آرشیو یک‌شنبه ۱۷‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۵۴۷۶
صفحه اول
۱
یادداشت

گام سوم؛ لازم اما ناکافی

دکتر ابراهیم کارخانه ای

گام های سه گانه ای که تاکنون از سوی ایران برای کاهش تعهدات برجامی برداشته شده اقدامی رو به جلو بوده و به نسبت رویکردهای گذشته دولت، حرکت مناسبی تلقی می شود و گام سوم در شرایطی صورت گرفته که برخی از محدودیت های برداشته شده را باید حداقل یک سال و نیم دیگر تحمل می کردیم. در عین حال باید توجه داشت هر اقدامی که به عنوان گامی بازدارنده مطرح می شود باید به گونه ای باشد که طرف مقابل را وادار به عقب نشینی از مواضع خود کند. این در حالی است که اقدامات ایران در این زمینه تاکنون باعث اتخاذ چنین مواضعی از سوی طرف های مذاکره کننده غربی نشده است. در مورد گام سوم چند نکته وجود دارد. از جمله در رابطه با مسائلی که در رابطه با زنجیره 20 تایی سانتریفیوژهای آی.آر.4 مطرح است. ما قبل از برجام یک زنجیره 164تایی آی.آر.4 به صورت نصب شده در اختیار داشتیم که براساس مفاد برجام آن زنجیره را که قدرت جداسازی حدود 5 سو را داشت جمع کردند و بالاخره بعد از چهار سال می خواهند این زنجیره را با 20 سانتریفیوژ آی.آر.4 شروع کنند و بعد از دو ماه به 164 تایی برسانند. مورد دیگر درباره زنجیره 30 تایی آی.آر.2.ام است که قبل از برجام هزار دستگاه از آن را به صورت نصب شده در نطنز داشتیم و آماده گازدهی بود اما بعد از برجام آنها را جمع کردند. این مسائل ناشی از تعهدات عجولانه ای بود که در برجام دادیم و ضربات آن را الان باید جبران کنیم.  آن موقعی که مذاکره برجام بود و ما در کمیسیون امنیت ملی بودیم مسوولان انرژی اتمی و سیاست خارجی عنوان می کردند آی.آر.1 منقرض شده و این سخنان با اعتراض شدید نمایندگان مواجه شد. به خاطر این که ما با همین آی.آر.1، غنی سازی 20 درصد را انجام دادیم. نکته دیگر درباره آی.آر.8 است که قدرت جداسازی 24 سو را دارد و چون ارتفاع آن 5/2متر است آن موقع امکان نصب آن را به خاطر کوتاهی سقف محل نصب نداشتیم. الان هم هیچ صحبتی از به کارگیری آی.آر.8 نیست.

از طرف دیگر، باید این نکته هم از سوی ایران به آژانس انرژی اتمی تفهیم شود که نوع نظارت و بازرسی آنها باید از این پس فرق کند و براساس مفاد برجام نباشد، چون دیگر برجامی وجود ندارد. گذشته از این مباحث به نظر می رسد تاکنون مصائبی که بر سر ایران آمده ناشی از عضویت ما در ان.پی.تی است و اساسا عضویت ما در این معاهده ضرورتی نداشت و همه تحریم های اعلام شده علیه ایران هم ناشی از همین عضویت است. الان هم آمریکایی ها سعی دارند پرونده ما را به شورای امنیت  برگردانند.  آمریکا با اجرای یک گام از برجام خارج شد و اروپا بی سر و صدا و طلبکارانه از انجام تعهدات خود طفره رفت. به راه انداختن سریال گام های حداقلی اقدامی نیست که منجر به بازدارندگی دشمن از عهد شکنی شده و منجر به احقاق حق ملت ایران شود. اعلام گام های دو ماهه عملا فرصت اعمال فشار بیشتر را در اختیار دشمن قرار می دهد. دشمن برای اثر بخشی تحریم ها و تنگ تر کردن حلقه توطئه در پی زمان بیشتر است و با انجام سریال های دو ماهه عملا فرصت لازم برای توطئه بیشتر برای دشمن فراهم می گردد. با توجه به عدم بازگشت طرف های مقابل به برجام گام بعدی ایران باید پایان عمر برجام باشد و با قاطعیت اعلام شود که هر زمان طرف های مقابل به برجام برگشتند ایران نیز به این توافق باز خواهد گشت و در صورت هر گونه اقدام فریبکارانه در ارتباط با شورای امنیت، ایران رسما خروج از برجام و در صورت ضرورت خروج از ان.پی.تی را اعلام خواهد کرد.