آرشیو شنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۹، شماره ۵۰۰۵
صنعت و معدن
۳

«بریتیش پترولیوم» گزارش داد: 3 سناریوی چشم انداز انرژی در 2050

دنیای اقتصاد : در گزارش چشم انداز انرژی سال 2020، بریتیش پترولیوم (BP) سه سناریوی کلیدی بررسی و براساس آنها مسیرهای گوناگونی برای سیستم انرژی جهان در سال 2050 ارائه شده است. طبق بررسی ها، سهم برق از مصرف نهایی کل از بالای 20 درصد در سال 2018 به 45 درصد در سناریو «گذار سریع»، به بالای 50درصد در سناریو «کربن صفر» و تنها 34 درصد در سناریو «پایه» تا سال2050 خواهد رسید. همچنین انرژی های تجدیدپذیر در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» 10 برابر بیشتر می شود و سهم آن از مصرف انرژی اولیه از 5 درصد در سال 2018 به بالای 40 درصد در سال 2050 در سناریو «گذار سریع» و به تقریبا 60 درصد در سناریوی «کربن صفر» می رسد.

سناریوها به معنی پیش بینی اتفاقات آینده در بازار انرژی نیست، بلکه طیفی از تمامی نتایج احتمالی طی 30 سال آتی را به تصویر می کشد. سناریوی «گذار سریع» مجموعه ای از خط مشی های سیاسی را به دنبال دارد که در نتیجه افزایش قابل توجه قیمت های کربن ایجاد شده و توسط اقدامات خاص بخش های هدف گذاری شده، مورد حمایت قرار می گیرد که در نتیجه آن، انتشارکربن ناشی از مصرف انرژی تا سال 2050 حدود 70 درصد کاهش می یابد. این کاهش انتشار، همگام با سناریوهایی است که افزایش دمای کره زمین تا سال 2100 را کمتر از 2 درجه سلسیوس بالاتر از سطوح پیش از صنعتی شدن، محدود می کند. سناریوی «کربن صفر» فرض می کند اقدامات سیاستی قرار داده شده در سناریوی «گذار سریع» با تغییرات قابل توجه در رفتارها و ترجیحات اجتماعی همراه شده که کاهش انتشار کربن را گذار سریع می کند. در این سناریو، انتشار کربن ناشی از مصرف انرژی تا سال 2050 بیش از 95 درصد کاهش می یابد که تا حدود زیادی همراستا با سناریوهایی است که گرمایش جهانی را تا 5/ 1 درجه سلسیوس محدود می کند. سناریو «پایه» فرض می کند که سیاست دولت ها، فناوری ها و ترجیحات اجتماعی همچنان به روش و سرعتی که در گذشته مشاهده شده است ادامه می یابند. استمرار این روند به این معنی است که انتشارات کربن در اواسط دهه 2020 به اوج خود می رسد. با این وجود، پیشرفت کمی در زمینه کاهش انتشار کربن ناشی از استفاده از انرژی ایجاد می شود؛ به طوری که انتشار کربن در سال 2050 کمتر از 10 درصد زیر سطح سال 2018 قرار دارد. تقاضای انرژی اولیه در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» حدود 10 درصد و در سناریوی «پایه» حدود 25 درصد افزایش خواهد یافت.

تغییر ساختار تقاضای انرژی جهانی

برق: بخش نیرو نقش مهمی در سیستم انرژی جهان ایفا می کند. رشد تقاضای نهایی برق در هر سه سناریو تقریبا مشابه است و به طور متوسط سالانه 2 درصد خواهد بود؛ مانند اینکه تقاضا تا سال 2050 حدود 80 درصد افزایش یابد. میزان برق رسانی سیستم انرژی در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» بیشتر است. سهم برق از مصرف نهایی کل از بالای 20 درصد در سال 2018 به 45 درصد در سناریوی «گذار سریع»، به بالای 50 درصد در سناریوی «کربن صفر» و تنها 34 درصد در سناریوی «پایه» تا سال 2050 خواهد رسید.

تجدیدپذیرها: با حرکت جهان به سمت منابع انرژی کم کربن، رشد مصرف انرژی طی افق چشم انداز عمدتا ناشی از انرژی تجدیدپذیر خواهد بود. انرژی های تجدیدپذیر - از جمله بادی، خورشیدی، گرمایش زمینی، انرژی زیستی به استثنای برق آبی- در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» 10 برابر بیشتر می شود و سهم آن از مصرف انرژی اولیه از 5 درصد در سال 2018 به بالای 40 درصد در سال 2050 در سناریوی «گذار سریع» و به تقریبا 60 درصد در سناریوی «کربن صفر» می رسد. اگرچه رشد تجدیدپذیرها در سناریوی «پایه» کمتر مشاهده می شود؛ اما حدود 90 درصد رشد مصرف کل انرژی اولیه طی 30 سال آینده را شامل خواهد شد.

سوخت های فسیلی: طی افق 2050، سهم سوخت های فسیلی از مصرف انرژی اولیه کاهش خواهد یافت. این سهم از حدود 85 درصد در سال 2018 به 22 درصد در سال 2050 در سناریوی «کربن صفر»، 40 درصد در سناریوی «گذار سریع» و 67 درصد در سناریوی «پایه» خواهند رسید.

اثرات بحران کووید-19

در سناریوهای کلیدی، با کاهش محدودیت ها، فعالیت های اقتصادی طی چند سال آینده تا حدودی بهبود خواهند یافت؛ اما برخی اثرات باقی خواهد ماند. سطح تولید ناخالص داخلی در سال 2025 حدود 2/ 5 درصد کمتر و در سال 2050 حدود 3/ 5 درصد کمتر خواهد شد. این اثرات، اقتصادهای نوظهور، مانند هند، برزیل و آفریقا را به طور نامتناسب تری تحت تاثیر قرار خواهد داد.

در سناریوی «گذار سریع» انتظار می رود که اثرپاندمی منجر به کاهش 2/ 5 درصدی سطح تقاضای انرژی در سال 2025 و کاهش 3 درصدی آن در سال 2050 شود. این اثر در تقاضای نفتی بیشتر مشاهده می شود؛ به طوری که در سال 2025 تقاضای نفت 3 میلیون بشکه در روز و در سال 2050، دو میلیون بشکه در روز کمتر است.

این ریسک وجود دارد که ضررهای اقتصادی ناشی از کووید-19 ممکن است وسیع تر باشد؛ به خصوص اگر موج های بیشتر انتشار این ویروس مشاهده شود. با این احتمال، ممکن است سطح تولید ناخالص داخلی جهان تا سال 2025، 4درصد و تا سال2050، 10 درصد کاهش یابد.

طبق ارزیابی ها، گذار به سمت سیستم انرژی کم کربن در سناریو «گذار سریع» منجر به تغییرهای ساختاری اساسی و تغییر شکل سیستم انرژی جهانی می شود. جابه جایی قابل توجهی از هیدروکربن های سنتی (نفت، گاز طبیعی و زغال سنگ) به سوخت های غیرفسیلی از جمله تجدیدپذیرها وجود دارد. ترکیب انرژی متنوع تر (نفت، گاز طبیعی، تجدیدپذیرها و زغال سنگ) خواهد بود. از سوی دیگر با افزایش تنوع در ترکیب سوختی، رقابت مابین مصرف اشکال گوناگون انرژی بیشتر خواهد شد. در سال 2018، نفت و زغال سنگ بیشترین سهم را از مصرف انرژی اولیه داشتند؛ این در حالی است که در سناریو «گذار سریع» انتظار می رود در سال 2050 تجدیدپذیرها حدود نیمی از کل مصرف انرژی اولیه جهان را به خود اختصاص دهند.

انرژی تجدیدپذیر در بخش نیرو

انرژی تجدیدپذیر مورد استفاده در بخش نیرو - بادی، خورشیدی، زیست توده و زمین گرمایی- در سه سناریو به سرعت رشد خواهد داشت که ناشی از کاهش هزینه های تولید و اعمال سیاست های تشویقی گذار به سمت منبع انرژی کم کربن خواهد بود. سرعت رشد مصرف انرژی تجدیدپذیر در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر»، بسیار بیشتر از رشد مصرف انرژی اولیه است؛ به ترتیب 250 اگزاژول و 350 اگزاژول رشد دارد که حدودا 5 تا 7 برابر بیشتر از رشد کل مصرف انرژی اولیه است. سهم تجدیدپذیرها از مصرف انرژی اولیه از 5 درصد در سال 2018 به 45 درصد در سال 2050 در سناریو «گذار سریع» و به 60 درصد در سناریو «کربن صفر» خواهد رسید. از سوی دیگر، رشد مصرف انرژی تجدیدپذیر عمدتا ناشی از افزایش استفاده از انرژی خورشیدی و بادی است. طی 30 سال آینده، هزینه های بهره برداری انرژی های بادی و خورشیدی در سناریوی «گذار سریع» به ترتیب به 30 درصد و 65 درصد و در سناریوی «کربن صفر» به 35 درصد و 70 درصد ارقام سال 2018 می رسد.

ظرفیت انرژی بادی و خورشیدی

اگرچه این رشد گذار سریع در ظرفیت بادی و خورشیدی نیازمند یک رشد گذار سریع در مخارج سرمایه گذاری است، اما وسعت آن تا حدودی با افت هزینه های توسعه انرژی بادی و خورشیدی جبران می شود. رشدگذار سریع تولید نیروی بادی و خورشیدی در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» در سال 2035 به بالاترین سطح خود می رسد و پس از آن، به دلیل هزینه های متناوب ساخت که در الگوهای مازاد ظرفیت منعکس می شود، روند کاهشی را طی می کند. شتاب حاصل از ایجاد ظرفیت بادی و خورشیدی در سناریوی «پایه» تدریجی تر و باثبات تر است؛ اگرچه که متوسط نرخ سالانه ساخت ظرفیت (235 گیگاوات) طی افق چشم انداز همچنان نسبت به گذشته به طور قابل توجهی بالاتر است.

تقاضای برق

روند برق رسانی در جهان ادامه دارد و بخش نیرو نقش اساسی در سیستم تامین انرژی جهان ایفا می کند. رشد تقاضای نهایی برق در سه سناریو مشابه است که به طور متوسط کمتر از 2 درصد در سال است و با این روند رشد تا سال 2050 به 80 درصد می رسد.

سطح برق رسانی در سیستم انرژی در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» بیشتر است. سهم برق از کل مصرف نهایی از حدود 20 درصد در سال 2018 به 45 درصد در سال 2050 در سناریوی «گذار سریع» و به بیش از 50 درصد در سناریوی «کربن صفر»، و 34 درصد در سناریوی «پایه» خواهد رسید. انرژی مورد نیاز برای پاسخگویی به مصرف فزاینده برق برای مصرف نهایی، منبع اصلی تقاضای رو به رشد در هر سه سناریو است. در نتیجه، سهم انرژی اولیه که توسط بخش نیرو جذب شده، از 43 درصد در سال 2018 به حدود 60 درصد در سال 2050 در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» به حدود 50 درصد در سناریوی «پایه» می رسد. عمده رشد تقاضای برق در هر سه سناریو توسط بازارهای نوظهور و پس از آن، آسیا در حال توسعه (چین، هند و سایر کشورهای آسیایی) و آفریقا هدایت می شود زیرا افزایش رفاه و سطح زندگی در این مناطق باعث افزایش مصرف برق خواهد شد. افزایش مصرف برق در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» عمدتا مبتنی بر سه بخش اقتصادی (صنعت، حمل و نقل و ساخت و ساز) است؛ به طوری که برق مورد استفاده در بخش حمل و نقل با افزایش استفاده از خودروهای برقی در حمل و نقل جاده ای به شدت افزایش می یابد. در مقابل، منافع کمتر حاصل از کارآیی انرژی در ساخت وساز و صنعت در سناریوی «پایه»، به این معنی است که این بخش ها حدود 80 درصد رشد تقاضای نیرو را شامل می شوند.

تولید برق جهانی

رشد تولید نیرو در جهان تحت تاثیر انرژی های تجدیدپذیر قرار دارد. انرژی تجدیدپذیر، متاثر از انرژی بادی و خورشیدی (از جمله زیست توده و زمین گرمایی)، بیش از کل رشد تولید جهانی برق در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» و حدود سه چهارم آن در سناریوی «پایه» را تشکیل می دهد. پیش بینی می شود سهم استفاده از انرژی خورشیدی و بادی در کل تولید برق جهان در سال 2050 در حالت سناریوی پایه به 35درصد، در سناریوی گذارسریع به 55 درصد و در سناریوی کربن صفر به 64 درصد برسد. سوخت اصلی که باعث نابودی زمین می شود، زغال سنگ است. سهم تولید نیرو توسط زغال سنگ از تولید نیروی جهانی از 38 درصد در سال 2018 به کمتر از 3 درصد در سال 2050 در سناریوی «گذار سریع» و «کربن صفر» و به 20 درصد در سناریوی «پایه» می رسد.