فهرست مطالب

  • پیاپی 1 (پاییز و زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1394/06/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فریبرز باقری* صفحه 5

    نحوه تربیت والدین از مهم ترین علل اثرگذار بر زندگی هر فرد است. با ارائه مدل های نظری از سبک های مختلف فرزندپروری و عوامل موثر بر آن، سعی می شود تا سازوکارهای این تاثیر و تاثر شناسایی و پیامدهای آن مهار شود. همانند سایر نظریه های علمی، این مدل ها نیز تابع نوع هستی شناسی و انسان شناسی نظریه پردازان آن ها هستند که غالبا متعلق به جامعه غرب، تجربیات تاریخی آنان و متاثر از نگرش های حاکم بر آن جوامع است. ناهمخوانی های این نظریه-ها با برخی واقعیات تجربی، پیامدهای منفی اهداف تربیتی مندرج در آن ها برای جوامع غرب و ناهمخوانی این مدل ها با مبانی فکری و ارزشی جامعه ایرانی، ایجاب می کند نظریه های فرزندپروری و مبانی آن ها مورد بازنگری قرار بگیرد و مدل های بومی مبتنی بر نگرش اسلامی و تجربیات خاص جامعه ایرانی ابداع شود. هدف مقاله حاضر ارائه مدل نظری از فرزندپروری با این دو ویژگی است. به این منظور در بخش نخستین مقاله، سیر تحول مدل های نظری سبک -فرزندپروری، مبانی نظری، فکری و فرهنگی و تبعات آن به اختصار شرح داده می شود. در بخش دوم، ساختار مدل نظری الگوی ارتباط والد فرزند به عنوان الگویی بومی و مبتنی بر اندیشه اسلامی، توضیح داده خواهد شد. مفروضه های این مدل درباره برخی از ویژگی های عمومی انسان تکیه بر تحلیل محتوای کیفی آیات مرتبط با انسان شناسی قرآن و شبکه معنایی واژه های کلیدی در این آیات دارد.

    کلیدواژگان: ارتباط والد و فرزند، الگوی فرزندپروری، رویکرد ماده گرایی، رویکرد اسلامی
  • نرگس سجادیه* صفحه 39

    پژوهش حاضر در راستای تقویت نظام آموزشی در زمینه پرورش تفکر، تلاش می کند تا یکی از الگوهای آموزشی تقویت تفکر را از منظر اسلامی مورد تحلیل فلسفی قرار دهد و بر اساس نتایج به دست آمده، طرحی برای تقویت تفکر ارائه دهد. باز تعریف هدف تقویت تفکر در راستای دست یابی به حیات طیبه، توجه به بلند دامنگی زندگی کودک و اقتضاهای آن، نگاه کل گرایانه به وجود کودک و در نظر گرفتن گرایش ها و اراده ورزی های وی در کنار مسائل شناختی، توجه به حقایق و نیز توجه به تنوع روش شناختی در دست یابی به حقیقت مهم ترین اصولی هستند که باید در تدوین نسخه بومی برنامه پرورش تفکر مدنظر قرار گیرند. نویسنده متناسب با این اصول، تجویزهای دیگری در بخش های محتوا، روش های تدریس و یادگیری، ارزش یابی و نیز گروه بندی پیشنهاد می کند.

    کلیدواژگان: تفکر، فلسفه برای کودکان، دیدگاه اسلامی عمل، برنامه درسی
  • نیکو دیالمه، نیره رحمانی* صفحه 63

    مقاله حاضر با هدف شناسایی عوامل سازمانی موثر بر توانمندسازی معلمان از دیدگاه اسلام و دانش روز مدیریت صورت گرفته است. در این راستا ضمن بررسی پیشینه نظری مرتبط با عوامل موثر بر توانمندسازی معلمان از دیدگاه صاحب نظران علوم تربیتی، سعی شده است مقایسه تطبیقی این عوامل در دو دیدگاه به عمل آید. روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و جامعه آماری شامل آیات قرآن کریم و کتب معتبر روایی و آثار متخصصان هر دو حوزه علوم تربیتی و معارف اسلامی است. یافته ها و نتایج پژوهش حاکی از آن است که بیان روشن اهداف، دسترسی به منابع و اطلاعات، ساختار سازمانی، غنی سازی شغل، و ارزیابی عملکرد از جمله عوامل سازمانی موثر بر توانمندسازی معلمان در علوم تربیتی هستند؛ در حالی که در اسلام علاوه بر عوامل فوق که مبانی آن با غرب متفاوت است، رعایت ضابطه مندی در تقسیم وظایف، توجه به انگیزه بالا در انجام مسولیت ها و تقسیم کار براساس تعهد و تخصص افراد نیز، در زمره عوامل سازمانی به شمار می آیند.

    کلیدواژگان: توانمندسازی، معلمان، محیط های آموزشی، آموزه های اسلامی
  • خدیجه ابوالمعالی الحسینی* صفحه 85

    هدف از مطالعه حاضر توصیف تحلیل محتوای متن به روش استقرایی و قیاسی است. روش پژوهش حاضر تحلیلی توصیفی است. در این مقاله ابتدا وجوه تمایز تحلیل محتوای کمی و کیفی، و سپس نقش استقراء و قیاس در تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این نوع تحلیل معرفی و خلق مضامین/ مقولات مهم در درون پیکره ای از محتواست. تحلیل محتوای کیفی عمدتا به شیوه استقرایی، یک توصیف غنی از متن به عنوان واقعیت اجتماعی ارائه می دهد. در تحلیل محتوای متون دینی ریشه ها تحلیل می شود و امکان دستیابی به مفاهیم و گزاره های دینی به عنوان ابزاری برای تفکر دینی فراهم می شود. تحلیل ریشه ها ماهیت ساختاری و استدلالی دارد و در بطن معانی که متن تولید می کند، نهفته است. در تحلیل محتوا برای دستیابی به نتایج مناسب علاوه بر متن، ویژگی های منبع پیام و فرستنده پیام نیز در حد امکان تحلیل می شود. در این مقاله مراحل تحلیل محتوای کیفی مورد بحث قرار گرفته است. به متخصصانی که علاقه مند به فعالیت های پژوهشی بین رشته ای هستند (مانند مطالعاتی در حوزه روان شناسی و مدیریت آموزشی در تلفیق با معارف اسلامی) استفاده از این روش توصیه می شود.

    کلیدواژگان: تحلیل کیفی متن، استقرا، قیاس
  • عفت عباسی*، سعیده رسولی صفحه 103

    مدیریت مشارکتی از مباحثی است که جای آن در مطالعات اسلامی خالی است. پژوهش حاضر با توجه به اهمیت مدیریت مشارکتی در نظام آموزشی، به مطالعه مولفه های مدیریت مشارکتی از دیدگاه علم مدیریت و از دیدگاه اسلام می پردازد. روش مقاله، توصیفی تحلیلی است و نویسنده نتیجه می گیرد که تفاوت عمده ای بین مدیریت مشارکتی از دیدگاه اسلام و مدیریت مشارکتی از دیدگاه علم مدیریت وجود دارد. این تفاوت ها به ویژه در مبانی و جهت گیری مشورت و مفاهیم تمرکززدایی و تفویض اختیار دیده می شود. در مدیریت مشارکتی بر مبنای اسلام، مشورت در اموری که برای آن حکم مشخصی وجود دارد و تکلیف روشن است، جایز نمی باشد؛ زیرا حکم اسلام را باید اجرا کرد. همچنین مشورت باید در جهت اصلاح امور باشد. به علاوه علی رغم این که علم مدیریت در غرب تاکید زیادی بر تمرکززدایی دارد، در اسلام بر تمرکز در رهبری به عنوان عامل وحدت تاکید می شود و در مواردی که تفویض اختیار صورت می گیرد، این اختیار، امانتی در دست فرد محسوب می گردد.

    کلیدواژگان: مدیریت، مشارکت، مدیریت مشارکتی، تصمیم گیری مشارکتی، تفویض اختیار، تمرکززدایی، اسلام
  • نرگس باباخانی* صفحه 119

    نهج البلاغه مصداق عینی از منابع اسلامی و علمی و قابل استناد برای مراجعه متخصصان روان شناسی است. مقاله حاضر با روش پژوهش کیفی توصیفی تحلیلی، رویکرد نهج البلاغه به موضوع تنش های روانی و درمان آن ها را از دو جنبه بررسی می کند. از یک منظر نگاه خاص امام علی7 به علل اصلی فشارهای روانی مورد بحث قرار می دهد و از منظر دیگر ارزیابی عوامل فشارزای زندگی. در کلام امام علی7 رویکردی با دو محور شناختی و رفتاری مشهود است که ضمن تبیین عوامل و علل تنش ها، درمان مبتنی بر ارتقای سطح ارزیابی شناختی از وقایع و اتخاد شیوه های رفتاری تامین کننده سلامت روانی را مطرح ساخته است. نویسنده در مرحله بعد، ارائه تطبیقی برخی از یافته های جدید پژوهشگران روان شناسی را در مقایسه با مبانی روان شناختی مطرح شده در نهج البلاغه نشان می دهد.

    کلیدواژگان: نهج البلاغه، روان شناسی، سلامت روانی، فشار های روانی، آسیب شناسی، رویکرد شناختی، رویکرد رفتاری
  • منصوره حاج حسینی*، طیبه ماهروزاده صفحه 135

    گفت و گو پدیده دیرپای انسانی است که بر پایه ماهیت معرفت شناختی خود، انگاره های فلسفی و نظریه های گوناگونی را به خود اختصاص داده و آنها متناسب با دیدگاه اندیشه گران به انسان و جایگاه او در ساخت واقعیت، تحول یافته اند. از این رو شناسایی جایگاه گفت وگو در آموزش، نیازمند بررسی نظریه های یاد شده و رویکردهای تبیینی آن هاست که مقاله حاضر به شیوه تحلیلی بدان می پردازد. و در پی آن با شناسایی دیالکتیک به عنوان رویکرد روش شناختی سقراط، پایه گذار آموزش مبتنی بر گفت وگو، عرصه های گوناگون کاربرد آن را در گفت وگوگرایی باختین، تاویل هرمنوتیک گادامر و کنش تفاهمی هابرماس، بررسی می کند و در نهایت بر پایه اصول نظری قابل استنتاج از آن ها، الگوی عملی آموزش مبتنی بر گفت وگو در دیدگاه فریره، را ارائه می نماید.

    کلیدواژگان: گفت وگو، دیالکتیک، سقراط، باختین، گادامر، هابرماس، فریره
|
  • Fariborz Bagheri* Page 5

    Parenting has a profound impact on the development and life of every individual. Many theoreticians have attempted to introduce theoretical models of various parenting styles and the relevant factors to identify and control mechanisms as well as consequences of their impacts.Like other scientific theories, these models are affected by the perspective of their theoreticians over the nature of man and the world view that mostly take their roots from western societies, their historical experience and dominant social attitudes.Now there is a need for revising parenting theories and developing native models based on Islamic thought and requirements of the Iranian society. This is due to the inconsistency between the current theories and some experimental facts, intellectual and value principles of the Iranian society as well as the negative impacts of these theories in Western societies. The current study aims at introducing Islamic local models of parenting tailored to suit the requirements of the Iranian society. Thus evolution of theoretical models of parenting and their intellectual and cultural principles and consequences are briefly discussed in the first chapter. The second chapter elaborates on a theoretical model of parent-child relationship as a local model based on Islamic thought. The assumptions of this model have been inspired by Quranic concept of the human nature and semantics.

    Keywords: Parent, Child relationship, Parenting style, Materialistic Approach, Islamic Approach
  • Nargess Sadjadie* Page 39

    In order to improve the educational system, the present article attempts to analyze one of the educational systems according to Islamic philosophy. Finally on the basis of research studies the article puts forth a system to improve thinking. The purpose of thinking development is to have access to good life and general approach to the existence of a child and taking into consideration his/her long life and it's needs and requirements alongside the cognitive matters.Furthermore taking into account reality, the variety of cognitive approaches in achieving the truth are among the most significant matters which have to be considered in compiling a local system for the development of thinking.Moreover in accordance with the above mentioned principle some other systems are presented regarding content, learning and teaching styles, evaluation and grouping.

    Keywords: Thinking, philosophy for children, Islamic practical approach, lesson plan
  • Nikoo Diyalameh, Nayereh Rahmani* Page 63

    The present article is a comparative study based on extensive theoretical background of expert's approach in Islamic and educational science relevant to organizational factors affecting teacher's empowerment. Using a variety of descriptive, analytic, and statistical studies including the verses of the Holy Quran and authentic traditional books in Educational Science and Islamic Studies prove giving weight to dimensions such as formulating instructional goals, having access to resources and information, articulating organizational structures, providing job opportunities, and evaluating performance can be effective factors regarding the empowerment of teachers in educational science. Whereas according to Islamic principles and approaches which is different from western countries, observing certain criteria in participative management and taking into consideration the motivation, commitment and specialization of the members in performing their duties are among the effective organizational factors.

    Keywords: Empowerment, instructors, teachers, educational environment, Islamic teaching
  • Khadijeh Abolmaali Al Hosseini* Page 85

    The purpose of this study is to describe content analysis. The paradigm followed in this article is inductive and deductive reasoning. The researcher has adopted a descriptive content analysis. The writer while trying to describe the distinction between qualitative and quantitative analysis, make an attempt to study the role of inductive and deductive reasoning in qualitative content analysis. The purpose of this analysis is to present and create important themes in the body of content. Also a rich description of the text as a social reality is offered. In religious text analysis, the roots are analyzed in order to build a model for conceptual form and propositions are provided as a means of religious thought. The roots analysis has a structural then logical nature and is hidden within the meaning created by the text. In content analysis, in addition to the text the features of message as well source of message and the sender of massage are analyzed to achieve a reasonable result. In this article, the process of qualitative content analysis are studied. The above research method is recommended to specialists who are interested in interdisciplinary research activities in the field of psychology and educational management in conjunction with Islamic study.

    Keywords: qualitative text analysis, induction, deduction
  • Effat Abbasi*, Saeedeh Rasooli Page 103

    Participative Management is a topic which lacks clear definition in Islamic studies. Taking into consideration the importance of P.M. in educational systems, the present article attempts to compare factors related to Participative Management from management and Islamic point of view. Through descriptive and analytical studies or research, the writer concludes that great differences exist between the above two approaches particularly issues related to the principle of counseling and the concept of decentralization and delegation of power. According to Islamic principles, where there is a previously decreed issue counseling is not advised and it is believed that Islamic decree has to be executed or put into effect. When it is a matter of reconciliation of affairs, counseling is advised. Moreover in spite of putting emphasis on decentralization in the west, by contrast Islam puts emphasis on the government leadership centralization as an element of unity. So when it is a matter of delegating power, it is a welcome change to deposit power in the hands of a leader.

    Keywords: Management, Participate, Participative Management, Joint Decision, Delegation of Power, Decentralization
  • Nargess Baba Khani Page 119

    Nahjul balaghais a rich scientific and reliable Islamic source for psychologists. Within the scope of this article, Nahjul Balagha's approach to mental stress, its treatment and stress generating factors on life, has been studied from two dimensions via descriptive, analytic and qualitative research. The present article studies Imam Ali (PBUH)'s approach to basic mental factors. According to Imam Ali (PBUH)'s reasoning the dual cognitive and behavioral attitudes are seen which elucidate the factors and causes of stress and present treatment based on operating the cognitive level of evaluation of events and adoption of appropriate behavioral methods to ensure mental health. Eventually current findings of researchers are compared with psychological principles in Nahjul balagha.

    Keywords: Nahjul Balagha, mental health, mental stress, pathology, cognitive, behavioral approach
  • Mansooreh Haj Hosseini*, Tayebeh Mahroozadeh Page 135

    Dialogue is an ancient human phenomenon with various theories and philosophical paradigms based on its epistemological nature. The theories have evolved in relation to the scholar's view on man and his role in constructing facts. Regarding dialectical method in teaching the above mentioned theories need to be scrutinized. The writer while following analytical approach, by adopting dialectic method as Socrate's (the founder of dialogue based education) methodological approach, studies different areas of the use of dialogue in Bakhtin's dialectic method, Gadamers, hermeneutics interpretation and Haberma's communicative actions. Taking into consideration the theoretical principle derived from them the writer offers a practical model of education based on Fereire's view of dialectic method.

    Keywords: dialectic, Socrates, Bakhtin, Gadamer, Habermas, Freire