آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۷۹۳۸
ایران اقتصادی: راه و شهرسازی
۱۱

«ایران» از مشکلات نوسازی ناوگان کامیونی گزارش می دهد : توقف کامیون های وارداتی در پیچ و خم آیین نامه ها

 واردات کامیون با 3 سال عمر، سال 97 با شروطی مجاز شد اما واردات رسمی 2 سال بعد یعنی از خرداد 99 آغاز شد. مشکلات مربوط به قوانین و آیین نامه واردات ناوگان باری، باعث شده تا کامیون های وارداتی همچنان در انتظار ترخیص از گمرکات متوقف بماند. طبق ماده 30 قانون احکام دائمی برنامه کشور، واردات کامیون های دست دوم به منظور نوسازی ناوگان حمل و نقل باری، مجاز شده و تولیدکنندگان داخلی، واردکنندگان رسمی و شرکت های حمل و نقل می توانند نسبت به واردات کامیون های حداکثر سه سال کارکرد اقدام کنند.

از آنجا که برای واردات کامیون شروط مختلفی در نظر گرفته شده است، فعالان حوزه حمل و نقل برخی از این شروط را مانعی برای ترخیص کامیون ها عنوان می کنند که در سال 97 با وجود اطلاع دولت از موانع، برای رفع آن اقدامی نشد.

افزایش تقاضا کامیون فرسوده را گران کرد

مهمترین مشکلی که در حال حاضر مانع از ترخیص و شماره گذاری کامیون های وارداتی است، اسقاط یک کامیون فرسوده در مقابل یک کامیون وارداتی است.هدف اصلی از واردات کامیون، جایگزینی آن با اسقاط کامیون های فرسوده است. مجموع ناوگان باری فعال در کشور حدود 360هزار کامیون است که بیشتر از 140هزار آن عمر بالای 25سال و بیش از 50 هزار کامیون عمر بالای 40 سال دارد و فرسوده حساب می شود. بر اساس ماده 30 قانون احکام دائمی، واردکنندگان خودروهای سنگین باری می توانند کامیون های تا 3 سال کارکرده را به ازای اسقاط کامیون های فرسوده به کشور وارد کنند. کامیون های وارداتی باید حداکثر 3 سال کارکرد داشته باشند و در طرح نوسازی کامیون ها قرار است 50 هزار دستگاه کامیون از راه واردات یا تولید داخل وارد ناوگان و جایگزین کامیون های فرسوده شود.

در یکی دو هفته اخیر برخی واردکنندگان کامیون های دست دوم خواستار تسهیل واردات شده اند؛ مهم ترین خواسته آنها، حذف «الزام به اسقاط کامیون های فرسوده به ازای واردات کامیون های تا 3 سال ساخت» است.  اکنون واردکنندگان می گویند، کامیون های وارداتی حدود 2سال در گمرک معطل ترخیص بوده و چون اسقاط کامیون فرسوده شرط ترخیص و پلاک گذاری است، بخاطر افزایش قیمت کامیون های فرسوده، آنها نمی توانند این شرط را عملی کنند.

به خاطر افزایش قیمت خودرو، متقاضی برای خرید کامیون با سن بالا افزایش یافته است و تعادل میان عرضه و تقاضا بهم خورده است افزایش تقاضا برای کامیون کارکرده قیمت آن را تا بیش از یک میلیارد تومان رسانده است. واردکنندگان می گویند چند میلیارد برای واردات هزینه کرده اند و نمی تواند برای ترخیص کامیون، شرط اسقاط را انجام دهند. برخی فعالان بازار می گویند شرط اسقاط در برابر واردات، خود دلیلی برای رشد قیمت کامیون های فرسوده است و این موضوع باعث شده عرضه کشنده های فرسوده در بازار کم شود. دلیل دیگر افزایش قیمت کامیون های داخلی و کامیون های وارداتی، روند طولانی واردات بخاطر قوانین متعدد است. این روند طولانی عملا واردات و همچنین اسقاط کشنده را گران کرده است.

تسهیل واردات

از طرف دیگر اگر واردات انجام شود اما در مقابل کامیون فرسوده از رده خارج نشود، با ازدیاد ناوگان باری مواجه خواهیم بود. در حال حاضر هم میزان پیمایش ناوگان باری در کشور در مقایسه با کشورهای منطقه پایین است و دو برابر ظرفیت بارگیری کامیون فعال داریم. میزان پیمایش با بار در کشور ما بطور متوسط 60 هزار کیلومتر در سال است در حالی که این عدد در کشورهای منطقه 150 هزار کیلومتر است. برخی کارشناسان بخش حمل و نقل می گویند دستگاه های متولی در این بخش مانند سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای در مدیریت واردات و نوسازی ناوگان باری جاده ای در سال های اخیر مدیریتی ضعیف داشته است. برای حل مشکلات واردات کامیون، راهکارهایی از سوی فعالان حوزه حمل و نقل ارائه شده است تا بتوان کامیون های دپویی در گمرک را ترخیص کرد. با توجه به اینکه بر اساس قانون نوسازی، صدور کارت سوخت و پلاک گذاری کامیون وارداتی فقط در صورت ارائه مدارک اسقاط کامیون فرسوده صادر می شود، از سوی دیگر با توجه به افزایش قیمت کشنده های فرسوده، سیدعلی حسینی، رئیس کمیسیون حمل و نقل و لجستیک اتاق بازرگانی، در گفت و گو با «ایران» از پیشنهاد پرداخت هزینه نقدی به جای ارائه مدرک اسقاط کامیون فرسوده خبر داد. به گفته حسینی بر این اساس به دولت پیشنهاد شده تا هزینه ای ثابت را تعیین کند و واردکنندگان این هزینه را به دولت بپردازند تا دولت در قبال دریافت این هزینه کامیون های فرسوده را اسقاط و اجازه ترخیص کامیون های وارداتی را هم صادر کند.رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق بازرگانی گفت: آیین نامه واردات کامیون، فقط واردکنندگان خصوصی را به اسقاط کامیون در مقابل واردات ملزم کرده است درحالی که شرکت های داخلی و تولیدکنندگان این الزام را ندارند. وی گفت: این شرکت ها حدود 80 درصد لوازم کامیون را وارد و فقط در داخل آن را مونتاژ می کنند اما تعهدی هم برای اسقاط کامیون های فرسوده ندارند. اگر دولت برای تمام واردکنندگان قانون یکسانی وضع کند که مثلا برای واردات هزینه ای مشخص به منظور اسقاط کامیون فرسوده بپردازند، هم روند واردات تسهیل می شود هم منابع لازم برای اسقاط کامیون های کارکرده تامین می شود. وی افزود: واردکنندگان هزینه زیادی را صرف واردات کرده اند اما سرمایه آنان دو سال است راکد مانده و کامیون های وارداتی اجازه بارگیری ندارند.به گفته حسینی، زمانی که آیین نامه واردات کامیون تدوین شد بنابراین بود که واردات کامیون هایی که تردد بین المللی دارند منوط به اسقاط کامیون فرسوده باشد و این الزام برای حمل و نقل داخلی نبود، اما هنگام تصویب آیین نامه در دولت، طرح واردات تغییر کرد و شرط اسقاط کامیون، برای کشنده های فعال در حمل و نقل داخلی هم الزام آور شد.

لزوم نوسازی

پیش بینی این است که با واردات کامیون، عمر ناوگان باری 5 تا 7سال جوان تر شود و از طرفی با کاهش مصرف سوخت، هزینه انتقال بار برای اقتصاد کاهش یابد. کامیون های فرسوده در کشور به میزان هر 100 کیلومتر پیمایش حدود 60 لیتر سوخت مصرف می کنند در حالی که کامیون با عمر پایین، برای همین پیمایش 17 تا 20 لیتر سوخت مصرف می کند. به این ترتیب با توجه به کاهش هزینه های اقتصادی، نوسازی ناوگان باری با استفاده از تولید داخلی یا واردات و همچنین از رده خارج شدن کامیون های فرسوده ضروری است اما بخاطر موانع مربوط به قوانین، بیش از نصف کامیون های وارداتی حدود 3 سال در گمرک مانده و اجازه ترخیص ندارد. جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت کامیون در کشور و پرهیز از ایجاد نارضایتی کامیونداران لزوم تسریع در روند ترخیص کامیون ها را بیشتر نشان می دهد. موضوع دیگر در خصوص فرسودگی ناوگان، رغبت پایین جوانان برای فعالیت در بخش حمل و نقل باری است. بنابر آمار55 درصد افراد فعال در بخش حمل و نقل باری جاده ای سن بین 35 تا 55 سال دارند و افراد با سن 20 تا 30 سال 14 درصد از رانندگان کامیون باری را تشکیل می دهند. فعالان بخش حمل و نقل اظهار می کنند تا 6 سال آینده در کشور با کمبود راننده ناوگان باری جاده ای مواجه خواهیم بود که نوسازی ناوگان انگیزه جوانان برای ورود به بخش حمل و نقل باری جاده ای را افزایش می دهد.