آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۵
زندگی: سلامت
۱۴

یک کارشناس ارشد حوزه سلامت و ایمنی معتقد است تامین ایمنی و بهداشت مدارس و الزام دانش آموزان به رعایت نکات بهداشتی اگر در عمل غیرممکن نباشد، پیچیدگی های فراوانی دارد

مشکلات زندگی 6 ساعته زیر یک سقف

گفتگو: پونه شیرازی

در شرایطی که شیوع کووید-19 نسبت به ماه های گذشته فروکش چندانی نکرده، هفته گذشته خانواده هایی که فرزند دانش آموز دارند با نگرانی، ترس و استرس زیادی از بابت حضور فیزیکی فرزندشان در کلاس های حضوری مدارس دست و پنجه نرم کردند. این نگرانی ها در مورد دبستانی ها که قادر به رعایت نکات بهداشتی برای مدت طولانی نیستند، به مراتب بیشتر است. نتایج بررسی ها نیز نشان می دهد کودکان می توانند نه تنها سلامت خود بلکه جان بزرگسالان را نیز در صورت آلودگی با ویروس کرونا به صورت ناقل بدون علامت تهدید کنند. با این تفاسیر، با وجود اعلام وزیر آموزش و پرورش مبنی بر اجباری نبودن آموزش حضوری دانش آموزان، پای صحبت های احمد یاری، مدرس دانشگاه و مشاور صنایع در حوزه سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) نشستیم تا از شرایط ضروری برای تامین سلامت و ایمنی مدارس در صورت برگزاری کلاس های حضوری بیشتر بدانیم.
 شرایط بهداشت محیط در کلاس درس برای حضور دانش آموزان در دوران شیوع کووید-19 از حیث تهویه هوای محیط و تاکیدی که بر چرخش هوا در داخل فضای بسته شده، باید چگونه باشد تا خطر آلودگی به حداقل برسد؟

در مورد کرونا واقعا هنوز اطلاعات زیادی در دسترس نیست و اطلاعاتی که به عنوان شرایط و دستورالعمل یا توصیه عنوان می شود، عمدتا براساس پژوهش های گذشته است. نکته حائز اهمیت، نگرش مبتنی بر ریسک در این حوزه است. به عنوان مثال شنیده می شود برای حضور دانش آموزان در کلاس بهتر است ده بار در ساعت (یا هر شش دقیقه) هواس کلاس تعویض شود. تاکید می کنم تعویض هوا با هوای تازه و نه چرخش و جابه جایی هوای کلاس. در این رابطه برخی از متخصصان هر پنج دقیقه را مطرح می کنند.

البته تعداد بسیار معدودی از مدارس کشور که غالبا مدارس غیردولتی هم هستند ممکن است به لحاظ استفاده از سیستم های تهویه مشکل کمتری داشته باشند و شرایط استفاده نکردن مجدد از هوای داخل مدرسه خود را فراهم کنند. به این صورت که سیستم تهویه را دو ساعت قبل از ورود و دو ساعت بعد از خروج دانش آموزان فعال و روشن نگه می دارند. این تازه شروع ماجراست و نگرانی ویژه از زمانی است که با سردترشدن هوا در آبان یا اواخر مهر پنجره ها باید بسته شود و بعید می دانم امکان برقراری شرایط ذکرشده مهیا باشد.

 فاصله گذاری اجتماعی بر رعایت فاصله 5/1 تا دو متر افراد از یکدیگر تاکید دارد. رعایت این فاصله به ویژه در دانش آموزان دبستانی که تقریبا ساکن ماندن آنها در یک جا و در زمان بالای یک ساعت غیرممکن است، چگونه قابل اجراست؟

در توصیه های مرکز پیشگیری و کنترل بیماری های ایالات متحده برای بازگشایی مدارس فاصله حداقل 180 سانتی متری برای هر دانش آموز مطرح شده که این خود چالش بزرگی برای مدارسی است که با تعداد 30 تا 40 دانش آموز در هر کلاس روبه رو هستند.

البته مدیران بحث گروه بندی دانش آموزان به مثلا گروه های ده یا 15 نفره یا بیشتر را مطرح می کنند که در این صورت باید حواسمان به ضدعفونی سطوح بعد از هر بار اتمام کلاس دانش آموزان و همچنین شرایط ایمنی مرتبط با استفاده از مواد ضدعفونی کننده سطوح باشد. به یاد داشته باشیم با ورود دانش آموزان جدید به کلاس، ضدعفونی قبلی از اعتبار ساقط خواهد شد. حتی یکی از مواردی که در محافل معتبر بین المللی بر آن تاکید می شود به اشتراک نگذاشتن و قرض ندادن و امانت نگرفتن تجهیزات و نوشت افزار از سوی دانش آموزان و اولیای مدرسه است.

 شرایط بهداشتی دستشویی ها و آبخوری های مدارس در اوضاع فعلی چگونه باید باشد؟

طبق دستورالعمل مراقبت و کنترل کرونا ویروس (کووید-19) در مدارس، ضدعفونی دستشویی ها و آبخوری ها، حداقل دو مرتبه در روز عنوان شده است که به نظر باید بیشتر باشد. ولی باز هم اجرایی شدن آن از حیث عملی به نظر ساده نیست. همچنین نصب مایع دستشویی و مواد ضدعفونی کننده مجاز بسیار ضروری است. نکته حائز اهمیت برای دستشویی های مدارس که شاید کمتر به آن توجه می شود، تهویه مناسب آن است که در صورت عطسه یک فرد مبتلا یا ناقل، خطر ابتلا بدون تهویه هوا ممکن است تا دقایقی بعد از عطسه و حضور وی در محل باقی باشد. توصیه دستورالعمل یادشده بر استفاده از آب های بسته بندی شده است که بیرون ظرف محتوی هم شسته و تمیز باشد. به نظرم اجرای کامل آن واقعا بعید به نظر می رسد. همچنین این دستورالعمل به استفاده و همراه داشتن لیوان های کاغذی توسط دانش آموزان و کادر مدارس تاکید دارد.

 آیا دانش آموزان مقطع ابتدایی که کم سن تر هستند، به ملاحظات و مراقبت های ویژه تری نیاز ندارند؟

علی رغم تکنیک آموزش داده شده به نظرم بچه های پایه های اول تا پنجم و ششم ابتدایی واقعا به مراقبت بیشتری برای رعایت موارد یادشده در دستورالعمل ها نیاز دارند. نگرانی ما فقط به خاطر دانش آموزان نیست که عنوان می شود کمتر از 5 درصد موارد ثبتی ابتلا به کووید-19 در جهان به کودکان و افراد زیر 18 سال تعلق دارد. این کودکان به عنوان ناقلان خاموش و بی علامت و کم علامت می توانند نقش مهمی در انتشار این ویروس و انتقال آن به سایرین از جمله افراد سالمند یا خطرپذیرتر داشته باشند.

 تردد دانش آموزان در  مدارس با چه ملاحظاتی باید صورت بگیرد؟

بحث سرویس ها و تعداد بچه ها در آنها و استفاده از ماسک و تهویه سرویس و ضدعفونی شدن سرویس ها باید مدنظر قرار گیرد. دیگر نمی توان مثل گذشته تعداد زیادی دانش آموز را در یک سرویس مستقر و به مدرسه برد. علاوه بر این افرادی که از وسایل نقلیه عمومی استفاده می کنند، باید خیلی مراقب بهداشت خود باشند.

 پایش سلامت هر دانش آموز با دیدن چه نشانه هایی از حیث خطر آلودگی باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد؟

کودکان، غالبا تا امروز جزو آن گروه از بیماران یا ناقلانی دسته بندی می شوند که بیشتر علائم خفیف داشته یا بی علامت هستند و این مساله، غربالگری را تا حدودی سخت می کند. ولی می توان موارد خودمراقبتی و دیگرمراقبتی را به کار بست که شامل موارد پایشی نظیر پایش وضعیت و حال عمومی دانش آموز (خستگی، بی حالی، بیماری گوارشی و...) دمای بدن، سرفه و عطسه، شرایط شبیه سرماخوردگی یا آنفلوآنزا می شود. نکته مهم دیگر، توجه به سلامت روان کودکان و دانش آموزان است. به عنوان نمونه در بین بزرگسالان نیز ترس از رفتار غیرصحیح دیگران گاهی اوقات باعث کتمان بیماری می شود. حال فرض کنید کودکی در مدرسه مبتلا به بیماری کووید-19 تشخیص داده شده و مثلا دو هفته یا بیشتر نیز از محیط دور شده است. آیا پس از بازگشت، رفتار سایرین با او عادی خواهد بود؟ ضروری است به این موارد نیز توجه داشته باشیم.

اگر در مدارس از ضدعفونی کننده های خاص استفاده شد...

آیا مدارس براساس استانداردهای بهداشتی ملزم به استفاده از ضدعفونی کننده های خاصی هستند؟ در این صورت باید به چه نکاتی توجه کنیم؟ احمد یازی، کارشناس حوزه سلامت و ایمنی در پاسخ می گوید: فقط در صورت استفاده از ضدعفونی کننده های بر پایه کلر باید حواس مان به رنگ بری و آسیب های این مواد به ریه، پوست و چشم ها باشد و در صورت برنامه ریزی برای ورود گروه بعدی دانش آموزان به کلاس باید فاصله زمانی و تهویه مناسب برای آن اختصاص داده شود. همچنین در صورت استفاده از مواد ضدعفونی کننده سطوح بر پایه الکل در مقادیر زیاد علاوه بر تحریکات پوستی باید مراقب اشتعال و انفجار به واسطه تشکیل بخارات قابل اشتعال بود. گر چه ضدعفونی سطوح با امکان تماس بالا در دستورالعمل مراقبت و کنترل کووید-19 به میزان حداقل دو بار در روز عنوان شده، ولی کفایت دو مرتبه ضدعفونی و زمان های این کار و صحیح اجراشدن آن واقعا جای تردیداست.

مساله تغذیه زنگ تفریح دانش آموزان

بی شک دانش آموزان در فاصله هر کلاس درسی، گرسنه یا تشنه می شوند. خیلی از اولیا و معلمان می پرسند در شرایط کنونی آیا بچه ها مجازند ماسک ها را در فواصل هر زنگ درسی بردارند و تغذیه بخورند؟ این کارشناس حوزه سلامت و ایمنی معتقد است شرایط تئوری و این که واقعا در عمل چه شرایطی پیش خواهد آمد با هم متفاوت است. در صورتی که دانش آموزان در فضای آزاد و با فاصله حداقل دو متری از هم باشند و دست ها و صورت و ماده غذایی (پوشش بیرونی بسته بندی) تمیز باشد، شاید بتوان عنوان کرد ریسک ابتلا کاهش می یابد. ولی به یاد داشته باشیم این فاصله ممکن است در فعالیت های ثابت قابل کنترل باشد. ولی برای دانش آموزان پرجنب و جوش بعید به نظر می رسد که مقدور باشد. البته به گفته برخی متخصصان قرار است مدت کلاس ها در صورت برگزاری، کمتر از 35 دقیقه باشد که در این صورت عدم تداخل و همزمانی حضور بچه ها در حیاط مدرسه می تواند بسیار تعیین کننده باشد.