آرشیو چهار‌شنبه ۲۶‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۶
شرکت ها
۲۷
سخن اول

نگاهی به وضعیت استخراج مس در ایران و جهان در سال 2019

علی یزدانی/ مدیر عامل شرکت مدیریت اکتشاف منابع معدنی پایا

 شرکت مدیریت اکتشاف منابع معدنی پایا، در راستای ماموریت و استراتژی خود و همزمان با تشدید تقاضا برای ذخایر و مواد معدنی استراتژیک در بازارهای داخلی و خارجی در نظر دارد به صورت مستمر، تحلیلی از آخرین آمار معادن بزرگ و تولیدات مرتبط در ایران و جهان برای بهره برداری تولیدکنندگان و فعالان در بخش معدن و صنایع معدنی ارائه کند. در این گزارش به تولیدات مس در جهان و مقایسه آن با ایران پرداخته می شود که انتظار می رود بیش ازپیش موردتوجه برنامه ریزان در این عرصه قرار گیرد.

ایران روی کمربند متالوژنی مس و طلای نئوتتیس و در مرکز آن واقع است. این کمربند که از رشته کوه های آلپ شروع می شود پس از گذر از سرتاسر غرب به شرق ترکیه از شمال غرب وارد ایران می شود و در طول کمان ماگمایی ارومیه دختر امتداد یافته و از جنوب شرق کشور وارد پاکستان می شود و در نهایت تا هند، تبت، چین و جنوب شرق آسیا امتداد می یابد. به عقیده صاحب نظران متخصص در اکتشاف مس و طلا موقعیت ایران ازنظر ذخایر شناخته شده و اکتشاف نشده این دو ماده با ارزش بسیار حائز اهمیت است و پتانسیل های اکتشاف نشده بسیاری در نقاط مختلف ایران زمین به صورت بکر و دست نخورده باقی مانده است. در ایران عمده معادن بزرگ مس در اختیار شرکت ملی صنایع مس است و شامل معادن مس پورفیری سونگون اهر در استان آذربایجان شرقی، سرچشمه رفسنجان، میدوک، ایجو، چاه فیروزه و سایر معادن کوچک تر است. بر اساس اطلاعات مرکز جهانی آمار، فلزات ایران در سال 2019 به میزان 307 هزار تن مس کاتد تولید کرده است که در مقایسه با تولید جهانی 7/ 20 میلیون تنی حدود 5/ 1 درصد تولید جهانی را شامل می شود. به گزارش مدیریت برنامه ریزی و نظارت راهبردی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران در سال 1398 شرکت ملی صنایع مس ایران از سه مجتمع سرچشمه، میدوک و سونگون در مجموع بالغ بر 168 میلیون تن استخراج ماده معدنی و باطله داشته که بیش از 53 میلیون تن از این میزان، ماده معدنی مس سولفیدی بوده است. محصول به دست آمده از استخراج ماده معدنی شامل یک میلیون و 170 هزار تن کنسانتره مس، 250 هزار تن کاتد مس و 304000 تن آند مس و سایر محصولات شامل 6 هزار تن کنسانتره مولیبدن، 2 هزار تن مولیبدن و 1200 تن اکسید مولیبدن بوده است. در جهان اما در سال 2019، شرکت بی اچ پی با معدن اسکوندیدا بزرگ ترین استخراج کننده مس بود. طبق گزارش سایت mines and metals، سال گذشته تقریبا 20 میلیون تن مس در سراسر جهان تولیدشده که این مقدار 2درصد کمتر از سال 2018 است. در این سال حدود یک سوم تولیدات مس جهان از کشور شیلی برترین کشور در استخراج مس در جهان و شرکت بزرگ کودلکو که بزرگ ترین تولیدکننده مس در جهان است به دست آمده است. از میان 10 معدن بزرگ مس جهان، 5 معدن در شیلی، 3 معدن در پرو، یک معدن در ایالات متحده آمریکا و دیگری در مکزیک واقع شده است. این 10 معدن بیش از یک چهارم کل مس دنیا را تولید کرده اند. معدن اسکوندیدا متعلق به شرکت بی اچ پی، همچنان به عنوان بزرگ ترین معدن مس در جهان شناخته می شود. این مجتمع معدنی در سال 2019 به میزان یک میلیون و 158 هزار تن مس تولید کرده که 4 درصد کمتر از سال گذشته است.

معادن انگلو امریکن و کویااواسی در شیلی، به طور مشترک 565 هزار تن مس استخراج کرده اند که همین امر باعث شده در مقام دوم قرار بگیرند. سومین معدن بزرگ مس هم در شیلی واقع شده است. معدن El Teniete، متعلق به شرکت کودلکو، 460 هزار تن مس تولید کرده است.  معدن چوکویی کاماتا یکی دیگر از معادن کودلکو در شیلی است که میزان تولید مس را به میزان 20 درصد افزایش داد و در جایگاه هشتم به لیست 10 معدن برتر بازگشت. گرسبرگ که سومین معدن بزرگ مس در سال 2018 بود، در سال 2019 از لیست 10 معدن برتر خارج شد. در این معدن مجموع تولید مس به دلیل کاهش میزان استخراج روباز و انتقال به عملیات معدنکاری زیرزمینی کاهش داشته است.

 10 معدن بزرگ مس در دنیا

در حال حاضر بزرگ ترین معدن مس جهان اسکوندیدا در شیلی با ظرفیت تولید یک میلیون و 158 هزار تن است. اسکوندیدا در صحرای آتاکاما در شمال شیلی واقع شده و بزرگ ترین معدن مس جهان است. این معدن یکی از عمیق ترین معادن روباز جهان است که از سال 1990 افتتاح شده است. اکثریت سهام اسکوندیدا متعلق به شرکت (5/ 57درصد)، Rio Tinto (30درصد) و اسکوندیدای ژاپن با (5/ 12درصد) است. این معدن حدود 6درصد از تولید مس جهان را به خود اختصاص داده است. در رده دوم این لیست معدن کویااواسی در شیلی با ظرفیت تولید 565 هزار تن قرار دارد. معدن Collahuasi، دومین معدن بزرگ فعال مس در جهان است که در شیلی واقع است و به طور مشترک متعلق به Anglo American (44%)، Glencore (44درصد) و Mitsui (12درصد) است. این معدن در ارتفاع 3 هزار تا 5 هزار متری از سطح دریا قرار دارد و بیشتر کنسانتره تولیدشده در معدن کویااواسی برای فرآوری به کارخانه های ذوب در چین صادر می شود. سوم معدن El Teniente در شیلی قرار دارد و ظرفیت تولید آن 460 هزار تن است در حال حاضر بزرگ ترین معدن مس زیرزمینی جهان است و یکی از بزرگ ترین معادن ازلحاظ تناژ مس است. این معدن در حدود 2300 متری از سطح دریا در کوه های شیلی مرکزی واقع شده است. شرکت کودلکو که صاحب این معدن است طی یک هدف گذاری تصمیم دارد که تولید این معدن را تا سال 2025 به 500 هزار تن در سال برساند.

در لیست برترین های 2019 معدن مورنسی ایالات متحده آمریکا با ظرفیت 460 هزار تن قرار دارد. مورنسی که در 16 کیلومتری سیلور سیتی آریزونا آمریکا واقع شده است، بزرگ ترین معدن مس در آمریکای شمالی است. در سال گذشته تولید این معدن روباز به 431 هزار تن سقوط کرده و 7 درصد نسبت به سال 2017 افت داشته است.

معدن Cerro-Verde در کشور پرو با ظرفیت تولید 455 هزار تن در رده پنجم این رده بندی قرار دارد. این معدن یک مجتمع استخراج مس و مولیبدن روباز است که در جنوب غربی پرو واقع شده است. علاوه بر شرکت Freeport سایر سهامداران این معدن عبارتند از SMM Cerro Verde هلند (21 درصد)،Compañia de Minas Buenaventura (58/ 19 درصد) و مجموعه سهامداران عمومی (86/ 5 درصد).

و اما ششمین معدن در لیست معدن Antamina در کشور پرو است. این معدن ظرفیت تولید 449 هزار تن را دارد و یک معدن روباز است که در شمال پرو واقع شده است. این معدن به طور مشترک متعلق به BHP، Glencore، TeckResources و میتسوبیشی است. این معدن علاوه بر ذخیره مس حاوی فلزاتی ازجمله بیسموت، مولیبدن و سرب هم است. بر اساس برنامه های قبلی قرار بوده است تولید این معدن در سال 2019 متوقف شود.

رتبه هفتم متعلق به معدن Buenavista در کشور مکزیک با ظرفیت تولید 438 هزار تن است. Buenavista یکی از بزرگ ترین معادن مس جهان است که با عنوان Cananea شناخته شده است. این معدن در حدود 35 کیلومتری جنوب مرز مکزیک و آمریکا در ایالت سونورا واقع شده است، متعلق به Grupo-Mexico است و یکی از قدیمی ترین معادن روباز آمریکای شمالی است. همچنین هشتمین معدن در لیست رده بندی متعلق به معدن چوکی کاماتا در کشور شیلی با ظرفیت تولید 385 هزار تن است معدن Chuquicamata، یکی از بزرگ ترین معادن مس روباز و دومین معدن عمیق روباز در جهان است که در 1650 کیلومتری شمال سانتیاگو واقع شده است. این معدن که به Chuqui معروف است از سال 1910 شروع به کارکرده است. معدن قدیمی قرن متعلق به Codelco بوده و بخشی از Codelco Norte را شامل می شود که خود شامل معدن Radomino Tomic(Rt) است.

معدن Las Bambas در کشور پرو با ظرفیت تولید 383 هزار تن در رده نهم قرار دارد. معدن Las Bambas یک سرمایه گذاری مشترک بین MMG Ltd چین و CITIC Metalco Ltd است. MMG تخمین می زند که بیش از 2 میلیون تن کنسانتره در سال های آینده از این معدن تولید خواهد شد.

اما رتبه 10 این لیست متعلق به معدن Los pelambres در شیلی با ظرفیت تولید 363 هزار تن است. معدن Los pelambres متعلق به Antofagasta یک معدن مس در منطقه Coquimbo شیلی است. این معدن در 240 کیلومتری شمال شرقی سانتیاگو واقع است و کنسانتره مس (حاوی طلا و نقره) و کنسانتره مولیبدن از طریق فلوتاسیون تولید می کند.

 10 شرکت تولیدکننده بزرگ مس جهان در سال 2019

کودلکو با یک میلیون و 706 هزار تن مس استخراج شده در سال 2019، بزرگ ترین تولیدکننده مس در سراسر جهان است.

Glencore با  یک میلیون و 371 هزار تن مس تولیدشده در جایگاه دوم در سال 2019 قرار دارد. کاهش 71/ 5 درصد تولید در Glencore به دلیل تعلیق موقت Mutanda  و تعطیلی Mopani  به دلیل نوسازی گسترده کارخانه ذوب بوده است.

بی اچ پی با یک میلیون و 258 هزار تن تولید مس در جایگاه سوم قرار دارد. Freeport-Mcmoran در جایگاه چهارم است و به دلیل تکمیل معدن روباز Grasberg و انتقال عملیات استخراج آن به عملیات زیرزمینی از جایگاه سوم جهان در سال قبل به مقام چهارم تنزل پیدا کرد. Southern Copper با افزایش 44/ 12 درصدی تولید مس در معادن Toquepala (افزایش تولید 5/ 51 درصد) و Buenavista (افزایش تولید8/ 5 درصد) نسبت به سال 2018 در رده پنجم قرار دارد. KGHM، 73/ 10درصد  افزایش تولید داشته و در جایگاه ششم قرار دارد. First Quantom در جایگاه هفتم قرار دارد. شرکت Rio Tinto در جایگاه هشتم قرارگرفته است که تولید این شرکت با توجه پایین آمدن عیار ماده معدنی استخراجی نسبت به سال قبل، 1/ 5درصد کاهش یافته است. Antofagasta نهم است و از رکورد تولید مس در Centinela خبر داده است. Norilsk Nickel در جایگاه دهم قرار دارد. این شرکت با افزایش تولید 27/ 5 درصد نسبت به سال قبل به رکورد 499 هزار تن رسیده است.