آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۶۲۴۳
رسانه
۵
یادداشت

به مناسبت تولد مصطفی رحماندوست

وزنه ای در ادبیات کودک و نوجوان

غلامرضا بکتاش (شاعر کودک و نوجوان)

مصطفی رحماندوست که امروز سالگرد تولد اوست از آن دسته هنرمندانی است که دست به هرکاری بزند، خلاقانه است و همیشه نیز اشتباهاتش را می پذیرد.

اگر به رحماندوست بگویی استاد! چرا این کار را مثلا در دهه60 انجام دادید؟ می گوید من در آن زمان همین اندازه بلد بودم اما کار کردم. کمتر آدمی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان وجود دارد که به اندازه رحماندوست صادق باشد و بگوید من تا این اندازه بلد بودم، اشتباهاتم این بود و اکنون سراغ آسیب شناسی حوزه کودک و نوجوان برود. دلیل این صداقت و راستی ذاتی در این شاعر به نظر من این است که رحماندوست در زندگی خود تجربه کار و مشغله های فراوان را اعم از کارگری و دستفروشی و در آخر مهاجرت از همدان به تهران داشته و به طور کلی کارهای عجیب و فضاهای متنوع بسیاری را تجربه کرده است به همین دلیل در هنر او هم تبلور این تجربه ها را مشاهده می کنیم. بازی هایی را که برای کودکان در کتاب هایش آورده، شکلی از نمایشی کردن شعرهاست و او توانسته است به شکلی شعر، نمایش و بازی را با هم تلفیق کند. این تلفیق، اهمیت بسیاری دارد چراکه شعر، نمایش و بازی، لازمه کودک امروزی و زندگی اوست و رحماندوست همه این کارها را برای کودک امروزی ارائه کرده است.

پیشینه رحماندوست در پژوهش در حوزه ادبیات کودک و نوجوان نیز نشان می دهد این شخصیت در ادبیات کودک و نوجوان، یک وزنه است. او همچنین راه های تازه ای را به ما معرفی کرده است. گاهی ترجمه کرده، نظرات بسیار خوبی در حوزه شعر کودک و نوجوان دارد، قصه گویی را برایمان تئوریزه کرده ، ضرب المثل ها را در انتشارات مدرسه برایمان نوشته و ادبیات نمایشی را نیز او نوشته است. کمتر کسی است که این همه تلاش متنوع و متعدد را از وی دیده باشیم و در همه حوزه ها کار کرده باشد و در آخر بگوید من فقط شاعر کودک و نوجوان هستم.

نکته ای که وجود دارد این است که ما نسل آینده را نه با بیلبورد می توانیم تحت تاثیر قرار دهیم، نه با تبلیغ و نه حرف. بستگی به این دارد آدم هایی که در این مسیر قرار می گیرند تا چه اندازه خلاق باشند. شعر آقایان یمینی شریف، کیانوش و رحماندوست، پایه شعر کودک و نوجوان است. حتی اگر مثلا آقای یمینی شریف شعر ضعیفی هم داشته باشد، باز اگر نباشد شعر کودک و نوجوان یک پله کم دارد. راجع به نسل آینده فقط به این جمله از جعفر ابراهیمی بسنده می کنم که می گوید: «شاید نسل بعد، شعر ما را دور بریزید.»

مخاطب امروز ما حساس است،چراکه خانواده ها دیگر به نیازهای اولیه فکر می کنند تا نیازهای ثانویه. همچنین ادبیات کودک و نوجوان ما در این روزها دستخوش تغییرات است و شاید افق روشن تری را پیش رو داشته باشد. بالاخره در این 40سالی که شعر کودک عمر دارد و هسته آن را آقای رحماندوست تشکیل داد و همه با هم مانند کشاورز، بیوک ملکی، قیصر امین پور، افشین علاء، افسانه شعبان نژاد، حمید هنرجو و بچه های جوان تری که ما بودیم و به آنها اضافه شدیم؛ همه با حمایت مصطفی رحماندوست بود.