فهرست مطالب

  • سال ششم شماره 2 (پیاپی 11، پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/11
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مصطفی ازکیا، سکینه حسینی رودبارکی صفحات 167-192
    گرچه یارانه نقدی به عموم جامعه- روستایی و شهری، خردسال و بزرگسال، زن و مرد- پرداخت شد، تجربه دریافت آن در افراد مختلف متفاوت بوده و ممکن است به عنوان تجربه ای مثبت یا منفی فهم شود. این بررسی با هدف کشف تجربه زیسته و پیامدهایی که روستاییان از دریافت یارانه نقدی در زندگی روزمره داشته اند، انجام شده است. این مطالعه با روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شده است. جامعه مورد مطالعه، دو روستای آهنگرمحله و قرن آباد در شهرستان گرگان است. تعداد مشارکت کنندگان در مصاحبه با استفاده از نمونه گیری هدفمند 19 زن و 15 مرد اند که از این تعداد 6 نفر مجرد و بقیه متاهل بوده اند. در این بررسی از مفاهیم تئوری های بوردیو، زیمل، بلومر و مفاهیم استخراج شده از تجربه هدفمندی در دیگر کشورها به منزله چارچوبی برای سازمان دادن اطلاعات به دست آمده استفاده شد. از مصاحبه های فردی و گروهی صورت گرفته، درون مایه های «تغییر در خانواده»، «کاهش سرمایه اجتماعی»، «مصرف» و «بهبود معیشت در خانوارهای بسیار فقیر» به دست آمد. تفسیر اطلاعات گردآوری شده نشان می دهد، یارانه های نقدی به عنوان عاملی تسهیلگر، بر سرعت تغییرات سبک زندگی در جامعه مورد مطالعه افزوده است. این در حالی است که این سیاست اقتصادی با هدفی مشخص و کاملا متفاوت به مرحله اجرا درآمده است.
    کلیدواژگان: پیامدهای اجتماعی، پدیدارشناسی، جامعه روستایی، سبک زندگی، هدفمندی یارانه ها
  • سراج الدین محمودیانی، حسین محمودیان، سهیلا شهریاری صفحات 193-208
    در دهه های اخیر باروری در کل کشور با روند کاهشی مواجه بوده است. کاهش باروری در نقاط روستایی نیز با فاصله ای زمانی بعد از نقاط شهری رخ داده است ولی سطوح باروری آن دو متفاوت است. هدف مطالعه حاضر بررسی تفاوت های روستا شهری باروری ایده آل و تعیین کننده های آن است. روش تحقیق پژوهش حاضر پیمایش، جامعه آماری تمامی افراد در شرف ازدواج مراجعه کننده به مراکز بهداشتی منتخب شهر کرمانشاه و نمونه آماری در برگیرنده 400 نفر از افراد مذکور است. داده ها از طریق پرسشنامه ساخت یافته گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد که تنها متغیر سطح تحصیلات مادر بر باروری ایده آل افراد ساکن شهر اثر معناداری دارد. نتایج همچنین گویای این مطلب است که سطح تحصیلات پاسخگو، سطح تحصیلات مادر، وضعیت اشتغال و میزان درآمد خانواده بر اندازه ایده آل باروری در میان روستاییان اثر معناداری دارد. مدل استفاده شده در مجموع، حدود 32 درصد از واریانس باروری ایده آل ساکنان روستا را تبیین می کند. نتایج نشان می دهد بسترها و زمینه های اقتصادی- اجتماعی ساکنان روستا و شهر متفاوت است. این موضوع به آسیب پذیرتر شدن روستاییان در مقابل برنامه های جمعیتی نادرست خواهد انجامید. بنابراین، روستاییان در سیاست گذاری های جمعیتی توجه خاص خود را می طلبند.
    کلیدواژگان: افراد در شرف ازدواج، باروری ایده آل، باروری در روستا، محل سکونت، کرمانشاه
  • موسی عنبری، سارا بقایی صفحات 209-232
    در ادبیات آسیب شناسی اجتماعی، یکی از مولفه های بدیهی رفتارهای انحرافی، کمبودهای مادی و ضعف اقتصادی است. به همین میزان نقش عوامل غیرمادی و فرهنگی، فرعی انگاشته شده است. در این پژوهش ارتباط مهمترین مولفه های «فرهنگ فقر» (نظریه ای پذیرفته شده در ادبیات توسعه) با میزان آسیب گرایی زنان حاشیه نشین شهری بررسی می شود. جامعه آماری پژوهش با ویژگی هایی که اسکار لوئیس برای پیدایی و رشد فرهنگ فقر بر می شمرد مطابقت دارد. نمونه تحقیق 383 نفر از زنان مبتلا و مبرا از آسیب اند که با استفاده از پرسشنامه، اطلاعات مربوط به ایشان جمع آوری شده است. در بررسی انواع آسیب ها؛ «اعتیاد»، «خودکشی»، «دزدی» و «تن فروشی» به ترتیب اولویت، بیشترین فراوانی را در منطقه مورد پژوهش دارند. یافته ها نشان می دهد برخی از صفات غالب فرهنگ فقر، در خانواده های افراد آسیب دیده وجود دارد. نگرش ها و رفتارهای موسوم به فرهنگ فقر اعم از بی انضباطی، بی تعهدی و جمع گریزی، مقوم و ترغیب کننده زنان مورد بررسی به سوی آسیب های خاص است. افراد مبتلا (زنان آسیب دیده) نسبت به افراد مبرا (زنان فاقد آسیب) بیشتر گرفتار فرهنگ و باورهای فقرگرایانه اند. به بیانی روشن تر، فقر از طریق مولفه های فرهنگی شامل نابسامانی اقتصادی، بی تفاوتی اجتماعی، نابسامانی خانوادگی و ناامیدی، به ایجاد و افزایش آسیب در نمونه مورد مطالعه منجر شده است.
    کلیدواژگان: آسیب های اجتماعی، حاشیه نشینی، زنان، فرهنگ فقر، همدان
  • حسین ایمانی جاجرمی، آیدا نوابی * صفحات 233-254

    مقاله حاضر با هدف بررسی راه های تامین منابع مالی پایدار دهیاری با توجه به ظرفیت های محلی روستاها، مطالعه راهکارها و تدوین برنامه های درآمدزایی پایدار محلی نوشته شده است. بدین منظور در قالب رویکرد دارایی مبنا به عناصر اجتماعی و اقتصادی مانند سرمایه اجتماعی، مشارکت و مدیریت پایین به بالا در توسعه روستایی توجه شده است. مکان مطالعه روستای سلیم آباد از توابع شهرستان فراهان در استان مرکزی و روش پژوهش مطالعه موردی است. چهار بعد قانونی، نهادی، اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی به عنوان ابعاد ایجاد درآمدهای پایدار بررسی شدند. داده های این پژوهش با استفاده از چهار تکنیک مختلف (مشاهده، مصاحبه عمیق، مصاحبه گروهی و مطالعات اسنادی) گردآوری شدند و جامعه آماری آن را 30 سرپرست خانوار 65-26 ساله این روستا تشکیل دادند. نتایج مطالعه نشان داد که درآمدهای کنونی دهیاری فاقد شرط پایداری و در مواردی مانع تحقق پایداری و توسعه روستایی است زیرا توانمندی های لازم برای استمرارشان در روستا وجود ندارد و همچنین ضمانتی برای مشارکت و فعال سازی عنصر اعتماد فراهم نمی کنند.

    کلیدواژگان: درآمد پایدار، دهیاری، روستا، رویکرد دارایی مبنا، ظرفیت های محلی
  • حسین میرزایی، سیروان عبده زاده * صفحات 255-278

    در پژوهش حاضر، به برررسی تاثیر بازارچه های مرزی بر کیفیت زندگی روستاییان مرزنشین شهرستان مریوان پرداخته شده است. سوال اصلی تحقیق این است که بازارچه های مرزی چه تاثیری بر کیفیت زندگی روستاییان مرزنشین داشته اند؟ جهت سنجش مفهوم کیفیت زندگی، با توجه به پیشینه تجربی و ادبیات نظری، چهار بعد کیفیت زندگی (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی) با متغیرهای آن بررسی شده است. روش پژوهش، «ترکیبی»، تلفیقی از روش های کمی (پیمایش) و کیفی (مصاحبه فردی عمیق و گروهی) است. حجم نمونه، 304 نفر از افراد ساکن در روستاهای شهرستان مریوان (نزدیک و دور از بازارچه ها) است. با 10 نفر از افراد نمونه جهت تکمیل یافته ها، مصاحبه فردی عمیق صورت گرفت. یافته ها نشان می دهند وقتی کیفیت زندگی با مولفه های مختلف آن، از جمله مسکن، درآمد، تعاملات و گرایش های فرهنگی، اعتماد بین شخصی، مشارکت اجتماعی و احساس بهزیستی روانی سنجیده می شود، بازارچه ها تاثیر مثبت و منفی متفاوتی بر کیفیت زندگی روستاییان مرزنشین نزدیک به بازارچه ها دارند. همچنین مصاحبه ها نشان می دهد که در شرایط کنونی به صورت نابرابر، فقط گروه های خاصی از مرزنشینان (به ویژه شهرنشینان و تاجران یا صاحب بارها) از مزایای تاسیس بازارچه ها سود می برند، لذا باید سازوکارهای ممکن جهت افزایش مشارکت روستاییان مرزنشین در فعالیت بازارچه ها فراهم شود.

    کلیدواژگان: بازارچه های مرزی، روستاییان مرزنشین، شهرستان مریوان، کیفیت زندگی
  • وکیل حیدری ساربان، ابوذر ملکی صفحات 279-298
    به عقیده صاحب نظران، رسیدن به اهداف توسعه پایدار روستایی بدون مشارکت آحاد ساکنان این نواحی غیر ممکن خواهد بود. با وجود این، عوامل اجتماعی و فرهنگی مختلفی مانع حضور و مشارکت روستاییان در عرصه فعالیت های اجتماعی می شود. ایجاد توانمندی اجتماعی روستاییان، از طریق توسعه گردشگری، می تواند نقش مهمی در غلبه بر انگاره های توسعه نیافتگی و بهبود تعاملات و ارتباطات اجتماعی ساکنان این نواحی داشته باشد. بر همین اساس، هدف این پژوهش، بررسی نقش گردشگری روستایی در توانمندسازی اجتماعی ساکنان روستای ده زیارت از توابع شهرستان بوانات در استان فارس است. ماهیت این تحقیق کاربردی؛ روش اجرای آن توصیفی تحلیلی؛ و نوع آن، پیمایشی است. ساکنان روستای ده زیارت (دارای فعالیت گردشگری) و روستای چنارویه (فاقد فعالیت گردشگری) جامعه آماری این تحقیق را تشکیل می دهند. نمونه آماری این پژوهش از طریق فرمول کوکران و به تعداد 300 نفر (150 نفر از روستای ده زیارت و 150 نفر از روستای چنارویه) تعیین شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد گردشگری در توانمندسازی اجتماعی ساکنان روستای ده زیارت نقش بسزایی دارد، به طوری که نتایج آزمون تی مستقل بین دوگروهی بیانگر آن است که به لحاظ انسجام و همبستگی اجتماعی، دانش و مهارت اجتماعی، برون گرایی اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی، اعتماد به نفس، مشارکت و تعامل اجتماعی بین دو روستای ده زیارت و چنارویه تفاوت معناداری وجود دارد و تنها در مسئولیت پذیری اجتماعی و تعلق مکانی، تفاوت دو روستا معنا دار نیست.
    کلیدواژگان: توانمندسازی، توانمندسازی اجتماعی، روستای ده زیارت، گردشگری، گردشگری روستایی
  • ریبوار عیسی نژاد، رسول محمدرضایی، حسین راحلی، حسین کوهستانی صفحات 299-318
    سرمایه اجتماعی به بعدی از توسعه توجه دارد که به تازگی شناخته شده و مبتنی بر روابط اعتماد و همبستگی و روحیه تعاون و مشارکت است. یکی از نقش های مهم دین نیز به عنوان یک پدیده اجتماعی، اثرگذاری بر روابط و تعامل افراد و گروه ها است. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه باورهای دینی و سرمایه اجتماعی در جوامع روستایی است. جامعه آماری این پژوهش کلیه ساکنان روستاهای بخش ایلخچی و نمونه شامل 446 نفر است که به شیوه نمونه گیری تصادفی خوشه ایانتخاب شده است. فرضیه اصلی پژوهش این است که بین باورهای دینی و مولفه های آن (اخلاق و مناسک- عقاید) با سرمایه اجتماعی روستاها و مولفه های آن (اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی) رابطه وجود دارد. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه سرمایه اجتماعی و آزمون باورهای مذهبی اسلامی بود. روش پژوهش توصیفی همبستگی است و برای تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شده است. یافته ها بیانگر این است که بین باورهای دینی و سرمایه اجتماعی و همچنین مولفه های باورهای دینی و سرمایه اجتماعی رابطه مثبت وجود دارد (05/0>P). نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که باورهای مذهبی اسلامی بیشترین توان تبیین سرمایه اجتماعی را دارد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که باورهای مذهبی می تواند پیش بینی کننده مناسبی برای سرمایه اجتماعی باشد. یافته های این پژوهش می تواند برای برنامه ریزان و متولیان توسعه روستایی جهت تدوین الگوی بومی و اسلامی توسعه در جهت توسعه اجتماعی روستاها به کار گرفته شود.
    کلیدواژگان: باورهای مذهبی، توسعه، جوامع روستایی، سرمایه اجتماعی
  • لیلا نصرالهی وسطی صفحات 319-340
    اهمیت کارآفرینی روستایی و نقش آن در بهبود و توسعه کشورها، به ویژه کشورهای درحال رشد، توجه زیادی را به خود معطوف کرده است. هدف از انجام این مطالعه، بررسی نظری و تجربی رابطه مشارکت اجتماعی و روحیه کارآفرینی در زنان کارآفرین روستایی است. جامعه آماری پژوهش، زنان عضو شرکت تعاونی دهستان شیروان از توابع شهرستان بروجرد هستند. نمونه مورد مطالعه شامل 118 نفر از اعضای این تعاونی است. داده ها با استفاده از پرسشنامه جمع آوری شده است. فرض اصلی پژوهش این است که بین مشارکت اجتماعی با ابعاد رسمی و غیررسمی (همیارانه، مذهبی و خیریه ای) و روحیه کارآفرینی (با ابعاد ریسک پذیری و خلاقیت) رابطه معنا داری وجود دارد. یافته های تحقیق نشان می دهند که بین مشارکت اجتماعی رسمی و غیررسمی با روحیه کارآفرینی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: روحیه کارآفرینی، ریسک پذیری، زنان کارآفرین، خلاقیت، مشارکت اجتماعی
|
  • Mostafa Azkia, Sakineh Hoseini Rudbaraki Pages 167-192
    In general cash subsidy was paid to all of the Iranian people، consist of rural and urban people، young، adult، female and man، but the experience of the cash subsidy is different and it may be realized as positive or negative in view of households. This study aims to explore the villager''s lived experience that was received cash subsidy، and it''s about the implications of it in their daily lives. This study has conducted based on the hermeneutic approach and has analyzed the impact of subsidies in rural''s lived experience. Community of this review is the people of Ahangar Mahalleh and Gharnabad Villages in Gorgan Province. The number of participants in the interview was 35 were chosen based on purposive sampling. In this study has used Bourdieu''s، Simmel''s and Blumer''s theories and also concepts derived from cash-translate experiences in other countries as framework for organizing the information. The essence of «the family»، «social capital loss»، «consume» and «living» conducted from Individual and group interviews.
    Keywords: Subsidies, lifestyle, phenomenology, rural community, social conesquents
  • Serajeddin Mahmoudiani, Hossein Mahmoudian, Soheila Shahriari Pages 193-208
    Total fertility has declined in Iran in recent decades. Reduced fertility occurred in rural areas after urban areas with an interval. However، they have different fertility levels. The purpose of this study was to investigate the differences between rural and urban ideal fertility and its determinants. In this study، method of research is survey. Statistical population consists of individuals on the verge of marriage who attended in selected health centers. The statistical sample includes 400 individuals. Data were collected through structured questionnaire and were analyzed using SPSS software. Results showed that maternal education level has a significant effect on ideal fertility in urban areas. The results also suggests that the respondent''s education level، mother''s education level، employment status and family income has a significant effect on the size of the ideal fertility among the villagers. In total، the model used explained about 32% of the variance of Ideal fertility among villagers. The findings also showed that Socio-economic context of rural and urban residents are different. So، residents of the village in the face with the wrong population programs are more vulnerable. The villagers demand special attention in population policy.
    Keywords: Ideal fertility, Place of Residence, individuals on the verge of marriage, Kermanshah
  • Moosa Anbari, Sarah Baghai Pages 209-232
    One of the most obvious causes of deviant behaviors، deficiencies and material weaknesses in the economy is considered، the same degree of spiritual and cultural factors، are considered minor. In this paper، the relation The most important component of the «culture of poverty» (as a concept has been developed in the literature) the amount convergence harm marginalized urban women are examined. The population in terms of features، the conditions for the emergence and growth of Oscar Lewis''s culture of poverty Brmyshmrd match. The sample of 383 women with no damage or injuries were incurred and to improve the quality of -depth interviews were carried out with 27 people. The types of damage، «addiction»، «suicide»، «theft» and «t sell» order of priority، the most common among affected area have been studied. Results show Avrabh Howe attitude behavior tonic called poverty culture and encourage other women in this study was the specific injury. injury seen in women than in women without damage، Fqrgrayanh have been more involved in the culture and beliefs. The expression Mbsvttr، its cultural components، including the ravages of poverty through economic، social apathy، family turmoil and despair، it has helped to produce a new injury، both former and current Syyhay has intensified.
    Keywords: women, injuries, no injuries, the culture of poverty. Oscar Lewis
  • Hossein Imanijajarmi, Aida Navabi Pages 233-254

    This paper is to exploring the ways of acquiring sustainable funds for Dehyaries according to villages’ local capacities، studying their strengths and weaknesses، and planning for sustainable local income for them، and do it in the light of asset based approach and it’s social and economic elements such as social capital، participation and down–to–up management method. We chose SalimAbad (a village in Farahan city، markazi province) as case study and analyzed legal، institutional، socio-cultural and economic factors as dimensions of creating sustainable income. We obtained data from direct observations، depth interviews، group interviews and documentary study techniques، from 30 householders between 26-65 years and analyzed them with SWOT (analysis of strengths and weaknesses، opportunities and threats). Results indicate that Dehyari current income is not sustainable and even sometimes prevent rural sustainability and development، because is not repeatable and can’t guarantee the participation and activation of social capital. eywords: village، Dehyari، sustainable income، local capacity، asset based approach

    Keywords: village, Dehyari, sustainable income, local capacity, asset based approach
  • Hossein Mirzaie, Sirwan Abedezadeh Pages 255-278

    In this research، the focus is on the Impact assessment of markets frontier on quality of life frontiers rural living in marivan city in kurdstan province. The central question in this research، frontier markets has what effect on the quality of life of frontier rurals? Also considering the experience background and theoretical literature، four aspect of the quality of life (economic، social، cultural and psychological) have been worked with. Research method، is miature of quantative method (survey) and qualitative (individual and group interview). Sample content includes 304 people from near and remote villages. Also with 10 subjects to complete the sample، the depth individual interviews were conducted. The results indicate that when the quality of life is evaluated with different catigories of aspects including housing، income، interrelationships and cultural values، interpersonal trust، social partnership and well-bing، markets have different effects on the life of the frontiers rural. As a result، the interviews indicate that in these circumstances on unequally only certain groups of rural frontiers (city dwellers and tradesmen or load oners) use the advantages of building markets، so appropriate atmosphere for increasing the villages attendance in market activities should be provided.

    Keywords: quality of life, Border Markets, Frontier Rurals, Marivan city
  • Vakil Hiedari Sarban, Abozar Maleki Pages 279-298
    According to experts، achieve sustainable development without the participation of all residents in rural areas is impossible. Nevertheless، various social and cultural factors prevent the participation of villagers in the area of social. At this time، social empowerment of rural citizens، through the development of tourism in the region، could be considered as the basic element in the improvement of interactions and social communication residents. The purpose of this research is the study of rural tourism in the social empowerment of the Ziarat village’s residents from Bavanat city in the province of functions. The nature of this research is practical and it’s doing method is analytic-descriptive and from survey type. Residents of Deh Ziarat village (as the village with tourism activities) and the d of Chenarouyeh (as the village without tourism activities) from the population of this survey. Static sample of this survey is designated through Cochran formula and for 300 persons (150 persons from Deh Ziarat and 15 persons from Chenarouyeh village. Needed data preparation is based on field method and data collection has performed by questionnaires. Analysis of data collected has done through software packages of SpSS. The results of these surveys shows that tourism has an important role from social point in the empowerment of residents of Deh Ziarat village. As the result of the independent T-Test between both groups shows that there is significant difference in solidarity and social cohesion، knowledge and social skills، social extroversion، social association and in social interaction between both villages. And just there is no differences in social responsibility and local dependency between two villages. Also، results of multiple regression analysis showed that that there is significant relation between social association and social confidence (as independent factors) and other social empowerment factors (as dependent factors)
    Keywords: Empowerment, social empowerment, Deh Ziarat village, tourism, rural tourism
  • Reibvar Isanezhad, Rassul Mohammadrezaei, Hosein Raheli, Hosein Kouhestani Pages 299-318
    Social capital is referred to the one aspect of the development that recently has been known and is based on trust، solidarity، cooperation mentality and participation. One of the main functions of the religion is its effect on relationships and interaction between people and groups. So the purpose of this study is investigation of relationship between religious believes and social capital in rural communities. The statistical society of this study are all habitants of villages of Ilkhchi part. The sample of this study included 446 subjects whom were selected as cluster randomly. The main hypothesis of this study was existence relationship between religious believes and its components (morality، believes- rituals) with social capital of villages and its components (social trust، social solidarity، and social participation). The tool of this study were social capital questionnaire and Islamic religious believes test. Method of the study was descriptive correlation coefficients and multiple regression analysis is used for data analysis. The findings showed that there is positive relationship between religious believes and social capital (p<. 05) as well as between components of religious believes and social capital so can be concluded that religious believes can be a good predictor for social capital. Findings of this study can be used by rural development planners in order to codify an Islamic and native pattern in social developing of vilages
    Keywords: social capital, religious beliefs, rural communities, Development
  • Leila Nasrolahi Vosta Pages 319-340
    The importance of rural entrepreneurship and its role in the improvement and development of countries، particularly growing countries، has attracted more attention. Hence، the purpose of current theoretical and empirical study is to investigate the relationship between social participation and entrepreneurial spirit of rural women. Population is women resided in Shirvan village in the area of Borojerd city. Sample was 118 entrepreneur women selected as by a convenience sampling plan. Questionnaire was self-administrated one that its reliability and validity were confirmed by Cronbach’s alpha and expert comments. To analyze data، Kendal correlation was employed. Results revealed that formal social participation is positively associated with entrepreneurial spirit (including dimensions of risk-taking and creativity). Furthermore، the study indicated that informal social participation (including dimensions of collaborative، welfare، religious) is positively related to entrepreneurial spirit (risk-taking and creativity). The study provides managerial implications for policy makers to enhance entrepreneurial spirit in the rural regions.
    Keywords: Entrepreneurial spirit, Entrepreneur woman, Social participation, Creativity, Risk, taking