فهرست مطالب

آینه پژوهش - سال بیست و هفتم شماره 1 (پیاپی 157، فروردین و اردیبهشت 1395)
  • سال بیست و هفتم شماره 1 (پیاپی 157، فروردین و اردیبهشت 1395)
  • 152 صفحه، بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/04/01
  • تعداد عناوین: 14
|
  • مقاله
  • مجتبی شهسواری صفحه 5
    تفسیر فتوح الرحمان فی اشارات القرآن، تفسیری شهودی استدلالی از گرایش صوفیانه غرب ایران است. مولف اثر، شمس الدین دیلمی، دارای اندیشه های بی همتای عارفانه عاشقانه است. دیلمی را حلقه گم شده عرفان ایرانی، حد فاصل قرن ششم هفتم/ دوازدهم سیزدهم می توان دانست. نویسنده در نوشتار حاضر، این تفسیر اشاری (عرفانی) قرآن و مولف آن را مورد بازشناسی قرار داده است. وی در راستای این هدف، نخست، نگاهی به جایگاه دیلمی نظر افکنده و برخی از دلایل باقی نماندن نام و اثری از شمس الدین دیلمی را برمی شمارد. سپس، گوشه ای از برجستگی ها و امتیازات وی و اهمیت پژوهش پیرامون آثارش را بیان می دارد. در ادامه، از نژاد و تبار نگارنده، زندگانی وی و نیز برخی مطالب گفتنی نویافته از زندگانی معنوی علمی ایشان سخن به میان می آورد. تبارشناسی و انتساب معنوی وی در میان عارفان ایرانی، نخست بار در این نوشتار نموداری یافته است. نویسنده در نهایت، نوشتار را با ارائه مطالبی پیرامون تفسیر فتوح الرحمان به پایان می رساند.
    کلیدواژگان: کتاب تفسیر فتوح الرحمان فی اشارات القرآن، شمس الدین دیلمی، تفاسیر قرآن، تفاسیر عرفانی، تفاسیر اشاری، عرفان ایرانی، عارفان ایرانی، گرایش صوفیانه غرب ایران
  • ریو میزوکامی صفحه 20
    کمال الدین ابوالفضل عبدالرزاق معروف به ابن صابونی یا ابن فوطی، از مورخان و راویان حدیث در دوران حکومت ایخانیان است. از جمله آثار او می توان به مجمع الآداب فی معجم الالقاب، اشاره کرد که در زمره تراجم بزرگ قرار می گیرد و علی رغم از میان رفتن بخش های زیادی از آن، اطلاعات مهمی را در دسترس قرار می دهد. در میانه شرح حال های موجود در مجمع الآداب، نکاتی از زندگانی خود ابن فوطی نیز آشکار می گردد. با توجه به این نکات، چگونگی زندگی و فعالیت های علمی ابن فوطی، منابع تالیف این کتاب و نیز شرایط اجتماعی، علمی و دینی زمان او آشکار می شود. نویسنده، نوشتار حاضر را با ارائه پیشینه مختصری از پژوهش های انجام شده پیرامون ابن فوطی و آثار وی، آغاز می کند. به زعم وی، علی رغم اذعان پژوهشگران معاصر به اهمیت کتاب مذکور و استفاده فراوان از آن در تحقیقات گوناگون، تاکنون در مورد شرایط زندگی ابن فوطی و مشخصه های کتاب مجمع الآداب، تحقیقی جامع صورت نگرفته است. از این رو، وی در نوشتار خود، سه مسئله محوری را در دستور کار قرار داده است: ترسیم تصویری کلی از حیات ابن فوطی، ساختار، منابع و مشخصه های مجمع الآداب، و فعالیت های علمی ابن فوطی و ارتباطات وی با دانشمندان و جامعه روشنفکران معاصر خود.
    کلیدواژگان: زندگی نامه، فعالیت های علمی، ابن فوطی، مجمع الآداب فی معجم الالقاب، ابن صابونی، کمال الدین ابوالفضل عبدالرزاق، راویان حدیث، ایلخانیان
  • نیره خداداد شهری، محمد حقی خوانساری صفحه 44
    اسناد و مدارک آرشیوی به عنوان منبعی معتبر و دست اول برای انجام تحقیقات علمی مطرح هستند. با این حال، در کتاب های روش تحقیق، به اسناد و مدارک به مثابه یکی از منابع اطلاعاتی یا اصلا اشاره ای نشده یا به صورت بسیار گذرا مورد بررسی قرار گرفته است. هدف نویسندگان در نوشتار حاضر این است تا در سلسله مقالاتی، مقوله سند را از منظرهای گوناگون مورد مداقه قرار دهند. در این نوشتار به عنوان اولین اثر از سلسله مقالات مذکور، به ارائه اطلاعاتی درخصوص سند به عنوان منبعی معتبر و دست اول در انجام تحقیقات علمی و اهمیت آن، می پردازند. آنان در راستای هدف مذکور، نخست، خوانندگان را با محل نگهداری اسناد و مدارک یعنی آرشیو آشنا می سازند. سپس در ادامه، پیرامون سند، و اهمیت و کاربرد اسناد در تحقیقات، به ترسیم نمایی کلی در این زمینه می پردازند.
    کلیدواژگان: سند، اسناد، منابع دست اول، مدارک آرشیوی، آرشیو، منابع اطلاعاتی، منابع پژوهشی، منابع تحقیقاتی، منابع تحقیقی
  • نقد و بررسی کتاب
  • جویا جهانبخش صفحه 51
    کتاب اوراق الذهب او المعادن الذهبیه اللجینیه فی المحاسن الوهبیه الحسینیه، به تحقیق و تدوین علی فاضلی در سه جلد در سال 1394 توسط موسسه کتابشناسی شیعه به زیور طبع آراسته شده است. اصل کتاب اوراق الذهب، اثری تاریخی ادبی در گزارش احوال و بیان مآثر «سید العلماء» فرزند سید دلدار علی نقوی است. نویسنده در نوشتار حاضر به معرفی کتاب مذکور و بیان محتویات آن، همت گماشته است.
    کلیدواژگان: کتاب اوراق الذهب، معرفی کتاب، علی فاضلی، سید دلدار علی نقوی، سیدالعلماء
  • سید حسین رضوی برقعی صفحه 59
    نویسنده در نوشتار حاضر، خاطرات خود را از کتاب سفرنامه ابن بطوطه و ناشر آن (نشر کارنامه) و آقای محمد زهرایی (مدیر نشر کارنامه) بیان می دارد. همچنین برخی از نقدهای وارد به متن سفرنامه ابن بطوطه، تصحیح محمد علی موحد را در نوشته می آورد.
    کلیدواژگان: سفرنامه ابن بطوطه، نشر کارنامه، محمد زهرایی، محمدعلی موحد
  • سهیل یاری گل دره صفحه 70
    کتاب فرهنگ ماثورات متون عرفانی مشتمل بر احادیث، اقوال و امثال متون عرفانی فارسی بر اساس پنجاه و پنج متن صوفیانه و عارفانه فارسی به ترتیب الفبایی تدوین شده است. این فرهنگ، مرجعی سودمند برای دستیابی به سخنان و اقوال صوفیان و عارفان است. نویسنده در نوشتار حاضر می کوشد کاستی هایی را که در برخی ترجمه های مدون کتاب ملاحظه کرده، متذکر شود. عموم نکات طرح شده در نوشتار به ترجمه عبارات، مربوط شده و مواردی نیز به ضبط و اعراب گذاری ها اختصاص می یابد.
    کلیدواژگان: کتاب فرهنگ ماثورات متون عرفانی، متون عرفانی فارسی، متن صوفیانه، متن عارفانه فارسی، ترجمه عبارات عربی، سخنان صوفیان، سخنان عارفان، نقد کتاب
  • حسین علیزاده صفحه 74
    نویسنده در نوشتار حاضر، نحوه احیا و ارائه مطلوب مجموعه آثار علامه طباطبایی را مورد بررسی قرار داده است. وی در راستای این هدف، در بخش نخست، برخی از ویژگی ها، اهمیت و شمه ای از میزان اثرگذاری علامه و آثارش را یادآور شده است. سپس، بعضی از بایسته های پژوهشی در مسیر ارائه بهینه آن آثار را بیان می دارد. آنگاه درباره اهم بایسته ها، نخست به کارهای انجام شده تاکنون، به ویژه مجموعه 20 جلدی منتشره از سوی انتشارات بوستان کتاب که به کوشش سیدهادی خسروشاهی عرضه شده، پرداخته و ضمن شمارش برخی از مزایا و کاستی های آن مجموعه، پیشنهادهایی در جهت انجام بهتر و کامل تر تدوین و نشر مجموعه آثار علامه ارائه می کند.
    کلیدواژگان: علامه طباطبایی، مجموعه آثار، محمدحسین طباطبایی تبریزی
  • محسن پورمختار صفحه 82
    کتاب البیاض و السواد تالیف خواجه ابوالحسن علی بن حسن سیرجانی کرمانی، از منابع اصلی عرفان و تصوف اسلامی است و از منابع مطالعاتی شیخ محی الدین ابن عربی نیز بوده است. این کتاب از نوع الرساله القشیریه امام قشیری و اللمع فی التصوف ابونصر سراج توسی می باشد. نویسنده در نوشتار حاضر به معرفی نسخه ای از کتاب مذکور که در جلد دوم کتاب یادداشت های استاد مجتبی مینوی با نامی مجعول مورد اشاره قرار گرفته است، می پردازد.
    کلیدواژگان: کتاب البیاض و السواد، ابوالحسن سیرجانی، معرفی نسخه خطی، عرفان اسلامی، تصوف اسلامی، معرفی کتاب، کتاب یادداشت های مجتبی مینوی
  • حمید عطایی نظری صفحه 84
    «نگرشی بر نگارشهای کلامی» عنوان کلی مجموعه یادداشتهای سلسله واری است که در راستای تعریف و بازشناسی میراث کلامی اسلامی منتشر خواهد شد. نویسنده در این گفتارها می کوشد متون کلامی مهم فرقه های مختلف اسلامی بویژه مکتب تشیع را معرفی و ابعاد گونه گون آنها را بررسی نماید. وی همچنین از خصائص ساختاری و محتوائی متون سخن به میان آورده و جایگاه و اهمیت آنها را در منظومه نگارش های کلامی تشریح می کند. در نهایت، ویراست یا ویراست های مختلف این آثار را توصیف و در بوته نقد و ارزیابی قرار می دهد. نویسنده در نخستین نوشتار از سلسله نگارش های مذکور، کتاب نهج المسترشدین فی اصول الدین علامه حلی و شروح نگاشته شده بر آن را مورد مداقه قرار می دهد.
    کلیدواژگان: نگارش های کلامی، کلام اسلامی، متون کلامی، کلام امامیه، علامه حلی، کلام شیعه، آثار کلامی، کتاب نهج المسترشدین فی اصول الدین، معرفی کتاب
  • تازه های نشر عربی
  • مریم حقی (کورانی) صفحه 95
    کتاب عقیده الشیعه اثر محمدرضا انصاری قمی، مجموعه ای از هفتاد متن است که توسط فقی هان و متکلمان شیعه درباره مهم ترین باورهای دینی نوشته شده و بسیاری از آن ها برای نخستین بار است که از روی دست نوشته های کهن، تصحیح و چاپ می شوند. گردآورنده هدف خود را از تدوین این کتاب، «تاصیل و توثیق» باورهای شیعی دانسته و کوشیده است با فراهم آوردن و تصحیح متونی از پیش از دوره صفوی و متونی از اوایل دوره صفویه نشان دهد که اصول دین و مذهب شیعی از ابتدا تاکنون در یک راستا بوده است. نویسنده در نوشتار حاضر می کوشد در راستای معرفی کتاب، آن را در بوته نقد و بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: کتاب عقیده الشیعه، اعتقادنامه شیعی، محمدرضا انصاری قمی، معرفی کتاب، باورهای دینی
  • دیگر نگاشته ها
  • گابرین سعید رینولدز ترجمه: _سیدعلی آقایی_ صفحه 103
    کتاب تاریخ قرآن که شاهکار مطالعات قرآنی در غرب است مشتمل بر ویراست دوم اثر تئودور نلدکه با بازنگری فریدریش شوالی، کتاب جمع قرآن (بخش دوم تاریخ قرآن) کار مشترک نلدکه و شوالی، و کتاب تاریخ متن قرآن (جلد سوم تاریخ قرآن) اثر شوالی و دیگران است. نویسنده در نوشتار حاضر، نخستین ترجمه انگلیسی کتاب تاریخ قرآن را که توسط ولفگانگ بن صورت پذیرفته، مورد مداقه قرار داده است. وی در راستای این هدف، نخست به ویژگی های ترجمه پرداخته و سپس، از سودمندی این اثر کلاسیک مطالعات قرآنی برای محققان در دوران معاصر، سخن به میان می آورد.
    کلیدواژگان: کتاب تاریخ قرآن، ترجمه انگلیسی، تئودور نلدکه، فریدریش شوالی، گتهلف برگشترسر، ولفگانگ بن، کتاب جمع قرآن، کتاب تاریخ متن قرآن، مطالعات قرآنی در غرب
  • کتاب شناسی موضوعی
  • مهدی سلمانی، امین مجلی زاده صفحه 109
    کلیله و دمنه از جمله مهمترین و تاثیرگذارترین آثار ادبیات جهانی است که کتب بسیاری به تقلید و یا اقتباس از آن تالیف شده است و در پی آن در سال های اخیر نیز تحقیقات فراوانی در جوانب مختلف این اثر صورت گرفته است. نویسندگان نوشتار حاضر، به ارائه کتابشناسی کلیله و دمنه در سه قسمت کتب چاپی، مقالات و پایان نامه های دانشجویی اقدام کرده اند.
    کلیدواژگان: کتابشناسی، کلیله و دمنه، زبان فارسی، پنجه تنتره، داستان های بیدپای
  • تازه های نگارش و نشر
  • اخبار
|
  • Mojtaba Shahsavari Page 5
    Fotūh ar-Rahmān fi Ishārāt al-Qur’anis an intuitive discursive exegesis which has the Sufistic attitude belonging to the west of Iran. Shamsoddin Deilami, the book writer, has some unique romantic mystical ideas. He can be considered the missing link of Iranian mysticism from 6th/7th to 12th/13th century. In this article, the author is going to restudy this mystical interpretation and its writer. Regarding this, he firstly takes a look at Deilami’s status, and points out some of the reasons which has led to his being unknown and forgotten. Then, he speaks of his prominence and privileges as well as the importance of researching about his works. Following this, he talks about his biography, his ancestors, and also some new found information about his academic spiritual life. His genealogy and spiritual assignment among the Iranian mystics has for the first time been presented in this article. The author is going to put an end to this article by providing some information about Fotūh ar-Rahmān Exegesis.
    Keywords: Fotuh ar, Rahmān fi Isharat al Quran, Shamsoddin Deilami, the Quran Commentaries, mystical commentaries, Iranian mysticism, Iranian mystics, mystical attitudes in the west of Iran
  • Ryo Mizukami Page 20
    Kamāloddin Abulfazl Abdorrzāq, known as Ibn Sabūni or Ibn Fūti, was one of the historians and narrators of traditions in the Ilkhanid period. One of his important works is Majma’ al-Ādāb fi Ma’jam al-Alqābwhich is considered to be one of the great translations that provides some significant information though a major part of it is lost. Among the available biographies in this book, some points about Ibn Fūti’s life are also revealed. Therefore, due to these points, one can find out about Ibn Fūti’s life, his academic activities, the book sources, and social, scientific and religious conditions of his time. The first part of the present paper includes a brief history of the researches done about Ibn Fūti and his works. According to the author of this paper, despite the fact that the contemporary researchers have acknowledged the importance of this book and used it a lot in different researches, no comprehensive research has been carried out about Ibn Fūti’s living conditions and the characteristics of this book. Hence, he considers three important issues in his own writing: an overview of Ibn Fūti’s life; structure,sources and features of Majma’ al-Ādāb;Ibn Fūti’s academic activities and his relationship with scholars and the community of his contemporary intellectuals.
    Keywords: biography, academic activities, Ibn Futi, Majma al Adab fi Majam al Alqab, Kamaloddin Abulfazl Abdorrzaq, Ibn Sabuni, narrators of traditions, the Ilkhanid
  • Naiyere Khudadad Shahri, Muhammad Haqqi Khansari Page 44
    Archival documents and records are considered as an authentic and primary source for scientific researches. However, in research methodology books they are either not mentioned as a source of information or studied very briefly. Authors of this paper intend to scrutinize the document issue from different perspectives in a series of articles. The following paper, as the first work of the series of articles, is going to provide some information about document as an authentic and primary source of scientific researches and its importance. Regarding this, they are first of all going to introduce archive, the place where documents are kept. Following this, they outline an overview of the document, its importance, and its usage in research.
    Keywords: Document, documents, primary source, archival documents, information sources, research sources
  • Juia Jahanbakhsh Page 51
    Orāq al-Zahab avel-Ma’ādin al-Zahabia al-Lajeinia fi al-Mahāsen al-Vahabia al-Hosseinia developed and compiled by Ali Fāzili was published in three volumes by the Institute of Shiite Bibliography in 1394. The original version of this book is a historical literary work which traces the life of “Seyyed al-Olamā”, who was the son of Seyyed Dildār Ali Naqavi, and speaks of his works. The author of the following article has tried to provide a report of this book and its content.
    Keywords: Oraqal, Zahab, book report, Ali Fazili, Seyyed Dildar Ali Naqavi, Seyyed al Olama
  • Seyyed Hossein Razavi Borqeie Page 59
    The author of the present paper is going to speak of his memories of Ibn Batūteh’s Safarnāme, its publication (Kārnāme Publishing house), and Muhammad Zahrāie (the manager of Kārnāme Publishing house). He also mentions some of the criticisms levelled at the text of this bookwhich was corrected by Muhammad Ali Muvahhed.
    Keywords: Ibn Batutehs Safarname, Karname Publishing house, Muhammad Zahraie, Muhammad Ali Muvahhed
  • Soheil Yari Goldarre Page 70
    Farhang-e Ma’thoorāt-e Motoon-e Irfāni (Transmitted Anthology of the Mystical texts) includes the traditions, quotations, and proverbs of the Persian mystical texts. They are based on fifty five mystical and sufistic texts and are arranged alphabetically. This anthology is a handy reference on the mystics and Sufis’ words and sayings. In the present paper, the author tries to point out the shortcomings which he has observed in some of the published translations of the book. Most of the points raised here are dealing with the translation of the phrases, and the other ones are related to the recording and expressions.
    Keywords: Farhang, e Mathoorat, e Motoon, e Irfani (Transmitted Anthology of the Mystical texts), Persian mystical texts, sufistic texts, translation of the Arabic phrases, Sufis sayings, mystics sayings, book review
  • Hossein Alizade Page 74
    The author in this paper is going to consider how to restore and to present Allāme Tabātabāie’s collection of works in the best way. Therefore, in the first part of this article, he is going to point out some features of Allāme’s works, their importance, and effectiveness as well as the significance of his character. Then, he states some of the research necessities which help have an optimal presentation of these work. Regarding the most important necessities, he is going to talk about the works done so far, especially the 20-volume set of books by Seyyed Hādi Khosroshāhi, published by Boostān-e Kitāb Publication. Having pointed out some of the advantages and shortcomings of this set, he comes up with some suggestions in order to gain a better and more complete compilation and publication of Allāme’s oeuvre.
    Keywords: Tabatabaie, oeuvre, Muhammad Hossein Tabatabaie Tabrizi
  • Mohsen Poormokhtar Page 82
    Al-Bayādh wa al-Savādby Khāje Abulhasan Ali bin Hasan Sirjāni Kirmāni is one of the main sources of Islamic Sufism and mysticism, and is also one of Sheykh Mohieddin Ibn Arabi’s studying sources. This book is the same as al-Risāla al-Qushairiaby Imam Qushairi and al-Luma’ fi al-Tasawufby Abu Nasr Sirāj Toosi. In this paper, the author is going to provide a report about a version of this book which has been mentioned with a false name in the second volume of Professor Mojtabā Minavi’s Notes.
    Keywords: Al, Bayadh wa al Savad, Abulhasan Sirjani, a report of a manuscript, Islamic Sufism, Islamic Mysticism, book report, Mojtaba Minavis Notes
  • Hamid Ataeey Nazari Page 84
    “Having a look at Kalāmi Writings” is a general title for a set of series of notes which are going to be published in order to define and re-introduce the heritage of Islamic theology. The author of these notes tries to introduce the important Kalāmi texts of various Islamic sects, especially Shia School, and study their different aspects. He also speaks of the structure and content of these texts; and explain about their place as well as their importance in the system of Kalāmi writings. Finally, he describes different editions of these texts and analyzes them. The author in his first article of the mentioned series is going to scrutinize Allāme Helli’s Nahj al-Mustashridīn fi Osūl al-Din and its explications.
    Keywords: Kalami writings, Islamic Kalam, Kalami texts, Imami Kalam, Allame Helli, Shiite Kalam, Kalami works, Nahj al Mustashridīn fi Osul al Din, book report
  • Maryam Haqqi (Koorani) Page 95
    Aqīda al-Shia (Shia Belief) by Muhammad Rezā Ansāri Qomi is a collection of seventy texts which have been written by Shia Jurisprudences and theologians about the most important religious beliefs; and many of which are for the first time copied from the ancient manuscripts, corrected and published. The collector has compiled this book in order to authenticate the Shiite beliefs. Having gathered and corrected the texts which belong to the pre-Safavid era and early Safavid period, he has tried to show that the Shiite religious principles have not changed at all. In the present paper, the author intends to introduce and criticize the book.
    Keywords: Aqīda al Shia (Shia Belief), Shiite creed, Muhammad Reza Ansari Qomi, book report, Religious Beliefs
  • Seyyed Ali Aqaie Page 103
    The History of the Qur’an, which is a masterpiece of the Qur’anic studies in the west, includes the second edition of this book written by Theodor Nӧldeke and revised by Friedrich Schwally, The Collection of the Qur’an (the second part of the History of the Qur’an) which is a joined work by Theodor Nӧldeke and Friedrich Schwally, and The History of the Text of the Qur’an (the third part of the History of the Qur’an) written by Schwally and others. In this paper, the author has examined the first English translation of the History of the Qur’anwhich is carried out by Wolfgang Behn. Regarding this, he firstly talks about the features of the translation, and then discusses the usefulness of this Qur’anic studies classic for the researchers of the modern era.
    Keywords: The History of the Quran, English translation, Gotthelf Bergstraß, er, Theodor Nӧldeke, Friedrich Schwally, Wolfgang Behn, The Collection of the Quran, The History of the Text of the Quran, Quranic studies in the West
  • Mahdi Salmani, Amin Mojellizade Page 109
    Panchatantra is one of the most important and influential work in the literature of the world, and many other books have been written trying to imitate or adapt it. Hence, a great deal of research onvarious aspects of this bookhas been carried out in the recent years. The authors of this article has presented a bibliography of Panchatantrain three parts of printed books, essays, and students’ theses.
    Keywords: Bibliography, Kalila wa Dimna, Persian language, Panchatantra, Bīdpai stories