آرشیو دو‌شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۰، شماره ۱۴۵۸
جامعه
۱۹

معدن یکی از اصلی ترین عوامل تخریب محیط زیست در ایران است

اکتشاف معدن در ارتفاع 3200 متری کوه بوانات فارس

صدرا محقق

اکتشاف و بهره برداری از یک معدن در ارتفاع سه هزار و 200متری کوه های بوانات استان فارس آسیب های غیرقابل جبرانی به اکوسیستم این منطقه وارد کرده است. این کوه در شش کیلومتری جنوب و جنوب غربی شهرستان بوانات واقع شده و سه هزار و 362متر ارتفاع دارد. این کوه در دو قسمت شرقی و ختابان غربی قرار دارد و رودخانه های سرمیدان و بوانات از این کوه سرچشصمه می گیرند. با این حال انجام فعالیت های معدن کاوی و تخریب ها و انفجارهایی که به این منظور در این کوه صورت گرفته است، بخش های زیادی از اکوسیستم طبیعی این منطقه را دستخوش آسیب های بی شماری کرده است که از آن جمله می توان به از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه و فراری دادن جانوران آن اشاره کرد.

معدن کاوی یکی از عمده ترین عوامل تخریب محیط زیست و منابع طبیعی در ایران است. بر اساس اعلام وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت کشور تعداد کل معادن دارای پروانه اکتشاف و بهره برداری کشور پنج هزار و 527 است. تلاش ها برای بهره برداری و اکتشاف در این تعداد معدن تاکنون آسیب های بی شماری به محیط زیست کشور وارد کرده است؛ این در حالی است که چندی پیش و به دلیل واگذاری امور معادن شن و ماسه به سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ها، دوستداران محیط زیست را بر آن داشت که در رابطه با احتمال افزایش تخریب محیط زیست با صدور پروانه های بهره برداری غیرمجاز و غیرکارشناسی هشدار دهند. براساس اعلام وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت، وزارت کشور طبق ماده «4» قانون معادن، امور مربوط به معادن شن و ماسه را به سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ها واگذار کرده است. بر این اساس تمام متقاضیان جدید (اعم از حقیقی و حقوقی) برای هر نوع استفاده (شخصی، دولتی) و برای انجام مراحل بهره برداری باید به سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مراجعه کنند. با توجه به اینکه شاید فعالیت ها و برداشت های صورت گرفته از این معادن غیرقانونی باشد این احتمال وجود دارد که این عمل باعث افزایش برداشت های غیرمجاز از بستر رودخانه ها و تخریب محیط زیست شود. به اعتقاد برخی از کارشناسان با واگذاری این امور به سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ها این امکان وجود دارد با شکل گیری برخی ارتباطات و همچنین صدور پروانه های غیرمجاز و غیرکارشناسی به افراد غیرمتخصص زمینه بهره برداری از معادن شن و ماسه فراهم شود. علاوه بر آن انجام این کار به ضرر معادن و محیط زیست کشور بوده و می توان آن را به عنوان یک عامل مهم برای از دست رفتن منابع طبیعی موجود در کشور دانست.

سامان باقری فعال محیط زیست در استان فارس با اعلام این خبر به شرق در این باره می گوید: صدور مجوز فعالیت این معدن در ارتفاع سه هزار و 200 متری از کوه های بوانات و تلاش های متولیان این معدن برای کشف و بهره برداری از آن با استفاده از مواد منفجره و همچنین انواع ماشین های سنگین تاکنون سطح تخریب ها در منطقه را به میزان فراوانی افزایش داده است؛ به گونه ای که از هر فاصله ای به نمای این کوه که نگاه شود، سطح تخریب ها و تخریب اکوسیستم آن را می توان مشاهده کرد.

این فعال محیط زیست می افزاید: «تخریب های انجام گرفته برای کشف معدن در ارتفاعات بوانات درست در بلندترین قله این کوه در حال انجام است و به همین دلیل این تغییرات و دستکاری ها در اکوسیستم منطقه از نمای هر دو سوی کوه در شرق و غرب دیده می شود؛ این در حالی است که ارتفاعات این کوه یکی از بکرترین اکوسیستم های منطقه به حساب می آمد و به لحاظ پوشش گیاهی و نوع جانورانی که در آن می زیستند، ارزش های فراوانی داشته است.»

بر اساس گفته های سامان باقری علاوه بر فعالیت ها برای کشف و بهره برداری از این معدن، ایجاد جاده دسترسی به معدن نیز هم در قله و هم در دیگر قسمت های کوه آسیب های زیادی به محیط زیست وارد کرده است. این کار علاوه بر تخریب شدید چهره طبیعت، باعث از بین رفتن پوشش گیاهی و بر هم زدن تعادل طبیعی اطراف کوه شده است. در همین حال دامنه تخریب محیط زیست برای معدن کاری تنها به مرحله اکتشاف خلاصه نمی شود، چراکه در مرحله بهره برداری نیز آسیب های دیگری به زیست بوم منطقه محل معدن وارد می شود که در صورت عدم رعایت اصول زیست محیطی دامنه تخریب ها و آسیب ها به مراتب بیشتر می شود. به عنوان مثال در مرحله فرآوری به دلیل استفاده از مواد شیمیایی و مضر، بیشترین آلودگی آب و خاک که با از بین بردن پوشش گیاهی همراه است، منتج می شود؛ چراکه در فرآوری مواد معدنی، فلوتاسیون به عنوان شیوه ای معمول و متداول در استحصال مواد معدنی، با انواع مواد شیمیایی سر و کار دارد که در صورت عدم مدیریت صحیح، این مواد شیمیایی وارد محیط شده و حتی ممکن است از طریق پوشش گیاهی منطقه به خوراک دام راه یابد و از این طریق انسان را نیز درگیر خود کند. این مساله طی سال های اخیر نگرانی های فراوانی را برانگیخته است. علاوه بر این، ایزوله نبودن سدهای باطله کارخانه های فرآوری موجب ورود مواد شیمیایی مضر به آب های منطقه می شود، با توجه به اینکه از این کوه رودخانه های سرمیدان و بوانات سرچشمه می گیرد، در آینده آلوده شدن به مواد شیمیایی این رودخانه ها را نیز تهدید می کند.