را که از بنمایه های متن انس التائبین است، در تصویرهای شیخ جام بررسی کنیم. برای این منظور، با استفاده از روش خوشه های تصویری، تصاویر مربوط به سلطنت و دربار را در تشبیه های شیخ استخراج می کنیم و نشان خواهیم داد که این تصاویر در صفحات و باب های مختلف کتاب تکرار شده است. همچنین تاثیر مفهوم قدرت و سلطنت معنوی اولیاء در تصاویر حیوانات در مشبه به های کتاب مشاهده می شود که موارد و تکرار آن را در صفحات و باب های مختلف کتاب نشان خواهیم داد. در این مورد، برای نمونه تشبیهات شیخ جام را مورد بررسی قرار می دهیم. در بخش بعد، بیان آشکار این مضمون را در سخنان شیخ در انس التائبین بررسی خواهیم کرد و از این طریق، ارتباط میان فرم و محتوا کاملا مشخص می شود. پس از انجام همه این مراحل به مقایسه آن با نمونه هایی از مقامات ژنده پیل که در قالب حکایات و کرامات شیخ و در شکل دیگر، به همین مضمون اختصاص دارد، خواهیم پرداخت و نشان می دهیم که افسانه های سدیدالدین غزنوی در این باب، ریشه در حقیقتی از اندیشه و زندگی شیخ جام دارد.
    کلیدواژگان: سبک شناسی، مشبه به، انس التائبین، مقامات ژنده پیل، سلطنت معنوی، قدرت معنوی، شیخ جام
  • سیدمهدی طباطبایی صفحات 81-123
    سبک هندی از حیث بنمایه های شاعرانه، اهمیت فراوانی دارد، چراکه شاعران این سبک با بهره گیری از خلاقیت و نیروی آفرینشی خود، نوآوری هایی در بنمایه های شعری انجام دادند یا شبکه تداعی های آن را گسترده تر ساختند. در این میان، عبدالقادر بیدل را می توان نقطه اوج تصویرسازی با این بنمایه ها دانست. این مقاله بر آن است تا با نگاهی به بنمایه حباب در شعر بیدل، شبکه تصویرهای آن را در سه قالب کلی تشبیهی، توصیفی و فراتوصیفی مشخص سازد. روش تحقیق به صورت اسنادی و با استفاده از امکانات کتابخانه ای و شیوه تحلیل محتوا و طبقه بندی داده هاست. جایگاه بیدل در شعر فارسی، بایستگی مطالعه درخصوص او و نیز نبودن پژوهشی در باب این موضوع، اهمیت و ضرورت تحقیق را نمایان می سازد و نتیجه پژوهش، برجسته سازی بنمایه حباب در شعر بیدل از طریق کشف و طبقه بندی شبکه تصویرهای آن است.
    کلیدواژگان: سبک هندی، عبدالقادر بیدل، بنمایه (موتیف)، بنمایه حباب
  • تیمور مالمیر، هادی دهقانی یزدلی صفحات 125-145
    با توجه به اهمیت رمزپردازی روایت های عرفانی و لزوم تفسیر آنها در درک متن و حصول کارکردهای روایی آن، نشانه های روایت های مربوط به زمان و مکان را در سه اثر اصیل و تاثیرگذار کشف المحجوب، رساله قشیریه و تذکرهالاولیاء بررسی کرده ایم. حاصل این پژوهش نشان می دهد که بسیاری از نشانه ها چندلایه هستند و کارکرد ارجاعی دارند. نشانه های زمانی عمدتا محملی برای بنیان نهادن «زمان دیگر» است تا عارف با شکستن زمان یا تفوق بر آن بتواند به تجربه عرفانی دست یابد و امر قدسی برای او متجلی شود. مکان ها و متعلقات آنها نیز نشانه هایی هستند که در روساختی متفاوت، اما با رمزگانی یگانه بار معنایی مشترکی را با خود حمل می کنند؛ روساخت های متعددی که در افق های فرهنگی مختلف، ابزاری برای انتقال و انعکاس احساس و نیز تجربه امر قدسی و تجربه دینی هستند.
    کلیدواژگان: امر قدسی، تجربه دینی، روایت عرفانی، زمان، مکان، نشانه شناسی
  • امین رحیمی، سیده زهرا موسوی، مهرداد مروارید صفحات 147-173
    نفسدر عرفان اسلامییکی از مهم ترین و پیچیده ترین مباحث به شمار می رود. در کتاب های عرفانی، یکی از وظایف مهم سالک، در اختیار گرفتن زمام نفس دانسته شده است و سالک تا زمانی که گرفتار نفس است، نمی تواند به پایه های عالی کمال نائل آید. این نفس، خصلت های بسیار گوناگونی دارد و در وجود هر کس با توجه به استعداد او، به گونه ای جدید خودنمایی می کند. نفس در ادبیات عرفانی گاهی تجسم و تجسد یافته است و بر اساس خصلتی که مورد نظر نویسنده یا شاعر بوده، آن را به شکلی نشان داده اند. گاهی برای آن صورت حیوانی تصور کرده اند و برخی حیوانات را (با توجه به ویژگی های آنها) نماد نفس قرار داده اند. در مقدمه مقاله حاضر، به تعریف گذرا از دو اصطلاح مهم این تحقیق، یعنی نماد و نفسپرداخته شده است و در ادامه، ابتدا جانورانی جستجو شده که شاعران مورد بحث، آنها را به عنوان نماد نفس به کار برده اند و پس از آن تا حد امکان به این امر پرداخته شده است که چرا شاعران مذکور، یک جانور را نماد یکی از خصلت های نفس قرار داده اند. هدف این تحقیق روشن کردن یکی از جنبه های بسیار متنوع، یعنی تجلی نفس در ادبیات فارسی است. در این تحقیق، از روش تحلیل توصیفی بهره برده شده است.
    کلیدواژگان: نفس، نماد، نمادهای جانوری نفس، سنایی، عطار، مولوی
  • محمد بهنام فر، زینب طلایی صفحات 175-193
    رمان سالمرگی، نوشته اصغر الهی، داستان نویس و روان پزشک ایرانی، روایت پریشان حالی و تعارض شخصیت های آن است. الهی در پرداخت شخصیت های این رمان، حالات روحی آنان همچون ترس، روان پریشی و حقارت را با شگردهای تازه ای چون خودواگویی روانی به تصویر می کشد. ما در این پژوهش برآنیم تا این رمان را با توجه به نظریه روانشناختی کارن هورنای بکاویم. در این پژوهش که به روش تحلیل محتوا صورت گرفته، شخصیت ها و کارکردهای آنان مورد بررسی قرار گرفته است و نتایج تحقیق حاکی از آن است که شخصیت های روان پریش این رمان، برای درمان روان پریشی و احساس حقارت خود، بسته به موقعیت، به شیوه های دفاعی چون مهرطلبی و انزواطلبی روی می آورند. آنها برای رهایی از عذاب وجدان از واقعیت می گریزند و با گسترش دامنه تخیل روانی، باعث پیچیدگی بیشتر روایت ها می شوند. زمان در ذهن های متوهم و پریشان آنان در حرکت و تداخل است و روایت های تازه ای از این تداخل به وجود می آید. گاهی روایت های آنان زمان مشخص ندارد و همین بی زمانی در تک گویی ها، مخاطب را با آشفتگی روایت در این رمان درگیر می کند. زندگی شخصیت مهرطلسب، وابسته به محبت و کمک دیگران است. بنابراین، تمایلات برتری طلبی خود را سرکوب می نماید. شخصیت عزلت طلب هم بنا به ضروریت های روحی و موقعیتی که در آن قرار گرفته است و به واقع، در راستای رسیدن به آرامش و شخصیت مطلوب خود، از انزواطلبی بهره می برد.
    کلیدواژگان: نقد روان شناختی، کارن هورنای، داستان نویسی، سالمرگی، اصغر الهی
|
  • Davood Sparham, Omid Soltani Pages 7-38
    GerardGenette presented Transtextualite theory due to the theory of Yulia Kristeva''s intertextuality at the second half of twentieth century. This theory is divided into five sections: 1) Intertextualite. 2) Metatextualite. 3) Arcitextualite. 4) Paratextualite. 5) Hypertextualite. Inspired from Shāhnāme، tradition of epic storytelling continued after Ferdowsi. The reflection of Shāhnāme in all of epic works، after 4th century، is quite obvious. One of these works is Shāhkār by Rahim Moini-e Kermānshāhi which is included the history of Iran from Sasaniyan''s fall until late of Qajar dynasty in rhythm of Shāhnāme and form of mathnavi. Shāhkār is an artifact and historical work that is influenced by Shāhnāme in different fields. Based on Intertextualite theory، the effect of Shāhnāme on Shāhkār is very high and ThisReflectingcreatesabeautifuland desirable work. In this research، impact of Shāhnāme has been analysed based on Transtextualite theory.
    Keywords: Intertextualite, Transtextualite, Ferdowsi's Shāhnāme, Rahim Moini, e Kermānshāhi, Shāhkār
  • Seyyed Aliasghar Mirbaghari Fard, Ahamad Asef Pages 41-57
    The literary period which was contemporaneous with the Safavid time in Iran is considered as the time of literary decadence by some scholars whereas some other scholars consider this period as one of the dynamic and flourishing periods of Persian literature which provided the field of the emergence of new experiences besides continuing the prevalent literary traditions in later periods. Without investigating these two views، in this article، One of these new experiences will be analyzed which is named ''Writing event'' (compose of Vaghe''e). The evidence implies that the creator of this sub-genre is a committed Shiite poet named Aqa Mohmmad Sheikha whose pseudonym is Moqbel Esfahani. He took refuge to India in turbulent and insecure period of the late of Safavid period and lived in that land with respect and honor by the great figures and governors. His poetic approach was welcomed by many elegy poets in different periods. He established a fundamental tradition in the domain of Persian poetry which is known as Vaghe''e today. It can be regarded as a branch of the Requiem In this paper، the structure and features of this sub-genre are explicated and the role of Moqbel in the formation and prevalence of this literary tradition is explored
    Keywords: Moqbel Esfahani, Vaghee, Elegy, Masnavi
  • Gholamreza Mastali Parsa Hamed Shams Pages 59-80
    From a long time ago، the relationship between the attitude of the artist with his language including both literary and non-literary languages، has beenof interest toscientists of stylistic Some researchers have considered the recognition of tenors (of similes and metaphors) in literary works as one of the most important ways of finding the relation between form and content. Since the point of similarity is derived from the tenor، therefore it is important for the analysis of the artist''s Attitude. In thisarticle، we will attempt to investigate the impact of the concept of power and spiritual reign of holy people which is one of the themes of Ons-Al-Taebin in Sheikh-e Jām’s images. For this purpose، in the bigining، we apply method of visual clusters to extract and collect images of reign and court in Shekh’s similes and then we will show that these images have been repeated in different parts and pages of the book. Also، the impactofPower and Spiritual reign of holy fathers is seen in images of animals and in the vehicles of the book and we will show them and their repetition or frequency in the variouspages andchaptersofbooks. For instance، we survey Sheikh-e Jām’s similes firstly and then we will survey the obvious expression of this content in word of Sheikh in Ons-Al-Taebin and in this way، the relation between form and content will be obvious. After all these stages، we will compare some of the instances of the Maghamat-e Jhende peel that they are in the form ofanecdotes andgreatnessSheikhandare connected to this concept on the other hand. Finally it will be shown the Legends Sdyd al-dyn Ghazni in this regard، is rooted in the truth of the thought and life of Shekh-e Jām.
    Keywords: Stylistics, vehicle, Ons, Al, Taebin, Maghamat, e Jhende peel, Spiritual reign, Spiritual Power, Sheikh, e Jām
  • Seyyed Mehdi Tabatabaei Pages 81-123
    Hindi style is very important for its poetic motifs، becausepoets ofthis style created Innovationsin poeticmotifesUsing their creativityand power of creation or extended its Network association. In the meantime، Abdul-Qādir Bēdil can be assumed as Tipping point of the illustrations with these motifs. This article tries to look at the motif of bubble in Biddle''s poetry and it’s specifying the network images of it in three general forms: metaphorical، descriptive، and Meta descriptions. The research method is documentary and using of the library resources، data analysis and data categorizing. The importance of the research about Bidel،hisplaceinPersianpoetry and the lack ofresearch onthis subject shows significance and Necessity of this research. The result of this study is Highlighting of the bubble motif in Bidelpoetry through the discovery and classification of its network images.
    Keywords: Hindi style, Abdul, Qādir Bidel Dehlavi, Motif, bubble motifs
  • Teymoor Malmir, Hadi Dehghani Yazdli Pages 125-145
    According to theSymbolism importancein mysticalnarratives and necessity of interpretation in understanding of text and obtaining of narrative function، we have surveyed Signsnarrativesrelated totime and space in three original، authentic and effective texts: Kashf ul-mahjoob، Resale-ye Ghoshairie and Tazkirat al-Awliya. The results of this research show that many of the signs have multiple layers and have referential function. Signs of the time are usually a field to establish’’another time’’. Until the mystic can achievemystical experience via breakingtime or overcome it and sacred existence be reflected to him. Placesandtheir accessoriesarealsosigns with different Surface structure but uniquecode which have common meaning. Numerous Surface structures in different cultural horizons are device of transmission and reflection of the feeling and sacred and religious experience.
    Keywords: Sacred existence, Religious experience, Mystical narrative, Time, Place, Semiology
  • Amin Rahimi, Seyede Zahra Mousavi, Mehrdad Morvarid Pages 147-173
    The ego is one of the most important and complicated issues in Islamic mysticism. In Persian mystical texts، one of the main tasks of the seeker is controlling of ego and as long as he iscaught by the ego، he has no way to perfection. The ego with itsmany differentfeatures is appeared differently in different people according to their talent or predisposition. In themystical literature، Sometimes the ego is Visualized and embodied and any of Poets or writers show it based on their desires. Sometimes the ego is imagined as an animal and some animals are frequently used as symbols of the ego (based on their characteristics. In the introduction to this paper، there are brief definitions of two important idioms namely symbol and the ego). Afterwards، the animals discussed by the poets are introduced and then there is an attempt to answerwhy the poet has used the animal as the symbol of that trait of the ego. The purpose of thisstudy is clarifying one aspect of thevery diverse about epiphany of ego in Persian literature. In this article، Descriptive analysis was used.
    Keywords: The ego, Symbol, Animal symbols of the ego, Sanāi, Attār, Rumi
  • Mohammad Behnamfar, Zainab Talaei Pages 175-193
    Salmrgy novel، from Asghar Elahi، an Iranian novelist and psychiatrist is naration of distress and conflict of personalities. In forming the characters of the novel،Elahi portrays their emotional states such as fear، Psychosis and humiliation withnewtechniques such asmentalsoliloquy (self telling). In this study، we are going to study this novel، according to Karen Horney''s psychological theory. The study was conducted using content analysis and the charactersandtheirfunctions isevaluated and and the results show that these psychotic characters، depending on their situation or position and refer to defensive methods such as seeking of love،and isolationism for the treatment of psychosis and their inferiority. They flee from reality for escaping of torment of conscience. Thenarrativesaremorecomplex by expandingthe scope ofmental and psychologicalimagination. Time is moving and interfering in their illusory and distracted minds and new narratives are formed from these interferences. Sometimes the time of stories is not specifiedandthe timelessness in monologues will engage the audience with the narrative confusion in this novel. The Life of characterswho are seekinglove is depending to people''s love and help. So theytend to suppress their supremacy. A person who is Seeking seclusion، benefit from his seclusion according to the spiritual needs and his position or Conditionand in fact، in order to reach his desired comfort and character.
    Keywords: Psychological Critique, Karen Horney, Fiction writting, Salmargi, Asghar Elahi