فهرست مطالب

اخلاق وحیانی - سال چهارم شماره 2 (پیاپی 7، پاییز و زمستان 1393)
  • سال چهارم شماره 2 (پیاپی 7، پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1394/03/24
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نجف لک زایی صفحه 5
    پرسش اصلی مقاله این است که ابزارهای اخلاقی اسلام برای تامین امنیت بین الملل چیست؟ به عبارت دیگر، چگونه می توانیم از وقوع جنگ پیشگیری کنیم و صلح و امنیت را برای مردم جهان به ارمغان آوریم؟ اهمیت گفت وگو درباره این پرسش در وضعیت کنونی، نیاز به توضیح ندارد؛ زیرا بشر امروز از انحطاط امنیتی در جهان رنج می برد. نویسنده سعی کرده با روش استنباطی، پاسخ پرسش مذکور را با بهره گیری از آثار آیت الله جوادی آملی بررسی کند. مدعای مقاله این است که ابزارهای اسلام برای تامین امنیت بین الملل، از چند جهت، قابل طرح است: اول، به لحاظ سطوح تحلیل که سه سطح: جهان اسلام، ادیان توحیدی و جهانی در آن وجود دارد؛ دوم، از نظر میزان فراگیری که به دو گروه مشترک میان هر سه سطح و اختصاصی هر سطح، قابل تقسیم است. مقاله به هر دو بحث پرداخته است. مبنای مفهومی و نظری مباحث، نظریه توحش طبیعی و تمدن فطری انسان است. بر این اساس، ویژگی های دین اسلام باعث می شود تا مدعی شویم که تنها مبنا و منبع برای تامین امنیت بین الملل، آموزه های اسلامی، به ویژه آموزه های اخلاقی آن است.
    کلیدواژگان: امنیت، امنیت بین الملل، اسلام، امنیت متعالیه، امنیت متدانیه، صلح
  • علی اکبر تیموری، علی الله بداشتی صفحه 37
    حکمت عملی بدون شک یکی از مهم ترین دغدغه های فلسفی فارابی است. نتیجه واحدی که از آثار متعدد وی درباره حکمت عملی به دست می آید، تاکید بر نقش انبیا در این عرصه است. شخص نبی با ورود به این عرصه و دست اندازی به ابعاد حکمت عملی، در استکمال و غنای آن می کوشد. پرسشی که در این مقاله به دنبال پاسخ آن هستیم، این است که نبی چه جایگاهی در حکمت عملی داشته و چگونه در جنبه های مختلف آن نقش آفرینی می کند.
    به طور کلی دو جنبه در حکمت عملی قابل تصور است: 1. بیان حکمت عملی 2. اجرای حکمت عملی. از منظر فارابی، حکمت عملی زمانی به سعادت می انجامد که در هر دو جنبه آن با موفقیت عمل شود. اهمیت این دو جنبه حکمت عملی و نقش کلیدی آن ها در سعادت افراد جامعه اقتضا می کند که کامل ترین افراد اجتماع به آن ها بپردازند. به همین دلیل، شخص نبی که در عالی ترین مرتبه انسانی قرار دارد این امور را به عهده می گیرد و با استعانت از وحی در آن ها نقش آفرینی می کند. در گام نخست او به بیان حکمت عملی می پردازد و فضایل و راه های رسیدن به آن را در قالب دین بیان می کند. در گام بعد، با به دست گرفتن رهبری اجتماع، حکمت عملی را اجرا می کند و آن را در جامعه می گسترد.
    کلیدواژگان: فارابی، حکمت عملی، نبی، رئیس اول
  • محمدهانی جعفریان*، میرسعید موسوی کریمی صفحه 57
    اخلاق ابن سینا در «رسائل مشرقی» به میزان کسب معرفت از عالم بالا بستگی دارد؛ یعنی هر قدر معرفت افراد به عالم فرشتگان و عقول بیش تر باشد، آن ها انسان های اخلاقی تری خواهند بود. وی در این رسائل، افراد را از لحاظ توانایی در کسب این نوع معرفت، به دو دسته برادران حقیقت و غیر آنان تقسیم می کند. در قسمت اول این مقاله، با تاکید بر این نکته، نشان می دهیم که عامل ممیز میان این افراد، معرفت شناسانه و در حقیقت، به میزان علم و دانش آن ها است. در ادامه نیز تلاش ابن سینا را برای گذر از این تفاوت معرفت شناسانه که عامل تمایز بین افراد در داستان های مشرقی است بیان کرده، سعی او را در رسیدن به ادراکی واحد از امر اخلاقی در قالب طرح معرفت شناسی اعتمادگرا بررسی خواهیم کرد. در ادامه نیز از زمینه های طرح اعتمادگرایی نزد ابن سینا سخن می گوییم. در پایان، چگونگی از بین رفتن دوگانگی معرفت شناختی مطرح در اخلاق ابن سینا را توضیح خواهیم داد.
    کلیدواژگان: ابن سینا، اخلاق، معرفت شناسی، اعتمادگرایی
  • علی اصغر هاشم زاده* صفحه 71
    در اوایل دهه 1970 و به دنبال رشد مصرف گرایی در جوامع، بروز بحران های زیست محیطی مانند گرم شدن زمین و تغییرات اقلیمی، تحولات تکنولوژیک و چالش های نوپدید اخلاقی در اقتصاد جهانی، جنبش جدیدی به نام «مصرف اخلاقی» در حوزه اخلاق زیست محیطی پدید آمد که هدف آن، اصلاح شیوه های مصرف با تکیه بر ملاحظات اخلاقی بود. مصرف اخلاقی، به معنای خرید آگاهانه کالاها و خدماتی است که در نظر مصرف کننده، چه در تولید و چه در مصرف، کمترین آسیب را به انسان، حیوان و طبیعت می رسانند. در این زمینه، فیلسوفان، سیاست مداران و فعالان اقتصادی فرهنگی تلاش بسیاری کردند تا در چهارچوب این جنبش، راه حل های مناسبی برای کاهش تاثیرات مخرب انسان بر محیط زیست به دست دهند. این مقاله ضمن تبیین مهم ترین ابعاد مصرف اخلاقی و زمینه های شکل گیری آن، نگرش های فلسفی به این پدیده نوپا، شامل وظیفه گرایی، پیامدگرایی و اخلاق فضیلت را نقد و بررسی می کند. در فضای امروز جهان، برخی از مفاهیم اخلاقی مصرف در سطح کلان و به ویژه در میان اقتصاددانان و فیلسوفان، رواج و نمود بسیار یافته است. بی تردید در چنین وضعی، مصرف اخلاقی یا نگاه ارزشی به مقوله مصرف، عنوانی بحث برانگیز و مهم می نماید.
    کلیدواژگان: مصرف اخلاقی، اخلاق مصرف، پیامدگرایی، وظیفه گرایی، اخلاق فضیلت
  • مهدی اخوان* صفحه 103
    در این جستار با اشاره به برخی قلمروهای تلاقی منطق و اخلاق، به مشکلات و راه حل ها و عرصه های جدید و بدیع پژوهش که ثمره این تلاقی ها بوده، پرداخته می شود. از میان مباحث و مسائل بسیار، در این مجال، این چند مناقشه منطقی فلسفی را گزارش و بررسی می کنیم: شکاف «است باید» (مساله هیوم) و طرح برخی راه حل های طرح شده در مقابل آن و پارادکس های منطق تکلیف، اصل منطقی اخلاقی «بایستن مستلزم توانستن است» و تحلیل منطقی آن، مغالطه طببیعی انگارانه (و در ذیل آن استدلال از راه پرسش گشوده)، مسائل و مناقشات ناظر به استدلال و قیاس عملی و اخلاقی (در قالب نقش اصول در استدلال اخلاقی و مساله ضعف اراده).
    این مسائل و مناقشات در طی تاریخ فلسفه جدید، باعث ایجاد ادبیات و آثار و موضوعات جدید بسیاری در هر دو قلمرو منطق و اخلاق شده است؛ سیری که همچنان ادامه دارد. این ها مباحثی است که خود طرح کنندگان اولیه به آن ها التفات و توجه نداشته اند.
    کلیدواژگان: منطق، اخلاق، است، باید، استدلال عملی و اخلاقی، مغالطه طبیبعی نگرانه، ضعف اراده
  • احمدرضا مفتاح صفحه 129
    طبقه بندی فضایل کار دشواری است. با توجه به وجوه اشتراک و اختلافی که میان فضایل وجود دارد، فهرست های گوناگونی از آن ها بیان شده است. توماس آکویینی، متاله کلیسای کاتولیک، که درباره دینداری مسیحی دغدغه های عقلانی دارد، در کتاب جامع الاهیات (Summa Theologica) خود، مفصل ترین طبقه بندی از فضایل را به دست داده است. وی فضایل را با دو رویکرد فلسفی و الاهیاتی تقسیم بندی می کند. بحث فضایل فلسفی او مبتنی بر دیدگاه ارسطو و بحث فضایل دینی او مبتنی بر عهد جدید است. او در تقسیم بندی فلسفی، فضایل را به دو دسته فضایل عقلی و فضایل اخلاقی تقسیم می کند. او فضایل ناشی از طبیعت عقلانی انسان را فضایل عقلی و فضایل مربوط به طبیعت رفتاری انسان را فضایل اخلاقی می نامد. این تقسیم بندی را به مبنای تقسیم عقل به نظری یا عملی و نیز بر مبنای این که فضایل از سنخ انفعالات هستند یا از سنخ افعال، توسعه می دهد. اما در تقسیم بندی با رویکرد الاهیاتی، فضایل را به دو نوع فضایل الاهی و فضایل اساسی تقسیم می کند. فضایل الاهی (ایمان، امید و محبت)، آن دسته از فضایل موهوبی ای هستند که به رابطه انسان با خدا مربوط می شوند. فضایل اساسی (احتیاط، عدالت، میانه روی و شجاعت) از سنخ فضایل اکتسابی به شمار می روند. توماس مبنای تقسیم بندی و نیز زیرمجموعه های هر یک از این فضایل را به تفصیل بیان می کند که در این نوشتار بدان ها خواهیم پرداخت.
    کلیدواژگان: فضیلت، فضایل عقلی، فضایل اخلاقی، فضایل اساسی، فضایل الاهی
  • مصطفی همدانی صفحه 149
    سرالإسراء تالیف استاد عرفان و اخلاق معاصر، مرحوم آیت الله سعادت پرور است که با روش های اجتهادی به استنباط معارف عرفانی و آموزه های اخلاقی از کتاب و سنت پرداخته است. این تحقیق، به تدوین قوانین عامی می پردازد که در پس زمینه روش مولف کتاب سرالإسراء برای فهم آیات و روایات عرفانی و اخلاقی و یا در صدور توصیه های تربیتی بر اساس کتاب و سنت به کار رفته است.
    این قواعد، هم وزن قواعد فقهی در دانش فقه و دارای همان کاربرد و کارکرد در حوزه عرفان و اخلاق اسلامی است؛ و برای نخستین بار، در این تحقیق، به عنوان حوزه ای نو در عرفان و اخلاق اسلامی معرفی می شود.
    تحقیق حاضر با روش کتابخانه ای و بر اساس شیوه استقرائی (تحلیل تماتیک) با بررسی صدها نمونه از روش استاد فقید، در استنباط از آیات و روایات اخلاقی در این کتاب، توانسته نه قاعده کلی حاکم بر روش ایشان را استخراج کند و مصادیق و کارکردهای این قواعد را نیز نشان دهد.
    کلیدواژگان: عرفان، اخلاق، سرالإسراء، قواعد عرفانی و اخلاقی، توصیه تربیتی
|
  • Najaf Lakzaei Page 5
    The main question of this research is that what the Islamic moral tools are for providing international security? In other words, how can stop the war and bring peace and security to the people of the world? In the current situation we need to explain the importance of this question, because human security in the world today suffers from degeneration. The writer in this research has tried, by inferential method, to answer this question according to Ayatollah Javadi Amoli's works. The author of this article claims that the islamic tools for providing international security are available in several dimentions. One is the levels of analysis that are three: Islamic world, monotheistic religions, and all the world. Second, the amount of inclusion that is divided in two groups; shared by all three levels and specific of each level. This article deals with both issues. Conceptual and theoretical foundation of discussions in this research is the theory of natural savagery and natural civilization of human. The characteristics of Islam make us to claim that the only source and basis for providing international security is Islmic teachings, especially its moral teachings.
    Keywords: Security, International Security, Islam, transcendental security, nontranscendental security, peace
  • Ali Akbar Teimouri, Ali Allahbadashti Page 37
    There is no doubt that Practical wisdom is one of the most important Farabi's philosophical concerns. we can achieve the on result in Farabi's several books about practical wisdom that showes the role of prophets in the field. A prophet by entering the dimensions and angles of practical wisdom tries to complete it and make it richness. In this article we try to answer the question that: What is The position of prophet in the practical wisdom, and how he can have his role in the various aspects of practical wisdom?In general, two aspects of practical wisdom is conceivable: 1. the expression of practical wisdom 2. Performance of practical wisdom. according to Farabi, practical wisdom leads to happiness only when a person practices successfuly in both aspects of it. The importance of these two aspects of practical wisdom, and it's key role in the prosperity of society demands the most complete persons in the community to have a serious role in it. For this reason, the prophet who is at the highest level of humanity, have a special role in practical wisdom by the help of revelation in his role. At first he expresses practical wisdom, virtues and also ways to reach them in the form of religion. in the next step by accepting the leadership of community, tries to performe practical wisdom, and to expand it in the community.
    Keywords: Farabi, practical wisdom, Nabi, first head
  • Mohammad Hani Jafarian*, Mir Saeid Mousavi Karimi Page 57
    Avicenna's ethics in Mshreghi treatises Depends on the acquired knowledge from the high world. This means, the more knowledge of people to the world of angels and minds make them to be more moral persons. In this treatise, Avicenna divides people that are able to obtain this kind of knowledge into two categories; the brothers of the truth and other persons. In the first part of this article we emphasize and show that the criterion of distinction between these people is the amount of their knowledge. Then Avicenna tried to pass the epistemological differences between individuals in the Mashreghi stories by trying to achieve the same perception of the moral epistemology in the pattern of trustful epistemology which we will talk about in this research. The fondations of reliabilism in the Avicenna's works and finally the obviation of epistemological dualism in Avicenna's ethics are the other issues we will discuss about in this article.
    Keywords: Avicenna (Ibn Sina), ethics, epistemology, Reliabilism
  • Seid Ali Asghar Hashem, Zadeh* Page 71
    In the early 1970s, followed by the growth of consumerism in societies, environmental crises such as earth warming and climate change, technological developments and emerging ethical challenges in the global economy, a new movement called "ethical consumerism" was emerged in the field of environmental ethics which aimed to reform different styles of consumption on the based of ethical considerations. By ethical consumerism we mean purchasing the goods and services that implied the least damage to humans, animals and nature in their product and also their consumption. In this context, philosophers, politicians and economic-cultural activists within this movement, tried to offer some appropriate solutions to reduce the damaging effects of human action on the environment. This paper explaining the most important aspects of ethical consumerism and grounds of its formation, criticized the philosophical approaches to this new phenomena, such as deontological approaches, Consequential approaches, and virtue ethics. There is no doubt that in the world that some of the concepts of moral (and immoral) consumption had spread in a large context especially among economists and philosophers, ethical consumption is a controversial and important issue.
    Keywords: ethical consumerism, the morality of consumption, Consequentialism, deontology, virtue ethics
  • Mahdi Akhavan* Page 103
    This article pointed out some scopes of convergence between logic and ethics to talk about new challenges and solutions which are the result of these convergences. Among the issues in the field, the outher tries to report and explore these philosophical and logical conflicts: the gap between "is" and "ought" (The problem of Hume) and also some solutions proposed to solve it and some other paradoxes of logic of duty, the moral logical principle that "ought requires the ability" and its logical analysis, naturalistic fallacy (and also reasoning throughe open question),and issues or conflicts concerning the practical and moral deduction (in the context of the role of principles in moral reasoning and also the problem of weakness of moral will).These challenges and conflicts in the new history of philosophy have made a new literature and also many neoteric issues in realm of both logic and ethics which is continue nowadays as issues that their primary followers had not enough attention to them.
    Keywords: logic, ethics, is, ought, practical, ethical reasoning, naturalistic fallacy, weakness of will
  • Ahmad Reza Meftah Page 129
    The Classification of virtues is difficult. The similarities and differences between virtues has made various lists of virtues. Thomas Aquinas, the Catholic Church theologian who has rational concerns about the Christian religion, has offered the lengthiest classification of virtues in his book "Summa Theologica". He has divided virtues in two philosophical and theological approach. His philosophical approach about virtues is based on Aristotle's philosophical views and his theological approach is based on New Testament. In the philosophical division, He has divided virtues in two categories; intellectual virtues and moral virtues. intellectual virtues are the virtues that rooted in the man's rational nature and moral virtues are the virtues that refer to human behavior. Aquinas develops this division based on dividing reason into theoretical and practical reason, and also based on the issue that wethere virtues are types of active or passive. But in the theological approach to the division of virtues he divides them in two categories; cardinal virtues and theological virtues.Theological virtues, namely faith, hope and love, are those virtues that refer to man's relationship with God. Cardinal virtues, namely prudence,temperance, fortitude, justice are virtues that are acquired. Thomas Aquinas states the basis of divisions and branches of any of these virtues in detail that we will discuss about in this article.
    Keywords: virtue, intellectual virtues, moral virtues, cardinal virtues, theological virtues
  • Mostafa Hamedani Page 149
    Ser-ol-asra which is written by the contemporary author Ayatollah Soadat Parvar (RH) -as the professor of ethics and mysticism- is a book in which the mystical and moral teachings are discussed and elicited from teachings of Scripture and traditions by methods of Ijtihad. This research tries is to formulate the common laws that are in the background of author's method to understand verses and traditions or educational recommendations in this Book.These rules, having the same application and performance of the rules in jurisprudence, are introduced For the first time in this study, as a new scope in the field of mysticism and Islamic ethics.This study based on the inductive method (thematic analysis) in the library by examining hundred examples that Ayatollah Soadat Parvar (RH) had used for extracting mystical and moral issues from the Quran and Hadith tried to extract nine general rules and also their examples and functions from this book.
    Keywords: mysticism, ethics, Ser, ol, asra, mystical, moral rules, educational recommendation