آرشیو پنج‌شنبه ۲۱‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۷۰۲
خبر
۸

رسانه های غربی اخراج بولتون را تحلیل کردند

دیپلماسی ظریف و اخراج آقای سیبیل!

پوریا فیروزنژاد

 دنیای اقتصاد : انگار دومینوی اخراج توییتری مقامات ارشد کاخ سفید توسط دونالد ترامپ پایانی ندارد. روز سه شنبه ترامپ یک بار دیگر در توییتر دست به کار شد و خبر کنار گذاشتن جان بولتون را که دیگر باید او را مشاور امنیت ملی سابق لقب داد، اعلام کرد. شیوه ای که قربانیان آن در گذشته افرادی نظیر رکس تیلرسون، وزیر خارجه، ژنرال هربرت مک مستر، مشاور امنیت ملی و جیمز متیس، رئیس پنتاگون بودند. اما از بدو انتشار این خبر، گمانه زنی هایی نیز در رابطه با اینکه جان بولتون آن گونه که خود مدعی است استعفا کرده یا ترامپ او را اخراج کرده است مطرح شده اند.

با این حال از این گمانه زنی ها که بگذریم و خط های خبری رسانه های آمریکایی را دنبال کنیم به وضوح مشخص می شود که اکثر تحلیلگران علت اخراج بولتون را ذیل اختلافات با ترامپ پیرامون ایران تعریف کرده اند. اختلافاتی که چندماهی است دیگر علنی شده اند و خوراک خبری رسانه های جریان اصلی در آمریکا را فراهم می کنند. ترامپ چند ماه قبل تر در تشریح سطح اختلافات خود با بولتون گفت: «اگر کارها در اختیار «جان» بودند آمریکا باید این روزها در چندین کشور می جنگید.» گرچه برخی معتقدند اخراج بولتون می تواند پیش زمینه ای برای ازسرگیری دیپلماسی میان ایران و آمریکا باشد اما همان طور که مقامات ارشد ایران بر آن تاکید ورزیده اند شرط اصلی آغاز دیپلماسی لغو تحریم ها است و ترامپ اکنون تنها مسیری که برای مذاکره پیش روی خود می بیند، اجرای همین شرط ایران است. آنچنان که بلومبرگ در گزارشی می نویسد:«به نظر می رسد ترامپ از قرار دادن فردی مانند بولتون در تیمش پشیمان شده است و می کوشد تا کم و بیش به همان توافقی با ایران دست یابد که آمریکا در آن حضور داشت و ترامپ خود آن را پاره کرد.» اما سیگنال دیگر این اخراج را نیز نباید نادیده گرفت، این اقدام ترامپ تنها دو هفته پس از بازگشت او از نشست کشورهای عضو گروه هفت در فرانسه انجام شد؛ نشستی که محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران به دعوت مکرون، ناگهان در آن حضور یافت و دیپلماسی ایران را در محل نشست هفت اقتصاد برتر جهان به طور فعال ظهور و بروز داد.

دیپلماسی یک روزه ظریف

دیلی بیست نیز در مطلب دیگری به نقل از چند مقام آگاه در تیم امنیت ملی کاخ سفید خبر داده است که اختلافات ترامپ و بولتون از هفته های اخیر وارد فاز تازه ای شد، به نحوی که پس از بازگشت ترامپ از نشست گروه هفت در فرانسه، او در چندین نوبت به مشاوران خود گفت که قصد دارد با حسن روحانی، همتای ایرانی خود در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در ماه جاری دیدار کند. نشستی که حضور ناگهانی محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران برای برگزاری دیداری چندساعته با مکرون، همه نگاه ها را به شهر ساحلی بیاریتز دوخت. دیداری که یکی از پیش شرط های اصلی آن از زبان حسن روحانی، تعلیق تحریم های اقتصادی آمریکا علیه ایران است. برای شخص جنگ طلبی در حد و اندازه بولتون، این واقعیت که ترامپ حتی احتمال دیدار با روحانی را مدنظر قرار داده است، ناامیدی تمام عیار بود چراکه نشان می داد ترامپ اعتماد به بولتون و تیمش ندارد.

ایران؛ عامل تفرقه در بال غربی کاخ سفید

بلومبرگ در گزارشی از ایران به عنوان مهم ترین عامل اختلاف ترامپ و بولتون در بال غربی کاخ سفید نام می برد و می نویسد: «اگرچه اختلافات متعددی میان این دو در موضوعاتی نظیر نحوه رفتار با کره شمالی، ونزوئلا، چین و روسیه دیده می شود اما مهم ترین عامل تفرقه افکن میان آنها، چند و چون سیاست در قبال ایران بوده است. بولتون علاوه بر اینکه با حضورش در کاخ سفید تیر خلاصی را بر پیکر برجام زد و ترامپ را به خروج از آن تشویق کرد، برخلاف میل رئیس جمهور آمریکا، او را متقاعد ساخت تا نیروهای نظامی آمریکا برای درگیری با نیروهای ایرانی در سوریه باقی بمانند. با این حال مشخص است که مدت زمانی است ترامپ دیگر وقعی به خصم و کینه توزی شخصی بولتون علیه ایران نمی نهد و در نشست خبری مشترک با امانوئل مکرون، همتای فرانسوی خود از تمایل به دیدار با حسن روحانی سخن گفت.»

تعدیل خصومت آمریکا علیه ایران؟

بر اساس همین اختلافات پیدا و پنهان در حوزه سیاست خارجی آمریکا میان این دو، مفسران معتقدند خروج این عنصر جنگ طلب از کاخ سفید بدون تردید مواضع واشنگتن در قبال تهران را تعدیل می کند.

آنچنان که روزنامه واشنگتن پست نیز در گزارشی با اشاره به تاثیر ژرف اخراج بولتون بر تعدیل سیاست کاخ سفید در برابر ایران می نویسد:«تغییری که توسط دونالد ترامپ در راس هرم رهبری سیاست خارجی آمریکا با اخراج بولتون رخ داده است بی تردید شکل تعامل با ایران را دستخوش تغییرات محسوسی می کند و بر راهبرد کاخ سفید در قبال تهران نیز موثر خواهد بود. اکنون دست و بال ترامپ برای تغییر رفتار در برابر ایران دیگر از سوی بولتون بسته نیست.»

این روزنامه در ادامه نام بردن از بولتون به عنوان سرسخت ترین جنگ طلب ضدایرانی در دستگاه ترامپ می افزاید: «بولتون همواره از روی میز بودن گزینه اقدام نظامی علیه تهران حمایت کرده است و حتی گاه به طور علنی از لزوم انجام آن نیز دفاع می کند. او ابایی ندارد که در این حملات خون شهروندان بی گناه نیز ریخته شود و آن طور که خودش می گوید این اقدامات در برابر دشمنان آمریکا برای نیل به اهداف استراتژیک الزامی است.»

بلومبرگ نیز در همین راستا خروج بولتون از کاخ سفید را تسهیل کننده برقراری دیپلماسی میان تهران و واشنگتن تعبیر می کند و می گوید:«شخص محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران نیز با قرار دادن بولتون در «تیم بی» او را یکی از پایه های خصومت کاخ سفید علیه ایران دانسته بود. او در مصاحبه ای درحالی که روی صحبتش با ترامپ بود بولتون را عامل تشدید تنش ها میان دو کشور عنوان کرد. اکنون به نظر می رسد که ترامپ از قرار دادن فردی مانند بولتون در تیمش پشیمان شده است و می کوشد تا به همان توافق کم و بیش یکسانی با ایران دست یابد که پیش تر اوباما آن را با ایران امضا کرده بود و ترامپ خود آن را پاره کرد.»

تنهایی منافقین در کاخ سفید

اما خروج بولتون از کاخ سفید پیامد دیگری نیز داشت و آن اینکه مجاهدین خلق(گروهک تروریستی منافقین)، دشمن قدیمی جمهوری اسلامی دیگر یار و یاوری در کاخ سفید ندارند و متحد قدرتمند خود در کاخ سفید را از دست داده اند. اما نکته طنز ماجرا آنجاست که برای سالیان متمادی، نام این گروه در فهرست گروه های تروریستی وزارت خارجه آمریکا نیز قرار داشت.

واشنگتن پست در یادداشت دیگری که 24 مارس 2018 انتشار یافت، حمایت بولتون از تغییر رژیم در ایران را به پول هایی که به جیب او سرازیر می شوند مربوط می داند و می نویسد:«جان بولتون در حمایت از مجاهدین خلق تنها نیست و نماینده جریانی در کاخ سفید بود که یکی دیگر از اعضای برجسته آن رودی جولیانی است که در ازای دریافت مبالغ هنگفت تن به سخنرانی در نشست های این گروه می دهند و زبان به حمایت از آنها به عنوان جایگزین جمهوری اسلامی در ایران می گشایند، این درحالی است که مجاهدین خلق در میان سیاست مداران و عموم مردم ایران از هیچ حمایتی برخوردار نیستند و در قامت یک گروه تروریستی و خائن شناخته می شوند.»