پهنه بندی آسیب سرمازدگی اراضی شالیزاری استان گیلان در مراحل مختلف رشد گیاه برنج با استفاده از سنجش از دور

پیام:
چکیده:
سابقه و هدف
از دست رفتن محصول در نتیجه عوامل خسارت زای قهری طبیعی وارده و اثر نامطلوب آن در میزان تولید یکی از موارد مورد توجه در کشاورزی می باشد. تنش های محیطی به ویژه تنش سرما و سرمازدگی ویژگی های مورفولوژی و فیزیولوژی گیاهان را تحت تاثیرقرار می دهد. شناسایی و تعیین توزیع مکانی شالیزارهای تحت تنش آسیب سرمازدگی برای ارزیابی امنیت غذایی و بهبود مدیریت کشت و کار اهمیت فراوانی دارد. پژوهش حاضر با هدف تهیه پهنه های سرمازدگی با استفاده از تصاویر ماهواره ای و شاخص درجه حرارت روز سرما (CDD) به منظور ارزیابی شدت آسیب سرمازدگی در مراحل مختلف رشد گیاه برنج انجام شد.
مواد و روش ها
در پژوهش حاضر از داده های هواشناسی ایستگاه سینوپتیک شهر کیاشهر استفاده شد. داده ها ی اندازه گیری شده شامل دمای بیشینه، کمینه و میانگین روزانه ی هوا، به ترتیب Tmax، Tmin، Tavg بود. 180 تصویر با کد MOD11A1 مربوط به فصل زراعی 90-89 سال 2011 میلادی، که منطقه گیلان را پوشش می دهند از سایت سازمان ملی هوا و فضای آمریکا (ناسا) اخذ شدند. به منظور ایجاد نقشه های دمای سطح زمین در شهرستان رشت، محصول دمای سطح زمین مودیس پیش پردازش شد. با استفاده از تصاویر ماهواره ای و شاخص درجه حرارت روز سرما (Cold Degree Day) در سه مرحله فنولوژیک برنج (گیاهچه ، تشکیل گل آذین-آبستنی، خوشه دهی تا گلدهی)، تاثیر آسیب سرمازدگی در مراحل مختلف رشد گیاه برنج در بخشی از اراضی شالیزاری استان گیلان مورد ارزیابی قرار گرفت.
نتایج و بحث
شدت آسیب سرمازدگی در مزارع شالیزار در زمان هایی از رشد گیاه که دما کمتر از حد بحرانی بوده، برآورد گردید. نتایج نشان داد میزان شاخص درجه حرارت روز سرما (CDD) در مرحله گیاهچه ای 7/8، در مرحله تشکیل گل آذین-آبستنی 1/3 و در مرحله خوشه دهی تا گلدهی 11 درجه روز می باشد. همچنین، بررسی روند پهنه های سرمازدگی نشان داد که اراضی شالیزار کوچصفهان، لشت نشا و خشک بیجار به دلیل آسیب سرمازدگی شدید طی دوره رشد گیاه برنج تحت بیشترین خسارت بر رشد و عملکرد قرار دارند. پهنه های با پیکسل های تیره (دمای کمتر از آستانه دمایی برای رشد) در مرحله گل آذین- آبستنی نسبت به دیگر مراحل رشد، بیشتر در معرض آسیب سرمازدگی بودند. همچنین بر پایه نتایج به دست آمده، ادغام داده های سنجش از دور با اطلاعات زمینی تحت یک الگوی بهبود یافته جهت تفسیر داده های ماهواره ای برای مناطقی که داده های زمینی کم و غیر قابل دسترس است، بسیار مناسب می باشد. این روش از قابلیت خوبی در تعیین ریسک کشت برنج در سطح شالیزارها و در زمان های مختلف سال برخوردار بوده و با استفاده از آن می توان قابلیت شالیزارها را برای کشت دوم تعیین کرد.
نتیجه گیری
آگاهی از توزیع مکانی و زمانی دمای اراضی شالیزار برای تعیین بیلان انرژی، مطالعات هواشناسی و شناسایی شالیزارهای تحت تنش های دمایی ضروری است. بر اساس نتایج به دست آمده از تصاویر ماهواره ای در بررسی تنش های دمایی موفق بوده و با استفاده از تصاویر ماهواره ای، می توان تنش های دمایی (سرمازدگی و گرمازدگی) در مراحل رشد گیاه برنج و کاهش عملکرد محصول را مورد بررسی قرار داد. از نتایج حاصل از پیش بینی میانگین دمای هوا و پهنه بندی خطر سرمازدگی می توان در برنامه ریزی های محیطی همچون کنترل بیماری ها و آفات، مدیریت بهینه منابع آب، برآورد خسارت وارده بر مزارع و مطالعات زیست محیطی استفاده کرد.
نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
102 -116
لینک کوتاه:
magiran.com/p1976467 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت با کارتهای اعتباری بین المللی از طریق PayPal امکانپذیر است.
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.