آرشیو سه‌شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۳۶۳۹
جامعه
۱۳
یادداشت

ثبت جهانی ماسوله اولویت اول استان گیلان

کیانوش طاهری

کنوانسیون میراث جهانی نام عهدنامه ای بین المللی است که در 16 نوامبر 1972 میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید و موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند. کشور ایران سه سال پس از تصویب این عهدنامه در 26 فوریه سال 1975 برابر با چهارشنبه هفتم اسفند 1353 به کنوانسیون میراث جهانی پیوست.

محوطه های میراث جهانی:(World Heritage Sites) به مجموعه اماکن تاریخی، فرهنگی یا طبیعی ثبت شده در سازمان میراث جهانی (WTO)  مانند شهر، روستا، جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه و... گفته می شود که طی فرایندی پرونده ادعاشده توسط کشور صاحب این محوطه بررسی و به رای گذاشته شده و با رای اعضا در فهرست میراث جهانی پذیرفته شده است. سایت هایی که در این فهرست قرار گرفته و به ثبت جهانی می رسند. 

چغازنبیل، نیایشگاه باستانی در خوزستان، اولین اثر ایران است که در سال 1979 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده و تاکنون 24 اثر تاریخی، فرهنگی و طبیعی ایران در این فهرست قرار گرفته که از این میان تنها یک اثر طبیعی از گیلان تحت عنوان «جنگل های هیرکانی» آن هم به صورت مشترک با چهار استان دیگر به ثبت جهانی رسیده است. 

شهر تاریخی ماسوله با قدمتی 800 تا هزار ساله ، در سی ام مرداد سال 1354 به شماره 1090 به صورت یک مجموعه در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، اما برخلاف تصور بسیاری از فعالان عرصه های اجتماعی و گردشگری هنوز موفق به ثبت در فهرست آثار جهانی نشده و تاکنون مورد بی مهری برخی مسئولان قرار گرفته است که دغدغه ای برای ثبت جهانی این اثر فاخر نداشته اند.ثبت جهانی ماسوله از سال 1390 در دستور کار قرار گرفت، اما عدم مدیریت یکپارچه شهری، نبود طرح ساماندهی گردشگری و وجود 11 ساختمان ناهمگون اداره برق، آب و فاضلاب، مخابرات، هواشناسی، تعاونی صنایع دستی، درمانگاه، دو واحد تجاری و دو واحد مسکونی در حریم فضای سبز از جمله موانعی است که بر سر راه جهانی شدن ماسوله وجود داشته و دارد.

حال ممکن است این پرسش طرح شود که چرا باید ماسوله ثبت جهانی شود؟!

راقم سطور معتقد است با توجه به اینکه تاکنون اثری از استان گیلان به صورت اختصاصی به ثبت جهانی یونسکو نرسیده است، ثبت جهانی ماسوله به عنوان اولین اثر تاریخی می تواند موجب معرفی ماسوله و حتی گیلان به جهانیان و ورود گردشگران خارجی به استان شود که تقویت بنیه اقتصادی و توسعه گیلان را به ارمغان خواهد داشت. با حضور گردشگران بین المللی برای بازدید از یک اثر که ثبت میراث جهانی شده، به نظر می رسد زیرساخت های مقصد نیز در ابعاد اقامتی، پذیرایی، ارتباطی و جاده ای و حمل و نقل زمینی یا هوایی بهبود یابد و کسب وکارهای کوچک و بزرگ محلی مرتبط با خدمات گردشگری به این واسطه شکل گیرد و افزایش اشتغال را به همراه داشته باشد. قرارگرفتن سایت ماسوله در فهرست آثار جهانی به ویژه از آن جهت حائز اهمیت است که موجب توجه هر چه بیشتر به اهمیت آن و بسترساز حفاظت بهتر از آن می شود؛ به عنوان مثال در صورت ثبت جهانی، سازمان یونسکو کشور صاحب اثر (کشور میزبان) را مکلف به تخصیص اعتبارات لازم به منظور حفاظت و نگهداری اثر می کند و همچنین کمک بلاواسطه کشورهای عضو عهدنامه بین المللی یونسکو در حفاظت و بازسازی در شرایط بحرانی و جنگ را به همراه دارد. تثبیت حاکمیت کشور میزبان بر منطقه ثبت شده، افزایش توجه و آگاهی مردم و مسئولان نسبت به حفظ اثر، افزایش درآمد بومیان، جذب کمک های بین المللی در مواقع اضطراری، معرفی در سایت های معتبر گردشگری، تدوین طرح ساماندهی گردشگری و... را می توان از دیگر مزایای ثبت جهانی عنوان کرد.

چرا ثبت جهانی ماسوله باید اولویت اول استان باشد؟

هم اکنون پروژه ثبت جهانی ماسوله به طور ویژه در دستور کار اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان گیلان قرار گرفته است اما یقینا این پروژه بزرگ با همت یک ارگان یا دستگاه اجرائی محقق نخواهد شد و با توجه به موانع بزرگی که بر سر راه ثبت جهانی وجود دارد، مستلزم توجه و همت تمامی دستگاه های اجرائی استان و در راس آن استانداری گیلان و همچنین همکاری، مطالبه و پیگیری مردم منطقه و استان و نهادهای مردمی است تا در راستای رفع موانع ثبت جهانی ماسوله گام برداشته و شرایط را برای تکمیل پرونده ثبت فراهم کنند.

اما نکته ای که بیش از پیش باید به آن توجه شود محدودیت کشور ها در ارائه پرونده های ثبت به سازمان یونسکو است و بر این اساس تنها پرونده های شاخص و بدون نقص کاندیدای ارائه به این سازمان ارسال خواهند شد و با توجه به اینکه بیش از 50 رقیب برای پرونده ماسوله در داخل کشور وجود دارد، نیازمند توجه بیشتر و اولویت بخشی نسبت به پرونده ثبت جهانی ماسوله در استان است تا پایانی بر این فرصت سوزی باشد.