فهرست مطالب

مطالعات عملیات روانی - پیاپی 41 (پاییز و زمستان 1393)
  • پیاپی 41 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/10/24
  • تعداد عناوین: 10
|
  • حجت الله مرادی صفحه 5
    وهابیت نام فرقه ای است که با تکیه بر مبانی و آرای اهل سنت به وجود آمد و درباره اندیشه ها و اعمال و رفتار شرعی به نظریه سازی پرداخت. می توان ریشه تفکرات وهابیت را در فتاوا و آرای ابن تیمیه یافت؛ اما به ظاهر و به قول معروف بنیانگذار و مبلغ رسمی وهابیت محمدبن عبدالوهاب است که در نیمه اول قرن دوازدهم هجری قمری ظهور کرد و به بازسازی افکار ابن تیمیه پرداخت. وی به عنوان مجدد تفکرات سلفی در اثر همکاری با یکی از فرمانروایان منطقه نجد به نام محمد بن مسعود مسبب حضور سیاسی نظامی و عقیدتی اندیشه های سلفی در منطقه نجد و حجاز گردید و توانست این عقاید را در بزرگ ترین پایگاه اسلام (مکه مکرمه و مدینه منوره) حاکم سازد و با برپاکردن جنگ های خانمان سوز و ویران گر در مدتی کوتاه با پیوند با حکومت استعمارگر انگلیس و سپس امریکا به مهم ترین عامل استکبار در جهان اسلام تبدیل شود.
  • مهدی کاظمی صفحه 7
    گسترش بی سابقه بهره گیری از تلفن های همراه هوشمند و البته به کارگیری نرم افزارهای متنوع شبکه اجتماعی در این نوع گوشی ها، به واسطه سهولت به کارگیری و البته هزینه های اندک آن، دسترسی کاربران به این فناوری و امکانات آن را به گونه ای حیرت آور افزایش داده است. با توجه به اهمیت، نقش، شکل و نوع تعاملات انسانی در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی، هنجارهای حاکم بر کنش های افراد و در یک کلام فرهنگ یک ملت از یک سو و طراحی، گسترش و کنترل شبکه های اجتماعی مجازی از سوی مراجعی خاص و شناخته شده، همچنین جوان بودن نسبی جمعیت ایران و رونق بهره گیری از این وسایل ارتباطی در کشور، به نظر می رسد بررسی تاثیرات منفی و آسیب های شبکه های اجتماعی مجازی بر قدرت نرم فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، به عنوان داعیه دار مبارزه با ظلم در جهان، با اهداف و آرمان هایی متعالی و در تلاش برای پایه گذاری تمدن نوین اسلامی، از اهمیتی بسیار برخوردار باشد. از این رو، مقاله حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری مطالب از طریق مرور ادبیات موجود در این حوزه به رشته تحریر درمی آید، در صدد پاسخ گویی به این پرسش اصلی است که «آسیب های گسترش استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی بر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران چیست؟»
    کلیدواژگان: شبکه های اجتماعی مجازی، قدرت نرم، جمهوری اسلامی ایران
  • مهدی امانت بهبهانی* صفحه 29
    یکی از ویژگی های بارز جامعه ایرانی در طی قرن ها نامتجانس بودن بافت جمعیتی آن به لحاظ قومیتی، زبانی و طایفه ای بوده است. هرچند دو ویژگی مسلمان و ایرانی بودن از چنان مطلوبیت و چسبندگی ای برخوردار است که در بیشتر مواقع قومیت های ایران را زیر یک چتر جمع نموده است و همواره اقوام ایرانی با یکدیگر و با نظام سیاسی مرکزی در هم گرایی به سر برده اند، اما در تاریخ معاصر در بعضی برهه ها با دخالت دشمنان و ابرقدرت ها شاهدیم که ضمن بروز بحران های قومی در کشور، هم گرایی به واگرایی قومی بدل شده است. فعالیت دشمن در زمینه ایجاد بحران و منازعه قومی در ایران را می توان به دو بخش اقدامات سخت و اقدامات نرم دسته بندی نمود. در حوزه اقدامات سخت دشمن با پشتیبانی سیاسی، اقتصادی، نظامی و لجستیکی از بعضی اقوام، به دنبال به میدان منازعه آوردن آنها با یکدیگر و با نظام سیاسی است تا بتواند با اعمال فشار، خواسته های نامشروع خود را بر نظام سیاسی تحمیل نماید، اما در بخش اقدامات نرم که به ویژه پس از انقلاب اسلامی از سوی دشمنان شاهد آن هستیم، دشمن به دنبال تغییر فضای ذهنی و روانی قومیت هاست. در این شیوه دشمن با روش ها، ابزارها و تاکتیک های متنوع جنگ نرم به ویژه در قالب جنگ رسانه ای به دنبال ایجاد فضای بدبینی، یاس، ناامیدی و بی اعتمادی نسبت به نظام سیاسی در ذهنیت اقوام ایرانی است تا ضمن ایجاد شکاف های اجتماعی در ایران، انقلاب اسلامی را از سرمایه بزرگ اجتماعی محروم سازند. این تحقیق بر آن است تا ضمن بیان و بررسی اقداماتی که دشمن در حوزه جنگ نرم به منظور ایجاد شکاف بین اقوام ایرانی و حاکمیت انجام می دهد، راهکارهای مناسبی در راستای مقابله با این اقدامات ارائه دهد.
    کلیدواژگان: قومیت، بحران قومی، هم گرایی قومی، جنگ نرم، اقدامات نرم
  • مصطفی محمدی* صفحه 47
    بی تردید، پایه های اعتقادی جمهوری اسلامی ایران، بر تفسیری ناب از اسلام استقرار یافته است که لازمه تحقق آن در جامعه، تامین امنیت در ابعاد گوناگون آن به شمار می رود. امنیت، زمینه ساز و پیش فرض ضروری تمامی پیشرفت ها و تحولات اجتماعی مثبت محسوب می شود؛ از این رو، تامین آن مهم ترین مسئله کارگزاران جمهوری اسلامی ایران است. برای دست یابی به این مهم، باید تصویری جامع از گفتمان امنیت نرم اسلام در عرصه عمل در اختیار داشت که مصداق عینی آن را در دولت نبوی می توان مشاهده کرد. در این نوشتار تلاش شده امنیت نرم اسلامی با تاکید بر حکومت نبوی تبیین شود. امنیت نرم در دوران پیامبر(ص)، به منزله ابزاری برای حمایت از جامعه مسلمان مدینه، تامین امنیت حکومت و کاهش حداکثری چالش های محیطی، در قبال دیگر بازیگران به کار گرفته شده است. به منظور تبیین این مسئله از دیدگاه اسلام، ابتدا به تعریف امنیت نرم و انطباق آن با شرایط دوران پیامبر(ص) پرداخته شده، در ادامه به مبادی، اصول، ابزار، ماهیت و کارکرد امنیت نرم در اسلام اشاره گردیده است. در بخش پایانی نیز به منظور بهره برداری عملی و کاربردی کردن نوشتار به مقایسه بین امنیت نرم در اسلام و برنامه ها و عملکرد جمهوری اسلامی پرداخته شده، راهکارهایی برای استقرار امنیت نرم در جامعه ایران عرضه شده است.
    کلیدواژگان: اسلام، امنیت نرم، جمهوری اسلامی ایران
  • ایمان عمویی* صفحه 73
    با آگاهی یافتن نسبت به چگونگی ایجاد اطلاعات توسط رسانه ها و به خصوص اینترنت، حتی کودکان نیز قادر خواهند بود، در دنیایشان خودمختاری بیشتری داشته باشند. به علاوه معلمان و استادانی که مهارت های سواد رسانه ای را کسب می کنند، می توانند به اشاعه دهندگان اطلاعاتی تاثیرگذارتری تبدیل شوند و فاصله میان برنامه های آموزشی و اجتماعی را از میان بردارند و سرانجام به مصرف کنندگان و مخاطبانی منتقد و تیزبین تر تبدیل شوند. در این مقاله تلاش شده است که تاثیرات رسانه در ایجاد تعارض و شکاف عاطفی بین نسل ها و پر کردن این شکاف به وسیله افزایش سواد رسانه ای، مورد بررسی و کنکاش قرار گیرد. در پایان ضمن نتیجه گیری، چند پیشنهاد با هدف عمق بخشی به نظام تربیتی و معلمان در مقام نقش آفرینان فرهنگی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: سواد رسانه ای، نظام تربیتی، ارتقاء سواد رسانه ای، فناوری
  • شهاب الدین حجازی صفحه 95
    چالش فرهنگی را می توان، شرایط و وضعیتی جدید تعریف نمود که افکار، اعمال، بایدها و نبایدها، هنجارها، ارزش ها و نظام اعتقادات جامعه مشتمل بر سنت ها، آداب و رسوم، مذاهب، ایدئولوژی، تشریفات مذهبی، میراث، زبان و همه عادت ها یا دیدگاه های مشترک دیگر مورد هجوم بیرونی قرار گرفته و حفظ تعادل آن دشوار شده و پشت سر گذاشتن آن مستلزم تلاشی سخت و سرنوشت ساز باشد. بر این اساس، گسترش روزافزون بازی های رایانه ای به دلیل برخورداری از ویژگی های تعاملی، سهولت دسترسی و جذابیت های سرگرمی ساز آن در بین کاربران به امری اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. بیشتر این بازی ها توسط شرکت های غربی و متاثر از خاستگاه فرهنگی ویژه آن و بسیاری نیز با اهداف شیطنت آمیز به منظور تخریب بنیان های اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی سایر کشورها به ویژه جامعه مسلمانان تولید شده، روانه بازار گردیده و چالش های فرهنگی دشواری را در این جوامع پدید آورده است. هر چند در این میان به آثار و پیامدهای مفید این پدیده نمی توان بی توجه بود، لیکن بهره گیری از قابلیت های این ابزار و بهره مندی حداکثری از مزایای آن همچنین تاثیرپذیری حداقلی از آثار و پیامدهای مخرب جسمانی، روانی، اجتماعی و فرهنگی آن، مستلزم برنامه ریزی دقیق مسئولان، متولیان فرهنگی و برنامه سازان فرهنگی و هنری بر اساس سبک زندگی ایرانی- اسلامی و هوشیاری بسیار زیاد کاربران ایرانی می باشد. این مقاله می کوشد از جنبه های مختلف به آثار و پیامدهای بازی های رایانه بپردازد و ضمن آسیب شناسی، راهکارهایی نیز به منظور کاهش پیامدهای منفی این گونه بازی ها و نحوه بهره مندی از فواید آن پیشنهاد دهد.
    کلیدواژگان: فرهنگ، چالش، چالش فرهنگی، فضای مجازی، بازی های رایانه ای
  • جمال الدین ناصری* صفحه 125
    جمهوری اسلامی ایران از آغاز شکل گیری نظام سیاسی خود قصد داشته است که شکل جدیدی از اعمال و محدود شدن قدرت را سامان دهی کند. نقد مدیریت جهانی و هژمونی لیبرال دمکراسی، حمایت از جنبش های اسلامی- انسانی و ظلم ستیزی در دکترین سیاست خارجی ایران، توجیه کننده توجه به افکار عمومی در سطح بین الملل می باشد. ایران بعد از نزدیک به چهار دهه از استقرار جمهوری اسلامی، دارای اعتباری در میان کشورهای منطقه و دنیا است، این نوشتار قصد دارد دیپلماسی رسانه ای جمهوری اسلامی ایران در بیداری اسلامی، به عنوان یکی از ابزارها و روش های دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران مورد ارزیابی و آسیب شناسی قرار دهد. تمرکز اصلی این نوشتار بر دیپلماسی رسانه ای ایران است، اینکه چگونه ایران اهداف، ابزارها و توان خود را در تحولات قرن بیست و یکم در مورد بیداری اسلامی پیاده کرده است. این نوشتار تحلیلی است از دیپلماسی رسانه ای ایران و سازوکارهای آن در محیط بین الملل به قصد همسو نمودن حرکت های مردمی جهان عرب و در آخر نیز راهکارهایی برای فعال تر شدن دیپلماسی رسانه ای ایران ارائه خواهد شد.
    کلیدواژگان: دیپلماسی عمومی، دیپلماسی رسانه ای، بیداری اسلامی
  • احمدعلی نظری نژاد* صفحه 149
    رسانه های جمعی با توجه به حجم چشمگیر مخاطبان خود از جمله مهم ترین ابزارهای تاثیرگذار در حوزه فرهنگ و اعتقادات و باورهای دینی اقشار مختلف جامعه به شمار می روند. از میان رسانه های موجود ماهواره و اینترنت با توجه به داشتن ماهیت جهانی و عدم امکان کنترل استفاده و بهره برداری کاربران بیش از سایر رسانه ها بر زندگی فردی و اجتماعی جوامع تاثیرگذارند. در کشو ما به دلیل اشاعه بی ضابطه و رو به رشد استفاده از ماهواره و اینترنت همچنین نرخ رو به افزایش میزان بهره مندی از برنامه های پخش مستقیم ماهواره ای، نگرانی هایی در خصوص هجوم فرهنگی بیگانگان به فرهنگ دینی و ملی به خصوص در نسل جوان پدیده آمده است. علیرغم تاثیرگذاری منفی ماهواره ها و به ویژه اینترنت در فرهنگ و اعتقادات ملی، لیکن به دلیل فواید و کاربردهای بسیار زیاد و پرحجم اینترنت استفاده و بهره گیری از این رسانه در عمل اجتناب ناپذیر می باشد. از این رو، با توجه به جمعیت حدود 60 درصدی قشر جوان کشور که بخش عمده ای از کاربران اینترنت را تشکیل می دهند باید تدابیری اتخاذ کرد تا تاثیرات سوء و مخرب آن به حداقل ممکن کاهش یافته و در عوض زمینه و بستری مناسب برای بهره گیری مفید و مناسب از این رسانه فراهم شود. در این مقاله با روش تحلیلی توصیفی، نقش و تاثیر رسانه ها به خصوص اینترنت و ماهواره بر باورهای دینی جوانان مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: رسانه، باورهای دینی، اینترنت
  • سید عباس صفحه 179
    مقدمههر کدام از ابزارها و وسایل ارتباط جمعی، به نوعی سامان دهی اندیشه و نیز جذب و هضم اطلاعات را در ما هدایت می کنند. این امر تا جایی پیش می رود که حتی نوع رفتار ما را نسبت به استنباط و تصورات مان از جهان هستی و رویدادها متاثر می سازد. از اواخر دهه هفتاد قرن حاضر شور و نشاطی را که وسایل ارتباط جمعی به ویژه رایانه و تلویزیون و سپس امواج ماهواره ای در انتقال داده ها و اطلاعات باعث شده بودند با گزارش های تکان دهنده برخی از فرزانگان خیرخواه متوقف شد.
|
  • Mehdi Kazemi Page 7
    The unprecedented spread of using smart phones and, of course, the utilization of avariety of social network software in these phones, their ease of use and low cost have amazingly increased the users’ access to this technology and its applications. Given the important role and function of human interactions in the formation of personal and social identity, the norms governing the actions of individuals and, in short, the culture of a nation, on the one hand, and the design, expansion and management of virtual social networks by certain well-known authorities, the relatively young population of Iran and the thriving use of this communication means in the country, on the other, it appears that the study of the damages and negative impacts of virtual social networks on the cultural soft power of the Islamic Republic of Iran, as the pioneer of fight against injustice in the world, and with lofty goals and ideals for establishing a new Islamic civilization, is of great significance. Hence, this article, authored on the basis of the descriptive-analytic method and literature review, attempts to answer this major question: "What are the damages of the widespread use of virtual social networks to the soft power of the Islamic Republic of Iran?".
    Keywords: virtual social networks, soft power, the Islamic Republic of Iran
  • Mehdi Amanat Behbahani Page 29
    Demographic, linguistic and tribal heterogeneity has been one of the outstanding features of Iranian community during the centuries. Although the two features of being Muslim and Iranian have had such a desirability and cohesiveness that have mostly put Iranian ethnic groups under a single umbrella and Iranian ethnic groups have always lived in conformity with each other and the central political system, at some points during the contemporary history, it is observed that that the interference of enemies and superpowers has led to some ethnic crises in the country and turned ethnic convergence into divergence. The enemy’s involvement in creating crisis and ethnic conflict in Iran can be divided into hard and soft measures. In the field of hard measures, providing political, economic, military and logistics support for some Iranian ethnic groups, the enemy has sought to bring them into conflict with each other and the political system, so that they can put the political system under pressure and impose their illegal demands on it. However, in the field of soft measures, which have been observed especially after the Islamic Revolution, the enemy seeks to change the minds and hearts of the ethnic groups. Using various soft war methods, tools and tactics, especially in the context of media warfare, the enemy seeks to create an atmosphere of pessimism, despair, hopelessness and distrust toward the political system in the minds of Iranian ethnic groups, so that they can deprive the Islamic Revolution of the great social capital creating social gaps among Iranians. Reviewing the enemy’s soft war measures aimed at creating a gap between Iranian ethnic groups and the governance, this study offers suitable steps to deal with these measures.
    Keywords: ethnicity, ethnic crisis, ethnic conformity, soft war, soft measures
  • Mostafa Mohammadi* Page 47
    Undoubtedly, the Islamic Republic of Iran has been founded on the basis of a genuine interpretation of Islam whose fulfillment in the society requires various aspects of security. Security is said to pave the way and be a necessary prerequisite for all kinds of positive social advancements and developments. Hence, security provision is the most important duty of the administrators of the Republic Islamic of Iran. To achieve this, we need to have a comprehensive picture of soft security discourse in Islam in practice the vivid example of which is observed in the Prophetic Rule. Stressing the Prophetic Rule, this paper attempts to deal with Islamic soft security. During the lifetime of the Prophet (PBUH), soft security was utilized as a means to support the Muslim community of Medina, safeguard the governance and minimize environmental challenges posed by other actors. To clarify this issue from the viewpoint of Islam, first, soft security is defined and matched with the era of the Prophet (PBUH). Then, the origins, principles, tools, nature and function of soft security in Islam are dealt with. Finally, in order to draw some practical and applied conclusions from the present research work, soft security in Islam and the programs and practices of the Islamic Republic are compared and some strategies are offered for the establishment of soft security in Iran.
    Keywords: Islam, security software, the Islamic Republic of Iran
  • Iman Amuee* Page 73
    By gaining awareness of the way in which media, especially the Internet, produce information, even children will be able to have greater autonomy in their world. In addition, the teachers and professors who gain the skills of media literacy can become influential information disseminators and eliminate the gap between educational and social programs and ultimately become vigilant and critical consumers and addressees. In this paper, an attempt has been made to study and explore the role of the media in creating conflict and emotional gap between generations and how to fill this gap by enhancing media literacy. Drawing a conclusion at the end, the paper offers some recommendations aimed at enriching the educational system and elevating teachers as cultural role players.
    Keywords: media literacy, educational system, promotion of media literacy, technology
  • Shahabuddin Hejazi Page 95
    Cultural challenges have taken on new status and the ideas, practices, dos and donts, norms, values and the belief system of the community consisting of traditions, customs, religions, ideologies, rituals, heritage, language and all the other shared habits and views are being attacked by external forces and balancing it has become difficult and passing through the current situation requires difficult and decisive efforts. Accordingly, the wide-spread use of computer games due to their interactive features, ease of access and entertaining attractions among users has becomeinevitable. Produced and put on the market by Western companies, most of these games reflect their cultural setting and a majority aim at the mischievous goal of devastating the ideological, moral, social and cultural foundations of other nations, especially the Muslim community and they have created serious cultural challengesin these communities. Although the beneficial effects of this phenomenon cannot be ignored, making the most use of their potentials and benefits and receiving the least influence from their devastating physical, psychological, social, and cultural consequences requires careful planning by the cultural administrators and producers of cultural and artistic programs on the basis of Iranian-Islamic lifestyle and alertness on the part of Iranian users. This article attempts to review various aspects of the effects and consequences of computer games and pathologizing them, it presents some strategies aimed at reducing the negative impacts of these games and helping to learn how to benefit from their advantages.
    Keywords: culture, challenge, cultural challenges, cyberspace, computer games
  • Jamaleddin Naseri* Page 125
    The Islamic Republic of Iran has intended to formulate a new framework for imposing and delimitating power since its inception. Criticism of world management and the hegemony of liberal democracy, support for Islamic and humanitarian movements and fight against oppression in Iran's foreign policy doctrine justify paying attention to public opinion at international level. Nearly four decades after the establishment of the Islamic Republic, Iran has credibility among countries in the region and the world. This paper aims to evaluate and pathologize the role of the Islamic republic of Iran’s media diplomacy as one of the tools and methods of public diplomacy in Islamic awakening. The main focus of the article is on Iran’s media diplomacy and how it has managed to follow its goals and utilize its tools and competence with respect the Islamic Awakening amid the developments of the twenty-first century. This article is an analysis on Iran’s media diplomacy and its mechanisms in the international arena with the objective of integrating public movements in the Arab world. Finally, some strategies are offered to make Iran’s media diplomacy more active.
    Keywords: public diplomacy, media diplomacy, Islamic Awakening
  • Ahmad Ali Nazarinezhad* Page 149
    Given the considerable size of the audience of the mass media, they are said to be among the most influential tools in the field of culture and the religious beliefs of people of various social strata. Among the existing media, satellites and the Internet influence personal and social life of communities more than other media due to their global nature and the impossibility of controlling their users. In Iran, some concerns have arisen with regard to the cultural assault of foreigners on the religious and national culture, especially among the younger generation, because of the abnormal and growing use of satellites and the Internet as well as the increasing rate of the utilization of directly-broadcast satellite programs. Despite the negative impact of satellites, especially the Internet, on the national culture and beliefs, utilization of this medium is inevitable in practice because of its benefits and largescale applications. Hence, considering the country's nearly 60% of young population who make up the majority of the Internet users, we need to adopt certain measures so that its negative and destructive effects can be minimized and, instead, the way can be paved for its useful and appropriate utilization. In this paper, using the descriptive-analytical method, the role and influence of the media, especially the Internet and satellites, on the religious beliefs of the youth have been studied.
    Keywords: media, religious beliefs, the Internet