آرشیو پنج‌شنبه ۱ خرداد ۱۳۹۹، شماره ۷۳۵۳
صفحه اول
۱

مجلس دهم تمام شد

نطق آخر

گروه سیاسی: «مجلس تمام شد ولی باید گفت در تو پایان نیست، آغازی دگر باید تو را.» آخرین نطق مجلس دهم روز گذشته 31 اردیبهشت ماه با همین جمله به پایان رسید آنجا که علی لاریجانی رئیس مجلس بعد از 12 سال ریاست بر کرسی بهارستان از جای خود بلند شد و ساعت 11 و 45 دقیقه زنگ پایان جلسه علنی مجلس نواخته شد. اگرچه تا هفتم خرداد هنوز دهمین دوره مجلس دایر است اما صحن بهارستان دیگر شاهد نمایندگان این دوره نخواهد بود و آماده می شود تا از 8 خرداد پذیرای منتخبان مجلس یازدهم شود.  بنابر این نمایندگان در همین جلسه و به علت بارش باران داخل صحن عکس یادگاری دسته جمعی را گرفتند. صحن بهارستان البته از صبح حال و هوای خداحافظی داشت. از عکس های دو یا چنده نفره گرفته تا حلالیت طلبی از یکدیگر و پوشیدن لباس های محلی از سوی برخی نمایندگان، صحنه های برجسته دیروز بهارستان بود. رفع ایرادات شورای نگهبان درباره اصلاح قانون احزاب و گروه های سیاسی و بررسی طرح الزام به ثبت اسناد رسمی معاملات اموال غیرمنقول آخرین دستور کارهای مجلسی ها بود. نمایندگانی که از راهیابی به دور بعدی بازمانده اند کارت «ادوار» گرفتند و نمایندگانی که در مجلس یازدهم هم حضور خواهند داشت کارت نمایندگی جدید دریافت کردند. بیانیه 250 نفر از نمایندگان در قدردانی از زحمات هیات رئیسه هم آخرین بیانیه ای بود که از تریبون مجلس دهم خوانده شد.

آخرین نطق مجلس دهم

رئیس مجلس هم در آخرین نطق خود با اشاره به برخی از مهم ترین مصوبات مجلس دهم گفت: سراغ ندارم در مجالس بعد از انقلاب هیچ مجلسی به اندازه مجلس دهم به بنیه دفاعی کشور و بنیه نیروی قدس سپاه کمک کرده باشد.به گزارش خانه ملت، او با تشریح گوشه هایی از عملکرد همکاران خود گفت که برخی از سیاسیون برای رقابت خرد انتخاباتی بی انصافی را به نهایت رساندند و هر آنچه دلشان خواست (علیه این مجلس) گفتند. لاریجانی با اشاره به بیاناتی از رهبر معظم انقلاب «مجلس مظهر حکمت نظام است» و «مجلس ریل گذار حکومت است» و فرموده امام(ره) «مجلس در راس امور است» تاکید کرد: هیچ بخشی از حکومت حق ندارد از اجرای قوانین مجلس سر باز زند. شهید مدرس می گفت دولت و اعضای آن فقط باید تصمیمات مجلس را اجرا کنند، به نظرم با توجه به نظرات امام و رهبری معظم و قانون اساسی و ساختار کشور، همه اهمیت مجلس را می دانند پس چرا مدتی است که به انحای مختلف برای تخریب وجهه مجلس شورای اسلامی تلاش شده است؟ در حدی که این همه مصاحبه و تکرار فساد نسبت به نمایندگان چیزی جز ورژن جدید همان بگم، بگم های سابق به ذهن متبادر نمی کند.

رئیس مجلس اظهار کرد: اکثر وقت مجلس در مقابله با حوادث طبیعی مانند سیل، زلزله، گرد و غبار و کرونا و حتی مهم تر کرونای ترامپ گذشت. ایران قبل از بحث بیماری کرونا که همه ملت ها را درگیر کرد، به کرونای ترامپ دچار شد؛ عده ای انتظار داشتند که این مجلس وقت خود را صرف کشمکش های سیاسی بلاوجه کند که ما آن را خلاف عقل و دیانت و حکمرانی مسلمانان می دانستیم. لاریجانی با اشاره به اینکه همه گرایش های سیاسی در مجلس دهم حضور فعال داشتند و این مجلس، مجلسی یکدست و به فرمانی نبود، افزود: ما دو تعهد داشتیم، رعایت حقوق ملت و رعایت تدابیر رهبری که بخوبی در برابر این موضوع مجلس تجاوب داشت و یاد ندارم تدبیری از رهبر معظم انقلاب به مجلس اعلام و کسی به آن توجهی نکرده باشد البته به خاطر ندارم که ایشان دستوری به این مجلس یا مجالس دیگر که بنده حضور داشتم، داده باشند.

او ادامه داد: البته گاهی بر سر موضوعی مانند استیضاح به شخص من دستور دادند ولی به مجلس دستوری ندادند، بنده معتقدم باید حرمت تمام قوا را نگاه داشت و این مجموعه که همگی یا برآمده از مسیر انتخابات توسط مردم یا منصوبین از طرف رهبر معظم انقلاب هستند که نظام ولایی را شکل می دهند.اگر عده ای این قوه را بشکنند یا عده ای قوه دیگر را تخریب کنند از نظام و کشور چه می ماند؟ لاریجانی گفت: در 12 سالی که رئیس مجلس بودم یادم نیست که رهبر معظم انقلاب دستوری به مجلس داده باشند، با وجود اینکه به لحاظ ولایت مطلقه فقیه می توانستند این کار را انجام دهند اما رای مردم نزد ایشان خیلی محترم است و مجلس برای رهبر معظم انقلاب محترم است. ایشان نظر خود را می گفتند اما دستوری نمی دادند و می گفتند مجلس خودش تصمیم بگیرد. مجلس هم وقتی نظر ایشان را می دانست احترام می گذاشت و این رفتار متقابل، ارزشمند و مهم است. دوستانی که گاهی راجع به مجلس حرف می زنند یاد بگیرند نظر ولایی چیست.

نماینده قم در مجلس افزود: سیاست ورزی در هر سطحی یک هنر است و قواعد خود را می طلبد اما برخی فکر می کنند با این اقدامات حذفی یا تخریب رسانه ای، انقلاب و نظام را حفظ می کنند در حالی که باید دید این تلقی عقلا و از نظر تجربه تاریخی در این 40 سال چقدر وجاهت داشته است.فعل سیاسی اگر از پشتوانه عقلانی برخوردار نباشد ممکن است توفیق پیدا کند اما پایدار نیست. رئیس مجلس گفت: اما از نظر تجربه در این 40 سال پس از انقلاب هر وقت یک جناحی به طور کامل سرکار بود برآیند کار اینگونه نبود که بتواند مشکلات کشور را حل کند مگر زمانی که تا حدی توانسته است کنار هم قرار بگیرند و مدارا داشته باشند، علت این است که ظرفیت فکری ایران و ایرانی آنقدر وسیع است که در چارچوب یک جناح نمی گنجند یا جناح ها کوچکتر از این هستند که ظرفیت وسیع را حل کند و هر چه این مسیر را تنگ تر کنند حل مشکلات سخت تر می شود و بالعکس باید وسعت به این دامنه داد و همدیگر را به رسمیت بشناسند. وی یادآور شد: کسانی که داخل انقلاب و نظام هستند نه به تعبیر مقام معظم رهبری، افراد منحرف یا مردودی ها، باید با هم مدارا داشته باشند و مدارا داشتن به رشد عقلانی نیاز دارد. همچنین همت همه باید به سوی ایران اسلامی و انقلابی و پیشرفته باشد.

برخی از مهم ترین مصوبات مجلس به روایت رئیس

رئیس مجلس در این جلسه همچنین به برخی از مهم ترین مصوبات مجلس یازدهم اشاره کرد از جمله قانون احکام دائمی برنامه توسعه و قانون برنامه ششم. وی با بیان اینکه قانون حفاظت، مدیریت و احیای تالاب ها در مجلس دهم تصویب شد، افزود: این قانون بسیار مهم بود زیرا از مشکلاتی که مانند آنچه برای دریاچه ارومیه رخ داد، جلوگیری می کند.

لاریجانی با اشاره به تصویب قوانین هوای پاک، حفاظت از خاک و حفاظت از بهره برداری از منابع ژنتیکی کشور در مجلس دهم اظهار داشت: قانون حمایت از مرمت و احیای بافت های تاریخی و فرهنگی کشور با کمک بخش خصوصی که یک حرکت وسیعی را می تواند به وجود آورد در مجلس تصویب شد. رئیس مجلس با اشاره به تصویب قانون هیات منصفه برای دادگاه های سیاسی گفت: قانون پیشگیری از تقلب در آثار علمی نیز از جمله مصوبات مهم مجلس دهم بود.

به گفته وی، موافقتنامه های مهمی در این دوره از مجلس تصویب شد، از جمله ایجاد منطقه آزاد تجاری در اورآسیا، روزنه مهم مساله تجارت در شرایط تحریمی منطقه اورآسیا است. همچنین در زمینه سرمایه گذاری های متقابل با کشورهای مختلف نیز قوانینی به تصویب رسیده است. رئیس قوه مقننه با اشاره به اینکه قانون تاسیس و اداره مدارس و مراکز آموزش و پرورشی غیردولتی در این دوره از مجلس تصویب شد، بیان کرد: قانون تجارت در این مجلس تصویب شد، هر چند برخی افراد در رسانه ها اعلام می کنند این مجلس بی عرضه بود، از زمان ریاست جمهوری آقای خاتمی تا امروز قانون تجارت در مجلس مانده بود و این مجلس جرات کرد آن را به تصویب برساند. لاریجانی با اشاره به اینکه قانون حمایت از هنرمندان، استادکاران و صنایع دستی، اصلاح قانون چک نیز در این مجلس مورد بررسی و تصویب قرار گرفت، افزود: حل مشکل موسسات اعتباری چندین جلسه وقت مجلس را در جلسات علنی و غیرعلنی گرفت. مساله مسکن جوانان نیز در چندین جلسه بررسی شد که مرکز پژوهش ها نیز در آن نقش داشت. 200 قانون در این دوره از مجلس به تصویب رسیده است که به برخی از آنها اشاره کردم.رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: در ابتدای مجلس دهم رهبری معظم در پیام شان نکته ای فرمودند که این جمله بود: مجلس را سنگری استوار در برابر ترفند و افزون خواهی گستاخانه استکبار قرار دهید. وی ادامه داد: مجلس دهم در مقابل حوادث بسیار عجیب سال های اخیر که گاه هرکدام می توانست یک بحرانی در منطقه ایجاد کند، با صلابت و دقت عمل کرد. با رصد حوادث بیانیه های مهمی صادر کرد که موضع ملت را مشخص می کرد چرا که به قول شهید مدرس، این مجلس را به منزله تمام ایران می دانند و گاه با اقدام قانونی اراده ملی را تجلی می بخشید.

لاریجانی اظهار کرد: به عنوان مثال قانون مقابله با نقض حقوق بشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی امریکا در منطقه زمانی تصویب شد که آن ها می خواستند با تروریستی اعلام کردن نیروی قدس آشفتگی در منطقه ایجاد کنند. این قانون بسیار مهم بود و همان زمان نمایندگان مجلس تصمیم گرفتند به نیروی قدس غیر از بودجه سنواتی بودجه مضاعفی بدهند تا آن ها نیز متوجه شوند.

حمایت از مقاومت

رئیس قوه مقننه گفت: قانون اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه پاسداران به عنوان سازمان تروریستی که اقدام گستاخانه امریکا بود و نمایندگان برای اینکه اراده خودشان را نشان دهند، همان روز لباس سپاه بر تن کردند تا بگویند آن ها نیز سپاهی هستند. وی در ادامه افزود: قانون اصلاح اقدام متقابل ماجراجویانه امریکا پس از ترور شهید بزرگوار سلیمانی به صورت سه فوریتی مطرح و تصویب شد و همان زمان مجددا برای بنیه دفاعی نیروی قدس تصمیماتی را اتخاذ کردیم یا قانون اخیری که در مقابل اقدامات جنایتکارانه رژیم صهیونیستی در مجلس مصوب شد و همچنین تشکیل کنفرانس های مهم در مساله فلسطین که توسط مجلس انجام شد. رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: ششمین کنفرانس بین المللی حمایت از انتفاضه فلسطین در مجلس تشکیل شد که رهبری در آن نطق کردند این موضوع زمانی بود که دشمنان می خواستند فضایی را ایجاد کنند که قدرت های بین المللی و مرتجع منطقه مساله فلسطین را به فراموشی بسپارند و از این آشفتگی اهداف شوم اسرائیل دنبال شود. وی ادامه داد: سیزدهمین کنفرانس اتحادیه مجالس کشورهای عضو سازمان های همکاری اسلامی در سال 96 از سوی مجلس در تهران برگزار شد؛ تروریسم و دخالت امریکا در ایجاد آشفتگی امنیتی در کشورهای اسلامی و تعرض به قدس شریف موضوع کنفرانس مذکور بود. رئیس قوه مقننه بیان کرد: دو نشست در سال 96 علاوه بر این در محکومیت اقدام امریکا و به رسمیت شناختن بیت المقدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی در تهران برگزار شد. نشست فوق العاده کمیته فلسطین یکی از آن ها بود و همچنین نشست تروئیکای مجالس کشورهای عضو سازمان های همکاری اسلامی نیز با حضور نمایندگان مجالس کشورهای فلسطین، الجزایر، چاد، اندونزی، اردن، سنگال، عراق، ترکیه و مالی برگزار شد. لاریجانی تصریح کرد: سه کنفرانس در زمینه مبارزه با تروریسم مخصوصا تروریسم دولتی امریکا با حضور روسای مجالس 6 کشور ایران، پاکستان، روسیه، چین، افغانستان و ترکیه تشکیل شد که دومین کنفرانس یاد شده در تهران برگزار شد. وی اضافه کرد: دبیرخانه حمایت از حقوق مردم فلسطین که زیر نظر مجلس برحسب قانون وجود دارد و فعالیت می کند، نشست های منظمی در جهت پیگیری حقوق ملت مظلوم فلسطین داشته و این یکی از کارهای مهم بوده است.

روان سازی مشکلات در حوزه سرمایه گذاری

وی در ادامه با بیان اینکه یکی از مشکلات کشور در بحث روان سازی سرمایه گذاری بود، عنوان کرد: این موضوع نیاز به تنقیح قوانین داشت که قانون آن در مجالس قبل تصویب شده بود اما تحقق آن در مجلس فعلی بود. معاونت قوانین 7 گزارش راجع به تنقیح قوانین ارائه کرده است که در زمینه بهداشت و سلامت، انتخابات، ورزش، معدن، شوراها و شهرداری ها بود که کار سرمایه گذاری را روان کرد. رهبری معظم چند بار گفتند که مردم را سرگردان در دستگاه ها نکنید لذا باید قوانین را تنقیح می کردیم.او در ادامه تصریح کرد: حضرت آقا امسال را سال جهش  تولید نامیدند که زیربنای این امر، قانونگذاری هایی بود که در کمیسیون های تخصصی بخصوص کمیسیون ویژه انجام شد یعنی باید تلاش کرد فضای اجرای این قوانین در کشور به وجود بیاید که قانون آن را مجلس تصویب کرده است. قوانین مادر و پایداری در کشور تنظیم شد که این مجلس در این زمینه خدمت بزرگی کرد.

مجلس دهم مظلوم واقع شد

رئیس مجلس تاکید کرد: اما به این مجلس جفا شد و هیچ وقت به مصلحت کشور نبود که یک رکن مهم و اصلی دموکراسی در کشور که این همه تلاش کرده با الفاظ سبک، تحقیر و تخریب مواجه شود. طی 40 سال گذشته هیچ یک از مجالس به این اندازه مورد توهین و هجوم مواجه نشد، نه تنها از سوی دشمنان که دشمنان باید دشمنی کنند، بلکه از سوی کسانی که انتظار می رفت حرمت قوه و نهاد مهمی از نظام را پاس بدارند و واقعا مجلس دهم مظلوم واقع شد. این موضوع به معنای این نیست که نباید انتقاد کرد یا مجلس دهم ضعف نداشته است، بلکه منظور جفایی است که در حق این مجلس به ناحق صورت گرفت.

برش

پایان ریاست 12 ساله آقای فیلسوف

منتقدانش می گویند آنچنان سایه خود را بر سر مجلس سنگین کرده که حالا شانیت قوه مقننه هم قربانی این ریاست او شده؛ ریاستی 12 ساله که رکورد بیشترین سال های حضور در راس مجلس را برای علی لاریجانی به همراه داشته. در کارنامه علی لاریجانی وقایعی که در این سال ها بر او گذشت اما مواردی به یادماندنی تر و پراهمیت تر از این رکورد ساده برای ثبت در تاریخ مانده.

علی لاریجانی در میانه دهه 80 حتی دو سال هم نتوانست در مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی با محموداحمدی نژاد همکاری کند؛ مهر 86 استعفا داد و اسب خود را به مقصد بهارستان زین کرد. مقصدی که 12 سال منزلگاه سیاسی او از حوزه انتخابیه قم و نه تهران شد. در همان بدو ورود غلامعلی حدادعادل، رئیس دوره هفتم را در مجلس هشتم از صندلی راس مجلس به میان نمایندگان عادی فرستاد و خودش صاحب آن شد. بعد از گذشت این 12 سال، فیلسوف اصولگرایان و ژنرال دیروز آنها در میدان تنازع با دولت اصلاحات، توسط بخش مهمی از آنها متهم به تحکیم «دیکتاتوری» در مجلس و بالا کشیدن خودش در هرم قدرت به بهای قربانی کردن شانیت کلیت مجلس شده. نزدیکانش اما می گویند این داوری بهای تن دادن لاریجانی به «عقلانیت سیاسی» و جنگیدن برای آن در برابر تندروی ها و رفتارهای محاسبه نشده برخی از هم مسلکان سابقش است. حالا بعد از همه این سال ها، علی لاریجانی، آن ژنرال دیروز اصولگرا برای بخش زیادی از این جریان سیاسی نماد خروج از اردوگاه و مصالحه با رقبای سیاسی است.

لاریجانی در این دوره دو نیمه کاملا متفاوت را تجربه کرد؛ دوران 6 ساله درگیری های روز افزون با دولت محمود احمدی نژاد و نزدیکان او و دوران شش ساله نزدیکی و ملاطفت با حسن روحانی و تیم او در پاستور. علی لاریجانی تا خرداد 92 متهم به جدایی از اصولگرایان نشده بود، هر چند تنش بین او و بخش تندرو این جناح اتفاقاتی تاریخی را رقم زد. اولین ماه های حضور لاریجانی در مجلس با چالش با دولت نهم شروع شد، یعنی از استیضاح مرحوم کردان، وزیر وقت کشور. آنجا اما دولتی های آن زمان و حامیان آنها لاریجانی را لیدر این ماجرا نمی دانستند و فقط از نظر آنها یکی از صحنه گردانان در کنار امثال علی مطهری بود. 4 سال و نیم بعد اما وقتی ماجرای استیضاح شیخ الاسلامی وزیر وقت کار در 15 بهمن 91 مطرح شد، نه فقط حامیان دولت که شخص محمود احمدی نژاد، رئیس دولت دهم انگشت اتهام را مستقیما سمت او گرداند و در نهایت شد آنچه که در تاریخ مجلس «یکشنبه سیاه» نام گرفت. یک هفته بعد از آن هم سخنرانی رئیس مجلس در قم با پرتاب مهر نماز و لنگ کفش نیمه تمام ماند تا شعله های اختلاف بین او و حامیانش با دولت و اصولگرایان تندرو چنان اوجی بگیرد که به نظر می رسد هنوز نخوابیده.

با این حال تا خرداد 92 هنوز اصولگرایان وی را یکی از خودشان می دانستند. ادعای حمایت ضمنی او از یکی از نامزدهای اصولگرای انتخابات ریاست جمهوری یازدهم هیچگاه رسمی اعلام نشد. در رقابت 24 خرداد اما نامزد مورد حمایت اصلاح طلبان بالا آمد؛ حسن روحانی. بعد از این نتیجه اما نه تنها کسی گره «شکست» را در پیشانی لاریجانی ندید بلکه برق پیروزی هم در چشمان او کاملا هویدا بود. مذاکرات هسته ای که کمی بعد کلید خورد، نقطه عطف شد برای نزدیک شدن او با دولت. لاریجانی البته هیچگاه حمایت خود را از برجام و بخش زیادی از تصمیمات دولت پنهان نکرد بلکه در بسیاری از موارد هم به صراحت در مقام مدافع آنها ظاهر شد چه گویا میانه روی را فرصتی برای عبور از چالش ها و پایان دادن به تنش های سیاسی و دوقطبی سازی ها می دانست. برخی اختلاف نظرها در این میان مانند اختلاف بر سر لایحه برنامه ششم توسعه یا تفکیک وزارتخانه ها بین او و دولت هم بر سر این هم نظری، سایه سنگینی نینداخت.

حالا در پی این روندی که لاریجانی طی 12 سال طی کرده، بخش قابل توجهی از اصولگرایان او را ستون اصلی توافق هسته ای و مهمترین مدافع سیاست تنش زدایی خارجی در بیرون از دولت می دانند و دیگر او را در جرگه اصولگرایان به حساب نمی آورند. چنانکه در انتخابات مجلس دهم نامش را در لیست اصولگرایان قرار ندادند و در مقابل این اصلاح طلبان بودند که از نامزدی او در حوزه قم حمایت کردند. اما عمق موضع گیری آنها در مقابل لاریجانی حتی شدیدتر از این است و بخشی از آنها به گفته خودشان با تلاش برای تغییر ساختار اداری مجلس در پی «لاریجانی زدایی» از پارلمان هستند. پارلمانی که می گویند در پی ریاست 12 ساله او روز به روز بیشتر در شخص رئیس خلاصه شده است. شاید از همین روست که علی لاریجانی هم در نطق اختتامیه خود برای مجلس دهم اینگونه سراغ منتقدان داخلی رفت؛ «در 40 سال گذشته هیچ یک از مجالس تا این اندازه آماج توهین واقع نشد نه تنها از سوی دشمنان بلکه از سوی کسانی که انتظار می رفت که مجلس را پاس بدارند، این مجلس مظلوم واقع شد.» انتقادات دور از انتظار او از مراجعی چون شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام را هم البته نباید در این نطق و در تحلیل فضای خداحافظی او از مجلس از یاد برد.

لاریجانی حالا مشغول جمع کردن وسایل خود از بهارستان و خداحافظی با مجلس است. اینکه او بعد از این دوره چه خواهد کرد، بحثی است که می شود درباره آن به گمانه زنی های بسیاری پرداخت. اما در اینکه او در دوره 12 ساله ریاستش بر مجلس به یکی از نمادهای تحول و تغییر اساسی در اردوگاه اصولگرایی و میانه روی تبدیل شد، نمی توان شک کرد. البته که در اتخاذ این مشی میانه روی و به تعبیر خود «عقلانیت سیاسی» کم مورد هجمه و حمله قرار نگرفت. حالا باید دید آقای رئیس تجربیات اندوخته شده در مقام ریاست مجلس و آگاهی و اشرافش نسبت به بسیاری از امور را در کجا و چگونه خرج می کند. دغدغه لاریجانی در مجلس علاوه بر تلاش برای مهار تندروها، توسعه ایران اسلامی با الگوهای بومی بوده است.