آرشیو سه‌شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۹، شماره ۵۶۹۳
زندگی: فناوری
۱۵

در نخستین روز از چهاردهمین سال ورود آیفون به زندگی ما،ببینیم آیفون به عنوان پرچمدار گوشی های هوشمند چطور دنیای مان را زیر و رو کرد

این سیب 13 ساله

فراز سهیلی آزاد

50 سال پیش از گوشی های همراه فقط برای برقراری تماس تلفنی استفاده می شد و شاید کمتر کسی می توانست تصور کند این تلفن های قابل حمل قرار است در آینده ای نه چندان دور به همراهی همیشگی برای انسان تبدیل شود و طیف گسترده ای از کارهای روزمره را یک تنه به دوش بکشد. شاید تا همین 10 سال پیش برای سفری کوتاه نیاز بود وسایل مختلفی از تقویم جیبی، چراغ قوه،دستگاه پخش موسیقی، قطب نما و حتی ساعت زنگدار به همراه داشته باشید! اما موفقیت گوشی های هوشمند (و در راس آنها آیفون) زمانی شروع شد که به جایگزینی برای همه این ابزارها تبدیل شدند. اگر 13 سال قبل به طور اتفاقی از کسانی که در یک ایستگاه اتوبوس به انتظار نشسته بودند، عکس می گرفتید به احتمال زیاد کسی در حال خواندن روزنامه، چند نفر در حال مکالمه یا حتی یک نفر خیره شده به منظره روبه رویش دیده می شد،حالا فرض کنید همین عکس امسال گرفته شود. تقریبا می توان مطمئن بود بیشتر افراد حاضر در این عکس در حال کار کردن با گوشی همراه خود خواهند بود. در سال 1386 شمسی/ 2007 میلادی، استیو جابز برای اولین بار از محصول جدیدی رونمایی کرد که با ترکیب گوشی تلفن،دستگاه پخش موسیقی و رابط کاربری وبگاه های اینترنتی، انقلابی در دنیای فناوری ایجاد کرد. اما اولین آیفون با همین امکانات ساده، فقط نقطه آغازی بود از آنچه ما امروزه از یک گوشی هوشمند انتظار داریم. امروز پس از گذشت 13 سال از عرضه اولین آیفون در 9تیر 1386/ 29 ژوئن 2007، تحولات این فناوری و تغییراتی که گوشی های هوشمند در زندگی مان ایجاد کرده است را بررسی می کنیم.

اولین گوشی آیفون سال 1386 تولید شد و در مدتی کوتاه توانست از نظر تجاری به قله موفقیت برسد.فقط در سه ماهه ابتدای سال 2010 شرکت اپل موفق به فروش 7/8 میلیون عدد آیفون شد. این آمار در سه ماهه اول سال 2018 به تعداد حیرت انگیز 47 میلیون دست پیدا کرد. اما وقتی بدانیم اپل به ثبت رکورد فروش دو میلیارد آیفون تا پایان سال جاری میلادی بسیار نزدیک است، قطعا هوش از سرمان می پرد! طبق اعلام رسمی اپل در سال گذشته میلادی بیش از 900 میلیون آیفون فعال در دنیا وجود داشته که در دست کاربران در حال استفاده بوده.

می توان گفت آیفون موتور حرکتی شرکت اپل است که طی دهه گذشته، دلیل اصلی رشد چشمگیر این شرکت بوده است. در این سال ها اپل موفق شده از یک شرکت بزرگ ساخت رایانه و دستگاه های پخش موسیقی همراه، به غول یکهزار میلیارد دلاری دنیای فناوری بدل شود که شعب پرشمارش در سراسر دنیا گسترش یافته اند و حدود 137هزار کارمند و نیروی انسانی تمام وقت در این شرکت مشغول به کار هستند.

گذشته از آمار و ارقام که همگی نشان از رشد کم نظیر و تاثیرات عمیق آیفون و گوشی های هوشمند در میان مردم دنیا دارد، چند نمونه از تغییراتی که آیفون به وجود آورده یا زمینه ساز شکل گیری آنها بوده را بررسی می کنیم.

از شکار لحظه ها تا بازار پر رونق نرم افزارهای همراه

به طور حتم یکی از بهترین نمونه ها برای درک بهتر قدرت متحول سازی آیفون، میزان فروش دوربین های دیجیتال در سال های گذشته است. در سال 2010 حدود 109 میلیون دوربین عکسبرداری غیرحرفه ای (دوربین های دیجیتال جیبی) در دنیا فروخته شد. این در حالی است که در سال 2018 فقط حدود 9 میلیون دوربین دارای لنز داخلی تولید و فروخته شده است!

اما ظهور آیفون و دیگر گوشی های هوشمند فقط باعث کاهش یا حتی از بین رفتن بعضی از صنایع نشده است،بلکه موارد بسیاری نیز وجود دارد که فناوری این گوشی ها زمینه ساز بروز و رشد آنها بوده است (به ویژه در حوزه فناوری و برنامه های کاربردی نوپا). به عنوان مثال، تاکسی های اینترنتی مطرح دنیا که امروزه دارای ارزشی بالغ بر 60 میلیارد دلار هستند، بدون فناوری مکان یابی پیوسته (always-on GPS location) و همچنین دسترسی آسان و سریع به اینترنت، هرگز امکانی برای رشد پیدا نمی کردند. ناگفته پیداست این امکانات که به واسطه همه گیر شدن گوشی های هوشمند در سطح بسیار وسیعی گسترده شده و در دسترس عموم قرار گرفته اند، امروز به یکی از بدیهیات زندگی ما تبدیل شده اند.

ایجاد بانکداری اینترنتی که انقلابی در صنعت بانکی دنیا محسوب می شود یا همه گیر شدن شبکه های اجتماعی نیز از جمله مواردی است که بدون ظهور گوشی های هوشمند هرگز میسر نمی شدند.

یکی دیگر از زمینه هایی که شکل گیری شان را مدیون آیفون و به دنبال آن توسعه دیگر گوشی های هوشمند هستند، بازار نرم افزارهای همراه است. این بازارها فضایی آسان و ایمن در اختیار تولیدکنندگان نرم افزارهای همراه قرار می دهند تا محصولات خود را به سرعت و بدون واسطه به مخاطبان جهانی عرضه کنند.

آمارها نشان می دهد از سال 1387/ 2008 یعنی زمان ایجاد فروشگاه مجازی نرم افزارهای همراه در آیفون، توسعه دهندگان این نرم افزارها بیش از 120 میلیارد دلار درآمد کسب کرده اند که این رقم فقط برای سال 2018 در حدود 23 میلیارد دلار بوده است. تازه این بدون در نظر گرفتن درآمد فروشگاه های نرم افزارهای همراه اندروید است که در مجموع این رقم را به 35 میلیارد دلار می رساند.

آیفون بدون جابز

اپل در تاریخچه خود در رده مدیریتی نیز دستخوش تغییراتی شده است. در روز دوم شهریور 1390 هدایت اپل که توسط بنیانگذار خود یعنی استیو جابز رهبری می شد به «تیم کوک» سپرده شد که دوران مدیریت او تا به امروز ادامه دارد. فقط دو ماه پس از این جابه جایی قدرت بود که استیو جابز با دنیایی از نبوغ و خلاقیت از جهان ما رفت.

با این که هسته اصلی ایده تولید آیفون در سال های گذشته بدون تغییر مانده، ولی خود این دستگاه دچار تغییرات فراوانی شده است. اگر بخواهیم روند تحول آیفون را از نظر سخت افزاری بررسی کنیم، باید بدانیم در نخستین سال های تولید آیفون، قدرتمندترین نسخه آن «آیفون تری جی» (iPhone 3G) نام داشت که دومین نسخه تولید شده از آیفون بود و در آن پردازنده ای تک هسته ای با فرکانس 412 مگاهرتز به کار رفته بود. اما امروزه «آیفون 11 پرو» (iPhone Pro11) که آخرین جهش بزرگ اپل در زمینه گوشی های هوشمند است به پردازنده ای شش هسته ای با بیشینه سرعت 65/2 گیگاهرتز مجهز شده است.

همچنین آیفون در زمینه نمایشگر نیز رشد بسیار زیادی داشته است. در سال 1389 /2010 پرفروش ترین آیفون، صفحه نمایشی 5/3 اینچی با وضوح 153 هزار پیکسل بود. این در حالی است که نمایشگر جدیدترین آیفون ها اندازه ای بالغ بر 5/6 اینچ و بیش از 6/2میلیون پیکسل دارد.

فناوری برای نجات زمین

اما تاثیرات شگفت آور این همراه های کوچک به همین تغییرات ظاهری در سبک زندگی و دسترسی های از راه دور ختم نمی شود.در بررسی های صورت گرفته درخصوص تاثیرات عمیق توسعه فناوری گوشی های هوشمند در سال های اخیر، مشخص شده پیش از توسعه گوشی های هوشمند، میزان تولید زباله های پلاستیکی با سرعت 50درصد بیش از سرعت پیش بینی شده بر مبنای رشد اقتصادی جهانی در حال افزایش بوده است در حالی که از سال 2009 این روند با کاهش سرعت چشمگیری روبه رو شد و مصرف پلاستیک 15درصد کمتر از نرخ پیش بینی شده بر مبنای شاخص کلی اقتصاد جهانی شد. حتی مصرف برق نیز در طول دهه گذشته در ایالات متحده نرخ ثابتی داشت و آن طور که پیش بینی می شد، افزایش نیافت.

البته این رشد منفی در خصوص مصرف بسیاری از منابع طبیعی دیگر نیز رخ داد و حتی برخی صنایع مربوط به استخراج معادن طبیعی در برابر نرخ مصرف پیش بینی شده خود رشد منفی داشتند. شاید در نگاه اول این کاهش مصرف منابع در مقابل رشد و توسعه کشورها کمی عجیب به نظر برسد. اما واقعیت این است که با ورود آیفون و رشد فناوری گوشی های هوشمند در زندگی روزمره، بسیاری از نیازهای ما برای همراه داشتن دستگاه ها و ابزارهای مختلف محدود به گوشی هوشمند همراهمان شد.این یعنی مصرف کمتر منابع آبی، پلیمرها و پلاستیک، فلزات ارزشمند مانند طلا، آلومینیوم، استیل، مس، کاهش نیاز به ساخت کارخانه های عظیم متعدد برای تولید محصولات مختلف و بعضا بزرگ. به دنبال بهینه شدن مصرف انرژی و هدفمندتر شدن مصرف منابع اولیه برای تولید ابزارهای فناورانه ای به نظر می رسد روند تخریب زمین توسط ما آهسته تر خواهد شد.

با آیفون بهشت نمی روید!

با تمام این اوصاف، بدون شک می توان اپل را بزرگ ترین قربانی موفقیت خودش دانست. برخی از مشکلات حقوقی اخیرا دامنگیر این شرکت باعث شده است تیم کوک به عنوان مدیر اپل به همراه چندین غول دیگر دنیای فناوری مانند فیس بوک و گوگل مجبور به پاسخگویی درباره روند رسیدگی به پرونده افشای اطلاعات کاربران و از بین رفتن اعتماد عمومی شوند. همچنین این شرکت متهم به منحصرسازی و ایجاد تک قطبی در صنعت گوشی های هوشمند شده است.

اما علاوه بر این مشکلات که ناشی از گسترش افسار گسیخته ابعاد شرکت و رشد اقتصادی غیرمنطقی آن است،؛ اپل در زمینه های دیگری نیز با معضلات عدیده ای روبه روست که ادامه روند موفقیت آن را با ابهامات جدی توام کرده است.

یکی از این مشکلات قیمت بسیار بالا و گرانی محصولات این شرکت و از جمله گوشی های آیفون است. این امر باعث شده در سال های اخیر مصرف کنندگان در سراسر دنیا اقبال کمتری نسبت به محصولات اپل نشان دهند و خرید آنها را مقرون به صرفه ندانند.

از سوی دیگر نگرانی شدید فعالان محیط زیست متوجه هزینه هایی است که تولید انبوه سالانه آیفون و فروش میلیونی آن به طبیعت تحمیل می کند. زباله های ناشی از گوشی های هوشمند قدیمی که از رده خارج می شود، لطمات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می کنند. همین نگرانی ها و فشار افکار عمومی باعث شده شرکت اپل مجبور شود طرحی را برای جمع آوری و بازیافت مجدد گوشی های آیفون قدیمی به اجرا درآورد.

اما در نهایت یکی از مهم ترین پیامدهای ناشی از موفقیت آیفون که گریبانگیر شرکت اپل شده،آسیبی است که استفاده بسیار زیاد و نگاه کردن طولانی مدت به صفحه نمایشگر گوشی های هوشمند به چشم کاربران وارد می کند و سلامت افراد را به خطر می اندازد. در پاسخ به این مشکل، اپل سعی کرده نسخه های جدید آیفون را به نرم افزارهایی برای محدود کردن استفاده ممتد و همچنین گوشزد کردن طولانی شدن زمان خیره ماندن به صفحه نمایش مجهز کند. هر چند بسیار بعید به نظر می رسد این گونه ترفندها برای افرادی که به گوشی هوشمندشان اعتیاد پیدا کرده اند، چندان کارساز باشد!

Deseret , cnET ,Wired و cnbc