آرشیو پنج‌شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۴۸۲۶
باشگاه اقتصاددانان
۵

خرید پست ریاست جمهوری!

روبرت رایچ

 نامزدی متمایز در بین نامزدهای حزب دموکرات برای انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر است. او شانس انتخاب شدن در آن رویداد را دارد زیرا 60 میلیارد دلار ثروت دارد و سود سالانه این ثروت عظیم 2 میلیارد دلار است. او گفته است: «این پول را صرف پیروزی در انتخابات می کنم.» این کار برای او یک فداکاری نیست، اما به دموکراسی آمریکایی لطمه وارد می کند. آقای بلومبرگ تحت تاثیر نتایج انتخابات مقدماتی انجمن های حزبی در ایالت آیووا و میزان پایین رای جو بایدن تشویق شده بر میزان هزینه های تبلیغاتی خود در تلویزیون و دیگر رسانه ها بیفزاید و تعداد پرسنل ستاد انتخاباتی خود را به 2 هزار نفر افزایش دهد.

او در انتخابات های مقدماتی در 4 ایالت شرکت نکرد، اما در عوض بر انتخابات سوم مارس یعنی «سه شنبه بزرگ» تمرکز کرده است. انتخابات سوم مارس بیش از همیشه اهمیت دارد زیرا شامل ایالت های کالیفرنیا، تگزاس، ویرجینیا، مینه سوتا، کارولینای شمالی و ماساچوست است. آقای بلومبرگ در مصاحبه با نیویورک تایمز گفته است: «بسیار موثرتر است در ایالت های بزرگ و ایالت هایی که در آنها رای دهندگان هنوز تصمیم گیری نکرده اند تمرکز کنید. دیگران روی چهار ایالت اول تمرکز کردند. آنها مجبور نبودند چنین کنند اما خودشان چنین تصمیم گرفتند. آنها طبق قواعد قدیمی عمل کردند.»

بله، حق آقای بلومبرگ است و قاعده جدید، صرف میلیاردها دلار از ثروت شخصی برای پیروزی در انتخابات است. تنها در ماه گذشته میلادی آقای بلومبرگ بیش از 300 میلیون دلار صرف تبلیغ کرد. این رقم از کل هزینه ای که هیلاری کلینتون در سال 2016 برای تبلیغات خود کرد بیشتر است. همچنین رقم یاد شده از هزینه ای که دیگر نامزدهای دموکرات صرف تبلیغات کرده اند بالاتر است. قلب پیام انتخاباتی آقای بلومبرگ این است که او برای شکست دادن ترامپ پول کافی در اختیار دارد. او تاکنون حملات موثری علیه سیاست های ترامپ انجام داده است. اگر محتوای توییت های ترامپ را معیار قرار دهیم باید بگوییم تاکتیک های آقای بلومبرگ به تدریج در حال عصبی کردن ترامپ است. یکی از مشاوران ترامپ می گوید: «رئیس جمهور معتقد است پول اثرات بزرگی دارد و کسانی که معتقدند آقای بلومبرگ هیچ امیدی به پیروزی ندارد او را دست کم گرفته اند.» یکی دیگر از مشاوران ترامپ می گوید: «ترامپ پول را جدی می گیرد. او یک بیزینس من است.»

کمیته ملی دموکرات ها آماده است جایگاه آقای بلومبرگ را ارتقا دهد. جمعه گذشته این کمیته یکی از شرایط خود برای مناظره نامزدهای دموکرات را نادیده گرفت. نامزدها برای شرکت در مناظره نوزدهم ماه جاری در لاس وگاس باید حداقل از 10 درصد حمایت در 4 نظرسنجی انجام شده از 15 ژانویه تا هجدهم ماه جاری برخوردار باشند. سه نامزد یعنی جو بایدن، برنی سندرز و الیزابت وارن دارای این شرط هستند و حجم بالای تبلیغاتی که آقای بلومبرگ انجام داده به او این شانس را می دهد که حائز شرط یاد شده شود.

در چند هفته اخیر میزان آرای او در نظرسنجی ها بالا رفته و از آرای برخی نامزدها پیشی گرفته است. برای مثال در فلوریدا آقای بلومبرگ در سومین جایگاه از لحاظ میزان رای در نظرسنجی ها قرار دارد یعنی جلوتر از خانم وارن. در ایالت های میشیگان، اوهایو، جورجیا، پنسیلوانیا و در نیوجرسی نیز او جایگاه چهارم است. این امر نشان می دهد پول اگر به میزان کافی وجود داشته باشد می تواند چیزهای زیادی را بخرد. آقای بلومبرگ ایده های جالب توجهی در حوزه سیاست عمومی دارد: او موافق کنترل اسلحه و طرفدار مبارزه با تغییرات آب و هوایی است. او همچنین برنامه ای برای گرفتن 5 هزار میلیارد دلار مالیات از ثروتمندان و شرکت ها ارائه کرده است. آقای بلومبرگ یک سرمایه گذار موفق در وال استریت است و با برخی تغییرات در مقررات این بازار پس از بحران مالی و رکود اقتصادی سال 2008 مخالفت کرده است.

البته وضعیت مالی و ثروت او به همان اندازه که وضعیت مالی ترامپ مبهم است، پیچیده و غیرشفاف است. آقای بلومبرگ در سال های متمادی که شهردار نیویورک بود از افشای پرونده مالیاتی خود اجتناب کرد و حتی اکنون که نامزد انتخابات ریاست جمهوری است از اعلام زمانی برای افشای پرونده مالیاتی خود اجتناب کرده است. و این واقعیت را نباید فراموش کرد که او تلاش می کند پست ریاست جمهوری را بخرد. در گذشته، آمریکا روسای جمهوری فرهیخته و توانمند داشته که از لحاظ مالی بسیار ثروتمند بودند: فرانکلین روزولت، تدی روزولت و جان اف کندی جزو این روسای جمهوری هستند. اما مشکل اصلی، ارتباط بین قدرت و ثروت است که افراد دارای ثروت عظیم از آن برای رسیدن به قدرت استفاده کنند. دقیقا به همین شیوه، الیگارشی دموکراسی را نابود می کند. الیگارشی حکومتی متشکل از تعدادی افراد یا خانواده های بسیار ثروتمند است که نهادهای اصلی جامعه را کنترل می کنند. الیگارش ها ممکن است سعی کنند قدرت خود را پشت آن نهادها مخفی کنند یا با طرفداری از ایده های بشردوستانه و مسوولیت اجتماعی شرکت ها، قدرت خود را موجه جلوه دهند اما نباید فریب خورد. الیگارشی دموکراسی نیست.

حتی یک سیستم که خود را دموکراسی می نامد می تواند به الیگارشی تبدیل شود و این هنگامی رخ می دهد که قدرت در دستان یک گروه نخبه مالی یا ثروتمند متمرکز می شود. قدرت و ثروت آنها با گذشت زمان افزایش می یابد زیرا آنها قوانینی به تصویب می رسانند که به نفعشان است، بازارهای مالی را برای کسب منفعت شخصی دستکاری می کنند و به ایجاد یا بهره برداری از انحصارهای اقتصادی می پردازند تا پول بیشتری به جیب خود سرازیر کنند.

از سال 1980 تاکنون میزان ثروت 400 ثروتمند بزرگ آمریکا چهار برابر شده در حالی که سهم ثروت نیمی از مردم آمریکا کاهش یافته است. در حال حاضر ثروت 130 هزار خانواده ثروتمند آمریکایی تقریبا برابر 90 درصد مردم این کشور است یعنی کل ثروت 117 میلیون خانواده. بنا به اعلام نشریه فوربس، مایکل بلومبرگ هشتمین فرد ثروتمند آمریکاست. رشد ثروت با افزایش شدید قدرت سیاسی ثروتمندترین ها و کاهش قابل ملاحظه نفوذ سیاسی دیگران همراه بوده است. برخلاف درآمد یا ثروت، قدرت یک بازی «برآیند صفر» است یعنی هر چه قدرت یک گروه بیشتر شود قدرت دیگران کمتر می شود. در انتخابات ریاست جمهوری چند دهه اخیر سهم کمک مالی ثروتمندترین افراد جامعه به مبارزات انتخاباتی نامزدها به سرعت افزایش یافته است. یک عامل مهم پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری سال 2016 همین تغییر در ساختار قدرت بود. رای دهندگان غیربهره مند به این نتیجه رسیدند که ترامپ می تواند سهم آنها در ثروت آمریکا را بیشتر کند و ترتیبی دهد تا صدای آنها شنیده شود.

نیم قرن پیش یعنی زمانی که آمریکا دارای یک طبقه متوسط بزرگ و رو به رشد بود، چپگراها خواستار اجرای برنامه های فراگیر برای تامین اجتماعی و سرمایه گذاری بیشتر در حوزه زیرساخت ها از جمله مدرسه، جاده و تحقیقات علمی بودند. راستگراها نیز مایل بودند به بازار آزاد بیشتر تکیه شود اما همزمان با متمرکز شدن قدرت و ثروت در دست یک گروه، قدرت و ثروت دیگران، چه چپگرا و چه راستگرا کاهش یافته است. امروزه شکاف بزرگ بین دموکراسی و الیگارشی است، نه بین چپ و راست. بدون شک آقای بلومبرگ به بخشی از آن الیگارشی تعلق دارد. این نباید به طور اتوماتیک سبب کنار گذاشته شدن او شود اما باید زنگ خطر را به صدا درآورد. اگر تنها راه خلاص شدن از یک رئیس جمهوری مستبد مانند ترامپ رای دادن به یک الیگارش به نام مایکل بلومبرگ است، باید الیگارش را انتخاب کرد. الیگارشی بهتر از استبداد و خودکامگی است اما هیچ کدام به خوبی دموکراسی نیستند.