آرشیو چهار‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۹۲۳
بورس
۹
یادداشت

الگوی جهانی مرزهای روانی

حسام حسینی (کارشناس بازار سهام)

 بررسی واکنش سهامداران به مرزهای روانی شاخص در بورس های دنیا چندان شواهد محکمی ندارد، به این منظور بهتر است به حباب های تاریخی بورس های دنیا نگاهی بیندازیم. سقف های جدی بورس آمریکا در سال های 2000 و 2007 و 2019 به ترتیب روی نقاط 1550 و 1580 و 3390 واحدی شاخص S&P رقم خورده اند. با توجه به اینکه اگر اجماع کلی روی یک عدد روانی برای پایان شاخص وجود داشته باشد، قطعا نباید اعداد روانی لمس شوند زیرا عده زیادی با علم به این موضوع با هدف شناسایی سود اقدام به فروش می کنند.

بنابراین گذر از عدد 1500 واحد شاخص S&P و معاملات چند روزه حول این عدد، دیگر نمی تواند به عنوان مرز روانی قلمداد شود. از طرفی در بورس های دیگر دنیا همچون ژاپن و آلمان و کانادا و استرالیا نیز شواهد محکمی برای برگشت شاخص ها از یک عدد روانی وجود ندارد بلکه وقتی به ریزش قیمت ها و تشکیل یک سقف بلندمدت توجه می کنیم علل محکم تری همچون حباب سال 2000 یا بحران مالی 2008 یا آثار مخرب کرونا وجود دارد بنابراین واکنش بورس بازان به مرزهای روانی را می توان رفتاری موقتی تلقی کرد و علت اصلی برای فراز و فرود بازارها بیشتر ناشی از عوامل اقتصاد کلان به ویژه سیاست های پولی و مالی است. به طور کلی با افزایش اوراق بهادارسازی دارایی ها در دنیا و متصل شدن بورس ها به یکدیگر، رفتار بازارهای خارجی بیش از علل داخلی بر رخدادهای جهانی نیز استوار است. به این ترتیب در ریزش بازارها در بحران مالی 2008 یا اصلاح شدید قیمت ها در اپیدمی کرونا، بازارهای دنیا رفتار دسته جمعی را شاهد هستند و به این معنی است که برگشت قیمت ها از روی طیف اعداد مختلفی در شاخص بورس های دنیا رقم می خورد که قطعا این طیف مختلف اعداد جایی را برای موضوع برگشت بازارها از اعداد روانی باقی نمی گذارد. در بورس ایران اما در تشکیل سقف های قیمت، رفتار بسیار مستقلی از رخدادهای جهانی مشاهده می شود. برای مثال پس از حباب سال 2000 و اصلاح بورس های دنیا پس از آن، بازار سرمایه ما به تازگی شاهد یک روند جدی صعودی 3ساله و بازده دلاری 400درصد بوده است و سقف خود را با تاخیر زیاد رقم می زند. همچنین در اپیدمی اخیر کرونا که بازارهای دنیا با کاهش شدید روبه رو بودند، بازار سرمایه ایران با بازده 150درصدی روبه رو بوده است که در دنیا بی نظیر محسوب می شود. بنابراین می توان گفت بورس ایران رفتاری کاملا متفاوت از رخدادهای جهانی رقم می زند که به این منظور در مورد عواملی همچون اعداد روانی می توان به بررسی پرداخت. نگاهی به سقف های سه گانه شاخص بورس تهران در سال های 1374 و 1383 و 1392 نشان می دهد شاخص بورس از اعدادی به ترتیب 2100 واحد و 13800 واحد و 89700 واحد برگشت جدی و تشکیل سقف را شاهد بوده است که این اعداد را نمی توان اعداد روانی محسوب کرد. اگرچه در روزهای اخیر در محدوده یک میلیون واحد و 5/ 1 میلیون واحد شاهد تشدید عرضه ها بودیم، اما هیچ کدام از دو عدد پایان شاخص را رقم نزده است. بنابراین می توان گفت بازار سرمایه ایران در روزهایی که سیاست گذاری خاصی بر آن حاکم نبوده است (سقف 1374) رفتاری کاملا مستقل از اعداد روانی و سیاست گذاری نشان داده و در روزهایی که سیاست گذاری حاکم بوده است تا حد زیادی برگشت بازار با نبود میل به صعود از سمت سیاست گذار همسو بوده است (سال های 1383 و 1392 و محدودیت ها برای کاهش رشد قیمت سهام یا تصمیم های موثر بر سودآوری شرکت ها همچون خوراک پتروشیمی) اما برای رشد فعلی بازار سرمایه اگرچه میل سیاست گذار با رشد قیمت ها همسو است اما به نظر می رسد دیگر ابعاد بازار سرمایه از دست سیاست گذار نیز خارج خواهد شد. اندازه بازار سرمایه ما امروز به سمت 300درصد تولید خالص داخلی و اندازه نقدینگی در حرکت است که این وزن در بازه زمانی کوتاه در دنیا بی نظیر محسوب می شود و بازار سرمایه 8هزار تریلیون تومانی پیش رو دیگر به قدری فربه شده که میل و خواسته سیاست گذار هم لزوما نمی تواند به کنترل نوسان های آینده منجر شود. لذا شاخص بورس برای تشکیل سقف های خود پس از رشدهای اعجاب انگیز، قطعا آنچنان فریبنده ظاهر می شود که اجماع کلی بر بازگشت از عدد خاصی وجود نداشته باشد.