آرشیو سه‌شنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۳۶۷۲
دیپلماسی
۱۰

کرونا؛ تجربه جهان و ما

کوروش احمدی

آقای روحانی به مردم خبر دادند که خیالشان راحت باشد هیچ گونه قرنطینه ای در کار نخواهد بود. از سخنان وزیر بهداشت درباره اقدام 300 هزار اکیپ برای رصد خانه به خانه هم با وجود گذشت 15 روز هنوز خبری نیست. همچنین با وجود گذشت چهار روز از سخنان سردار باقری درباره «روال خلوت سازی... ظرف 24 ساعت آینده» و «رصد کل ملت ایران... ظرف یک هفته تا 10 روز آینده» ، هنوز نمی دانیم آیا اقدامی عملی در جریان است یا خیر. این در حالی است که کشورهای مختلف در یکی، دو ماه گذشته به تدریج راهبرد خود برای مبارزه با کرونا را مشخص کرده و به اجرا گذاشته اند. صرف نظر از درستی این یا آن راهبرد، مشکل اساسی این است که روشن نیست راهبرد عملی مقامات ما برای به حداقل رساندن تلفات و خسارات ناشی از کرونا چیست. تاکنون تنها توصیه هایی از مقامات شنیده ایم: یکی توصیه به اینکه «مردم نباید بترسند» و پرداختن گسترده به آن در صداو سیما و کمک گرفتن از قوه قضائیه برای اعمال این توصیه. توصیه دوم به لزوم «در خانه ماندن» است. این دو توصیه با هم در تعارض اند. مردمی که نباید بترسند، چرا اساسا باید در خانه بمانند؛ خاصه آنکه وقتی دولت اعلام تعطیلی نکرده، چطور در خانه ماندن ممکن است. در این میان، برخی سخنان حاشیه ای نیز بر اغتشاش و سرگشتگی افزوده است؛ مثلا آقای دکتر زالی، فرمانده ستاد مبارزه با کرونا، می گوید: «این یک ویروس کاملا سیاسی است و در این تردید نکنید». این یعنی چه؟ ایشان که یک متخصص است می داند که برای چنین ادعاهایی حداقل یک نوشته تخصصی سه، چهار صفحه ای لازم است.

  این در حالی است که کشورهای دیگر هریک راهبردی را انتخاب کرده اند و بر اعمال آن متمرکز شده اند و تکلیف مردمشان روشن است. الگوهایی در کشورهای مختلف دنبال شده که واجد درس هایی برای همه است. چین به راه قرنطینه کردن و خانه نشین کردن دستوری حدود 500 میلیون نفر رفت. با وجود اینکه ادعا می شد که چنین تدبیر فوق العاده ای در «غیردموکراتیک ها» آسان تر از «دموکراسی ها» است، ایتالیا نیز همین راه را رفته و اسپانیا و فرانسه هم با تفاوت هایی همین مسیر را برگزیده اند؛ اما کره جنوبی نیز که مانند ایتالیا نظامی لیبرال دموکرات دارد، گام در راهی متفاوت گذاشته است. کره جنوبی مرزها را باز نگه داشته و به فاصله اجتماعی داوطلبانه توصیه می کند. هم زمان به نحوی گسترده به آزمایش مردم، چه با علامت چه بی علامت، دست زده است. دولت کره جنوبی در اواسط فوریه با منع ورود چینی ها به کشور مخالفت کرد و سفر کره ای ها به چین را دلیل اصلی انتشار ویروس دانست. هم زمان به آزمایش سخت گیرانه حدود 10 هزار نفر اعضای یک فرقه مسیحی در دایگو که متهم به رفتار پرخطر بودند، پرداخت و کسانی که حاضر به آزمایش نشدند، دستگیر شدند. برخورد تهاجمی برای یافتن و آزمایش افراد فرقه، به هشیاری و بسیج همه مردم کمک کرد. دولت از کارت های اعتباری و داده های جی پی اس و اطلاعات تلفن های هوشمند برای کشف و فراخوان مبتلایان در کل جمعیت استفاده کرده و برای کسانی که تبعیت نکنند جریمه هشت هزارو 500 دلاری تعیین کرده است. هزارو 200 تیم در سراسر کشور به انجام بیش از 15 هزار آزمایش در روز بدون اینکه نیاز به پیاده شدن مردم از خودرویشان باشد، مشغول شدند و نتیجه در شش ساعت آماده ارائه می شود. میزان استفاده کره ای ها از ماسک و دستکش و اجتناب از جاهای شلوغ بالاتر از کشورهای دیگر است و عمل داوطلبانه مردم موجب خلوتی خیابان ها تا حد زیادی شده است. فرهنگ کنفسیوسی، اعتماد به مقامات به طورکلی و اعتماد به تدابیر آنها برای مبارزه با کرونا به طور خاص این راهبرد را ممکن و موفق کرده است. نتیجه اینکه کل شمار فوتی ها در حدود 75 نفر و شمار ابتلا در حدود هشت هزارو 200 مورد تثبیت شده است.

در ایتالیا در دوم مارس تلفات روزانه از چین و تعداد مبتلایان روزانه از کره جنوبی بیشتر شد. کشور در شمال با مشکل تخت و آی سی یو مواجه شد. توصیه های متخصصان و نگرانی از سرایت بیماری به مناطق فقیر جنوب، دولت را به اقدام واداشت. در نهایت دولت بعد از مدتی تمرکز بر توصیه، به کاهش داوطلبانه سفرها و همایش ها، تمام کشور را در قرنطینه قرار داد. دولت ایتالیا در 31 ژانویه وضعیت فوق العاده اعلام کرد و تمام پروازها از چین را متوقف کرد و در 24 فوریه 11 شهر شمالی را قرنطینه کرد. در چهارم مارس سفرهای غیرضروری را منع و مدارس، دانشگاه ها، سینماها و... را تعطیل کرد و نهایتا قرنطینه کل کشور را در 12 مارس اعلام کرد که از جمله تعطیلی همه مراکز کار و بسته شدن تمام مغازه ها غیر از خواربارفروشی ها و داروخانه هاست؛ اما آزمایش افراد در ایتالیا تنها محدود به کسانی است که علامت بیماری دارند و تست های روزانه در حدود سه هزار مورد است، درحالی که جمعیت ایتالیا حدود 20 درصد بیشتر از جمعیت کره جنوبی است. با گذشت چهار روز از قرنطینه سراسری، شمار مبتلایان و فوتی های روزانه هنوز رو به افزایش است؛ اما مقامات انتظار دارند این روند به زودی تثبیت شود.

با توجه به این تجربه ها سوال این است که راهبرد ما چیست. تاخیر بیشتر در تعیین یک راهبرد و اجرای قاطعانه آن موجب افزایش تلفات و خسارات خواهد شد.