فهرست مطالب

معرفت سیاسی - سال هفتم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • سال هفتم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/07/05
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمد جواد نوروزی* صفحه 5
    پژوهش حاضر این پرسش اساسی را وجهه همت خود قرار می دهد که شاخص های کارآمدی اسلام در ساختارسازی و طراحی مدل نظام اسلامی کدام اند؟ در پاسخ، با تاکید بر کارآمدی اسلام در سپهر نظر و عمل، این انگاره را طرح می کند که پیروزی انقلاب اسلامی راه نوی فراروی بشر مادی قرار داد که نویدبخش مسیر جدیدی فراسوی ملت ها بود. مبانی رفتاری رهبری انقلاب نیز متمایز از اندیشه های مدرن بود. ازاین رو، کارآمدی دین و نظام سیاسی اسلام نیز یکی از مسائل مهم و بنیادینی است که توفیق در آن، موجب ارتقای نظام اسلامی است. شاخص های کارآمدی نظام سیاسی در ساحت ساختاری عبارتند از: میزان ثبات سیاسی، میزان بهره مندی از راهکارهای مشروع در دیپلماسی و سیاستگذاری، چالش با ساختار نظام بین الملل و طرح ساختاری نوین، میزان اهتمام به شورا، مشارکت و همکاری، میزان توجه به نظارت و کنترل همگانی، وجود قواعد و مقررات مناسب، سازواری و ابتناء ساختار بر نظام ارزشی اسلامی، تولید دانش علوم انسانی، رویکرد تکلیف مدارانه و مسئولانه به قدرت، میزان نهادینگی توجه به دیدگاه کارشناسان در ساختار، نهادمندی مدیریت و رهبری بر مدار مصلحت.
    کلیدواژگان: شاخص، کارآمدی، ساختار، نظام اسلامی، ثبات سیاسی
  • سیدسجاد ایزدهی*، صدیقه صدیق تقی زاده صفحه 29
    تحلیل نوع ارتباط میان اجزاء مرکب واژه «مردم سالاری دینی»، می تواند آثار بسیاری بر ماهیت نظام سیاسی و کیفیت اداره آن داشته باشد. اگر ترکیب میان دو جزء این مرکب واژه، از قبیل ترکیب وصفی باشد، مردم سالاری دینی، دارای هویتی اصیل بوده و نه تنها حیثیت مردم سالاری نظام سیاسی با حیثیت دینی آن، در تنافی نخواهد بود، بلکه معرف هویتی متمایز از نظام سیاسی است که مردم سالاری موجود در آن، مبتنی بر متن دین بوده و عاریت گرفته از نظام غرب نیست. بر اساس این قرائت، سنخ تدبیر مردم در نظام سیاسی، گونه ای خاص از مردم سالاری است که ضمن بومی بودن، و استناد به نص، از مزایای نظام های دموکراتیک و تئوکراتیک برخوردار بوده و از مضرات آنان نیز مبراست. در این نظام سیاسی، مشروعیت الهی و مقبولیت مردمی، دو روی یک سکه بوده و در کنار هم، برای تحقق نظام سیاسی مردم سالار ضروری می باشند. در حالی که قول به ترکیب اضافی برای این مرکب واژه، مستلزم پذیرش خاستگاه مردم سالاری در غرب، و جای گزاری محتوای دینی برای این شکل از حکومت در نظام اسلامی است.
    کلیدواژگان: مردم سالاری، نظام سیاسی، مردم سالاری دینی، ترکیب وصفی، ترکیب اضافی، مشروعیت، مقبولیت
  • محمدرضا جواهری* صفحه 47
    در کتاب تاریخ قم، که در سال 378 ه‍ ق به قلم حسن بن محمد بن حسن بن سائب بن مالک اشعری قمی تصنیف شده است، حدیثی از امام کاظم علیه السلام وجود دارد که برخی فقی هان و حدیث شناسان معاصر، آن را بر نهضت امام خمینی و انقلاب اسلامی ایران تطبیق کرده اند. در این پژوهش توصیفی تحلیلی، سند و دلالت این حدیث بررسی شده و فرضیه انطباق آن بر امام خمینی واکاوی و ارزیابی شده است. میزان اعتبار کتاب و شخصیت راویانی که در سلسله سند حدیث وجود دارند، بر اساس معیارهای رجالی و گفتار و نوشتار علمای رجال مورد سنجش دقیق قرار گرفت و روشن شد که سند حدیث، قابلیت پذیرش را دارد و محتوای آن با ملاحظات خاص و قرائن و دلایل ویژه بر نهضت امام خمینی ره تطبیق می کند.
    صرف نظر از سند حدیث، مفاد و محتوای آن و پیام ها و نکته های نهفته در متن الفاظ این حدیث، با نگاه کلان به احادیث مرتبط با قیام های شیعیان در عصر غیبت و پیش از ظهور قائم آل محمد علیه السلام، استنباط شد و تمام دلایل و مدارک و شواهد فرضیه تطبیق، شناسایی و ارزیابی گردید.
    کلیدواژگان: حدیث، امام کاظم علیه السلام، تربیت زمینه ساز ظهور، راهبردها، امام خمینی، انقلاب اسلامی، قم
  • سیدیحیی موسوی*، محسن رضوانی صفحه 71
    ابن باجه و ابن طفیل با ایستار فردگرایانه، از سنت و گفتمان غالب فلسفه سیاسی که مبتنی بر «اصالت اجتماع» است، فاصله گرفتند و نیک بختی انسان را نه در «زندگی اجتماعی»، بلکه در «زندگی فردی» می دانند. فردگرایی آنها مبتنی بر خوداتکایی و بی نیازی از سامان سیاسی و اجتماعی است. آنها بر این باورند که انسان می تواند به دور از سامان سیاسی و تربیت مدنی، زندگی فردی داشته و با تکیه بر عقل و ادراکات عقلی، به سعادت و نیک بختی دست یابد. این مقاله، با نگرش تفصیلی به شرایط اجتماع فاضله و غیر فاضله و تفکیک فردگرایی ذاتی و عرضی، به بررسی و تحلیل ماهیت فردگرایی این دو فیلسوف سیاسی اسلامی می پردازد.
    کلیدواژگان: اصالت فرد، نیک بختی، ابن باجه، ابن طفیل، فلسفه سیاسی
  • مهدی طاهری* صفحه 87
    «انسان شناسی» از مسایل حکمت نظری و «امنیت» از مسایل حکمت عملی است. نگاه متفاوت به انسان در دوره های مختلف تاریخ فلسفه سیاسی، رویکرد متفاوتی از امنیت را به نمایش می گذارد. فلسفه سیاسی کلاسیک، با نگاه کل نگر به انسان، امنیت را نیز در ابعاد مختلفی در فلسفه سیاسی به بحث گذارده است. درحالیکه نگاه جز نگر فلسفه مدرن به انسان، امنیت را به صیانت نفس تقلیل داده است، درحالی که نگاه جامع نگر به انسان در فلسفه سیاسی اسلامی، منجر به بسط مفهوم امنیت در ابعاد مختلف و حیات دنیوی و اخروی انسان گردیده است. در این نگاه متفاوت، امنیت در برخی مکاتب فلسفه سیاسی، ارزش غایی و در برخی دارای ارزش ابزاری می باشد؛ هرچند در همه مکاتب می توان امنیت را به عنوان ارزش حیاتی به شمار آورد.
    کلیدواژگان: حکمت، امنیت، انسان شناسی سیاسی، فضیلت، خیر عمومی
  • داود مهدوی زادگان، * علی محمدی سیرت صفحه 107
    تربیت سیاسی شکوفا شدن توانمندی های عقلانیت سیاسی نهفته در وجود انسان است، به گونه ای که او را به انسانی با درک بالای سیاسی تبدیل کند. هدف از تربیت سیاسی در اندیشه سیاسی اسلام، دست یابی به تقوای سیاسی است. مهم ترین دستاورد تقوای سیاسی گذر از فتنه سیاسی به رهبری ولی امر مسلمانان است. ریشه فتنه، اختلاط حق و باطل و لازمه آن اختلاف بین مردم، و نتیجه آن اخلال در نظام است. ثمره تربیت سیاسی اسلامی به کارگیری سیاست های متدینانه خواص و اطاعت آگاهانه عموم است. تربیت سیاسی اسلام در مواجهه با فتنه، از اصول خاصی پی روی می کند که مهم ترین آنها عبارت است از: رعایت تقوای سیاسی، اطاعت از دستورهای رهبری، روشنگری و افشاگری، برخورد به هنگام و شجاعانه، هوشیاری در برابر فرصت طلبان، جدا کردن صف فتنه گران از فتنه زدگان، تقویت دانش دشمن شناسی. این اصول در مطالعه موردی مواجهه با فتنه سال 1388 توسط مقام معظم رهبری و مردم به کار بسته شد. پژوهش حاضر تلاش دارد نقش تقوای سیاسی و بصیرت سیاسی را در فرایند تربیت سیاسی اثبات و نتایج آن را در شرایط فتنه بررسی کند و زمینه ساز ایجاد گفتمان عمومی تربیت سیاسی اسلامی باشد.
    کلیدواژگان: قرآن، تربیت سیاسی، فتنه سیاسی، فتنه، مدارا، بصیرت
  • فرج الله میرعرب* صفحه 127
    داشتن راهبرد یکی از مهم ترین و اصولی ترین نیازهای مدیران و حاکمان کشورهاست؛ زیرا تاکتیک موفق و مانور مفید، متوقف بر داشتن مبانی قوی و راهبردهای متقن است. پس از انقلاب اسلامی، رهبری نظام اسلامی، راهبردهای قویمی ارائه کرده که ضامن بقای نظام اسلامی بوده است. راهبردهای سیاسی امام خمینی ره و مقام معظم رهبری، عزت، عظمت، پیشرفت و صلابت نظام را تامین کرده، مانع سلطه دشمن بر این کشور بوده است. یکی از راهبردهای رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، نرمش قهرمانانه، در حوزه سیاست خارجی و تعاملات بین المللی است که از سخن و سیره رسول خاتم صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام گرفته اند.
    این راهبرد، در مقام اجرا باید تاکتیک هوشمندانه داشته باشد و در عین صلابت و اقتدار، با دوری از هیجان، پرهیز از ایجاد التهاب و رعایت مقتضیات زمان اجرایی شود. مدیریت اجرایی کشور باید با تاکتیک مناسب، زمان و شرایط اجرای این راهبرد را فراهم کند و ضمن برقرای توازن بین واقع گرایی و آرمان خواهی، ذیل سه اصل عزت، حکمت و مصلحت، قدرت مانور بین «اقتدار» و «انعطاف» را فراهم نماید. نرمش قهرمانانه، نه تخاصم جاهلانه است و نه سازش منفعلانه؛ بلکه تاکتیکی معقول، سازمان یافته و سنجیده که مجری سیاست خارجی در عین ادب، شدید و سخت است و با شناخت دقیق دشمن و هنرمندی در مانور، راه قهرمان شدن را هموار می کند.
    کلیدواژگان: راهبردهای سیاسی، نرمش قهرمانانه، سیاست خارجی، قرآن، پیامبر صلی الله علیه و آله، اهل بیت علیهم السلام
|
  • Mohammad Javad Norozi* Page 5
    This research is concerned with the question as to which the efficiency index of Islam in providing the model of Islamic system is. In response to this question, this paper emphasizes on the efficiency of Islam in theory and practice, and holds that the victory of the Islamic Revolution opened up new vistas for material man, which introduces the nations to a new way. Also, the standards of behavior prescribed by the leader of the Revolution are different from modern thoughts. Therefore, the efficiency of religion and political system in Islam is one of the main issues which, in case of its success, results in the promotion of Islamic system. The efficiency indexes of political system in the structural area are: the level of political stability, the level of adopting legal procedures in diplomacy and policy-making, challenging the structure of international system and devising a new structure, the rate of attention given to the councils, participation and cooperation, the rate of attention to supervision and public control, the existence of formal rules and regulations, the dependence of structure on Islamic axiological system, the promotion of knowledge of the human sciences, duty-based approach to authority, the rate of internalization of attention given to experts’ views on structure, Institutionalization of management and leadership by concentrating on expediency.
    Keywords: Key words: index, efficiency, structure, Islamic system, political stability
  • Seyyed Sajjad Izadi*, Sedighe Sedigh Taqi Zadeh Page 29
    The analysis of the kind of relationship between the components of the word ‘’religious democracy’’ has many effects on the nature of political system and way of managing it. If the combination of these two components is a kind of descriptive combination, religious democracy will have original identity, and thus, not only the democratic prestige of political system will not be in consistent with its religious prestige, but, it will also lead to establishing a kind of identity which is different from the political system in which democracy is based on the content of religion and is not borrowed from the West. Given this perception, people’s management in political system represents a special kind of democracy which, in addition to its being native and founded on the Qur’anic text, has the merits of democratic and theocratic systems and is free from the negative aspects which they have. In this political system, divine legitimacy and people’s acceptability are two sides of one coin and both of them are necessary for achieving a democratic political system. Considering this word combination as an adjunct composition implies accepting the idea of democracy which first appeared in the West and installing the religious content of this kind of government in Islamic system.
    Keywords: democracy, political system, religious democracy, descriptive combination, adjunct composition, legitimacy, acceptability
  • Mohammad Reza Javaheri* Page 47
    The book of the History of Qom written by Hassan ibn Mohammad ibn Hassan ibn Saeb ibn Malik Asha’ri Qomi in 378 AH contains a Hadith related from Imam Kadhim(a) which, according to some jurists and contemporary scholars of hadith, applies to the movement of Imam Khomeini and the Islamic Revolution. Using a descriptive-analytical, this research investigates the chain of transmission and implication of this Hadith and evaluates the idea of its applicability to Imam Khomeini. The degree of the validity of the book and the biography of the narrators referred to in the chain of transmission of Hadith are evaluated according to the science of Rejal and scholars sayings and writings so that it is evident that the chain of transmission of Hadith is acceptable and the special considerations and evidence and indications show that it applies to Imam Khomeini's movement. Regardless of the chain of transmission and content of Hadith, the messages and points hidden in the text are drawn out after going through the traditions relating to Shi’a uprisings during the absence and before the advent of Imam Mahdi, and all the evidence of the hypothesis of applicability is identified and evaluated.
    Keywords: Hadith, Imam Kadhim(a), cultivating the idea of preparing the ground for the re, appearance of Imam Mahdi, strategies, Imam Khomeini, the Islamic Revolution, Qom
  • Sayyed Yahya Musavi*, Muhsen Rezvani Page 71
    Ibn Bâjja and Ibn Tufail who have individualistic attitude have gone far from the dominant tradition and discourse of political science based on authenticity of community. They believe that man’s good fortune is not found in "public life", but in "personal life". Their individualism is based on self-reliance and freedom from the need for political and social order. They believe that man can have an individual life away from political order and civic education and can achieve happiness and good fortune by relying on reason and intellectual perceptions. Elaborating on the conditions of utopian society and non-utopian communities and on the separation of essential and transverse individualism, this paper investigates the nature of individualism of these two philosophers.
    Keywords: individualism, good fortune, Ibn Bâjja, Ibn Tufail, political philosophy
  • Mahdy Taheri* Page 87
    "Anthropology" is one of the issues of theoretical philosophy and "security" is of one of the questions of practical philosophy. The different view about man presented in the different periods of the history of political philosophy has led to adopting different approaches to security. Holding a holistic view of man, classical political philosophy discusses security by considering the various aspects of political philosophy. As for the detailed view of modern philosophy it reduces security to self-preservation. The comprehensive view about man in Islamic political philosophy, however introduces a wider concept of security which includes the various aspects of man's life in this world and the hereafter. Accordingly, security is viewed as an ultimate value by some schools of political philosophy and as an instrumental value by some other schools. All schools of thought, however, look at security as having a critical value.
    Keywords: philosophy, security, political anthropology, virtue, common good
  • Davud Mahdavi Zadegan*, Ali Mohammadi Sirat Page 107
    Political education means developing man’s ulterior power of political rationality so that man will turn into someone who has profound political understanding. The aim of political education in Islamic political thought is achieving political virtue. The most important effect of political virtue is overcoming the political sedition. The sedition is an outcome of mixing upright with wrong a state which brings about disunity among people, and then causes disruption to the system. Among the results of Islamic political education are implementing religious policies by the elite and public obedience. In the face of sedition, Islamic political education applies certain principles, the most important of which are:observing political virtue, obeying the orders of the leader, enlightenment and revelation, making timely and bold decisions, constant vigilance against opportunists, separating seditious groups from and those who fall victims to sedition, extending the knowledge of distinguishing between enemy and friend. These principles are referred to in the case study on the sedition in 1388 which was confronted by the leader, Ayatollah Khamenei and the people. The present paper tries to stress the role of political virtue and political insight in the process of political education, study its affects in seditious conditions and prepare the ground for conducting the public discourse of Islamic political education.
    Keywords: the Quran, political education, political sedition, sedition, tolerance, insight
  • Farajollah Mir Arab* Page 127
    Successful tactics and effective maneuvers require firm foundations and sound strategies. Therefore, strategy is one of the basic needs of administrators and rulers of countries. Following the victory of the Islamic Revolution, the leader of the Islamic Republic devised effective strategies to confirm the existence of the Islamic Republic. Imam Khomeini and foiled the attempts of about dignity, greatness, progress and stability for the country, and have prevented the enemy to dominate Iran. One of the strategies proposed by the wise leader of the Revolution in the area of foreign policy and international relations is “heroic flexibility” which the leader has inferred from the words and conduct of the Prophet Mohammad (pbuh) and His Household. Besides firmness and determination, clever tactics should be adopted in implementing the strategy avoiding any excitement or turmoil and observing the requirements of time. The country's executive management staff should use appropriate tactics to provide reasonable time necessary and sufficient condition for the implementation of this strategy. In addition to sustaining a balance between realism and idealism, and taking into account the three principles of dignity, wisdom and expediency, this strategy should pave the way for enabling maneuvering around "power" and "flexibility". Heroic flexibility is neither ignorant enmity nor passive compromise rather, it is a clever sound best laid plan and those who implement foreign policy manage to retain championship through being polite, steadfast and strict and through their close acquaintance with the enemy and skill at maneuvering.
    Keywords: political strategies, heroic flexibility, foreign policy, the Quran, the Prophet, the household of the prophet