آرشیو شنبه ۳ خرداد ۱۳۹۹، شماره ۴۸۹۵
خبر
۲

رادیو ملی آمریکا تحلیل کرد : تبعات فشار حداکثری برای اعراب

دنیای اقتصاد : کمپین فشار حداکثری آمریکا علیه ایران علاوه بر پیامدهایی که در لطمه به روابط فراآتلانتیکی این کشور داشته است، روابط کشورهای عربی شورای همکاری خلیج فارس با واشنگتن را نیز دچار چالش کرده است. نشانه های اخیر از نزدیک شدن دولت های عربی به ایران نشان می دهد که آنها به خطرات احتمال ایجاد یک جنگ در منطقه آگاه شده اند و ریسک آن را برای بقای خود درنظر گرفته اند. در واقع، آسیب پذیری که توسط کمپین فشار حداکثری آمریکا برای ایران و کشورهای عربی شورای همکاری ایجاد شده است همان موضوعی است که می تواند ایرانی ها و کشورهای عربی منطقه را به پای میز مذاکره بیاورد تا در نهایت این دو طرف بتوانند در مورد چشم انداز همکاری با یکدیگر گفت وگو کنند.

به گزارش گروه اقتصاد بین الملل روزنامه «دنیای اقتصاد» به نقل از رادیو ملی آمریکا، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در تلاش برای ممانعت از آغاز جنگی میان ایران و آمریکا در همسایگی خود، مدتی است به دیپلماسی روی آورده اند. آنها با مقامات ایران در راستای کاهش تنش ها تماس هایی را برقرار کرده اند و کمک های بشردوستانه ای را برای کمک به مقابله ایران با کرونا، به این کشور ارسال کردند.

این تحولات قابل ملاحظه و به نوعی کنایه آمیز است چرا که این کشورهای عربی تا همین اواخر نیز تلاش می کردند تا واشنگتن موضع سرسختانه تری را علیه ایران، دشمن قدیمی آنها اتخاذ کند.

پرسش کنونی آن است که آیا این کشورها قادر خواهند بود تا احتمال درگیری تقابل نظامی میان تهران و واشنگتن را در منطقه بدون بیزار کردن آمریکا از خود انجام دهند یا خیر. این در حالی است که به نظر می رسد واشنگتن عزم خود را جزم کرده تا موضع سرسختانه علیه ایران را ادامه دهد.

البته نیل به چنین هدفی برای اعضای شورای همکاری خلیج فارس ساده نخواهد بود.

این کشورها نمی توانند از پس هزینه به چالش کشاندن موضع دولت آمریکا علیه ایران بربیایند، چراکه ممکن است واشنگتن تصمیم بگیرد تا سامانه پدافند موشکی پاتریوت خود را از عربستان خارج کند و تمامی نیروهای نظامی خود را در پایگاه های منطقه به ایالات متحده بازگرداند. در واقع آمریکا پیش از این نیز تهدید به انجام چنین اقدامی کرده است چرا که عربستان از جنگ نفتی خود با روسیه عقب ننشسته بود.

متحدان آمریکا در خلیج فارس نمی توانند با پیامدهای چنین نتیجه ای مواجه شوند، چراکه ایالات متحده هنوز مهم ترین حافظ امنیت آنها است حتی با اینکه نگرانی هایی در مورد کاهش تعهد دولت آمریکا به این امر ایجاد شده است.

با تصویب قطعنامه قدرت جنگی رئیس جمهور علیه ایران که بر لزوم دریافت مجوز از کنگره برای اعمال نیروی نظامی علیه ایران تاکید می کند، این نگرانی ها احتمالا بیش از پیش افزایش یافته است. این طرح اگرچه توسط ترامپ وتو شد، اما به صورت فراحزبی در کنگره به تصویب رسید؛ موضوعی که احتمالا موردتوجه متحدان عرب واشنگتن واقع شده است.

با این حال ایالات متحده نمی تواند به آسانی از منطقه ای خارج شود که هنوز چالش های جدی را متوجه صلح جهانی و منافع آمریکا می کند که مهم ترین آنها ثبات در بهای جهانی نفت است. از این رو کشورهای شورای همکاری دارای میزانی از استقلال در مورد استراتژی ایران هستند.

آنها نمی توانند در مسیر کنونی خصمانه آمریکا علیه ایران راه خود را ادامه دهند چراکه ممکن است این مسیر آنها را وارد جنگی کند که می تواند زیان های عظیمی را به کشورهای عربی منطقه وارد کند.

اگر یک تقابل نظامی بین تهران و واشنگتن آغاز شود، ایالات متحده می تواند از منابع و پرسنل نظامی خود در منطقه حفاظت کند، اما توانایی کشورهای عربی برای این اقدامات کمتر است. حمله ای که در سپتامبر سال گذشته علیه تاسیسات نفتی عربستان سعودی انجام گرفت و به ادعای برخی، ایران عامل آن بوده است به طور آشکار آسیب پذیری بالای کشورهای عربی را نشان داد.

برخلاف عراق که جنگی هشت ساله با ایران را در دهه 1980 ادامه داد، کشورهای شورای همکاری فاقد عمق استراتژیک و یکپارچگی در دفاع هستند که این امر به معنای ناتوانی آنها برای دفع حملات موشکی گسترده توسط ایرانی ها است. اگر کشورهای عربی منطقه مورد حمله واقع شوند، اقتصاد آنها که وابستگی سنگینی به فروش نفت دارد متحمل صدمات مهلکی خواهد شد.

اما کشورهای شورای همکاری یک استراتژی دیگر نیز برای احتمال تغییر دولت آمریکا دارند. هر چه آنها در کمپین فشار حداکثری آمریکا علیه ایران شریک بمانند، مسیر پیش روی آنها در صورت پیروزی دموکرات ها در نوامبر بسیار ناهموارتر خواهد شد.

آشتی مجدد بین آمریکا و این کشورها با توجه به صدماتی که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان با جنگ افروزی در یمن و ترور جمال خاشقجی، روزنامه نگار واشنگتن پست به روابط دو طرف زده است، دشوار خواهد بود که باید پل های جدیدی در این رابطه ساخته شوند و از احتمال آغاز جنگ جلوگیری شود.

از این رو کشورهای عربی باید توازنی را میان دولت کنونی، ایجاد پل آشتی با دولت احتمالی جدید در واشنگتن و ممانعت از بروز جنگ با ایران ایجاد کنند. در نهایت عاقلانه ترین ریسک آن است تا واشنگتن بدون در نظر گرفتن اینکه پس از ماه نوامبر چه فردی در دفتر بیضی کاخ سفید خواهد بود، یک مسیر دیپلماتیک چندجانبه را در قبال ایران اتخاذ کند.

این همان سیاستی است که طی بیش از سه سال اخیر در استراتژی واشنگتن در قبال ایران غایب بوده است. برجام یا همان توافق هسته ای با ایران توسط دولت پیشین آمریکا در واشنگتن برنامه ریزی شد و هیچ گونه همکاری از سوی کشورهای عربی در آن دیده نشد. یک توافق جدید با ایران نه تنها باید چندجانبه باشد بلکه بهتر است شامل همکاری های موثری بین واشنگتن و کشورهای شورای همکاری در مذاکره با تهران باشد، چراکه ممکن است آنچه واشنگتن از ایران می خواهد و آنچه این کشورها می توانند بپذیرند، یکسان نباشند.

به طور کلی هر دو طرف خواستار آن است تا ایران با «خصومت کمتری» در منطقه رفتار کند. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس ممکن است تنها خواستار حفظ امنیت در منطقه خلیج فارس باشند و توجهی به نوع رفتار ایران در دیگر مناطق خاورمیانه نداشته باشند، این موضوع ممکن است مورد حمایت واشنگتن نباشد. اگر کشورهای عربی شورای همکاری خلیج فارس نتوانند تلاش دیپلماتیک چندجانبه ای را با دولت کنونی آمریکا طی چند ماه آتی مهندسی کنند، شاید بتوانند کمک بیشتری را از سوی متحدان اروپایی خود دریافت کنند، به ویژه بریتانیا و فرانسه که مواضع آنها با این شورا قرابت بیشتری دارد.

البته این کشورها ممکن است به موفقیت چندانی نرسند چراکه دست پایین تر را در چانه زنی با ایران دارند. اما شاید ایرانی ها نیز درست نظیر کشورهای عربی منطقه خودداری از آغاز جنگ را اولویت خود قرار داده باشند با توجه به شرایط اقتصادی کنونی در این کشور که با شیوع کرونا نیز وخیم تر شده است. اگر این سناریو درست باشد، آسیب پذیری که توسط کمپین فشار حداکثری آمریکا برای ایران و کشورهای عربی شورای همکاری ایجاد شده است همان موضوعی است که می تواند ایرانی ها و کشورهای عربی منطقه را به پای میز مذاکره بیاورد تا در نهایت این دو طرف بتوانند در مورد چشم انداز همکاری با یکدیگر گفت وگو کنند.